...

Nissan Almera N15

by guest586f759

on

Report

Category:

Automotive

Download: 4

Comment: 0

54,664

views

Comments

Description

haynes
Download Nissan Almera N15

Transcript

  • 1. NISSAN ALMERA Tłumaczył z języka francuskiego mgr inż. Wacław Sobolewski WYDAWNICTWA KOMUNIKACJI I ŁĄCZNOŚCI WARSZAWA
  • 2. Dane o oryginale: Etudes & Documentation de la Revue Technique automobile Nissan Almera essence 1.4 — 1.6 et Diesel E.T.A.I. Opracowanie graficzne TADEUSZ PIETRZYK Redaktor mgr inż. KRZYSZTOF WIŚNIEWSKI Redaktor techniczny MARIA ŁAKOMY Korektor ALINA PODMIOTKO Zdjęcie na okładce NISSAN POLAND 629.114.005 Budowa i działanie poszczególnych mechanizmów i zespołów samochodów Nissan Almera, produkowanych od lipca 1995 roku, w wersjach kombilimuzyny trzy- i pięciodrzwiowej, limuzyny czterodrzwiowej oraz użytkowej (Van), wyposażonych w silniki: benzynowy 1,4 dm 3 o mocy 64 kW (87 KM) typu GA14DE, benzynowy 1,6 dm 3 o mocy 73 kW (100 KM) typu GA16DE oraz wysokoprężne niedoładowane 2,0 dm 3 o mocy 55 kW (75 KM) typu CD20 (od lipca 1995 do marca 1996) i typu CD20E (od kwietnia 1996), z mechanicznymi pięciobiego- wymi i automatycznymi czterobiegowymi skrzynkami przekładniowymi. Szczegółowe dane techniczne i regulacyjne, zasady obsługi technicznej i niezbędne materiały eksploatacyjne. Opis demontażu, naprawy i montażu poszczególnych części, mechanizmów i zespołów oraz schematy instalacji elektrycznej. Odbiorcy: użytkownicy opisanych samochodów, pracownicy zaplecza technicznego motory- zacji oraz wszyscy zainteresowani tymi samochodami. © 1999 — E.T.A.I. — EDITIONS TECHNIOUES POUR LAUTOMOBILE ET LINDUSTRIE 20, Rue de la Saussiere — 92100 Boulogne — France pour I edition francaise originale © Copyright for the Polish edition by WKŁ sp. z o.o., Warszawa 2000 ISBN 83-206-1330-2 Tłumacz i wydawca informują, że podjęli wszelkie możliwe starania, aby zapewnić prawidło- wość danych oraz porad zawartych w tej książce, i za ewentualne błędy nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności sp. z o.o. ul. Kazimierzowska 52, 02-546 Warszawa tel. (0-22) 849-27-51; fax (0-22) 849-23-22 Dział handlowy tel. (0-22) 849-27-51 w. 555 tel./fax (0-22) 849-23-45 Prowadzimy sprzedaż wysyłkową książek Księgarnia firmowa w siedzibie wydawnictwa tel. (0-22) 849-20-32, czynna pon,-pt. 10.00-18.00 e-mail: wkl@wkl.com.pl Pełna oferta w Internecie http://www.wkl.com.pl Wydanie 1. Warszawa 2000 Druk: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy POZKAL, Inowrocław, ul. Cegielna 10/12 Łamanie: Studio Grafiki Komputerowej ARTPRESS s.c, Inowrocław, ul. Poznańska 281, tel. (0-52) 354-95-10, (0-52) 354-95-15
  • 3. WIADOMOŚCI WSTĘPNE 7 Opis modeli 7 Identyfikacja samochodu 8 Eksploatacja samochodu 10 1. SILNIKI BENZYNOWE 47 1.1. Charakterystyka techniczna 47 1.2. Obsługa i naprawa 60 1.2.1. Sprawdzanie i regulacja silnika 60 1.2.2. Naprawy nie wymagające wymontowania silnika 75 1.2.3. Wymontowanie i zamontowanie zespołu napędowego 85 1.2.4. Naprawa silnika 86 1.2.5. Układ smarowania 93 1.2.6. Układ chłodzenia 94 2. SILNIK WYSOKOPRĘŻNY 99 2.1. Charakterystyka techniczna 99 2.2. Obsługa i naprawa 113 2.2.1. Sprawdzanie i regulacja silnika 113 2.2.2. Naprawy nie wymagające wymontowania silnika 138 2.2.3. Wymontowanie i zamontowanie zespołu napędowego 146 2.2.4. Naprawa silnika 148 2.2.5. Układ smarowania 155 2.2.6. Układ chłodzenia 157 3. SPRZĘGŁO 160 3.1. Charakterystyka techniczna 160 3.2. Obsługa i naprawa 161 4. MECHANICZNA SKRZYNKA PRZEKŁADNIOWA 164 4.1. Charakterystyka techniczna 164 4.2. Obsługa i naprawa 165 5. AUTOMATYCZNA SKRZYNKA PRZEKŁADNIOWA 169 5.1. Charakterystyka techniczna 169 5.2. Obsługa i naprawa 171 6. PÓŁOSIE NAPĘDOWE 176 6.1. Charakterystyka techniczna 176 6.2. Obsługa i naprawa 176 7. UKŁAD KIEROWNICZY 179 7.1. Charakterystyka techniczna 179 7.2. Obsługa i naprawa 180 8. ZAWIESZENIE PRZEDNIE 185 8.1. Charakterystyka techniczna 185 8.2. Obsługa i naprawa 186 8.2.1. Elementy zawieszenia przedniego 186 8.2.2. Ustawienie kół przednich 189 8.2.3. Piasty kół przednich 189 9. ZAWIESZENIE TYLNE 191 9.1. Charakterystyka techniczna 191 9.2. Obsługa i naprawa 191 9.2.1. Elementy zawieszenia tylnego 192 9.2.2. Piasty kół tylnych 194 5
  • 4. Spis treści 10. UKŁAD HAMULCOWY 195 10.1. Charakterystyka techniczna 195 10.2. Obsługa i naprawa 197 10.2.1. Hamulce przednie 197 10.2.2. Hamulce tylne bębnowe 199 10.2.3. Hamulce tylne tarczowe 200 10.2.4. Układ uruchamiania hamulców 202 10.2.5. Układ przeciwblokujący ABS 204 11. WYPOSAŻENIE ELEKTRYCZNE 209 11.1. Charakterystyka techniczna 209 11.2. Obsługa i naprawa 213 11.2.1. Alternator 213 11.2.2. Rozrusznik 215 11.2.3. Zestaw wskaźników, oświetlenie zewnętrzne i wycieraczki szyb... 215 11.2.4. Tablica rozdzielcza, ogrzewanie, przewietrzanie i klimatyzacja . . . 219 11.2.5. Poduszki powietrzne i pasy bezpieczeństwa z napinaczami pirotechnicznymi 228 11.2.6. Schematy instalacji elektrycznej 232 12. NADWOZIE 239 12.1. Charakterystyka techniczna 239 12.2. Obsługa i naprawa 240 12.2.1. Przednia część nadwozia 240 12.2.2. Drzwi boczne i szyby 242 12.2.3. Tylna część nadwozia 250 13. DANE OGÓLNE 253 SKOROWIDZ RZECZOWY 254
  • 5. WIADOMOŚCI WSTĘPNE o wielopunktowym wtrysku paliwa): 1,4 dm 3 OPIS MODELI (64 kW) i 1,6 dm 3 (73 kW) oraz niedoładowany silnik o zapłonie samoczynnym 2,0 dm 3 (55 kW). Firma Nissan od wielu lat specjalizowała się Stosowano cztery wersje wyposażenia oznaczo- w samochodach osobowych klasy niższej śred- ne: LX, GX, SLX i GTI. niej (M1 według klasyfikacji ECE). Po kilku W modelu Almera zastosowano, wykorzystując generacjach udanego modelu Sunny, we wrze- wcześniejsze doświadczenia modelu Maxima QX, śniu 1995 roku wprowadzono na rynek europej- nowego typu tylne zawieszenie półniezależne ski całkowicie nowy model tej klasy o nazwie (tzw. układ Scotta-Russela), wyróżniające się Alrnera. poprzecznym wahaczem o złożonym ruchu, za- W pierwszym okresie był on dostępny w dwóch pewniającym dokładnie pionowe przemieszcza- wersjach nadwozia dwubryłowej kombilimuzyny: nie się tylnych kół podczas pracy zawieszenia, 3-drzwiowej (rys. 0.1) oraz 5-drzwiowej (rys. 0.2), a przez to doskonałe „trzymanie się drogiquot; przez której nadano formę pośrednią między klasycz- samochód. ną kombilimuzyną i kombi. Model Almera GTI, najbardziej dynamiczny spo- W samochodach tych montowano początkowo śród całej rodziny, wyposażony w 16-zaworowy dwa silniki o zapłonie iskrowym (16-zaworowe silnik benzynowy o wielopunktowym wtrysku Rys. 0.1. Nissan Almera o nadwoziu trzydrzwiowym
  • 6. Wiadomości wstępne Rys. 0.2. Nissan Almera o nadwoziu pięciodrzwiowym paliwa 2,0 dm 3 (105 kW) był produkowany od 1. Numer homologacji europejskiej (wg ECE). lipca 1996. 2. Numer identyfikacyjny pojazdu (VIN). W grudniu 1996 Nissan wprowadził trzeci rodzaj 3. Dopuszczalna masa całkowita samochodu. nadwozia modelu Almera — trójbryłową limuzy- 4. Dopuszczalna masa całkowita samochodu nę 4-drzwiową (rys. 0.3), dłuższą o 20 cm od z przyczepą (z hamulcem). wersji 3- i 5-drzwiowych, napędzaną stosowany- 5. Maksymalna masa przypadająca na oś przed- mi wcześniej silnikami: benzynowymi 1,4 dm 3 nią. lub 1,6 dm 3 oraz wysokoprężnym 2,0 dm 3 . 6. Maksymalna masa przypadająca na oś tylną. W maju 1998 w rodzinie samochodów Almera 7. Kod typu pojazdu. wprowadzono kilka drobnych modyfikacji: zmie- 8. Kod koloru nadwozia. niono wygląd przodu, wprowadzając inny kształt 9. Kod koloru pokrycia tapicerskiego wnętrza. ozdobnego wlotu powietrza, przednich reflektorów 10. Model. i zderzaka o powiększonym wlocie powietrza. NUMER IDENTYFIKACYJNY POJAZDU Siedemnastoznakowy numer identyfikacyjny po- IDENTYFIKACJA SAMOCHODU jazdu VIN (rys. 0.4B) jest wybity na przegrodzie czołowej obok tabliczki znamionowej. Numer TABLICZKA ZNAMIONOWA ten występuje także na tabliczce znamionowej. Tabliczka znamionowa jest przynitowana w środ- ku górnego pasa przegrody czołowej (rys. 0.4A) IDENTYFIKACJA SILNIKA w przedziale silnika. Zawiera podstawowe dane Typ i numer seryjny silnika są wybite na lewej samochodu w następującej kolejności. ścianie kadłuba silnika od strony skrzynki prze- Rys. 0.3. Nissan Almera o nadwoziu czterodrzwiowym
