...

Fotografia cyfrowa. Przewodnik

by wydawnictwo-helion

on

Report

Category:

Art & Photos

Download: 0

Comment: 0

3,182

views

Comments

Description

Kompendium dla początkujących amatorów fotografii cyfrowej

* Poznaj swój aparat
* Skorzystaj z rad eksperta i zrób doskonałe zdjęcia
* Wykorzystaj możliwości cyfrowej ciemni

Od kilku lat fotografia cyfrowa rozwija się niezwykle dynamicznie. Proste aparaty o dużych i nieporęcznych obudowach zostały zastąpione wygodnymi w obsłudze urządzeniami mającymi ogromne możliwości. Jednak nawet najdoskonalszy aparat nie zrobi zdjęcia sam -- musi wykonać je użytkownik. Aby w pełni wykorzystać możliwości aparatu, należy je poznać.

Książka "Fotografia cyfrowa. Przewodnik" to poradnik dla tych, którzy rozpoczynają przygodę z fotografią cyfrową. Zawiera najważniejsze informacje o budowie i działaniu cyfrowego aparatu fotograficznego. Przedstawia zasady kompozycji obrazu, doboru parametrów ekspozycji i wykorzystywania oświetlenia. Dzięki niej nauczysz się wykonywać piękne fotografie w różnych miejscach oraz dowiesz się, jak korygować mniej udane zdjęcia za pomocą programów Photoshop i Photoshop Elements.

* Elementy aparatu fotograficznego
* Tryby fotografowania
* Przygotowanie sprzętu do pracy
* Dobór parametrów ekspozycji
* Akcesoria i obiektywy do aparatów fotograficznych
* Wykonywanie zdjęć w różnych warunkach
* Korekcja zdjęć cyfrowych
* Publikowanie zdjęć

Wejdź w magiczny świat fotografii cyfrowej.
Download Fotografia cyfrowa. Przewodnik