  • 7. Opis modeli i identyfikacja samochodu Rys. 0.4. Miejsca umieszczenia tabliczki znamionowej (A) i numeru identyfikacyjnego pojazdu (B) w przedziale silnika kładniowej (silniki benzynowe — rys. 0.5C; silnik —w wersjach ze sprzęgłem sterowanym hy- wysokoprężny — rys. 05D). draulicznie: na górnej części obudowy sprzęgła (1, rys. 0.5E); IDENTYFIKACJA SKRZYNKI — w wersjach ze sprzęgłem sterowanym me- PRZEKŁADNIOWEJ chanicznie: na dźwigni łożyska wyciskowego (2, rys. 0.5E). Skrzynka mechaniczna Dane identyfikacyjne mechanicznej skrzynki prze- Skrzynka automatyczna kładniowej podano: Dane identyfikacyjne automatycznej skrzynki przekładniowej podano w górnej części jej obu- dowy na korku regulatora (rys. 0.5F). Rys. 0.5. Rozmieszczenie oznaczeń identyfikacyjnych C — silnik benzynowy, D — silnik wysokoprężny, E — mechaniczna skrzynka przekładniowa, F — automatyczna skrzynka przekładniowa 1 — oznaczenie skrzynki mechanicznej w wersji ze sprzęgłem sterowanym hydraulicznie, 2 — oznaczenie skrzynki mechanicznej w wersji ze sprzęgłem sterowanym mechanicznie
  • 8. Wiadomości wstępne Identyfikacja modeli samochodu wgłębienia w progu płyty podłogowej przystoso- wane do kształtu głowicy podnośnika. Pój. skok. Typ skrzynki icrtf)/ przekładniowej/ moc (kW) liczba biegów Za pomocą podnośnika warsztatowego W podwoziu samochodu przewidziano (rys. 0.6) S UacSwyae frzydvzwo*ie sześć punktów podparcia pojazdu za pomocą 1,4L podnośników warsztatowych stałych oraz prze- 1,4 LX woźnych, które umożliwiają zarówno podnosze- 1,4LXVan MNJ000AET043 GA14DE 1392/64 Mech. nie całego samochodu, jak i jego części (przo- 1,4SLX MNJ000AEU044 (RS5F30A)/5 1,4SLXVan du, tyłu oraz obu boków). Do podnoszenia przodu samochodu podnośnik 1,6SLX MNJ0OOAEBO61 Mech. należy umieścić w punkcie (A, rys. 0.6) belki MNJ000AEC062 GA16DE 1597/73 (RS5F31A)/5 podtrzymującej zespół napędowy. 1,6SLXauto MNJ000AED063 Autom. Do podnoszenia tyłu samochodu podnośnik 1,6SLXauto MNJ000AEE064 GA16DE 1597/73 (RL4F03A)/4 należy oprzeć w punkcie (A) w środku belki Van tylnej osi. 2,0 D W obu wymienionych przypadkach należy do- 2,0DVan MNJ000AEM097 Mech. datkowo podeprzeć samochód podstawkami z o- 2,0 D LX MNJ000AEN098 CD20 1973/55 (RS5F31A)/5 bu boków w punktach (B) w celu zapewnienia 2.0DSLX 2,0DSLXVan właściwej stateczności. Do podnoszenia całego samochodu, niezależ- Nadwozie czterodrzw owe nie od rodzaju podnośnika, należy wykorzystać 1,4SLX MNJ000AE5055 Mech. cztery punkty (B) wykorzystywane do podnosze- MNJ000AE6056 GA14DE 1392/64 (RS5F30A)/5 nia za pomocą podnośnika z wyposażenia sa- mochodu. Ramiona tych podnośników muszą 2,0DSLX MNJ000AEO101 CD20 1973/55 Mech. być wyposażone w głowice pasujące do wgłę- MNJ000AER102 (RS5F31A)/5 bień dostosowanych do podnośnika z wyposa- Nadwozie pięciodrzwiowe żenia samochodu. 1,4 HOLOWANIE 1,4 LX 1,4LXVan Do holowania samochodu na niewielką odle- 1,4GX MNJ000AEZ049 GA14DE 1392/64 Mech. głość z ograniczoną prędkością służą dwa za- 1,4GXVan MNJ000AE0050 (RS5F30A)/5 1,4SLX czepy: z przodu po lewej stronie (dolna część 1,4SLXVan rys. 0.7) oraz z tyłu po prawej stronie (rys. 0.8). Transport samochodu na większą odległość i z 1,6GX MNJ000AEN073 GA16DE 1597/73 Mech. 1,6GXVan MNJ000AEP074 (RS5F31A)/5 większą prędkością powinien odbywać się na 1,6SLX odpowiednich platformach. Dwa dodatkowe za- czepy z przodu i z tyłu pod zderzakami (patrz 1,6SLXauto MNJO00AEP075 Autom. 1,6SLXauto MNJ000AEQ076 GA16DE 1597/73 (RL4F03A)/4 górna część rys. 0.7) służą do zamocowania Van samochodu na platformie. Zaczepy dodatkowe mogą być wykorzystywane wyłącznie zgodnie 2,0D 2,0DVan z ich przeznaczeniem (nie wolno wykorzysty- 2,0 D LX Mech. wać ich do podnoszenia przodu lub tyłu samo- 2,0 DGX MNJ00AEP099 CD20 1973/55 (RS5F31A)/5 chodu). 2,0DGXVan MNJ00AEP100 Samochody z automatyczną skrzynką przekła- 2.0DSLX DDSLXVanj dniową zaleca się przewozić na platformie Ma / na specjalnym wózku, aby przednie kota nie toczyły się po drodze. W przypadku braku ta- kich możliwości prędkość holowania samocho- du nie może przekraczać 50 km/h, a maksymal- na odległość — 65 km. Nieprzestrzeganie tych EKSPLOATACJA SAMOCHODU zaleceń grozi poważnym uszkodzeniem auto- matycznej skrzynki przekładniowej. PODNOSZENIE SAMOCHODU ZESTAW WSKAŹNIKÓW Za pomocą podnośnika 1. Lampka kontrolna ciśnienia oleju z wyposażenia samochodu Lampka kontrolna ciśnienia oleju zaświeca się Z każdej strony samochodu przewidziano dwa po włączeniu zapłonu i powinna zgasnąć po miejsca do oparcia podnośnika stanowiącego uruchomieniu silnika. Zaświecenie się tej lampki wyposażenie samochodu (B, rys. 0.6). Są to podczas jazdy świadczy o niedostatecznym ci- 10
  • 9. Identyfikacja, podnoszenie i holowanie samochodu Rys. 0.6. Miejsca do podnoszenia samochodu (opis w tekście) śnieniu oleju. Należy wówczas natychmiast za- trzymać samochód i wyłączyć silnik oraz spraw- dzić poziom oleju w silniku i w razie potrzeby uzupełnić ilość oleju (patrz „Obsługa bieżącaquot;). Nie należy kontynuować jazdy ze świecącą się lampką kontrolną ciśnienia oleju, gdyż grozi to poważnym uszkodzeniem silnika. Uwaga. Lampka kontrolna ciśnienia oleju nie wskazuje jego poziomu w misce olejowej silnika. 2. Lampka kontrolna ładowania akumulatora Lampka kontrolna ładowania akumulatora za- świeca się po włączeniu zapłonu i powinna zgasnąć po uruchomieniu silnika. Zaświecenie się tej lampki podczas jazdy świadczy o przecią- żeniu instalacji elektrycznej samochodu lub o nie- dostatecznym ładowaniu akumulatora. Należy wówczas natychmiast zatrzymać samochód, sprawdzić stan oraz naciąg paska klinowego napędu alternatora oraz stan zamocowania prze- wodów elektrycznych na końcówkach akumula- tora i przewodów alternatora. Jeśli naciąg paska napędu alternatora jest prawidłowy i przewody elektryczne są prawidłowo zamocowane, a lamp- Rys. 0.7. Przednie zaczepy do mocowania (rys. górny) ka kontrolna po uruchomieniu silnika i zwiększe- i przedni zaczep do holowania samochodu (rys. dolny) niu jego prędkości obrotowej nadal się świeci, należy niezwłocznie sprawdzić obwód ładowa- nia akumulatora w stacji obsługi. 3. Lampka sygnalizacji włączenia hamulca awa- ryjnego, zbyt niskiego poziomu płynu hamulco- wego lub niedostatecznego podciśnienia w ob- wodzie wspomagania układu hamulcowego. Ta lampka kontrolna sygnalizuje przede wszyst- kim włączenie hamulca awaryjnego (ręcznego). Po całkowitym zwolnieniu dźwigni hamulca awa- ryjnego lampka kontrolna powinna zgasnąć. Jeśli hamulec awaryjny nie jest włączony, za- świecenie się tej lampki oznacza zbyt niski poziom płynu hamulcowego we wszystkich mo- delach samochodów, a w samochodach wypo- sażonych w silniki wysokoprężne sygnalizuje dodatkowo niedostateczne podciśnienie w ob- Rys. 0.8. Tylny zaczep do holowania samochodu wodzie wspomagania układu hamulcowego. 11
  • 10. Wiadomości wstępne R/s. 0.9. Zestaw wskaźników 15 A — widok (odmiana z elektronicznymi licznikami kilometrów), B — symbole lampek kontrolnych, C — odmiana prędkościomierza z mechanicznymi licznikami kilometrów, D — trzy funkcje wyświetlacza elektronicznych liczników kilometrów (opis w tekście) Jeśli lampka kontrolna zaświeci się podczas jaz- silnika. Zaświecenie się tej lampki kontrolnej dy, oznacza to, że poziom płynu hamulcowego podczas jazdy oznacza niesprawność układu w zbiorniku jest zbyt niski. Należy wówczas za- przeciwblokującego ABS. Układ hamulcowy sa- trzymać samochód, sprawdzić poziom płynu ha- mochodu pozostaje wówczas nadal sprawny. mulcowego w zbiorniku i w razie potrzeby uzupe- Można kontynuować jazdę. Należy jednak zda- łnić jego ilość (patrz rozdział „Obsługa bieżącaquot;). wać sobie sprawę z faktu, że podczas hamowa- Konieczność częstego uzupełniania płynu hamul- nia na nawierzchni drogi o zmniejszonej przy- cowego jest oznaką nieszczelności obwodu hy- czepności koła samochodu mogą zostać zablo- draulicznego hamulców. Dalsza jazda w takich kowane i może on wpaść w poślizg. Należy warunkach jest niebezpieczna. Należy pilnie w miarę możliwości jak najszybciej usunąć nie- sprawdzić układ hamulcowy w stacji obsługi. sprawność w specjalistycznej stacji obsługi. 4. Lampka kontrolna układu przeciwblokującego 5. Lampka sygnalizacji obecności wody w oleju ABS napędowym (wersje z silnikiem wysokoprężnym) Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu i powinna zgasnąć w chwilę po uruchomieniu i powinna zgasnąć w chwilę po uruchomieniu 12