Transcript

  • 1. IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREŒCI Fotografia cyfrowa. Przewodnik KATALOG KSI¥¯EK Autor: Harold Davis T³umaczenie: Piotr Cieœlak KATALOG ONLINE ISBN: 83-246-0356-5 Tytu³ orygina³u: Digital Photography Digital Field Guide ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG Format: B5, stron: 240 TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA Kompendium dla pocz¹tkuj¹cych amatorów fotografii cyfrowej • Poznaj swój aparat • Skorzystaj z rad eksperta i zrób doskona³e zdjêcia CENNIK I INFORMACJE • Wykorzystaj mo¿liwoœci cyfrowej ciemni Od kilku lat fotografia cyfrowa rozwija siê niezwykle dynamicznie. Proste aparaty ZAMÓW INFORMACJE o du¿ych i nieporêcznych obudowach zosta³y zast¹pione wygodnymi w obs³udze O NOWOŒCIACH urz¹dzeniami maj¹cymi ogromne mo¿liwoœci. Jednak nawet najdoskonalszy aparat nie zrobi zdjêcia sam — musi wykonaæ je u¿ytkownik. Aby w pe³ni wykorzystaæ mo¿liwoœci ZAMÓW CENNIK aparatu, nale¿y je poznaæ. Ksi¹¿ka „Fotografia cyfrowa. Przewodnik” to poradnik dla tych, którzy rozpoczynaj¹ przygodê z fotografi¹ cyfrow¹. Zawiera najwa¿niejsze informacje o budowie i dzia³aniu CZYTELNIA cyfrowego aparatu fotograficznego. Przedstawia zasady kompozycji obrazu, doboru parametrów ekspozycji i wykorzystywania oœwietlenia. Dziêki niej nauczysz siê FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE wykonywaæ piêkne fotografie w ró¿nych miejscach oraz dowiesz siê, jak korygowaæ mniej udane zdjêcia za pomoc¹ programów Photoshop i Photoshop Elements. • Elementy aparatu fotograficznego • Tryby fotografowania • Przygotowanie sprzêtu do pracy • Dobór parametrów ekspozycji • Akcesoria i obiektywy do aparatów fotograficznych • Wykonywanie zdjêæ w ró¿nych warunkach • Korekcja zdjêæ cyfrowych • Publikowanie zdjêæ WejdŸ w magiczny œwiat fotografii cyfrowej Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl
  • 2. Spis treści O autorze 3 Rola parametru ISO 40 Podziękowania 7 Tryby fotografowania 42 Wstęp 17 Ekspozycja automatyczna 42 Ekspozycja półautomatyczna 44 Kompendium wiedzy: Twoja Ekspozycja ręczna 44 pierwsza cyfrowa fotografia 21 Automatyka ostrości 46 Wybór trybu fotografowania 23 Ręczne i automatyczne nastawianie Rozdział 2: Przygotowanie ostrości 24 i konfiguracja 49 Podgląd głębi ostrości 24 Wybór formatu zdjęcia 24 Fotografowanie 25 Przeglądanie zdjęć 25 Drukowanie zdjęć 25 Część I: Obsługa cyfrowego aparatu fotograficznego 27 Rozdział 1: Budowa i funkcje aparatu 29 Jak zadbać o akumulatory w plenerze? 49 Konfiguracja aparatu 52 Jasność wyświetlacza LCD 53 Konfiguracja automatycznego nastawiania ostrości 54 Wybór formatu zdjęć 55 Jakość zdjęcia 56 Karty pamięci 58 Zabezpieczanie aparatu 59 Pozwolenie na wykorzystanie zdjęcia 61 Jakie zdjęcia można, a jakich nie należy robić? 61 Różne aparaty — różne możliwości 29 Jakie zdjęcia wymagają specjalnego upoważnienia? 61 Budowa typowego aparatu kompaktowego 30 Jakie informacje powinno zawierać upoważnienie? 61 Budowa typowej lustrzanki cyfrowej 32 W jaki sposób uzyskać Obiektywy zmiennoogniskowe 33 upoważnienie? 62 Głębia ostrości 37
  • 3. Część II: Sztuka fotografowania Rozdział 4: aparatem cyfrowym 63 Oświetlenie 91 Rozdział 3: Podstawy fotografii 65 Obserwacja światła 91 Źródło i kierunek światła 92 Oświetlenie z przodu 93 Właściwa ekspozycja zdjęcia 65 Oświetlenie z boku 93 Trzy składniki ekspozycji 71 Oświetlenie z tyłu 95 Rola parametru ISO 71 Rodzaj, intensywność Znaczenie przysłony obiektywu 72 i kolor światła 97 Zmiana trybu działania przysłony 73 Zmiany oświetlenia 99 Jak wybrać przysłonę? 74 Cienie 100 Czas otwarcia migawki 74 Światło rozproszone 101 Tryby preselekcji czasu Światło słoneczne 102 naświetlania 79 Żarówki i jarzeniówki 103 Równoważne warianty ekspozycji 80 Lampa błyskowa 104 Kalibracja balansu bieli 81 Doskonała makrofotografia 84 Funkcja makro 86 Precyzyjne ostrzenie 87 Zasady poprawnej kompozycji ujęcia 87 Podsumowanie 90
  • 4. Rozdział 5: Akcesoria i filtry Rozdział 6: Przepisy fotograficzne 107 na wspaniałe ujęcia 121 Fotografie abstrakcyjne 121 Inspiracja 122 Ćwiczenia w fotografii abstrakcyjnej 123 Wskazówki dotyczące fotografii abstrakcyjnej 124 Sport i szybka akcja 125 Inspiracja 125 Ćwiczenia w fotografowaniu akcji 127 Wskazówki dotyczące fotografii akcji 128 Fotografowanie zwierząt i dzikiej przyrody 129 Inspiracja 129 Ćwiczenia w fotografowaniu zwierząt i dzikiej przyrody 131 Wskazówki dotyczące fotografowania zwierząt i dzikiej przyrody 132 Architektura 133 Inspiracja 133 Ćwiczenia w fotografowaniu architektury 135 Obiektywy 107 Wskazówki dotyczące Filtry optyczne 112 fotografowania architektury 136 Dopasowanie filtrów 113 Miejskie krajobrazy 137 Rodzaje filtrów 113 Inspiracja 137 Filtry ochronne 114 Ćwiczenia w fotografowaniu miejskich scenerii 138 Filtr polaryzacyjny najlepszym przyjacielem fotografa 115 Wskazówki dotyczące fotografowania miejskich scenerii 139 Soczewki makro 115 Chmury 139 Filtry korekcji koloru 116 Inspiracja 139 Filtry artystyczne i efektowe 117 Ćwiczenia w fotografowaniu chmur 141 Statywy 118 Wskazówki dotyczące fotografowania chmur 142 Kwiaty 143 Inspiracja 143 Ćwiczenia w fotografowaniu kwiatów 145 Wskazówki dotyczące fotografowania kwiatów 146
  • 5. Pejzaże 147 Ćwiczenia w fotografowaniu Inspiracja 147 małych dzieci 167 Ćwiczenia w fotografowaniu Wskazówki dotyczące pejzaży 150 fotografowania małych dzieci 168 Wskazówki dotyczące …i duże 169 fotografowania pejzaży 151 Inspiracja 170 Ćwiczenia w fotografowaniu trochę starszych dzieci 171 Wskazówki dotyczące fotografowania trochę starszych dzieci 172 Domowe zwierzątka 172 Inspiracja 172 Ćwiczenia w fotografowaniu domowych ulubieńców 173 Wskazówki dotyczące fotografowania domowych zwierzątek 174 Makrofotografia 152 Martwa natura 175 Inspiracja 153 Inspiracja 176 Ćwiczenia w makrofotografii 155 Ćwiczenia w fotografowaniu Wskazówki dotyczące martwej natury 178 makrofotografii 156 Wskazówki dotyczące Góry 157 fotografowania martwej natury 179 Inspiracja 157 Wschody i zachody słońca 179 Ćwiczenia w fotografowaniu gór 159 Inspiracja 180 Wskazówki dotyczące Ćwiczenia w fotografowaniu fotografowania gór 160 wschodów i zachodów słońca 181 Fotografowanie nocą 161 Wskazówki dotyczące Inspiracja 161 fotografowania wschodów Ćwiczenia w fotografowaniu nocą 162 i zachodów słońca 182 Wskazówki dotyczące Fotografowanie wody 183 fotografowania nocą 163 Inspiracja 184 Zdjęcia panoramiczne 163 Ćwiczenia w fotografowaniu wody 185 Inspiracja 164 Wskazówki dotyczące Ćwiczenia w tworzeniu zdjęć fotografowania wody 186 panoramicznych 165 Pogoda i zjawiska atmosferyczne 187 Wskazówki dotyczące tworzenia Inspiracja 188 zdjęć panoramicznych 166 Ćwiczenia w fotografowaniu pogody Ludzie: dzieci małe i duże 166 i zjawisk atmosferycznych 189 Dzieci małe… 166 Wskazówki dotyczące Inspiracja 167 fotografowania pogody 190
  • 6. Rozdział 7: Edycja Część III: Dodatki 219 i publikacja prac 191 Przydatne informacje 221 Kilka słów o cyfrowej ciemni 191 Programy Photoshop Elements Strona WWW towarzysząca i Photoshop 196 tej książce 221 Filtry w cyfrowej ciemni 198 Producenci aparatów cyfrowych 221 Filtr fotograficzny 199 Akcesoria 222 Filtr Shadow/Highlight (Cień/Światło) 200 Pokrowce 222 Filtr Ink Outlines (Kontury tuszu) 201 Filtry 222 Filtr Unsharp Mask Statywy 222 (Maska wyostrzająca) 202 Oprogramowanie 222 Filtr Wind (Wiatr) 203 Strony internetowe 222 Filtr Liquify (Deformacja) 203 Popularne serwisy świadczące usługi Usuwanie efektu czerwonych oczu 205 fotograficzne w internecie 223 Retusz 205 Publikowanie zdjęć w internecie 223 Korygowanie kontrastu, O fotografii 224 jasności i koloru 205 Książki o fotografii 224 Zakresy tonalne: światła i cienie 205 Strony internetowe 224 Fotomontaże 206 Przygotowanie zdjęć do Słowniczek 225 opublikowania w internecie 208 Publikowanie zdjęć w internecie 210 Wysyłanie zdjęć pocztą elektroniczną 212 Drukowanie zdjęć 213 Odbitki z cyfrowych fotografii 213 Drukowanie na drukarce fotograficznej 213 Zaawansowane drukarki do zdjęć 213 Laboratoria fotograficzne 214 Tworzenie pokazu slajdów 215 PowerPoint 216 Windows XP 217 Skorowidz 231
  • 7. Podstawy fotografii ✦ 3 R O Z D Z I A Ł ✦ ✦ ✦ A paraty fotograficzne to wspaniałe urządzenia! Niewielkie, lecz wydajne komputery, które kryją się w obudowie każdego aparatu, w większości przypadków doskonale radzą sobie z ustawianiem właściwej ekspozycji i ostrości. Niestety jedynie (a może aż?) w „większości przy- W tym rozdziale: Właściwa ekspozycja zdjęcia padków” — zdarzają się bowiem sytuacje, w których automatyka aparatu Trzy składniki zupełnie sobie nie radzi. ekspozycji Takie sytuacje należy umieć przewidywać, by można było w razie potrzeby Rola parametru ISO przejąć stery i samodzielnie wybrać poprawne ustawienia. (Tak, to nic trudnego — przy odrobinie wprawy będziesz potrafił zrobić to znacznie Znaczenie przysłony lepiej, niż aparat)! obiektywu Poprawna ocena sytuacji wymaga jednak zrozumienia podstawowych Równoważne warianty prawideł fotografii. Tylko wówczas będziesz mógł nie tylko z góry prze- ekspozycji widzieć, kiedy aparat może mieć problemy z dobraniem właściwych parametrów, lecz również będziesz miał możliwość samodzielnego skory- Kalibracja balansu gowania wyliczonych automatycznie wartości. Nie obawiaj się, wszystkie bieli niezbędne informacje zdobędziesz w tym rozdziale. Doskonała Oprócz poprawiania błędów aparatu, jest jeszcze przynajmniej jeden makrofotografia powód, dla którego warto zapoznać się z podstawowymi zasadami foto- grafii: otóż, dobra fotografia to coś więcej niż wycelowanie i pstryknięcie. Zasady poprawnej Jeśli chcesz szlifować swój talent i umiejętności, to powinieneś już na kompozycji ujęcia samym początku zadbać o zdobycie choćby podstawowej wiedzy! Podsumowanie Właściwa ekspozycja zdjęcia ✦ ✦ ✦ ✦ Poprawna ekspozycja ujęcia to najpoważniejsze wyzwanie, przed jakim stoi „cyfrowy” fotograf. Jeśli zdjęcie nie zostanie dobrze naświetlone, to nie ma żadnego znaczenia, że jego temat jest niecodzienny, a samo ujęcie zagadnienia — nietypowe i nowatorskie. Równie dobrze mógłbyś w ogóle go nie zrobić. Na pierwszy rzut oka zagadnienia związane z ekspozycją zdjęcia nie wydają się szczególnie skomplikowane. Przecież od razu widać, czy zdję- cie jest naświetlone poprawnie, czy też niedoświetlone (zbyt ciemne) albo prześwietlone (za jasne).
  • 8. 66 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym I rzeczywiście: jeśli fotografowana scena charak- 1. Charakteryzują się dużą rozpiętością tonalną teryzuje się umiarkowaną rozpiętością tonalną, co (rysunek 3.2). oznacza, że poszczególne fragmenty ujęcia nie różnią 2. Są nierównomiernie oświetlone (rysunek 3.3). się znacznie jasnością, jeśli oświetlenie kadru jest jednorodne i spójne, a fotografowany obiekt — nie- 3. Przedstawiają obiekty w ruchu (rysunek 3.4). ruchomy (rysunek 3.1), to ustawienie właściwych Zdjęcie, pokazane na rysunku 3.3, jest parametrów naświetlania nie jest rzeczą trudną. interesujące, pomimo nierównomier- (Warto przy okazji wspomnieć, że do popularyzacji nego naświetlenia. Parametry ekspozycji zagadnień, związanych z poprawnym wyborem para- tego ujęcia zostały dobrane pod kątem metrów ekspozycji, przyczynił się jeden z najsłynniej- dobrze oświetlonego krajobrazu za szych fotografików, znakomity Ansel Adams). oknem, przez co sama okiennica i detale okna pozostały w głębokim cieniu. Uważny czytelnik dostrzegł jednak w poprzednim akapicie solidną dawkę słówka „jeśli”. W rzeczywi- W takich przypadkach przydają się podstawowe stości nie wszystkie sceny (a wśród nich również informacje dotyczące zasad prawidłowego naświet- wiele takich, które szczególnie skłaniają do fotogra- lania, które umożliwią Ci uzyskanie najlepszego fowania) spełniają wymienione wcześniej kryteria. efektu, niezależnie od panujących warunków. Zazwyczaj mamy do czynienia z ujęciami, które: Oczywiście, posługiwanie się automatyką naświetla- nia aparatu to nic złego, warto jednak zdawać sobie sprawę z mechanizmów rządzących wyborem właś- ciwych parametrów ekspozycji, choćby po to, by przekonać się, czy wartości obliczone automatycznie przez aparat pozwolą uzyskać zamierzony efekt. Jeden ze sposobów na otrzymanie poprawnie naświetlonego zdjęcia polega na wykonaniu kilku wariantów zdjęć tej samej sceny, a ściślej mówiąc — na sfotografowaniu jej przy różnych usta- wieniach (najczęściej różnych wartościach przy- słony). Technika ta nosi angielską nazwę bracketing i w niektórych aparatach cyfrowych może być zastosowana automatycznie. Zróżnicowanie poszczególnych warian- tów może przekraczać jedną liczbę przy- słony w górę lub w dół. Nie zawsze należy też zmieniać przysłony o pełną liczbę, niektóre modele aparatów umożliwiają różnicowanie ujęć o wartości ułamkowe — najczęściej o połowę liczby. W niektórych sytuacjach, automatyczne różnico- wanie wartości przysłony może ułatwić zrobie- nie poprawnego zdjęcia. Należy jednak pamiętać o pewnych niedogodnościach tego rozwiązania: Rysunek 3.1. Statyczna, przeciętnie jasna i niezbyt 1. Automatycznie zwiększa się liczba zapisywa- zróżnicowana scena, taka jak ujęcie kwitnącego nych zdjęć, a to oznacza, że karta pamięci drzewa w japońskim ogrodzie, pokazane na aparatu zapełni się znacznie szybciej. rysunku, jest bardzo łatwa do sfotografowania
  • 9. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 67 Rysunek 3.2. Ta fotografia przedstawia pnącze o wdzięcznej nazwie glicynia. Ze względu na spore różnice w oświetleniu w obrębie kadru była ona dość trudna do poprawnego naświetlenia 2. Posortowanie i uporządkowanie nagroma- Właściwa ekspozycja bywa także do pewnego dzonych fotografii może potem sprawiać stopnia rzeczą względną, a co za tym idzie, trudno kłopoty. oczekiwać w tym względzie idealnych wskazówek od algorytmów rządzących automatyką naświetla- 3. Co najważniejsze, w niektórych sytuacjach nia aparatu czy też w pełni polegać na wartościach po prostu nie da się zastosować omawianej wyliczonych na podstawie wskazań światłomierza. techniki, choćby dlatego, że fotografowany obiekt jest w ciągłym ruchu. Posługując się Poprawne naświetlenie oznacza bowiem, że ciemne tą techniką, trudno też mówić o spontanicz- i jasne fragmenty sceny będą prezentować się na ności czy zabawie płynącej z fotografowania, zdjęciu tak, jak tego oczekiwałeś. Oznacza to, a są to przecież bardzo istotne aspekty, że dużą rolę w ustawieniu właściwych parame- które również mogą przekładać się na este- trów ekspozycji gra własna interpretacja sceny, tykę i ekspresję zdjęcia. a każde ujęcie można przedstawić na wiele różnych Wiele problemów związanych z niewłaś- sposobów. Jednocześnie, dostępny zakres warto- ciwą ekspozycją czy zakresem tonalnym ści tonalnych jest w pewien sposób ograniczony, zdjęcia można rozwiązać w „cyfrowej co w niektórych przypadkach musi prowadzić do ciemni”, czyli przy użyciu programów kompromisów. Na przykład, jeśli fotografujesz do edycji fotografii, takich jak Photoshop scenę w lesie, nad strumieniem i chcesz popraw- Elements lub Photoshop. Więcej infor- nie naświetlić złociste, jesienne liście i odblaski macji na ten temat znajdziesz w roz- światła na wodzie, to zazwyczaj inne fragmenty dziale 7. zdjęcia pozostaną w cieniu, dokładnie tak, jak na
  • 10. 68 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym rysunku 3.5. Taki efekt można osiągnąć stosun- kowo łatwo nawet przy użyciu ustawień automa- tycznych: wystarczy wycelować w obiekt, który chcesz naświetlić poprawnie (w tym przypadku strumyk), wcisnąć do połowy spust migawki, wyka- drować scenę i ją sfotografować. Tę metodę świetnie ilustruje zdjęcie słynnego nowojorskiego drapacza chmur, pokazane na rysunku 3.6. Jeśli zdecydowałbym się naświetlić ją w taki sposób, by cały kadr był w miarę czytelny, to uzyskana w ten sposób fotografia byłaby mało interesująca. Znacznie lepszy sposób polegał na ustawieniu takich parametrów, by znajdująca się na drugim planie sylweta budynku Chryslera była oświetlona poprawnie, zaś tworzące naturalne ramy kadru budynki na pierwszym planie były bardzo ciemne. Jeśli miałbym wówczas pod ręką światłomierz punktowy, to z łatwością określiłbym parame- try naświetlania odpowiednie do takiej sytuacji. Niestety, miałem przy sobie tylko aparat, lecz wie- działem, że zamierzony efekt wymagał będzie nie- doświetlenia zdjęcia. Wykonałem więc najpierw pomiar automatyczny przy użyciu światłomierza Rysunek 3.3. To było prawdziwe wyzwanie, aparatu, a następnie, posługując się wyliczonymi jeśli chodzi o poprawne naświetlenie zdjęcia: automatycznie wartościami jako punktem wyjścia, pierwszy plan, czyli okno, jest bowiem bardzo przełączyłem aparat w tryb ręczny i wykonałem ciemne w porównaniu do drugiego planu, czyli kilka coraz ciemniejszych ujęć. Na koniec wybra- widoku za oknem łem jedno — moim zdaniem najlepsze. Naświetlaj na światła, a nie na cienie Doświadczeni fotograficy wiedzą, że często warto jest naświetlić zdjęcie w taki sposób, by nie prze- świetlić najjaśniejszych fragmentów sceny, choćby za cenę niedoświetlenia najciemniejszych obiektów. Takie rozwiązanie sprawdza się szczególnie dobrze w przypadku fotografii cyfrowej, ponieważ znacz- nie łatwiej jest rozjaśnić niektóre fragmenty zdjęcia przy użyciu takich programów, jak Photoshop czy Photoshop Elements, niż przyciemnić te, które zostały prześwietlone. Ponadto, zdjęcia zapisane w formacie RAW umożliwiają przeprowadzenie wstępnych poprawek i korekcji w znacznie większym zakresie, niż można tego dokonać w przypadku zwykłych fotografii. Jedno takie zdjęcie daje niemal takie same możliwości eksperymentowania, jak kilka ujęć o celowo zróżnicowanej ekspozycji.
  • 11. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 69 Rysunek 3.4. Szybko poruszające się obiekty, takie jak karuzela pokazana na tym zdjęciu, wymagają wielu kompromisów, jeśli chodzi o parametry naświetlania Rysunek 3.5. Jeśli chcesz uzyskać na zdjęciu efekt w postaci światła migoczącego na powierzchni wody i prześwitującego przez jesienne liście, to jednocześnie wiele fragmentów fotografii zostanie ukrytych w cieniu