  • 11. Zestaw wskaźników silnika. Świecenie się tej lampki podczas pracy do poziomu przyjętego za rezerwowy i należy silnika oznacza, że w filtrze paliwa silnika wyso- niezwłocznie napełnić zbiornik paliwem. koprężnego zebrała się woda. Należy wówczas Uwaga. W silnikach wyposażonych w katalizator niezwłocznie opróżnić odstojnik w filtrze paliwa spalin unieruchomienie silnika z powodu braku silnika wysokoprężnego (patrz odpowiedni opis paliwa grozi uszkodzeniem katalizatora. w podrozdziale „Obsługa bieżącaquot;). Nieusunię- cie wody może spowodować poważne uszko- 9. Lampka kontrolna układu poduszki powietrz- dzenie pompy wtryskowej. Należy systematycz- nej (wersje z poduszką powietrzną) nie sprawdzać stan filtru paliwa i usuwać z niego Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu wodę, nawet jeśli jej ilość nie powoduje jeszcze na 7 sekund, a następnie gaśnie, co świadczy włączenia się lampki kontrolnej. 0 prawidłowym działaniu układu poduszki lub poduszek powietrznych. 6. Lampka diagnostyczna systemu sterowania Jeśli lampka ta: silnika — nie zgaśnie po upływie 7 sekund; Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu — miga lub stale się świeci; i powinna zgasnąć w chwilę po uruchomieniu — nie zaświeca się po włączeniu zapłonu, silnika. Jeśli lampka ta zaświeci się podczas należy niezwłocznie zgłosić się do autoryzowa- pracy silnika, sygnalizuje ona niesprawność sys- nej stacji obsługi celem sprawdzenia sprawno- temu sterowania silnika. Silnik może wówczas ści tego układu. nadal pracować w trybie awaryjnym, lecz nie jest to praca optymalna (zmniejszona moc, zwięk- 10. Lampka sygnalizacji otwarcia drzwi szone zużycie paliwa) i w przypadku niektórych Lampka ta zaświeca się w razie otwarcia lub niesprawności możliwa jest dalsza jazda. Zaleca niedomknięcia jednych z drzwi samochodu przy się niezwłoczne usunięcie niesprawności stero- włączonym zapłonie (kluczyk wyłącznika zapło- wania silnika w specjalistycznej stacji obsługi, nu w położeniu „ONquot;). aby nie spowodować powiększenia zakresu 11. Lampka sygnalizacji zbyt niskiego poziomu uszkodzeń. płynu w zbiorniku spryskiwaczy szyb Uwaga. W wersjach wyposażonych w immobili- Lampka ta zaświeca się, gdy w zbiorniku spry- zer NATS miganie lampki diagnostycznej syste- skiwaczy szyb jest zbyt mały poziom płynu. mu sterowania silnika może oznaczać także Należy wówczas uzupełnić ilość płynu w zbior- wykrycie usterki w układzie immobilizera. niku spryskiwaczy szyb (patrz „Obsługa co- dziennaquot;). 7. Lampka kontrolna włączenia świec żarowych (wersje z silnikiem wysokoprężnym) 12. Lampka kontrolna wyłączenia nadbiegu (wer- Lampka ta zaświeca się po włączeniu zapłonu sje z automatyczną skrzynką przekładniową) (stacyjki) w wersjach wyposażonych w silnik Lampka ta świeci się, gdy przełącznik nadbiegu wysokoprężny. Jeśli przy zimnym silniku lamp- jest wyłączony (przełącznik nadbiegu w położe- ka się nie zaświeci, oznacza to niesprawność niu „OFFquot;). układu wstępnego podgrzewania silnika. Nale- ży niezwłocznie usunąć niesprawność w spe- 13. Lampki kontrolne kierunkowskazów i świateł cjalistycznej stacji obsługi. Czas włączenia świec awaryjnych żarowych zależy od stanu cieplnego silnika Jedna z tych lampek miga po włączeniu odpo- i temperatury otoczenia. Po ich samoczynnym wiednich kierunkowskazów, obie zaś migają po wyłączeniu gaśnie lampka kontrolna. Natych- włączeniu świateł awaryjnych. miast po jej zgaśnięciu należy włączyć rozrusz- 14. Lampka kontrolna włączenia świateł drogo- nik w celu uruchomienia silnika. Gdy silnik jest wych oraz sygnału świetlnego gorący, wówczas lampka kontrolna się nie za- Lampka ta zaświeca się po włączeniu świateł świeca i od razu można uruchomić silnik włą- drogowych. czając rozrusznik. Niezgaśnięcie tej lampki kon- trolnej może oznaczać uszkodzenie układu ste- 15. Wskaźnik temperatury cieczy chłodzącej rowania świec żarowych. Wówczas należy Wskaźnik ten wskazuje temperaturę cieczy chło- niezwłocznie usunąć niesprawność w specjali- dzącej silnik. Jego wskazówka powinna znajdo- stycznej stacji obsługi. wać się w środkowej części skali. Jeśli wska- zówka znajdzie się powyżej zakresu temperatury 8. Lampka kontrolna rezerwy paliwa normalnej pracy, należy natychmiast zatrzymać Zaświecenie się tej lampki oznacza, że w zbior- samochód w najbliższym bezpiecznym miejscu niku pozostało jeszcze około 6 dm 3 paliwa. Gdy 1 ochłodzić silnik. Następnie należy sprawdzić wskazówka wskaźnika poziomu paliwa zbliża się poziom cieczy chłodzącej w zbiorniku wyrów- do kreski poziomej w dolnym zakresie skali, a nawczym układu chłodzenia silnika (patrz roz- lampka kontrolna miga lub się świeci, oznacza dział „Obsługa bieżącaquot;). Jeśli poziom cieczy to, że poziom paliwa w zbiorniku zmniejszył się chłodzącej jest prawidłowy, należy sprawdzić 13
  • 12. Wiadomości wstępne 24 23 20 19 Rys. 0.10. Tablica rozdzielcza A — starsza wersja, B — nowsza wersja 1 — wyłącznik przednich świateł przeciwmgłowych, 2 — korektor ustawienia świateł reflektorów, 3 — nawietrznik boczny, 4 — przełącznik oświetlenia zewnętrznego, świateł i kierunkowskazów, 5 — poduszka powietrzna kierowcy, 6 — zestaw wskaźników, 7 — zegar, 8 — przełącznik wycieraczek i spryskiwaczy szyb, 9 — wyłącznik ogrzewania szyby tylnej, 10 — nawietrznik środkowy, 11 — włącznik świateł awaryjnych, 12 — wyłącznik tylnego światła przeciwmgłowego, 13 — wyłącznik spryskiwacza reflektorów, 14 — poduszka powietrzna pasażera, 15 — schowek podręczny, 16 — radioodtwarzacz, 17 — zespół regulacji, ogrzewania, przewietrzania i klimatyzacji, 18 — popielniczka, 19 — wyłącznik ogrzewania siedzenia pasażera, 20 — wyłącznik ogrzewania siedzenia kierowcy, 21 — zapalniczka, 22 — wyłącznik zapłonu (stacyjka) z blokadą kierownicy, 23 — pokrywa skrzynki bezpieczników, 24 — dźwignia otwierania pokrywy przedziału silnika, 25 — zespół regulacji ustawienia lusterek zewnętrznych 14
  • 13. Zestaw wskaźników, tablica rozdzielcza, przedział silnika naciąg paska klinowego napędu pompy cieczy 21. Obrotomierz (niektóre wersje wyposażenia) chłodzącej. Podczas eksploatacji samochodu wskazówka Jeśli nie wykryto żadnej niesprawności, a silnik obrotomierza nie powinna przechodzić na czer- się przegrzewa, nie należy kontynuować jazdy, wony zakres skali. lecz skorzystać z pomocy specjalistycznej stacji obsługi. Uwaga. W wysokich temperaturach otoczenia Brzęczyki ostrzegawcze oraz w warunkach dużego obciążenia silnika W samochodzie zastosowano: (np. holowanie przyczepy) wskazówka może — brzęczyk ostrzegający o pozostawieniu włą- wchodzić na czerwony zakres skali wskaźnika. czonych świateł zewnętrznych, który włącza się Jeśli pozostaje na nim przez krótką chwilę, nie po otwarciu drzwi kierowcy, gdy zapłon jest jest to niebezpieczne dla silnika i nie oznacza wyłączony; niesprawności układu chłodzenia. — brzęczyk ostrzegający o pozostawieniu włą- czonego tylnego światła przeciwmgłowego, któ- 16. Wskaźnik poziomu paliwa ry włącza się po otwarciu drzwi kierowcy, gdy Wskaźnik ten pokazuje przybliżony poziom pali- zapłon jest wyłączony; wa w zbiorniku. Wskazania mogą się nieco — brzęczyk ostrzegający o pozostawieniu klu- zmieniać podczas przyspieszania, hamowania, czyka w wyłączniku zapłonu, który włącza się po pokonywania zakrętów oraz podczas jazdy w dół otwarciu drzwi kierowcy, gdy kluczyk znajduje lub pod górę. Po wyłączeniu zapłonu wskazów- się w wyłączniku zapłonu. ka tego wskaźnika powinna pozostać w poło- żeniu zajmowanym ostatnio przy pracującym silniku. TABLICA ROZDZIELCZA Widok dwóch wersji rozmieszczenia elementów 17. Prędkościomierz na tablicy rozdzielczej samochodu przedstawio- 18. Sumaryczny licznik kilometrów no na rysunku 0.10. W samochodzie może być zastosowany mecha- niczny (rys. 0.9C) lub elektroniczny (rys. 0.9D) PRZEDZIAŁ SILNIKA sumaryczny licznik kilometrów (oznaczenie „ODOquot; na wyświetlaczu), który wskazuje liczbę przeje- Otwieranie pokrywy przedziału silnika chanych kilometrów tylko po włączeniu zapłonu. • Pociągnąć dźwignię znajdującą się po lewej 19. Okresowy licznik kilometrów stronie miejsca kierowcy, pod tablicą rozdzielczą W zależności od wersji może występować jeden (24, rys. 0.10). Pokrywa przedziału silnika zosta- mechaniczny (rys. 0.9C) lub dwa elektroniczne je wówczas odblokowana i nieznacznie uchyla okresowe liczniki kilometrów (rys. 0.9D) zespo- się do góry pod działaniem sprężyny. lone z sumarycznym licznikiem kilometrów (ozna- • Stanąć przed samochodem. Podnieść do góry czenia „TRIP Aquot; i „TRIP Bquot; na wyświetlaczu), dźwignię (1, rys. 0.11) zaczepu zabezpieczają- które wskazują drogę przebytą podczas dowol- cego pokrywę przed otwarciem podczas jazdy. nie wybranych okresów od chwili ich wyzerowa- • Podnieść pokrywę przedziału silnika. nia (tylko po włączeniu zapłonu). • Z uchwytu mocowania wyjąć wspornik pokry- wy przedziału silnika. 20. Przycisk zerowania okresowego licznika kilo- • Wprowadzić koniec wspornika w otwór gniazda metrów w dolnej powierzchni pokrywy (rys. 0.12) i spraw- W wersjach z mechanicznym okresowym liczni- dzić, czy pokrywa jest prawidłowo podparta. kiem kilometrów naciśnięcie przycisku do oporu powoduje wyzerowanie okresowego licznika ki- Zamykanie pokrywy przedziału silnika lometrów. Zerowanie powinno być dokonywane • Unieść nieco pokrywę przedziału silnika jed- podczas postoju samochodu. ną ręką, a drugą wyjąć koniec wspornika z gniaz- W wersjach z elektronicznymi licznikami kilome- da w dolnej powierzchni pokrywy i umieścić trów za pomocą szybkiego naciskania przycisku wspornik w uchwycie jego mocowania. umieszczonego w prędkościomierzu obok wy- • Sprawdzić, czy w przedziale silnika nie pozo- świetlacza (czas naciskania poniżej 1 sekundy) stawiono narzędzi lub innych przedmiotów. uzyskuje się przełączanie funkcji wyświetlacza w • Chwycić pokrywę za przednią krawędź w środ- następującej kolejności: „ODOquot; (sumaryczny licz- kowej części. nik kilometrów), „TRIP Aquot; (pierwszy okresowy • Opuścić pokrywę do położenia około 20 cm licznik kilometrów), „TRIP Bquot; (drugi okresowy ponad osłoną wlotu powietrza i puścić pokrywę, licznik kilometrów). Zerowanie liczników okreso- która powinna zatrzasnąć się pod własnym cię- wych polega na przyciśnięciu tego samego żarem. przycisku dłużej niż 1 sekundę po wyświetleniu • Sprawdzić prawidłowość zamknięcia pokrywy danego licznika. usiłując ją podnieść. Jeśli pokrywa nie została 15
  • 14. Wiadomości wstępne Rys. 0.11. Widok dźwigni (1) zaczepu zabezpieczającego pokrywę przed otwarciem podczas jazdy lewo. W celu zablokowania kierownicy należy wyjąć kluczyk i nieznacznie obrócić kierownicę (w dowolnym kierunku) aż do usłyszenia charak- terystycznego trzasku towarzyszącego urucho- mieniu zapadki blokującej kierownicę. Uwaga: kluczyk można wyjąć z wyłącznika za- płonu tylko w tym położeniu. „ACCquot; (2) — kierownica jest odblokowana, zapłon jest wyłączony, zaś jest włączone zasila- nie niektórych elementów osprzętu. W tym poło- Rys. 0.12. Koniec wspornika (1) pokrywy żeniu mogą pracować urządzenia pomocnicze przedziału silnika (np. radioodbiornik samochodowy) przy nie pra- umieszczony w otworze cującym silniku. (2) gniazda w dolnej „ONquot; (3) — położenie normalnej pracy. Wszyst- powierzchni pokrywy kie obwody elektryczne samochodu są pod napięciem. właściwie zamknięta, nie należy dociskać jej siłą, „STARTquot; (4) — w tym położeniu zostaje włączo- lecz ponownie podnieść ją i powtórnie puścić ny rozrusznik w celu uruchomienia silnika. Nie- z wysokości około 20 cm. zwłocznie po uruchomieniu silnika należy zwol- nić nacisk na kluczyk, który samoczynnie po- Przedział silnika wróci do położenia „ONquot;. Jeżeli silnik nie zostanie Widok przedziału silnika benzynowego przed- uruchomiony przy pierwszej próbie, należy prze- stawiono na rysunku 0.13, widok zaś przedziału kręcić kluczyk do położenia „ACCquot;, aby możliwe silnika wysokoprężnego — na rysunku 0.14. było powtórne włączenie rozrusznika przez po- nowny obrót kluczyka do położenia „STARTquot; URUCHAMIANIE SILNIKA (bez uprzedniego obrócenia kluczyka do poło- żenia „ONquot; niemożliwe jest powtórne włączenie Wyłącznik zapłonu z blokadą kierownicy rozrusznika). Wyłącznik zapłonu (stacyjka) stanowi wspólny Uwaga. Podczas jazdy nie wolno wyjmować zespół z blokadą kierownicy i znajduje się po kluczyka z wyłącznika zapłonu, gdyż grozi to prawej stronie kolumny kierownicy, pod kołem zablokowaniem kierownicy i utratą możliwości kierownicy. kierowania pojazdem. Kluczyk w wyłączniku zapłonu może zajmować następujące położenia (rys. 0.15). Uruchamianie silnika „LOCKquot; (0) — kierownica jest zablokowana, Przed uruchomieniem silnika należy włączyć zapłon oraz zasilanie osprzętu są wyłączone. hamulec awaryjny oraz w samochodach ze W celu odblokowania kierownicy podczas deli- skrzynką mechaniczną ustawić dźwignię zmia- katnego obracania kluczyka w wyłączniku w pra- ny biegów w położeniu neutralnym, zaś w wer- wo należy lekko obracać kierownicę w prawo i w sjach wyposażonych w automatyczną skrzynkę 16
  • 15. Przedział silnika, uruchamianie silnika Rys. 0.13. Przedział silnika benzynowego I — wskaźnik poziomu oleju silnika, 2 — korek wlewu oleju silnika, 3 — zbiornik spryskiwaczy szyb, 4 — zbiornik wyrównawczy układu chłodzenia, 5 — zbiornik płynu hamulcowego, 6 — filtr powietrza, 7 — akumulator, 8 — skrzynka bezpieczników, 9 — korek wlewu chłodnicy, 10 — zbiornik oleju obwodu wspomagania układu kierowniczego, II — świeca zapłonowa, 12 — wskaźnik poziomu oleju automatycznej skrzynki przekładniowej 12 11 Rys. 0.14. Przedział silnika wysokoprężnego 1 — wskaźnik poziomu oleju silnika, 2 — korek wlewu oleju silnika, 3 — zbiornik oleju obwodu wspomagania układu kierowniczego, 4 — zbiornik spryskiwaczy szyb, 5 — zbiornik wyrównawczy układu chłodzenia, 6 — korek wlewu chłodnicy, 7 — filtr paliwa, 8 — zbiornik płynu hamulcowego, 9 — zbiornik płynu hydraulicznego mechanizmu sterowania sprzęgła, 10 — filtr powietrza, 11 — akumulator, 12 — skrzynka bezpieczników 17
  • 16. Wiadomości wstępne Silnik wysokoprężny • Przekręcić kluczyk do położenia „ONquot; (3) i poczekać na zgaśniecie lampki kontrolnej świec żarowych. Rys. 0.15. Wyłącznik zapłonu z blokadą kierownicy • Natychmiast po zgaśnięciu lampki kontrolnej (opis w tekście) świec żarowych włączyć rozrusznik, obracając kluczyk do położenia „STARTquot; (4) bez naciska- przekładniową ustawić dźwignię wyboru bie- nia na pedał przyspieszenia. Maksymalny czas gów w położeniu „Nquot; lub „Pquot; (zalecane położe- pracy rozrusznika nie powinien przekraczać nie „Pquot;). 10 sekund. W samochodach wyposażonych w mechanicz- • Niezwłocznie po uruchomieniu silnika zwolnić ną skrzynkę przekładniową należy ponadto wci- nacisk na kluczyk. snąć do oporu pedał sprzęgła i przytrzymać • Jeśli silnik nie został uruchomiony, należy go w tym położeniu podczas uruchamiania odczekać około 10 sekund i powtórzyć próbę silnika. uruchomienia silnika (pierwsze trzy czynności). Uwaga. Podczas rozruchu w okresie zimowym Silnik benzynowy w celu ułatwienia uruchamiania silnika zaleca się Niezależnie od tego, czy silnik jest zimny czy naciśnięcie na pedał przyspieszenia. ciepły, podczas uruchamiania silnika nie należy naciskać pedału przyspieszenia oraz zwolnić Odpowietrzanie obwodu zasilania paliwem nacisk na kluczyk natychmiast po uruchomieniu Jeżeli silnik zatrzymuje się lub pracuje nierówno, silnika. to przyczyną tego może być zapowietrzenie Jeśli silnik nie uruchamia się po jednej lub obwodu zasilania paliwem. Wówczas jest ko- dwóch sekundach, nie należy przedłużać czasu nieczne jego odpowietrzenie. pracy rozrusznika, lecz przerwać uruchamianie, Po unieruchomieniu silnika z powodu braku odczekać 10 sekund i ponowić próbę urucho- paliwa również należy odpowietrzyć obwód zasi- mienia silnika. lania paliwem (patrz „Odwadnianie filtru paliwaquot; Po kilku nieudanych próbach uruchomienia sil- w podrozdziale „Obsługa bieżącaquot; niniejszego nika, zwłaszcza w przypadku zbyt długiego włą- rozdziału). czania rozrusznika, może nastąpić „zalaniequot; sil- nika paliwem. W takim przypadku należy wyko- Zalecenia eksploatacyjne dotyczące wersji nać następujące czynności. z silnikami benzynowymi i wysokoprężnymi • Przekręcić kluczyk do położenia „STARTquot; (4) Bezpośrednio po uruchomieniu zaleca się pozo- jednocześnie naciskając pedał przyspieszenia stawić silnik pracujący na biegu jałowym przez do końca jego skoku i utrzymując pedał przy- co najmniej 30 sekund. spieszenia w tym położeniu przez cały czas Do czasu nagrzania silnika do temperatury nor- pracy rozrusznika. malnej pracy silnik nie powinien rozwijać dużych • Utrzymywać włączony rozrusznik przez 10 se- prędkości obrotowych; nie należy też gwałtownie kund (chyba że silnik wcześniej zostanie uru- przyspieszać, zwłaszcza w