  • 12. 70 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Mechanizmy automatycznego nastawiania ekspo- zycji niemal na pewno nie wyliczyłyby ustawień takich, jakich użyłem do zrobienia zdjęcia na rysunku 3.6. Ustawienia te spowodowały bowiem pominięcie pewnych fragmentów kadru — cał- kowite ich zaciemnienie. Ta świadoma decyzja umożliwiła uzyskanie ciekawej fotografii i jed- nocześnie zilustrowała znaczenie, jakie może mieć samodzielny dobór właściwych ustawień naświetlania podczas fotografowania w plenerze. Niekiedy wręcz nie można opierać się wyłącznie na automatyce aparatu. Z drugiej strony, niekiedy należy również prze- świetlić pewne fragmenty zdjęcia, by to, na czym nam najbardziej zależy, zostało poprawnie naświet- lone. Na przykład, zdjęcie na rysunku 3.7 przed- stawia pąk kwiatu zaklęty w lodowej skorupce; najwyraźniej sprawił to spóźniony wiosenny przymrozek. Gdybym zdecydował się naświetlić zdjęcie w taki sposób, że niebo w tle miałoby nor- malny, szaroniebieski kolor, to roślina na fotografii (czyli główny motyw sceny) byłaby zdecydowanie zbyt ciemna. Rysunek 3.6. Choć niektóre fragmenty tego zdjęcia skryte są w głębokim cieniu, to cała kompozycja sprawia bardzo dobre wrażenie Rysunek 3.7. To zdjęcie jest interesujące, pomimo niemal zupełnie prześwietlonego tła
  • 13. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 71 Trzy składniki ekspozycji Prawdopodobnie będzie to najmniejsza wartość obsługiwana przez Twój aparat. Zakres dostępnych Trzy czynniki, które wpływają na ekspozycję zdję- wartości jest jednak znacznie większy i w zależności cia to: od modelu urządzenia może sięgać nawet 3200. 1. czułość przetwornika optoelektronicznego Im wyższa wartość parametru ISO, tym lepiej aparatu (ISO); będzie radzić sobie Twój aparat w złych warun- kach oświetleniowych. Ceną za zwiększoną czu- 2. przysłona obiektywu; łość jest jednak zwiększenie podatności matrycy 3. czas otwarcia migawki aparatu. światłoczułej na zmiany niewynikające z naświetle- nia (lub, jak mówią technologowie, zmiana wskaź- Oczywiście, każde ujęcie wymaga po- nika określającego odstęp sygnału od szumu), prawnego oświetlenia fotografowanego czyli, mówiąc ludzkim językiem — szum cyfrowy. obiektu. Im wyższa wartość ISO, tym więcej będzie niepra- Parametr ISO (International Standards Organization) widłowo naświetlonych pikseli na zdjęciu. Natura odnosi się do czułości przetwornika optycznego tego szumu sprawia, że w skali makro ma on aparatu. W tradycyjnych aparatach fotograficznych praktycznie rozkład losowy, a jego intensyw- parametr ISO oznaczał czułość błony filmowej ność rośnie wraz ze wzrostem parametru ISO. (niekiedy czułość była też oznaczana skrótami ASA Warto zatem minimalizować wartość ISO, aby lub DIN). móc robić zdjęcia o najwyższej możliwej jakości. Szczególnie w warunkach plenerowych, duża ilość Apertura to wielkość otworu przysłony, czyli dia- szumu cyfrowego może zepsuć najpiękniejszą fragmy obiektywu aparatu. Pełne otwarcie przysłony nawet fotografię. Ponadto, w plenerze wysokie następuje wówczas, gdy ustawimy najmniejszą wartości ISO zazwyczaj nie są konieczne. Z dru- możliwą liczbę przysłony dla danego obiektywu. giej strony, zwiększenie tego parametru może stanowić ostatnią deskę ratunku w okolicznoś- Czas otwarcia migawki określa, jak długo otwarta ciach, w których nie możesz skorzystać z flesza, będzie migawka aparatu podczas naświetlania. a panujące warunki oświetleniowe nie sprzyjają Zazwyczaj mierzy się go w ułamkach sekundy. fotografowaniu. Ogólnie rzecz biorąc, na ekspozycję ujęcia składa Parametr ISO w aparatach cyfrowych może przyj- się suma wszystkich wymienionych składników: mować jedynie określone wartości z pewnego parametru ISO, wielkości przysłony i czasu naświet- zakresu; oznacza to, że nie możesz podać dowol- lania. Niebagatelny wpływ na końcowy efekt ma nej wielkości, lecz wybrać jedną z dostępnych, również oświetlenie fotografowanej sceny i Twój określonych przez producenta aparatu. Każda pomysł na jej przedstawienie na fotografii. Jeśli kolejna wartość teoretycznie powinna powodo- wolisz zdać się na automatykę aparatu, to sposób wać dwukrotnie zwiększenie czułości matrycy. przedstawienia ujęcia będzie zależał wyłącznie od bezdusznych algorytmów urządzenia, a nie od Oto typowa skala wartości ISO, od najmniejszej Twojej pomysłowości. do największej czułości: 50, 100, 200, 400, 800 i 1600. Rola parametru ISO Jeśli Twój aparat oferuje zakres wartości od 50 do 1600, to powinieneś, przynajmniej teoretycznie, Jeśli włączysz tryb automatycznego naświetlania móc wybrać jedną z podanych tutaj czułości. Wiele i nie wprowadzisz żadnych zmian w ustawieniach aparatów wyposażonych jest w funkcję automa- aparatu, to najprawdopodobniej wartość para- tycznej regulacji wartości parametru ISO, w zależ- metru ISO zostanie określona na 100 lub 200. ności od panujących warunków oświetleniowych.
  • 14. 72 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Praktyka dowodzi, że w zdecydowanej dobre, a do aparatu trafia większa ilość światła większości przypadków w zupełności (wówczas procesor obrazu dysponuje większą wystarcza wybór jednej z dwóch wartości ilością informacji, z której może „odsiać” niepożą- ISO: 100 lub 200. dane przekłamania). Zmianę bieżącej wartości parametru Zjawisko szumu cyfrowego jest w pewnej mierze ISO na inną, sąsiadującą, można trak- losowe i zależy od wielu czynników, takich jak tować jak zwiększenie lub zmniejszenie przysłony o jedną liczbę (lub podwojenie typ i model aparatu, jakość matrycy światłoczu- albo dwukrotne skrócenie czasu naświet- łej i rodzaj fotografowanej sceny. Można jednak lania). Więcej informacji na ten temat z powodzeniem przyjąć założenie, że przy czuło- znajdziesz w podrozdziale zatytułowa- ści rzędu ISO 100 nie więcej niż jedna dziesiąta nym „Znaczenie przysłony obiektywu”. promila wszystkich pikseli obrazu zostanie prze- kłamana. Po zwiększeniu wartości parametru ISO Wiemy już zatem, że zwiększenie wartości para- do 1600 ilość niepoprawnie zarejestrowanych metru ISO umożliwia fotografowanie przy słab- pikseli gwałtownie wzrasta i może sięgać nawet szym oświetleniu, a ceną jaką za to płacimy, jest 5% wszystkich pikseli zdjęcia. zwiększenie ilości szumu cyfrowego w obrazie. Skoro tak, to na ile widoczny jest spadek jakości Przy 5% zaszumieniu fotografia staje się przy wyższej czułości matrycy? po prostu siedliskiem szumu cyfrowego i rudno potraktować ją jako udaną. Wpływ szumu na jakość obrazu zależy od bardzo wielu czynników, począwszy od konstrukcji apa- Warto zatem pamiętać, że zwiększenie wartości ratu, na typie i wielkości matrycy skończywszy. parametru ISO oznacza, iż nie należy spodziewać Olbrzymią rolę odgrywa tutaj również czynnik się idealnych fotografii. Trzeba też pamiętać o tym, losowy, którego nie można w precyzyjny sposób by po zmianie tego parametru w jakiejś awaryjnej przewidzieć. Nawet dwa zdjęcia, wykonane tym sytuacji przywrócić jego pierwotną, niską wartość. samym aparatem i przy tych samych ustawieniach ISO, mogą różnić się jakością, rozumianą jako ilość szumu cyfrowego. Znaczenie przysłony Niepoprawnie zarejestrowane piksele najczęściej obiektywu są białe, niebieskie, purpurowe bądź żółte, lecz mogą być równie dobrze zupełnie innego koloru. Liczba przysłony obiektywu decyduje o tym, jak dużą średnicę ma otwór, przez który światło wpada Jeśli błędny piksel pojawia się na więk- do aparatu. Średnica tego otworu regulowana jest szości zdjęć w tym samym miejscu lub przez specjalny mechanizm w obiektywie, zwany za każdym razem, gdy fotografujesz diafragmą (lub niekiedy przysłoną tęczówkową). z długim czasem naświetlania, może to Jeśli przysłona jest „szeroko otwarta”, to znaczy, oznaczać, że matryca Twojego aparatu że mechanizm ten został ustawiony w taki sposób, zawiera tzw. martwy piksel (nazywany by do aparatu trafiła jak największa ilość światła. też „wypalonym”). W takim przypadku należy oddać aparat do autoryzowanego Jeśli przysłona jest „zamknięta”, to znaczy, że serwisu, szczególnie jeśli nadal jest on została ustawiona tak, by do aparatu trafiła mini- objęty gwarancją. malna ilość światła niezbędna do zrobienia prawid- łowego zdjęcia w danych warunkach. Większe przekłamania obrazu pojawiają się na zdjęciach zrobionych przy słabym oświetleniu, Podobnie jak parametr ISO, stopień otwarcia przy- ponieważ oprogramowanie aparatu znacznie lepiej słony mierzy się przy użyciu specjalnej skali, skła- radzi sobie z filtrowaniem zjawiska szumu cyfro- dającej się z szeregu wartości, zwanych liczbami wego w sytuacji, gdy warunki fotografowania są przysłony (f-stop). Im mniejsza jest liczba przysłony,