okresie zimowym. chomiony). Po dłuższej jeździe z dużą prędkością (lub • Wyłączyć rozrusznik. w ciężkich warunkach terenowych albo w ulicz- • Uruchamiać silnik w „normalnyquot; sposób. nych korkach) przed zatrzymaniem silnika zale- • Jeśli silnik nie zostanie uruchomiony, powtó- ca się pozostawienie go pracującego chwilę na rzyć całą opisaną procedurę. biegu jałowym. Uwaga. Nie wolno włączać rozrusznika na czas Po wyłączeniu gorącego silnika wentylator lub dłuższy niż 10 sekund. wentylatory chłodnicy (napędzane elektrycznie) mogą pracować jeszcze kilka minut (zależnie od Uwagi eksploatacyjne stanu cieplnego silnika). Należy o tym pamiętać • Nie zaleca się dłuższej jazdy ze świecącą się przy wszelkich czynnościach dokonywanych lampką kontrolną rezerwy paliwa. Unierucho- w przedziale silnika podczas przerw w dłuższej mienie silnika z powodu braku paliwa może jeździe lub bezpośrednio po przyjeździe na nieodwracalnie uszkodzić katalizator spalin. miejsce. • Należy stosować wyłącznie benzynę bezoło- Uwaga. Nie wolno uruchamiać silnika w po- wiową. mieszczeniu zamkniętym. Spaliny są bardzo tok- • Nie należy uruchamiać silnika za pomocą syczne. pchania lub ciągnięcia samochodu. • Nie należy parkować samochodu w miejscu Uruchamianie silnika za pomocą pokrytym suchą trawą, liśćmi itp. materiałami akumulatora pomocniczego łatwo palnymi. Wysoka temperatura katalizatora Jeśli akumulator samochodu ulegnie rozłado- może wywołać pożar. waniu, można uruchomić silnik podłączając 18
  • 17. Uruchamianie silnika Docieranie samochodu Podczas pierwszych 1600 km przebiegu należy stopniowo zwiększać obciążenie silnika. • Nie przekraczać prędkości 90 km/h i utrzymy- wać prędkość obrotową silnika benzynowego do 4000 obr/min, zaś wysokoprężnego — do 3000 obr/min. • Unikać długotrwałej jazdy ze stałą prędkością obrotową, zarówno dużą, jak i małą. • Nie naciskać pedału przyspieszenia do końca jego skoku i nie przyspieszać gwałtownie na żadnym biegu oraz unikać gwałtownego rusza- 4 1 3 nia z miejsca. Rys. 0.76. Schemat podłączenia akumulatora • W miarę możliwości unikać gwałtownego ha- pomocniczego mowania. 1, 2, 3, 4 — kolejność podłączania przewodów • Podczas pierwszych 800 km przebiegu nie holować przyczepy. Ponadto należy stopniowo zwiększać prędkość inny, naładowany akumulator (np. innego sa- jazdy oraz osiągane przyspieszenia. mochodu) według następującego sposobu (rys. 0.16). POSŁUGIWANIE SIĘ POSZCZEGÓLNYMI • Za pomocą odpowiedniego przewodu rozru- PRZYRZĄDAMI SAMOCHODU chowego (o dużym przekroju) połączyć naj- pierw biegun dodatni akumulatora samochodu Zmiana biegów z biegunem dodatnim akumulatora pomocni- Mechaniczna skrzynka przekładniowa czego. Schemat zmiany biegów podano na gałce dźwi- • Drugim przewodem rozruchowym połączyć gni (rys. 0.17). biegun ujemny akumulatora pomocniczego z ma- W celu włączenia biegu wstecznego należy: są uruchamianego samochodu (np. do nakrętki — przesunąć dźwignię zmiany biegów do poło- górnego mocowania kolumny zawieszenia przed- żenia neutralnego i odczekać aż samochód się niego). zatrzyma, a silnik będzie pracował z prędkością Uwaga. Obie podane czynności należy wyko- biegu jałowego; nać przy nie pracującym silniku. — odczekać kilka sekund, aby uniknąć zgrzy- • Jeśli akumulator pomocniczy znajduje się tów i przy wciśniętym do oporu pedale sprzęgła w innym samochodzie, uruchomić silnik tego przesunąć dźwignię zmiany biegów do skrajne- samochodu i nieco zwiększyć jego prędkość go prawego położenia, a następnie do tyłu; obrotową. — jeśli występują trudności z włączeniem biegu • Uruchomić silnik samochodu o rozładowa- wstecznego, należy cofnąć dźwignię do położe- nym akumulatorze. nia neutralnego, całkowicie zwolnić i ponownie • Nie odłączać przewodów rozruchowych od wcisnąć pedał sprzęgła do oporu i przesunąć akumulatora pomocniczego dopóki uruchomio- dźwignię zmiany biegów do skrajnego prawego ny silnik pracuje na biegu jałowym ze zwiększo- położenia, a następnie do tyłu. ną prędkością obrotową. Gdy prędkość obroto- Przy włączonym zapłonie włączenie biegu wa zmniejszy się do normalnej prędkości biegu wstecznego powoduje równoczesne włączenie jałowego, wówczas można odłączyć akumulator świateł cofania. pomocniczy. Uwaga. Nie wolno uruchamiać silnika w po- 3 5 mieszczeniu zamkniętym. Spaliny są bardzo tok- syczne. Paliwo Należy stosować wyłącznie paliwo zalecane przez producenta samochodu: — do silników benzynowych: benzynę bezoło- wiową o liczbie oktanowej co najmniej 95; — do silników wysokoprężnych: olej napędowy o liczbie cetanowej co najmniej 50. Rys. 0.17. Schemat zmiany biegów skrzynki Uwaga. Nie należy stosować żadnych dodatków mechanicznej do benzyn. N — położenie neutralne, R — bieg wsteczny 19
  • 18. Wiadomości wstępne Uwaga Podczas jazdy nie należy wywierać wego oraz po naciśnięciu pedału hamulca. Jeśli nacisku na dźwignię zmiany biegów, gdyż grozi nie naciśnie się na pedał hamulca, nastąpi to uszkodzeniem widełek wewnętrznego mecha- powolne ruszenie samochodu. nizmu zmiany biegów. Ponadto nie należy jeź- dzić ze stopą cały czas opartą na pedale sprzę- „Pquot; — postój (parking) gła, lecz opierać ją na tym pedale tylko podczas Skrzynka przekładniowa i koła napędowe samo- ruszania i zatrzymywania pojazdu oraz zmiany chodu (przednie) są zablokowane mechanicz- biegów. nie. Dźwignię wyboru biegów można przesuwać Zalecane minimalne prędkości zmiany biegów: do tego położenia wyłącznie przy nieruchomym — z 1 na 2: 25 km/h; samochodzie. Przesunięcie dźwigni do położe- — z 2 na 3: 40 km/h; nia „Pquot; oraz wyprowadzenie z niego wymaga — z 3 na 4: 65 km/h; naciśnięcia przycisku odblokowania, znajdują- — z 4 na 5: 75 km/h. cego się z lewej strony gałki dźwigni. Uwaga. Niezależnie od unieruchomienia samo- chodu przez wybór położenia „Pquot; zaleca się Automatyczna skrzynka przekładniowa włączenie hamulca awaryjnego. W wersjach wyposażonych w automatyczną skrzynkę przekładniową zastosowano skrzynkę „Rquot; — bieg wsteczny sterowaną elektronicznie z wyłącznikiem nadbie- Do tego położenia można przesuwać dźwignię gu („Overdrivequot;). wyboru biegów tylko przy nieruchomym samo- Dźwignia wyboru biegów skrzynki automatycz- chodzie, silniku pracującym z prędkością obro- nej (rys. 0.18) może zajmować sześć położeń tową biegu jałowego oraz po naciśnięciu pedału (trzy biegi do przodu, bieg wsteczny, położenie hamulca. Przesunięcie dźwigni do położenia „Rquot; neutralne oraz postojowe), oznaczonych u jej lub wyprowadzenie z niego wymaga naciśnięcia podstawy, a ponadto ma dwa przyciski (wyłącz- przycisku odblokowania, umieszczonego z lewej nik nadbiegu i przycisk odblokowania). strony gałki dźwigni. Położenia dźwigni wyboru biegów „ N quot; — położenie neutralne Uruchomienie silnika jest możliwe tylko w położe- W tym położeniu nie jest włączony żaden bieg niach „Pquot; lub „Nquot; dźwigni wyboru biegów. i jest możliwe uruchomienie silnika. W przypad- Uwaga. Przycisk odblokowania dźwigni wyboru ku nagłego zgaśnięcia silnika podczas jazdy biegów, umieszczony z boku uchwytu dźwigni, można przesunąć dźwignię do położenia „Nquot; jest tak skonstruowany, że w celu przesunięcia i uruchomić silnik. Zatrzymując się na pochyło- dźwigni z położenia „Pquot; do każdego innego poło- ści, trzymając wciśnięty pedał hamulca, zaleca żenia przy włączonym zapłonie (kluczyk w położe- się przesunąć dźwignię wyboru biegów do poło- niu „ONquot;) konieczne jest pełne wciśnięcie pedału żenia „Nquot;, aby uniknąć przegrzewania się auto- hamulca. matycznej skrzynki przekładniowej. Wciśnięcie przycisku odblokowania jest koniecz- ne także w celu przesunięcia dźwigni wyboru „Dquot; (z wciśniętym przyciskiem „O/Dquot;) — jazda biegów do położenia „Pquot; lub „Rquot; oraz z położe- do przodu z możliwością włączania nadbiegu nia „2quot; do „ 1 quot; . Do tego położenia można przesuwać dźwignię Położenia „Dquot;, „Rquot;, „2quot; lub „ 1 quot; należy wybierać wyboru biegów tylko przy nieruchomym samo- tylko podczas postoju samochodu, przy silniku chodzie, silniku pracującym z prędkością obro- pracującym z prędkością obrotową biegu jało- tową biegu jałowego oraz po naciśnięciu pedału hamulca. Położenie to wykorzystuje się podczas normal- nej jazdy. Zmiana biegów od 1. do 3. i redukcja tych biegów oraz włączanie i wyłączanie nadbie- gu następuje samoczynnie, stosownie do obcią- żenia silnika i prędkości pojazdu oraz wybrane- go programu jazdy. Automatyczne wykorzysty- wanie nadbiegu przy odpowiedniej prędkości jazdy samochodu, czyli czwartego biegu o prze- łożeniu mniejszym od jedności, wymaga uprzed- niego wciśnięcia przez kierowcę przycisku wy- łącznika nadbiegu. Uwaga. Podczas rozgrzewania się silnika nad- bieg nie będzie włączany mimo wciśnięcia przy- Rys. 0.18. Elementy sterowania skrzynki automatycznej cisku wyłącznika nadbiegu. 1 — dźwignia wyboru biegów, 2 — położenia dźwigni wyboru biegów, 3 — przycisk odblokowania dźwigni Ponowne naciśnięcie tego przycisku uniemożli- wyboru biegów, 4 — przycisk wyłącznika nadbiegu „O/Dquot; wia włączenie nadbiegu przez skrzynkę automa- 20
  • 19. Posługiwanie s/ę poszczególnymi przyrządami samochodu tyczną i jest to sygnalizowane zaświeceniem się zwiększenia przyspieszenia lub bardziej sku- lampki kontrolnej w zestawie wskaźników. tecznego hamowania silnikiem uzyskuje się na- ciskając do oporu pedał przyspieszenia. „Dquot; (z wyciśniętym przyciskiem „O/Dquot;) — jazda Uwaga. Przejście na niższy bieg można stoso- do przodu bez możliwości włączania nadbiegu wać tylko przy takiej prędkości jazdy, przy której Warunki przesunięcia dźwigni wyboru biegów do na niższym biegu silnik nie przekroczy dopusz- tego położenia oraz zmiany biegów są identycz- czalnej prędkości obrotowej. ne z opisanymi poprzednio, z tym, że nadbieg nie jest włączany (przycisk wyłącznika nadbiegu wy- Uwagi eksploatacyjne ciśnięty). Taki sposób ustawienia dźwigni wyboru Przy niskiej temperaturze otoczenia należy chwi- biegów należy wykorzystywać podczas jazdy w te- lę poczekać przed przesunięciem dźwigni wybo- renie pagórkowatym lub na drogach krętych. ru biegów z położenia „Pquot; lub „Nquot; do położenia Zapewnia on skuteczne hamowanie silnikiem, „Dquot; lub „Rquot;. eliminując równocześnie bardzo częste w takich warunkach samoczynne przełączanie skrzynki Nie wolno ręcznie zmieniać biegu na niższy przy z biegu 3. do nadbiegu i odwrotnie. dużej prędkości obrotowej silnika i nie należy naciskać pedału przyspieszenia podczas zmia- „2quot; — automatyczna zmiana tylko biegów 1—2 ny położenia dźwigni wyboru biegów. W tym położeniu nie włącza się 3. bieg ani W nieruchomym samochodzie należy zawsze nadbieg. Położenie to należy wykorzystywać pod- naciskać na pedał hamulca, jeśli przy pracują- czas jazdy w terenie górzystym lub na bardzo cym silniku dźwignia wyboru biegów znajduje krętych drogach. Zapewnia ono zwiększoną sku- się w położeniu innym niż „Pquot; lub „Nquot; (włączony teczność hamowania silnikiem i chroni przed zbyt jest bieg), gdyż samochód może niespodziewa- częstą samoczynną zmianą biegów z 2. na 3. nie ruszyć z miejsca. i odwrotnie. Położenie to zaleca się także pod- Jeśli podczas jazdy przez nieuwagę przesunięto czas holowania innego samochodu oraz podczas dźwignię wyboru biegów do położenia „Nquot;, to ruszania na drodze oblodzonej lub ośnieżonej. przed przesunięciem jej w położenie „Dquot; należy Uwaga. Nie należy przesuwać dźwigni wyboru chwilę odczekać, aż prędkość obrotowa silnika biegów do położenia „2quot; przy prędkości jazdy zmniejszy się do prędkości biegu jałowego. większej niż 95 km/h. Po ustawieniu dźwigni Nie wolno wybierać położeń „ 1 quot; , „2quot; oraz „Dquot;, wyboru biegów w położeniu „2quot; nie należy gdy samochód toczy się do tyłu oraz położenia przekraczać prędkości 95 km/h. „Rquot;, gdy toczy się on do przodu. Podczas postoju na poziomej nawierzchni do „ 1 quot; — włączony stale 1. bieg unieruchomienia samochodu wystarcza zablo- W tym położeniu stale jest włączony 1. bieg kowanie skrzynki przez przesunięcie dźwigni i samoczynnie nie może ulec zmianie. Położenie wyboru biegów w położenie „Pquot;. Natomiast na to należy stosować wyłącznie w celu uzyskania pochyłości przed wybraniem położenia „Pquot; nale- bardzo intensywnego hamowania silnikiem przy ży uruchomić hamulec awaryjny. małych prędkościach jazdy oraz gdy warunki Niemożliwe jest uruchomienie silnika pchaniem drogowe wymagają bardzo dużej siły napędo- lub ciągnięciem samochodu. wej na kołach przy małej prędkości jazdy, np. na bardzo stromych wzniesieniach i przy prędkości Układ kierowniczy ze wspomaganiem jazdy poniżej 50 km/h. Nie należy długo przytrzymywać kierownicy skrę- Uwaga. Długotrwała jazda przy ustawieniu dźwi- conej maksymalnie, gdyż grozi to uszkodzeniem gni wyboru biegów w położeniu „ 1 quot; lub „2quot; pompy hydraulicznej układu wspomagania. i bardzo dużych obciążeniach silnika grozi prze- Przy nie pracującym silniku układ wspomagania grzaniem i uszkodzeniem automatycznej skrzyn- nie działa. ki przekładniowej. W miarę możliwości należy wykorzystywać położenie „Dquot;, włączając położe- Układ przeciwblokujący ABS nia „2quot; i „ 1 quot; tylko wówczas, gdy jest to absolut- Układ ABS, przeciwdziałający blokowaniu kół nie niezbędne i powracając do położenia „Dquot;, podczas hamowania, jest włączany samoczyn- gdy tylko jest to możliwe. nie po każdym uruchomieniu silnika i przekro- Nie należy przesuwać dźwigni wyboru biegów czeniu pewnej minimalnej prędkości jazdy. Roz- do położenia „ 1 quot; przy prędkości jazdy większej poznaje on różnice prędkości obrotowej kół niż 50 km/h. Po ustawieniu dźwigni wyboru samochodu i uniemożliwia ich zablokowanie biegów w położeniu „ 1 quot; nie należy przekraczać podczas gwałtownego hamowania. prędkości 50 km/h. Należy pamiętać, że układ ten nie zmniejsza drogi hamowania, która zależy od stanu na- Kick-down wierzchni drogi oraz warunków jazdy. Głównym Przy dźwigni wyboru biegów ustawionej w poło- zadaniem tego układu jest zachowanie kierowal- żeniu „Dquot; wymuszenie redukcji biegu w celu ności samochodu podczas hamowania i umoż- 21
  • 20. Wiadomości wstępne liwienie ominięcia ewentualnych przeszkód na ciu drzwi kierowcy włącza się brzęczyk. Sygnał drodze. ten wyłącza się po zamknięciu drzwi, wyłączeniu Lampka kontrolna układu ABS, umieszczona świateł lub uruchomieniu silnika. w zestawie wskaźników, po włączeniu zapłonu powinna zaświecić się na kilka sekund i zga- Światła pozycyjne snąć. Jeśli nie zaświeca się lub nie gaśnie albo Obrócenie pierścienia na końcu dźwigni lewego zaświeci się podczas jazdy, oznacza to, że układ przełącznika zespolonego do położenia (1, rys przeciwblokujący jest niesprawny. Wówczas sa- 0.19) powoduje włączenie świateł pozycyjnych, moczynnie układ ABS zostaje wyłączony i nie oświetlenia tablicy rejestracyjnej oraz oświetle- wywiera wpływu na działanie układu hamulco- nia zestawu wskaźników. wego. Możliwa jest dalsza jazda, należy jednak zachować szczególną ostrożność na śliskiej na- Światła mijania i drogowe wierzchni. Pilnie trzeba usunąć niesprawność Obrócenie pierścienia na dźwigni lewego prze- tego układu w specjalistycznej stacji obsługi. łącznika zespolonego do położenia (2, rys. 0.19) powoduje włączenie świateł mijania lub drogo- Uwagi eksploatacyjne wych, w zależności od położenia przełącznika Układ ABS zaczyna działać podczas intensyw- świateł (3, rys. 0.19) uruchamianego prostopa- nego hamowania przy prędkości jazdy większej dłym do koła kierownicy przesunięciem dźwigni niż 10 km/h. lewego przełącznika zespolonego. Przyciągnię- Prawidłowe działanie układu ABS podczas in- cie tej dźwigni do kierownicy włącza światła tensywnego hamowania powoduje niewielkie mijania, przesunięcie jej w kierunku przeciwnym pulsowanie pedału hamulca o dużej częstotliwo- włącza światła drogowe. Włączeniu świateł dro- ści wyczuwalne przez kierowcę. gowych towarzyszy zaświecenie niebieskiej lamp- Włączeniu układu ABS towarzyszy charaktery- ki kontrolnej w zestawie wskaźników. styczny szum (stukanie) w przedziale silnika (jest to zjawisko normalne). Sygnał świetlny Przy ustawieniu pierścienia na dźwigni lewego Oświetlenie i sygnalizacja przełącznika zespolonego w położeniu (0, rys. 0.19) przyciągnięcie dźwigni tego przełącznika Przełącznik oświetlenia zewnętrznego do kierownicy powoduje włączenie świateł dro- Dźwignia przełącznika oświetlenia zewnętrzne- gowych (sygnał świetlny); zwolnienie tej dźwigni go, świateł i kierunkowskazów znajduje się po wyłącza światła drogowe. lewej stronie pod kierownicą (tzw. lewy przełącz- nik zespolony). Kierunkowskazy Pierścień, umieszczony na końcu dźwigni lewe- Kierunkowskazy działają tylko przy włączonym go przełącznika zespolonego, może