  • 15. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 73 tym większa będzie średnica otworu, przez który Zmiana przysłony ma zatem bezpośredni wpływ wpada światło. Minimalna liczba przysłony (czyli na głębię ostrości zdjęcia i pośredni na sposób, taka, która zapewnia największą średnicę otworu) w jaki na zdjęciu ukazany zostanie ruch obiektów może wynosić na przykład f/2,8, zaś maksymalna, (ponieważ korekcję przysłony należy skompen- czyli przepuszczająca najmniej światła — na przy- sować odpowiednią zmianą czasu naświetlania). kład f/32. Biorąc pod uwagę rodzaj fotografowanej sceny, powinieneś zatem samodzielnie podjąć decyzje Każda kolejna liczba przysłony powoduje zmniej- dotyczące głębi ostrości i ewentualnego czasu szenie ekspozycji o połowę w porównaniu do naświetlania lub włączyć jeden z półautomatycz- liczby poprzedniej. Pełna skala pomiędzy f/2,8 nych trybów działania aparatu. a f/32 zawiera następujące wartości: f/2,8; f/4; f/5,6; f/8; f/11; f/16; f/22 oraz f/32. Zmiana trybu działania Ponieważ każda liczba przysłony zmniejsza o po- łowę ilość światła wpadającego do obiektywu, przysłony to przysłona f/8 przepuszcza ośmiokrotnie mniej Zmianie przysłony może — a czasem wręcz powi- światła niż f/2,8 (ponieważ na skali dzielą je trzy nien — towarzyszyć wybór innego czasu naświet- kolejne liczby). Zmiana przysłony na f/32 sprawia, lania. że do aparatu trafia zaledwie 1/64 ilości światła, które wpada przy przysłonie ustawionej na f/2,8. Znaczenie czasu naświetlania zostanie szczegółowo omówione w dalszej części Jeśli potraktujesz liczby przysłony jak rozdziału. ułamki (którymi są one w rzeczywisto- ści), to łatwiej będzie Ci zapamiętać, że Zdecydowana większość aparatów cyfrowych mniejsza liczba przysłony oznacza więk- oferuje tryb preselekcji przysłony (zwany też prio- szą średnicę otworu i zarazem większą rytetem przysłony). Po włączeniu tego trybu zada- ilość światła wpadającego do aparatu. niem użytkownika jest wybór odpowiedniej liczby W odróżnieniu od zmian parametru ISO, zmniej- przysłony, podczas gdy aparat zajmie się resztą, szanie lub zwiększania przysłony nie ma wpływu na czyli ustaleniem właściwego czasu naświetlania. jakość obrazu. Zakładając, że zdjęcie jest prawid- (Istnieje też analogiczny tryb o odwrotnym dzia- łowo naświetlone (naświetlone zgodnie z Twoimi łaniu, w którym użytkownik wybiera czas naświet- oczekiwaniami), to jedyna różnica dzieląca kolejne lania, zaś aparat automatycznie dobiera do niego liczby przysłony polega na zmianie głębi ostrości poprawną wartość przysłony. Taki tryb nosi nazwę fotografii. preselekcji czasu otwarcia migawki). Więcej informacji o głębi ostrości znaj- Nazwy wymienionych trybów różnią się dziesz w rozdziale 1. w paratach pochodzących od różnych producentów, choć sposób ich działania Jeśli zwiększysz liczbę przysłony, aby uzyskać więk- jest zawsze taki sam. Sprawdź w instrukcji szą głębię ostrości zdjęcia, to zabieg ten należy obsługi Twojego aparatu, czy oferuje on tryby preselekcji i jak brzmią ich nazwy. skompensować przy użyciu innego parametru w taki sposób, by zdjęcie mimo wszystko zostało Niektóre modele aparatów oferują także inne tryby dobrze naświetlone. Jeżeli wolałbyś uniknąć związane z wyborem przysłony. Oprócz trybu pre- zmiany wartości parametru ISO z obawy przed selekcji przysłony, który polega na automatycznym ewentualną utratą jakości obrazu, to tym „innym dopasowaniu odpowiedniego czasu naświetlania parametrem” może być jedynie czas naświetlania. przez aparat oraz trybów manualnych, w których Trudno jednak znacznie wydłużyć czas naświetla- całe zadanie ustawienia właściwych parametrów nia w przypadku poruszających się obiektów. ekspozycji spada na użytkownika, dostępny jest też tryb programowalny. W trybie tym aparat
  • 16. 74 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym wyświetla kilka możliwych kombinacji liczby przy- pomimo supernowoczesnych procesów technolo- słony i czasu naświetlania, które umożliwią pra- gicznych, w jakich powstają współczesne soczewki, widłową ekspozycję ujęcia. Wartości wyliczonych każda z nich jest jednak w pewnym sensie niepo- w tym trybie można zazwyczaj użyć do automa- wtarzalna, nawet jeśli są one oznaczone w ten sam tycznego różnicowania ekspozycji (bracketing); sposób i pochodzą od jednego producenta. zagadnienie to omówię w dalszej części rozdziału. Tryb ten można wykorzystać również do celo- W materiałach reklamowych producenta aparatu wego niedoświetlenia bądź prześwietlenia zdjęcia czy obiektywu nie znajdziesz informacji o tym, o zadaną wartość, nie przejmując się wyliczaniem przy jakich wartościach przysłony będzie on spisy- i ustawieniem właściwych liczb przysłony. wał się najlepiej. Jedyny sposób na to, by się o tym przekonać, polega na zrobieniu mnóstwa zdjęć Prawie wszystkie aparaty cyfrowe wyposa- i na uważnym śledzeniu ich jakości w odniesieniu żone są w tryb całkowicie automatyczny, do liczby przysłony, przy jakiej zostały wykonane. który zwalnia użytkownika z dokony- Z czasem na pewno uda Ci się dostrzec pewne wania jakichkolwiek wyborów. W takim różnice i dzięki temu poznać wady i zalety obiek- trybie nie można wprowadzać żadnych tywu w Twoim aparacie. poprawek w ustawieniach obliczonych przez aparat. Najlepszą jakość zdjęć uzyskuje się zazwyczaj Właściwa ekspozycja to taka, którą za przy przysłonach o średniej wartości dla danego poprawną uzna fotograf, a nie aparat. obiektywu, najczęściej są to przysłony f/5,6, f/8 Ujęcia niedoświetlone lub prześwietlone i f/11, jednak różnica jakości pomiędzy „najlep- z punktu widzenia aparatu stanowią szą” i „najgorszą” liczbą przysłony może być bar- jedynie efekt pewnych założeń zaprogra- dzo niewielka, dlatego raczej warto skupić się na mowanych w modelu działania proce- innych czynnikach, które mają większy wpływ na sora obrazu tego urządzenia i oczywiście wybór odpowiedniej przysłony — na przykład głębi nie uwzględniają walorów artystycznych ostrości czy odwzorowaniu ruchu. fotografii. Oznacza to, że najlepsze według Ciebie zdjęcie dla aparatu może być zupełnie niepoprawne technicznie. Czas otwarcia migawki Zakres dostępnych czasów naświetlania jest ściśle Jak wybrać przysłonę? uzależniony od modelu aparatu. Proste aparaty kompaktowe wyposażone w wizjer LCD, takie jak Konsekwencje wybrania określonej liczby przy- Canon PowerShot czy Nikon COOLPIX, oferują słony są dwojakie, a mianowicie: zazwyczaj czasy naświetlania od 1/4 (najdłuż- 1. Zmiana głębi ostrości, czyli sposób odwzo- szy) do 1/2000 sekundy (najkrótszy). Lustrzanki rowania obiektów znajdujących się w pewnej cyfrowe, takie jak Nikon D70, oferują znacznie odległości od miejsca ostrzenia. szerszy zakres czasów naświetlania, od 30 sekund (najdłuższy) do 1/8000 sekundy (najkrótszy). 2. Wybór odpowiedniego czasu naświetlania, który ma wpływ na to, w jaki sposób przed- Większość aparatów cyfrowych umożliwia także stawione będą na zdjęciu obiekty porusza- fotografowanie przy nieograniczonym czasie jące się oraz na to, jaki wpływ na jakość naświetlania, co oznacza, że możesz trzymać zdjęcia będzie miała stabilność aparatu. migawkę otwartą tak długo, jak długo będziesz uważał za konieczne. Może to być nawet kilka Podstawowym elementem każdego obiektywu są godzin, choć zdjęcia tego typu nie trafiają się soczewki ułożone w odpowiedni sposób. Większość często. Po pierwsze, rzadko jest taka potrzeba, obiektywów przy pewnych wartościach przysłony a po drugie, już kilkuminutowy czas naświetlania spisuje się lepiej — a ściślej rzecz biorąc, ładniej wymaga olbrzymiej cierpliwości. „rysuje” obraz i kolory — niż przy innych. Co więcej,
  • 17. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 75 Posługując się nieograniczonym czasem naświet- jak i odległe obiekty w tle są ostre i wyraźne, zazwy- lania, można jednak sfotografować obiekty, które czaj wymagają zastosowania statywu — tak jak są nawet bardzo słabo oświetlone. Na przykład, w przypadku fotografii pokazanej na rysunku 3.9. nocne zdjęcie łyżwiarzy na lodowisku, zrobione w świetle księżyca (rysunku 3.8), wymagało czasu Ryzyko poruszenia aparatem występuje zawsze, gdy fotografujesz z czasem naświetlania wynoszącego około 15 sekund. naświetlania rzędu 1/125 sekundy lub Jeśli chcesz, aby jak największa część zdjęcia była dłuższym, zaś przy 1/30 sekundy jest niemal pewne. ostra, to powinieneś wybrać największą możliwą liczbę przysłony, na przykład f/16 lub nawet większą. Dopuszczalny czas naświetlania pod- W takim przypadku ujęcie będzie wymagało bardzo czas fotografowania „z ręki” zależy od umiejętności fotografa i od pozycji, jaką długiego czasu naświetlania. Długi czas naświetlania musi on przyjąć podczas robienia zdję- zwiększa jednak ryzyko poruszenia aparatem pod- cia. Jeśli będziesz zmuszony trzymać czas fotografowania, a poruszone zdjęcie wygląda ręce wysoko nad głową, to niewątpliwie fatalnie: jest nieostre i rozmyte. Warto zatem będą one drżeć znacznie bardziej, niż dobrze przemyśleć kwestię zwiększania przysłony wówczas, gdy możesz przykucnąć lub aparatu, ponieważ troszczenie się o dużą głębię się o coś oprzeć. ostrości, jeśli w grę wchodzi możliwość zrobienia Im dłuższa ogniskowa obiektywu, tym rozmytego zdjęcia, można porównać do przejmo- większym problemem stają się ewentu- wania się chmarą komarów, podczas gdy tuż przed alne wstrząsy i poruszenia, a co za tym Tobą stoi rozjuszony niedźwiedź. Zdjęcia o dużej idzie — tym krótszy powinieneś dobrać głębi ostrości, na których zarówno pierwszy plan, czas naświetlania. Rysunek 3.8. Nawet bardzo niewielka ilość światła wystarcza do zrobienia zdjęcia, jednak czas naświetlania ujęcia bardzo się wówczas wydłuża
  • 18. 76 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Rysunek 3.9. Na tym zdjęciu zarówno pierwszy plan, jak i tło ujęcia są stosunkowo ostre. Zdjęcie zrobione zostało przy użyciu statywu; przysłona wynosiła f/22 Podczas fotografowania w plenerze można osiąg- Efekt ten najłatwiej jest uzyskać postę- nąć wspaniały efekt „zatrzymanego w kadrze” pując niejako „od drugiej strony”. Po włą- ruchu. Szczególnie interesujące efekty można uzy- czeniu trybu preselekcji czasu otwarcia skać fotografując wodę, lecz równie dobrze można migawki należy wybrać żądany (długi) eksperymentować ze zdjęciami drzew, trawy, czas naświetlania, a aparat sam auto- matycznie dobierze odpowiednio dużą chmur i innych ciekawych obiektów. Obserwując liczbę przysłony. płynącą wodę, dostrzegasz mnóstwo drobnych zdarzeń, nieustanny migotliwy blask i ruch. Jednak Podsumowując te rozważania, należy podkre- na zdjęciu zrobionym przy długim czasie naświet- ślić, że zmiana przysłony może być podykto- lania, jak to, które zostało pokazane na rysunku wana chęcią zapewnienia najlepszych warunków 3.10, woda zastyga w bezruchu niczym abstrak- działania obiektywu, zmianą głębi ostrości lub cyjna rzeźba. czasu naświetlania (otwarcia migawki). Niewielka apertura (czyli duża liczba przysłony) umożliwia Celem tego wywodu jest zwrócenie uwagi na zwiększenie czasu naświetlania zawsze wtedy, gdy zależność pomiędzy czasem naświetlania a przy- będziesz tego potrzebował. słoną — w niektórych przypadkach, tak jak na fotografii z rysunku 3.10, warto wybrać bardzo dużą liczbę przysłony, by można było zrobić zdję- cie przy dłuższym czasie otwarcia migawki.