zajmować zapłonie (kluczyk w położeniu „ONquot;). trzy położenia (rys. 0.19): Przesunięcie dźwigni lewego przełącznika ze- - (0) — wyłączone oświetlenie zewnętrzne (dzia- spolonego równolegle do koła kierownicy włą- ła sygnał świetlny); cza kierunkowskazy niezależnie od tego, jakie - (1) — włączone światła pozycyjne (oraz oświe- światła zewnętrzne są włączone. Przesunięcie tlenie tablicy rejestracyjnej i oświetlenie zestawu dźwigni do góry włącza prawe kierunkowskazy, wskaźników); zaś przesunięcie jej na dół — lewe kierunkow- - (2) — włączone światła mijania lub drogowe skazy. Wyłączenie kierunkowskazów następuje (sposób przełączania świateł — patrz dalszy samoczynnie podczas powrotnego ruchu koła opis). kierownicy po skręcie samochodu. Uwaga. W celu zasygnalizowania manewru zmia- Brzęczyk sygnalizujący pozostawienie ny pasa ruchu, zwłaszcza na autostradzie, nie włączonych świateł zewnętrznych trzeba przesuwać dźwigni przełącznika kierun- Jeśli po unieruchomieniu silnika pozostawiono kowskazów do końca skoku, lecz tylko do pierw- włączone oświetlenie zewnętrzne, to po otwar- szego oporu (bez jego pokonywania). Po zakoń- czeniu manewru wystarczy zwolnić nacisk na dźwignię przełącznika kierunkowskazów, która samoczynnie powróci wówczas do położenia neutralnego (mały kąt skrętu koła kierownicy nie uruchamia mechanizmu samoczynnego wyłą- czenia dźwigni przełącznika kierunkowskazów). Rys. 0.79. Położenia przełącznika oświetlenia zewnętrznego Tylne światło przeciwmgłowe 0 — wyłączone oświetlenie zewnętrzne, 1 — włączone światła pozycyjne, 2 — włączone światła mijania lub Tylne światło przeciwmgłowe świeci się tylko drogowe wtedy, gdy są włączone światła mijania lub 22
  • 21. Posługiwanie s/ę poszczególnymi przyrządami samochodu Korektor ustawienia reflektorów (w niektórych wersjach wyposażenia) Korektor ustawienia reflektorów, za pomocą si- łowników umieszczonych przy obu reflektorach, umożliwia zdalną (z miejsca kierowcy) zmianę położenia reflektorów w płaszczyźnie pionowej w celu dostosowania położenia wysokości wiąz- ki świateł reflektorów do obciążenia samochodu tak, aby nie oślepiać innych użytkowników dro- gi, zapewniając równocześnie właściwe oświe- tlenie drogi przed samochodem. Do korekcji ustawienia reflektorów w płaszczyź- nie pionowej służy pokrętło korektora (1, rys. 0.21 A) znajdujące się po lewej stronie tablicy Rys. 0.20. Wyłącznik tylnego światła przeciwmgłowego lub tylnego i przednich świateł przeciwmgłowych nowszej wersji A — wersja nie wyposażona w przednie światła przeciwmgłowe, B — wersja wyposażona w przednie światła przeciwmgłowe światła drogowe. W starszych wersjach wyłącz- nik tylnego światła przeciwmgłowego (12, patrz rys. 0.1 OA) znajdował się w środkowej części tablicy rozdzielczej i zawierał lampkę sygnaliza- cji włączenia tylnego światła przeciwmgłowego. W nowszych wersjach wyłącznik ten znajduje się w lewym przełączniku zespolonym (rys. 0.20). Przednie światła przeciwmgłowe (w niektórych wersjach wyposażenia) Przednie światła przeciwmgłowe świecą się tyl- ko wtedy, gdy są włączone światła pozycyjne lub światła mijania. W starszych wersjach wy- łącznik przednich świateł przeciwmgłowych (1, patrz rys. 0.1 OA) znajdował się po lewej stronie tablicy rozdzielczej. W nowszych wersjach wy- łącznik ten znajduje się w lewym przełączniku zespolonym (rys. 0.20B). Światła awaryjne Włącznik świateł awaryjnych znajduje się w środ- kowej części tablicy rozdzielczej pod środkowy- mi nawietrznikami. Włączenie go powoduje mi- ganie wszystkich kierunkowskazów. Światła awa- ryjne powinny być włączane w razie awaryjnego unieruchomienia samochodu w miejscu, w któ- rym pojazd zagraża bezpieczeństwu ruchu. Włą- czenie świateł awaryjnych jest sygnalizowane miganiem lampki kontrolnej w zestawie wskaźni- ków. Światła awaryjne działają także przy wyłą- czonym zapłonie. Uwaga. Po włączeniu świateł awaryjnych włą- Rys. 0.21. Pokrętło (1) korektora ustawienia świateł czenie prawych lub lewych kierunkowskazów reflektorów jest niemożliwe. A — miejsce umieszczenia, B — dwie odmiany pokrętła 23
  • 22. Wiadomości wstępne rozdzielczej. Występują dwie odmiany pokrętła (rys. 0.21 B). Obracając pokrętło w położenia o większych wartościach oznaczeń obniża się strumień świateł reflektorów; obracając w kie- runku położenia zerowego — podnosi się stru- mień świateł reflektorów. Poszczególne położenia pokrętła odpowiadają następującym stanom obciążenia samochodu. „0quot; — tylko kierowca lub kierowca i pasażer na Rys. 0.23. Lampa do czytania przednim siedzeniu oraz pusty bagażnik. „ 1 quot; — cztery lub pięć osób w samochodzie oraz pusty bagażnik. „2quot; — cztery lub pięć osób w samochodzie oraz Oświetlenie bagażnika bagażnik obciążony masą do 90 kg; Oświetlenie bagażnika włącza się po otwarciu „3quot; — tylko kierowca oraz bagażnik obciążony pokrywy bagażnika. Po zamknięciu pokrywy! masą ok. 290 kg. światło gaśnie. Uwaga. Podczas regulacji ustawienia świateł reflektorów za pomocą specjalnych przyrządów Wymiana żarówek optycznych (patrz rozdz. 11) pokrętło korektora Wykaz żarówek podano w rozdziale 11.1. ustawienia reflektorów powinno znajdować się Uwaga. Podczas wymiany szklanej części żaró-i w położeniu „0quot;. wek halogenowych (światła mijania i drogowej Podczas holowania przyczepy pokrętło korekto- oraz przednie światła przeciwmgłowe) nie wolno! ra ustawienia reflektorów powinno znajdować się w położeniu „2quot; lub „3quot;. Sygnał dźwiękowy W wersjach nie wyposażonych w poduszkę powietrzną kierowcy sygnał dźwiękowy włącza się przyciskiem w środkowej części koła kierow- nicy, natomiast w wersjach wyposażonych w po- duszkę powietrzną kierowcy — przyciskami umieszczonymi w górnych ramionach koła kie- rownicy. Lampa oświetlenia wnętrza Lampa oświetlenia wnętrza (rys. 0.22) zawiera przesuwny wyłącznik. W położeniu środkowym tego wyłącznika po otwarciu dowolnych drzwi lampa się zaświeca. W dwóch innych położe- niach wyłącznika lampa jest stale włączona (po- łożenie „ONquot;) albo wyłączona (położenie „OFFquot;). Lampa do czytania Naciśnięcie wyłącznika, umieszczonego pod osłoną żarówki, włącza tę lampę, powtórne naci- śnięcie tego wyłącznika ją wyłącza (rys. 0.23). Rys. 0.24. Wymontowanie żarówki świateł mijania i drogowych A — widok złącza przewodów elektrycznych żarówki pokrywy 1 — pokrywa żarówki, 2 — kierunek odkręcania, 3 — kierunek zakręcania Rys. 0.22. Lampa oświetlenia wnętrza B — widok osłony gumowej żarówki 0 — położenie włączenia po otwarciu drzwi, 1 — osłona gumowa 1 — położenie stałego włączenia światła, 2 — położenie C — widok żarówki i sprężyny mocującej wyłączenia światła 1 — sprężyna mocująca 24
  • 23. Wymiana żarówek dotykać palcami oraz czyścić materiałami pozo- • Założyć do reflektora oprawkę wraz z żarów- stawiającymi „włoskiquot;. W razie dotknięcia część ką przedniego światła pozycyjnego i obrócić ją szklaną należy umyć alkoholem. zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Po każdej wymianie żarówki świateł mijania i drogowych należy sprawdzić i w razie potrze- Żarówki kierunkowskazów przednich by wyregulować ustawienie świateł reflektorów. Lampy kierunkowskazów przednich znajdują się w przedniej części błotników przednich, obok Żarówki świateł mijania i drogowych reflektorów. Żarówki świateł mijania i drogowych są dostęp- • Wykręcić wkręt mocowania lampy kierunkow- ne z wnętrza przedziału silnika. skazu przedniego (1, rys. 0.26). • Otworzyć pokrywę przedziału silnika. • Wysunąć lampę kierunkowskazu do przodu. • Odłączyć przewód masy od akumulatora. • Obrócić oprawkę żarówki w kierunku przeciw- • Zsunąć złącze przewodów elektrycznych ża- nym do ruchu wskazówek zegara i wyjąć ją z rówki świateł mijania i drogowych po naciśnięciu lampy wraz z żarówką. z obu stron na złącze (rys. 0.24A). • Obrócić i wyjąć żarówkę z oprawki. • Odkręcić pokrywę żarówki (w kierunku ozna- • Wcisnąć nową żarówkę i obrócić ją w opraw- czonym „OPENquot;) i zdjąć ją. ce w celu zablokowania. • Zdjąć osłonę gumową żarówki (rys. 0.24B). • Wykonać pozostałe czynności zamontowania • Ścisnąć i obrócić sprężynę mocującą (1, rys. w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej 24C). wymontowania. • Wyjąć żarówkę. • Założyć nową żarówkę i zapiąć sprężynę Żarówki przednich świateł przeciwmgłowych mocującą. (w niektórych wersjach wyposażenia) • Założyć osłonę gumową oraz pokrywę żarów- • Płaskim wkrętakiem z ostrzem owiniętym ście- ki. Nasunąć złącze przewodów elektrycznych na reczką podważyć i zdjąć osłonę wkrętów moco- końce żarówki. wania reflektora przedniego światła przeciw- mgłowego (rys. 027A). Żarówki przednich świateł pozycyjnych • Wyjąć z reflektora oprawkę wraz z żarówką światła pozycyjnego, po uprzednim obróceniu jej oprawki przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (rys. 0.25). • Wyciągnąć żarówkę z oprawki. • Założyć do oprawki nową żarówkę przednie- go światła pozycyjnego. Rys. 0.26. Wymiana żarówki kierunkowskazu przedniego Rys. 0.25. Wymontowanie żarówki przedniego światła A — wykręcanie wkręta mocowania lampy, B — wyjmowanie pozycyjnego żarówki 1 — złącze przewodów, 2 — żarówka 1 — wkręt mocowania lampy kierunkowskazu przedniego 25