  • 19. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 77 Możesz też zdecydować się na pewien kompromis, polegający na takim sfotografowaniu sceny, aby „zatrzymać” poruszający się obiekt jedynie częś- ciowo, tak jak na zdjęciu pokazanym na rysunku 3.11, gdzie spadająca kaskada wody nie zastygła w bezruchu, lecz wygląda bardzo naturalnie, prak- tycznie tak, jak widzielibyśmy ją gołym okiem, przystanąwszy na szlaku w Columbia Gorge. Jak widać, woda jest częściowo rozmyta, lecz jedno- cześnie nie sprawia wrażenia jednolitej, spójnej rzeźby, tak jak na poprzednim zdjęciu, zrobionym przy znacznie dłuższym czasie naświetlania. Zdjęcie pokazane na rysunku 3.11 było naświet- lane przez 1/125 sekundy i ten czas w zupełności wystarczył, by przedstawić płynącą wodę w zamie- rzony sposób. Przy czasie naświetlania wynoszącym 1/125 sekundy, należało ustawić przysłonę f/8. Aby uzyskać efekt częściowego „zatrzy- mania” ruchu, zazwyczaj wystarczy ustawić czas naświetlania rzędu 1/60 lub 1/125 sekundy. W tabeli 3.1 znajdziesz poglądowe zestawienie wpływu różnych czasów naświetlania na wygląd Rysunek 3.10. Płynąca woda na zdjęciu zrobionym poruszających się obiektów na fotografii. przy długim czasie naświetlania zastygła i przypomina miękką, lejącą tkaninę Fotografia bywa nazywana sztuką „zatrzymaną w kadrze”, zaś cała tajemnica właściwego uchwy- cenia poruszających się obiektów polega na dobra- Analogicznie, jeśli będziesz chciał „zamrozić” na niu odpowiedniej kombinacji przysłony i czasu zdjęciu szybko poruszający się obiekt lub zapo- naświetlania. Te dwa elementy to podstawowe biec ewentualnemu poruszeniu aparatem podczas narzędzie pracy fotografika, który w niepowta- fotografowania bez statywu, to powinieneś mak- rzalny, artystyczny sposób chce ukazać i zinterpre- symalnie skrócić czas otwarcia migawki. Bardzo tować rozgrywającą się na jego oczach scenę. często będzie wymagało to jednoczesnego zmniej- szenia przysłony, na przykład do f/2,8. W trybie preselekcji czasu otwarcia migawki możesz wybrać żądany czas naświetlania, a aparat automatycznie dobierze wówczas odpowiednią przy- słonę. Czas naświetlania rzędu 1/500 lub 1/1000 sekundy pozwala „zatrzymać” nawet bardzo szybko poruszające się obiekty.
  • 20. 78 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Rysunek 3.11. Dzięki dobraniu umiarkowanego czasu naświetlania — niezbyt długiego i niezbyt krótkiego — ten wodospad wygląda na zdjęciu niemal tak samo, jak widziany gołym okiem Tabela 3.1. Wpływ czasu naświetlania na wygląd poruszających się obiektów Zakres czasu naświetlania Wygląd poruszających się obiektów (w ułamkach sekundy) na zdjęciu 1/500 – 1/1000 Niemal każdy, nawet bardzo szybki ruch zostaje „zatrzymany” 1/30 – 1/125 Umożliwia zachowanie naturalnej równowagi pomiędzy „zatrzymaniem” a nieznacznym rozmyciem poruszającego się obiektu Dłuższy niż 1/30 (długi czas naświetlania) Zdjęcie należy robić przy użyciu statywu; fotografowanie z ręki na pewno spowoduje rozmycie fotografii Dłuższy niż 1/2 (długi czas naświetlania) Poruszające się obiekty „zastygają”, tworząc rozmyte, miękkie smugi (im dłuższy czas naświetlania, tym bardziej widoczny będzie ten efekt)
  • 21. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 79 Tryby preselekcji rze do niego właściwą liczbę przysłony — taką, by zdjęcie było poprawnie naświetlone. czasu naświetlania Na przykład, by otrzymać zdjęcie pokazane na Oprócz trybów, w których nadrzędną rolę pełni rysunku 3.12, na którym płynące na powierzchni przysłona, większość aparatów cyfrowych oferuje wody liście zostały rozmyte, niektóre zaś, tkwiące tryb preselekcji czasu otwarcia migawki czy — jak nieruchomo, są wyraźne i ostre, należało zamon- mówią niektórzy — tryb automatyki przysłony. tować aparat na statywie i naświetlać ujęcie przez 1/4 sekundy. W trybie tym użytkownik powinien wybrać żądany czas naświetlania, zaś aparat automatycznie dobie- Rysunek 3.12. To zdjęcie zostało zrobione przy przysłonie wynoszącej f/22, zaś jego czas naświetlania wynosił 1/4 sekundy. Dzięki temu płynące liście zostawiły na powierzchni wody półprzejrzyste ślady
  • 22. 80 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Równoważne warianty obrazu ze względu na właściwości konstrukcyjne obiektywu. ekspozycji Fotograf, który zaryzykuje przejęcie sterów od Zapewne domyślasz się już, że przy zadanej war- automatycznego pilota aparatu będzie miał moż- tości parametru ISO zawsze istnieje wiele różnych liwość samodzielnego wybrania jednego z warian- wariantów „poprawnego” naświetlenia każdego tów ekspozycji. Takiego wariantu, który w jak ujęcia. Każdy z tych wariantów polega na dopa- najwierniejszy sposób pozwoli zrealizować jego sowaniu liczby przysłony i odpowiedniego czasu pomysł na przedstawienie fotografowanej sceny. otwarcia migawki. Posłużę się tutaj pewnym przykładem. „Poprawna ekspozycja” — to znaczy Przypuśćmy, że fotografujesz w plenerze w sło- taka, którą zamierzasz uzyskać: wszystko neczny, jasny dzień. Standardowe wartości przy- zależy bowiem od tego, co i w jaki sposób słony i czasu naświetlania w takie dni to zazwyczaj chcesz wyrazić na fotografii. Jeśli pozo- około f/8 i 1/250 sekundy. W tabelach 3.2 oraz stawisz aparat w trybie automatycznym, 3.3 znajdziesz różne poprawne warianty parame- w którym wystarczy wycelować i pstryk- trów naświetlania, pozwalające dostosować eks- nąć fotkę, to ta „poprawna” ekspozycja pozycję zdjęcia do rodzaju fotografowanej sceny obliczana jest automatycznie, zgodnie — na przykład po to, by odpowiednio zobrazować z pewnym modelowym rozwiązaniem poruszające się obiekty lub, by uzyskać odpowied- zaprogramowanym przez producenta aparatu. Jeśli zdecydujesz się na samo- nią głębię ostrości. Wszystkie te warianty są odpo- dzielne ustawienie wszystkich parame- wiednikami podanych przed chwilą ustawień. trów zdjęcia (na przykład po to, by dobrze naświetlić jakiś fragment sceny kosztem Różnice pomiędzy fotografiami, zrobionymi przy niedoświetlenia innego), to właśnie ta użyciu sąsiadujących par ustawień, nie są zbyt niepełna ekspozycja będzie poprawna znaczące. Na przykład, zdjęcie zrobione w 1/125 — zakładając oczywiście, że uda Ci się sekundy i przy przysłonie f/11 oraz fotografia dzięki temu uzyskać odpowiedni efekt. naświetlana 1/250 sekundy przy przysłonie f/8 byłyby bardzo podobne do zdjęcia zrobionego Wybierając dowolny z wariantów poprawnej eks- w 1/500 sekundy i przy przysłonie f/5,6 (choć pozycji, otrzymasz dobrze naświetlone zdjęcie. jednocześnie trzeba podkreślić, że przysłona f/11 Różnice pomiędzy tymi wariantami polegają na pozwala na uzyskanie znacznie większej głębi wpływie przysłony i czasu naświetlania na różne ostrości niż przysłona f/5,6, zaś czas naświetlania aspekty fotografii, takie jak głębia ostrości czy rzędu 1/500 sekundy eliminuje ryzyko poruszenia ukazanie ruchu. Zapewne pamiętasz, że liczba aparatem znacznie skuteczniej, niż czas wynoszący przysłony może mieć również wpływ na jakość 1/125 sekundy). Tabela 3.2. Równoważne warianty ekspozycji (krótki czas naświetlania) Czas naświetlania (w ułamkach sekundy) Liczba przysłony 1/250 f/8 1/500 f/5,6 1/1000 f/4 1/2000 f/2,8
  • 23. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 81 Tabela 3.3. Równoważne warianty ekspozycji (duża przysłona) Liczba przysłony Czas naświetlania (w ułamkach sekundy) f/8 1/250 f/11 1/125 f/16 1/60 f/22 1/30 f/32 1/15 Jeżeli porównamy skrajne wartości z obydwu świetle oznaczało się na opakowaniu. I tak, błona tabel, to różnica płynąca z wybrania odpowiednich filmowa przeznaczona do fotografowania w dzień parametrów naświetlania będzie od razu rzucała oznaczona była wartością 5000°K. się w oczy. Przy 1/2000 sekundy i przysłonie f/2,8 głębia ostrości jest niesamowicie płytka, zaś każdy, Jeśli na kliszy, której odwzorowanie kolorów było nawet najszybszy ruch będzie zatrzymany z lase- optymalne dla określonego oświetlenia, zrobiono rową ostrością. Z drugiej strony, czas naświetlania zdjęcia w zupełnie innych warunkach, to kolory- rzędu 1/15 sekundy i przysłona f/32 zapewnią Ci styka otrzymanych fotografii znacznie odbiegała bajeczną wręcz głębię ostrości, jednak do takiej od oczekiwań fotografa. Na przykład, zdjęcie zro- fotografii musisz przygotować solidny statyw, by bione w pomieszczeniu oświetlonym tradycyjnymi uniknąć niepożądanego poruszenia aparatem. żarówkami (3000°K) na kliszy przeznaczonej do fotografowania w dzień (5000°K) byłoby poma- rańczowe, zdjęcie na tej samej kliszy, lecz zrobione Kalibracja balansu bieli w cieniu (10000°K), byłoby niebieskie, zaś ana- logiczna fotografia przy oświetleniu jarzeniowym Balans bieli to wspaniałe narzędzie umożliwia- (20000°K) byłaby całkiem zielona. jące uzyskanie właściwej kolorystyki cyfrowych Lampy jarzeniowe i fluorescencyjne cha- fotografii. Tradycyjna fotografia nie oferuje tak rakteryzują się bardzo dużą rozpiętością wygodnego w użyciu narzędzia, którego możliwo- temperatur, sięgającą od 10000°K do ści można byłoby porównać z funkcjami korekcji 20000°K, choć zazwyczaj ich kolor mie- balansu bieli w aparatach cyfrowych. ści się bliżej dolnej granicy tego zakresu. Kolor światła mierzony jest w stopniach Kelwina. Funkcje korekcji balansu bieli umożliwiają takie Im mniejsza jest wartość opisująca kolor światła skompensowanie temperatury oświetlenia, by w tej skali, tym cieplejsze (bardziej czerwone) jest kolorystyka zdjęcia jak najwierniej oddawała światło. Wyższe wartości oznaczają barwy chłod- naturalne barwy sfotografowanej sceny. niejsze (bardziej niebieskie). W tabeli 3.4 zebrane Prócz oczywistego zastosowania funkcji zostały wartości temperatur światła w stopniach służących do korygowania balansu bieli, Kelwina dla różnych warunków otoczenia, w ja- czyli neutralizowania niepożądanych kim może znaleźć się fotograf. przebarwień, możesz przy ich użyciu celowo zmienić kolorystykę fotografii, aby W zamierzchłej epoce fotografii tradycyjnej przy- uzyskać nietypowy, artystyczny efekt. datność kliszy do fotografowania w określonym
  • 24. 82 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Tabela 3.4. Temperatura oświetlenia w typowych sytuacjach (w stopniach Kelwina) Warunki oświetleniowe Temperatura w stopniach Kelwina Progowa intensywność postrzegania światła ~750°K Wschodzące słońce 1800°K Światło świecy 1800°K Oświetlenie żarowe 3000°K Światło dzienne 5000 – 5500°K Lampa błyskowa 5400°K Pochmurny dzień ~6000°K Zacienione miejsce w dzień (może być zaskakująco „chłodne”) nawet do 10000°K Oświetlenie jarzeniowe i fluorescencyjne (temperatury mogą być bardzo 10000 – 20000°K różne, nawet w przypadku jednego źródła światła) Niebo na północy (na Północnym Kole Podbiegunowym, w dniu 28000°K i więcej równonocy, mniej więcej o godzinie 0:00, aparat skierowany na północ) Większość aparatów cyfrowych wyposażona jest Zazwyczaj opcje te noszą następujące nazwy: w trzy tryby regulacji balansu bieli: ✦ Incandescent (oświetlenie żarowe), 1. automatyczny; ✦ Fluorescent (oświetlenie jarzeniowe), 2. pozwalający na wybór jednej z gotowych ✦ Direct sunlight (bezpośrednia operacja sło- wartości; neczna), 3. całkowicie ręczny. ✦ Flash (lampa błyskowa), W trybie automatycznym aparat stara się zana- ✦ Cloudy (pochmurny dzień), lizować oświetlenie otoczenia i na podstawie otrzymanych wyników dobrać właściwe ustawie- ✦ Shade (w cieniu). nie balansu bieli. Ręczny tryb ustawiania balansu bieli polega na W trybie umożliwiającym wybór jednej z warto- wycelowaniu wizjerem aparatu w obiekt o natu- ści użytkownik powinien samodzielnie oszacować ralnym kolorze (najczęściej biały lub szary arkusz rodzaj oświetlenia i wybrać jedną z dostępnych papieru) i dokonaniu odpowiednich ustawień przy opcji, umożliwiającą skorygowanie jego tempera- użyciu opcji i poleceń dostępnych w menu apa- tury. Jeśli wiesz, że jakaś sesja zdjęciowa odbędzie ratu. Należy to zrobić w tych samych warun- się na przykład w pomieszczeniu oświetlonym zwy- kach, w których za chwilę będziesz fotografował. kłymi żarówkami, to zamiast polegać na zawodnej Szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz niekiedy automatyce aparatu, powinieneś samo- w instrukcji obsługi Twojego aparatu. dzielnie wybrać odpowiednią opcję.
  • 25. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 83 Niektóre aparaty cyfrowe umożliwiają standardowych ustawieniach balansu bieli będzie zapamiętywanie i odtwarzanie usta- niebieskozielone. Oczywiście, takie zdjęcia mają wień balansu bieli. Niektóre pozwalają swój klimat i możesz robić je w ten sposób celowo, również na wczytanie tych ustawień na aby udowodnić, że dusza podróżnika pognała Cię podstawie dowolnej fotografii zrobionej na ryzykowną wyprawę na koniec świata. Jeśli wcześniej tym samym aparatem. chciałbyś jednak oddać na zdjęciu naturalną kolo- Przypuśćmy, że w połowie lata wyruszyłeś na rystykę otoczenia, tak jak na fotografii pokazanej wyprawę na Alaskę, gdzieś poza granice Północnego na rysunku 3.13, to powinieneś najpierw ręcznie Koła Podbiegunowego. Kolor światła dziennego skonfigurować balans bieli w taki sposób, by skom- w tym rejonie sprawia, że zdjęcie zrobione przy pensować niepożądane przebarwienia. Rysunek 3.13. Naturalna kolorystyka polarnego krajobrazu otaczającego górę Moosejaw Mountain na Alasce została zachowana dzięki ręcznej kalibracji balansu bieli w aparacie
  • 26. 84 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Doskonała pokazuje gąszcz kolorowych kwiatów, skropio- nych wiosennym deszczem. makrofotografia Niestety, pierwszy rzut oka na to samo zdjęcie na Fotografowanie obiektów w dużym zbliżeniu, czyli ekranie ujawnia smutną prawdę: wśród ładnych, makrofotografia, może wymagać specjalnych fil- rozwiniętych kwiatów jest też kilka uschniętych trów powiększających, zamontowanych na obiek- pąków i innych „mankamentów” rośliny. Jeśli zamia- tywie aparatu lub zwykłego obiektywu typu zoom, rem fotografa jest pokazanie uschniętych pąków, to w który wyposażona jest większość cyfrówek. oczywiście nie ma nic złego w ich eksponowaniu, Niezależnie od tego, jakim sprzętem będziesz się lecz najczęściej tacy niepożądani intruzi pojawiają posługiwał, dobra makrofotografia wymaga pew- się w kadrze bez wiedzy fotografującego. nych specjalnych przygotowań. Wniosek narzuca się sam: każde zdjęcie tego typu Jak sama nazwa wskazuje, zdjęcia w dużym zbli- należy bardzo uważnie przeanalizować. Rzadko żeniu wykonuje się w bardzo niewielkiej odle- kiedy udaje się zrobić tak dobrą makrofotografię, by głości od fotografowanego przedmiotu. Z bliska nie wymagała ona pewnych poprawek. Na przykład, zaś doskonale widać nawet najdrobniejsze wady. fotografując scenę pokazaną na rysunku 3.15., zde- Nawet jeśli podczas ustawiania ujęcia umkną one cydowałem się odrobinę poprawić ułożenie zawi- Twojej uwadze, to już na monitorze komputera niętego liścia. Zrobiłem to w taki sposób, by ukryć będzie je widać jak na dłoni — tym lepiej, im sil- naturalne wady większego listka, który był głównym niejsze było powiększenie. przedmiotem mojego zainteresowania. Oczywiście, pewne niedoskonałości listka nadal widać, lecz nie Na przykład, fotografia pokazana na rysunku 3.14 rzucają się one w oczy aż tak, jak wówczas, gdybym sprawia dobre wrażenie: w atrakcyjny sposób nie ingerował w naturalny wygląd sceny. Rysunek 3.14. Wśród kępy kolorowych kwiatów daje się dostrzec kilka brzydkich, uschniętych pąków
  • 27. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 85 Rysunek 3.15. Czasami warto pomóc naturze i samodzielnie przygotować ciekawą scenę do makrofotografii Im większe zbliżenie, tym mniejsza będzie głębia obiektem na zdjęciu jest jednak liść znajdujący się ostrości. Oznacza to, że zasięg ostrzenia aparatu w samym środku kadru, a zatem aparat ustawiony jest coraz płytszy, a równoległe ustawienie płasz- został w taki sposób, by płaszczyzna elementu czyzny matrycy światłoczułej do fotografowanego światłoczułego była równoległa do płaszczyzny obiektu jest tutaj nieporównanie bardziej istotne wyznaczonej przez położenie tego właśnie listka. niż podczas fotografowania pejzaży. Jaki może mieć efekt drobne pochylenie aparatu podczas foto- Jednym z najważniejszych elementów dobrej makro- grafowania Matterhornu? Nie ma najmniejszych fotografii jest oświetlenie głównego motywu zdjęcia. szans, by ktokolwiek mógł dostrzec efekt takiego Ostre, jaskrawe światło, z jakim często mamy do pochylenia na zdjęciu. Taka sama zmiana ustawienia czynienia w jasny, bezchmurny dzień, może wydawać w przypadku makrofotografii ma jednak kluczowe się idealne do typowych fotografii w plenerze, jednak znaczenie dla ostrości zdjęcia. dla tego typu zdjęć bywa wręcz zabójcze. Gra świa- teł i cieni jest bowiem na makrofotografiach szcze- Najlepszym sposobem na uniknięcie problemów gólnie istotna i zdarza się, że uzyskane w pełnym z ostrością zdjęcia podczas fotografowania bardzo słońcu kontrasty na zdjęciu okażą się zdecydowanie bliskich obiektów (poza zmniejszeniem otworu przy- zbyt silne. Do wypraw w krainę makrofotografii słony, umożliwiającym zwiększenie głębi ostrości zdję- znacznie lepiej nadają się dni pochmurne i mgliste, cia) jest wybranie jednego, najważniejszego obiektu gdy przytłumione słońce ma akurat tyle energii, by sceny i ułożenie aparatu w taki sposób, by jego kor- jasne i wyraziste kolory stały się pastelowe i miękkie. pus był równoległy do płaszczyzny tego obiektu. Nie wahaj się zatem i szczelnie otulając się prze- ciwdeszczowym płaszczem, spróbuj zrobić kilka Na przykład, liście geranium na rysunku 3.16 ciekawych zdjęć w owe ponure dni — albo wybierz rosną pod najróżniejszymi kątami. Najważniejszym się na wrzosowisko!
  • 28. 86 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Rysunek 3.16. Aparat został ustawiony w taki sposób, by jego korpus był równoległy do liścia znajdującego się pośrodku kadru Funkcja makro W innych aparatach działanie trybu Macro lub Close-up nieco się różni — na przykład w apara- Wiele aparatów cyfrowych oferuje funkcje lub spe- tach z serii PowerShot firmy Canon tryb makro cjalne tryby przeznaczone do zdjęć typu makro lub powoduje skrócenie odległości ostrzenia. dużych zbliżeń fotografowanych przedmiotów. W wielu aparatach, między innymi we wspomnia- Na przykład w Nikonie D70 znajdziesz tryb Close- nych modelach firmy Canon, fotograf od razu up, który automatycznie konfiguruje ekspozycję wie, kiedy powinien skorzystać z trybu makro: po i ostrość w taki sposób, by podkreślić rolę głów- prostu w jednym ze standardowych trybów, przy nego motywu zdjęcia znajdującego się na środku pewnej odległości od soczewki obiektywu, funk- kadru. cja automatycznego ustawiania ostrości przestaje radzić sobie z ustaleniem odpowiedniej odległo- Jeśli zamierzasz zrobić zdjęcie typu ści ostrzenia. Włączenie funkcji Macro pozwala makro, które nie spełnia warunków opisa- z łatwością obejść tę niedogodność. nych w tym rozdziale — na przykład jego główny motyw nie znajduje się na środku Jeśli po wykonaniu zdjęć w trybie makro kadru, lecz jest asymetrycznie przesu- chcesz wrócić do fotografowania obiek- nięty do krawędzi ujęcia — to powinieneś tów w zwykły sposób, to koniecznie raczej unikać trybów automatycznych, wyłącz tę funkcję. takich jak Close-up w aparacie D70.
  • 29. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 87 Tryb makro w aparatach Canon PowerShot (które nie oferują możliwości wymiany obiektywów) umożliwia fotografowanie obiektów z tak niewielkiej odległości, że przedmiot wielkości wizytówki zajmuje całą powierzchnię kadru. Precyzyjne ostrzenie Fotografując obiekty z niewielkiej odległości, na pewno zwróciłeś uwagę na niepoprawne zacho- wanie automatyki ostrości aparatu: często gubi się ona i nie potrafi ustawić prawidłowej odległo- ści ostrzenia, szczególnie wówczas, gdy próbu- jesz sfotografować błyszczące, odbijające światło obiekty wykonane ze szkła lub polerowanego metalu. W zależności od jakości wyświetlacza LCD w Twoim aparacie, błędy w ustawieniu ostrości można wyłapać jeszcze przed zrobieniem zdjęcia. Na pewno dostrzeżesz je po skopiowaniu fotografii do komputera i obejrzeniu jej na ekranie, lecz wów- czas zazwyczaj jest już za późno na poprawki. Problemy z ustawieniem ostrości najłatwiej można Rysunek 3.17. Błyszczący dzwonek tej zabytkowej wychwycić wówczas, gdy aparat zamontowany maszyny do pisania całkiem zmylił dalmierz mojego na statywie podczas fotografowania nieustannie aparatu zmienia długość obiektywu lub dobiegają z niego ciche odgłosy mechanizmu automatycznego nasta- wiania ostrości. Niektóre aparaty nie pozwalają na wykonanie zdjęcia, jeśli automatyka nie radzi sobie Zasady poprawnej z ustawieniem właściwej odległości ostrzenia. kompozycji ujęcia Problem polega na tym, że wiązka promieni, emi- Kompozycja ujęcia oznacza sposób przedstawienia towana przez aparat w celu ustalenia odległości sceny na fotografii. To niewyczerpany temat, blisko do fotografowanego obiektu, jest odbijana w spo- spokrewniony z plastyką i grafiką, będący sztuką sób, który „oszukuje” dalmierz (rysunek 3.17). samą w sobie. O kompozycji napisano wiele intere- W takim przypadku powinieneś zdecydować się sujących książek, tutaj poruszę jedynie kilka najbar- na ręczne ustawienie właściwej ostrości. dziej podstawowych zagadnień z tej dziedziny. Problemy z ostrzeniem podczas fotografowania Przede wszystkim kompozycja zdjęcia jest niezwy- blisko znajdujących się obiektów pojawiają się kle ważna. Na przykład, ekspozycja jest w pew- znacznie częściej, niż można by przypuszczać. Jeśli nym stopniu sprawą obiektywną: najczęściej już na zauważysz, że aparat ma kłopoty z ustawieniem pierwszy rzut oka można stwierdzić, czy fotografia poprawnej ostrości, to lepiej zdecyduj się zrobić jest dobrze naświetlona, czy nie. Kompozycja zaś to samodzielnie, koncentrując się na najważniej- to sprawa ściśle subiektywna, nieodłączny element szym fragmencie ujęcia. sztuki w fotografii. To sposób, w jaki widzisz świat i Twój pomysł na zamknięcie go w dwuwymiarowe ramy zdjęcia. Pomysł ten powinien być ciekawy, zaskakujący, niecodzienny — przyciągający uwagę.
  • 30. 88 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Trudno nauczyć się zasad prawidłowej kompo- Nie ograniczaj się do sfotografowania obiektu zycji zdjęcia na podstawie kilku zawartych tutaj z jednej strony, staraj się znaleźć ciekawe uję- wskazówek, trudno też w ogóle zapoznać się cie, zmieniaj punkt widzenia, eksperymentuj. z nimi, czytając książki. O artystycznej jakości Nigdy nie zakładaj, że pierwsze spojrzenie będzie zdjęć decyduje po części talent, a po części zawsze najlepsze — jeśli to tylko możliwe, posta- olbrzymie doświadczenie, które można zdobyć raj się uważnie zanalizować scenę, zanim jeszcze tylko w jeden sposób: nieustannie fotografując, zrobisz zdjęcie. Upewnij się, że w kadrze nie analizując błędy i niedociągnięcia, a także wysłu- znajdą się przypadkowe i niepożądane obiekty, chując opinii innych ludzi. Każda fotografia sta- które zepsują cały efekt zdjęcia. nowi nowe doświadczenie, które pozwoli Ci wyciągnąć wnioski na przyszłość. Zadecyduj, który z elementów stanowi kluczowy motyw kompozycji. Skoncentruj się na tym ele- Oto kilka najprostszych wskazówek, które pomogą mencie i spróbuj wyeliminować problemy, które Ci rozpocząć własne artystyczne poszukiwania. mogą zakłócić właściwą interpretację obrazu. Takim problemem może być na przykład pochyła Ważnym elementem nauki fotografowania są linia horyzontu — dla większości ludzi będzie to próby wyobrażenia sobie sceny na zdjęciu, zanim element odwracający uwagę od tematu ujęcia. jeszcze to zdjęcie zostanie zrobione. Fotografia jest statycznym, dwuwymiarowym zapisem rze- Jeśli fotografowany obiekt ma pewne wady lub jest czywistości, a przez to nie jest w stanie oddać źle oświetlony, spróbuj wyeliminować te manka- pełni wrażeń, odbieranych przez nas wszystkimi menty, zanim jeszcze zrobisz zdjęcie. zmysłami z otoczenia. Zaskakująco niewielu foto- grafów zastanawia się, w jaki sposób wyglądała Ciekawe efekty artystyczne można osiągnąć, foto- będzie gotowa scena, przeniesiona z rzeczywistej, grafując obiekty układające się w pewne wzory. wielowymiarowej przestrzeni do płaskiego świata Na przykład układ liści na zdjęciu, pokazanym na fotografii. Warto w wolnej chwili poćwiczyć rysunku 3.18, jest bardzo interesujący ze względu trudną sztukę wyobraźni przestrzennej choćby na ich kolor, wrażenie ruchu i swego rodzaju na najprostszych przedmiotach, które Cię ota- symetrię całej kompozycji. czają. Spróbuj wyobrazić sobie, jak będą wyglądać Wystrzegaj się nudnych, nieciekawych ujęć. Świat na zdjęciu, a następnie sfotografuj je i zweryfi- jest pełen miernoty i przeciętności — nie daj kuj swoje oczekiwania. Będziesz zaskoczony, jak się zatem wciągnąć w pułapkę konwencjonalnych bardzo różni się zrobione zdjęcie od obrazu, rozwiązań. Zdjęcia, których główny motyw tkwi który stworzyłeś w wyobraźni — lecz z czasem jak palec na środku kadru, dawno się już przejadły. zdobędziesz praktykę, która pozwoli Ci coraz To samo tyczy się plenerowych ujęć, które linia lepiej i coraz dokładniej zamykać ulotne wrażenia horyzontu przecina gładko na połowę. w papierowe ramy fotograficznych odbitek. Znacznie ciekawsze i niebanalne efekty można Pamiętaj, że zdjęcie powinno podobać się przede osiągnąć, wyłapując niespodziewane kontrasty i za- wszystkim Tobie. Staraj się unikać planowania ujęć skakujące zestawienia przedmiotów. Na przykład, w taki sposób, by zadowolić innych, ponieważ „gigantyczne” skały, które ujęte w odpowiedni przewidywanie cudzych gustów to trudna i nie- sposób wydają się lewitować ponad chmurami wdzięczna sztuka. (rysunek 3.19), mogą stanowić bardzo inspirujący materiał do eksperymentów.
  • 31. Rozdział 3 ✦ Podstawy fotografii 89 Rysunek 3.18. Kolorowe, jesienne liście unoszące się w kałuży deszczu mogą stanowić bardzo interesujący obiekt zdjęcia Rysunek 3.19. Ta przewrotna kompozycja sprawia, że oglądający musi dobrze się zastanowić, zanim zrozumie, jaka tajemna siła wyniosła wielkie głazy ku niebu
  • 32. 90 Część II ✦ Sztuka fotografowania aparatem cyfrowym Podsumowanie zwierciadłem osobowości i charakteru. Nie staraj się realizować czyichś założeń i wizji, próbuj odna- W tym rozdziale wyjaśniłem tajniki ekspozycji, leźć i wyrazić siebie. przysłony, czasu naświetlania i kompozycji obrazu. Warto przyswoić sobie najważniejsze informacje Innymi słowy — podstawowe, niezbędne elementy dotyczące ekspozycji zdjęcia. Po jakimś czasie każdego dobrego zdjęcia. To spora dawka infor- doświadczenie samo podpowie Ci, w jakich sytu- macji i warto zastanowić się, w jaki sposób zebrać acjach można skorzystać z automatyki aparatu, wszystkie te elementy i zaprząc je do pracy w taki a kiedy warto skonfigurować wszystkie opcje sposób, by pracowały na naszą korzyść. samodzielnie. Odrobina teorii na pewno Ci nie Pierwsza i podstawowa zasada: fotograf powinien zaszkodzi, a podstawowe informacje dotyczące być przede wszystkim sobą. Zdjęcia powinny prawideł fotografii już wkrótce zaprocentują dumą oddawać Twój sposób postrzegania świata, być i satysfakcją płynącą z coraz lepszych fotografii.
Fly UP