  • 24. Wiadomości wstępne • Wykręcić dwa wkręty mocujące reflektor prze- ciwmgłowy do zderzaka przedniego (rys. 0.27B). • Wysunąć reflektor przeciwmgłowy do przodu. • Odkręcić pokrywę reflektora przeciwmgłowe- go (rys. 0.27C). • Zdjąć sprężynę mocowania żarówki. • Wyjąć żarówkę przedniego światła przeciwm- głowego. • Podczas zakładania nowej żarówki ustawić naprzeciw siebie wycięcia oprawki oraz występy płytki jej mocowania. • Wykonać pozostałe czynności zamontowania w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej wymontowania. Żarówki kierunkowskazów bocznych Wymiana żarówki wymaga wymontowania lam- py kierunkowskazu bocznego z błotnika przed- niego. • Nacisnąć od przodu samochodu i wyjąć lam- pę kierunkowskazu bocznego (rys. 0.28A). • Obrócić oprawkę i wyjąć oprawkę wraz z ża- rówką (rys. 0.28B). • Wyjąć żarówkę z oprawki i założyć nową Rys. 0.28. Wymiana żarówki kierunkowskazu bocznego żarówkę. A — wyjmowanie lampy kierunkowskazu bocznego z błotnika, B — wyjmowanie żarówki z lampy ' • Wykonać pozostałe czynności zamontowania] w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej ] wymontowania. j Żarówki tylnych lamp zespolonych j Uwaga. Tylne lampy zespolone są dzielone. Żarówki kierunkowskazu tylnego oraz światła] hamowania i pozycyjnego tylnego znajdują siei w błotniku tylnym. Natomiast żarówki tylnego i światła przeciwmgłowego i światła cofania są; umieszczone w pokrywie bagażnika (sedan) lub j w drzwiach tyłu nadwozia (hatchback). j Żarówki kierunkowskazu tylnego oraz światła hamowania i pozycyjnego tylnego • Obrócić nakrętkę mocowania pokrywy tylnej! lampy zespolonej we wnętrzu bagażnika. j • Pociągnąć i zdjąć pokrywę tylnej lampy ze-: spolonej do wnętrza bagażnika. • Obrócić i wyjąć oprawkę odpowiedniej żarów-i ki (rys. 0.29). I • Wymienić żarówkę. ] • Wykonać pozostałe czynności zamontowania! w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej i wymontowania. ! Żarówki tylnego światła przeciwmgłowego ] Rys. 0.27. Wymiana żarówki przedniego światła i światła cofania j przeciwmgłowego Wersja czterodrzwiowa (sedan) A — wyjmowanie osłony wkrętów mocowania, • Otworzyć pokrywę bagażnika. I B — wyjmowanie lampy po wykręceniu dwóch wkrętów mocowania, C — wyjmowanie żarówki • Obrócić trzy nakrętki mocowania i zdjąć po-j 1 — wkrętak płaski, 2 — szmatka krywę tylnej lampy zespolonej (rys. 0.30). i 26
  • 25. Wymiana żarówek Wersja trzy- i pięciodrzwiowa (hatchback) • Otworzyć drzwi tyłu nadwozia. • Nacisnąć zatrzask sprężysty i zdjąć pokrywę tylnej lampy zespolonej (rys. 0.31). Wszystkie wersje nadwozia • Obrócić i wyjąć odpowiednią oprawkę wraz z żarówką. • Obrócić i wyjąć żarówkę z oprawki, włożyć nową żarówkę i obrócić ją w przeciwną stronę do oporu. • W celu zamontowania wykonać czynności w kolejności odwrotnej do opisanej podczas wymontowania. Żarówka dodatkowego światła hamowania Wersja czterodrzwiowa (sedan) • Otworzyć pokrywę bagażnika. • Obrócić odpowiednią żarówkę (sześć żaró- wek w lampie) o 1/4 obrotu i wyjąć z lampy (rys. 0.32) znajdującej się w pokrywie bagażnika. • Umieścić nową żarówkę w lampie i obrócić ją do oporu. • Zamknąć pokrywę bagażnika. Rys. 0.29. Żarówki kierunkowskazu tylnego oraz światła hamowania i pozycyjnego tylnego lampy umieszczonej na tylnym błotniku Rys. 0.30. Żarówki tylnego światła przeciwmgłowego A — sedan, B — hatchback i światła cofania wersji sedan 1 — żarówka kierunkowskazu tylnego, 2 — żarówka 1 — pokrywa, 2 — żarówka światła cofania, 3 — żarówka światła hamowania i pozycyjnego tylnego tylnego światła przeciwmgłowego 27
  • 26. Wiadomości wstępne Rys. 0.33. Żarówka dodatkowego światła hamowania wersji hatchback 1 — pokrywa lampy, 2 — żarówka Żarówki oświetlenia tablicy rejestracyjnej • Otworzyć pokrywę bagażnika (sedan) lub drzwi tyłu nadwozia (hatchback). • Wykręcić dwa wkręty mocowania odpowied- niej lampy oświetlenia tablicy rejestracyjnej (rys. i 0.34). • Wyjąć lampę, obrócić oprawkę żarówki i wy- jąć ją z lampy wraz z żarówką. Rys. 0.31. Żarówki tylnego światła przeciwmgłowego • Wymienić żarówkę. i światła cofania wersji hatchback • W celu zamontowania wykonać czynności 1 — pokrywa, 2 — żarówka światła cofania, 3 — żarówka w kolejności odwrotnej do opisanej podczas] tylnego światła przeciwmgłowego wymontowania. B Rys. 0.32. Żarówki dodatkowego światła hamowania wersji sedan Wersja trzy- i pięciodrzwiowa (hatchback) • Otworzyć drzwi tyłu nadwozia. • Odkręcić dwa wkręty mocujące pokrywę lam- py dodatkowego światła hamowania i zdjąć tę pokrywę. • Obrócić o 1/4 obrotu oprawkę żarówki i wyjąć ją z lampy wraz z żarówką (rys. 0.33). • Obrócić i wyjąć żarówkę z oprawki, umieścić w oprawce nową żarówkę i obrócić ją do oporu. • W celu zamontowania wykonać czynności Rys. 0.34. Wymiana żarówki lampy oświetlenia tablicy rejestracyjnej w kolejności odwrotnej do opisanej podczas A — wykręcanie wkrętów mocujących lampę, wymontowania. B — wymiana żarówki 28
  • 27. Wycieraczki i spryskiwacze Wycieraczki i spryskiwacze Wycieraczka szyby przedniej Wycieraczka szyby przedniej działa wyłącznie przy włączonym zapłonie (kluczyk w położeniu „ONquot;). Dźwignia przełącznika wycieraczek i spryskiwa- czy szyb znajduje się pod kierownicą, po jej prawej stronie. Wycieraczkę szyby przedniej uru- chamia się przesuwając tę dźwignię z góry na dół w płaszczyźnie równoległej do koła kierow- nicy. Przyciągnięcie dźwigni do koła kierownicy uruchamia spryskiwacz szyby przedniej. Położenia dźwigni są następujące (rys. 0.35A): - (0) — wyłączona wycieraczka szyby przed- niej; - (1) — włączona praca przerywana wycieracz- ki szyby przedniej (patrz uwaga niżej); - (2) — włączona wolna praca wycieraczki szy- by przedniej; - (3) — włączona szybka praca wycieraczki szy- by przedniej. Uwaga. Regulacji czasu przerwy (od 2 do 20 sekund) między kolejnymi ruchami wycieraków podczas przerywanej pracy wycieraczki szyby przed- niej dokonuje się obrotem pokrętła (4, rys. 0.35A). W niektórych wersjach występuje wycieraczka szy- by przedniej bez możliwości regulacji czasu prze- rwy podczas pracy przerywanej (rys. 0.35B). Spryskiwacz szyby przednie} Przyciągnięcie dźwigni przełącznika wycieraczek i spryskiwaczy szyb w kierunku (5) włącza się spryskiwacz szyby przedniej, który działa do chwili zwolnienia nacisku na dźwignię. Uwaga. Nie należy spryskiwać szyby przedniej dłużej niż 30 sekund oraz włączać spryskiwacza szyby przedniej, gdy zbiornik płynu jest pusty. Kierunek strumienia płynu wytryskującego z dysz spryskiwacza szyby przedniej można wyregulo- wać za pomocą igły włożonej w dyszę spryski- wacza szyby na pokrywie przedziału silnika. Spryskiwacz reflektorów (w niektórych wersjach wyposażenia) Przycisk wyłącznika spryskiwaczy reflektorów (13, patrz rys. 0.10) znajduje się w środkowej części tablicy rozdzielczej. Wycieraczka i spryskiwacz szyby tylnej (w wersjach hatchback) Rys. 0.35. Położenia dźwigni przełącznika wycieraczki Oba urządzenia działają tylko wówczas, gdy i spryskiwacza szyby przedniej kluczyk wyłącznika zapłonu znajduje się w poło- A — wersje sedan (rys. górny) i hatchback (rys. dolny) żeniu „ONquot;. z możliwością regulacji czasu przerwy podczas pracy przerywanej obrotem pokrętła umieszczonego na końcu Pierścień, znajdujący się na dźwigni przełączni- dźwigni, B — wersja sedan bez możliwości regulacji ka wycieraczek i spryskiwaczy szyb, może zaj- czasu przerwy podczas pracy przerywanej mować następujące położenia (rys. 0.36): 0 — wycieraczka wyłączona, 1 — włączona praca - (1) — wyłączona wycieraczka szyby tylnej; przerywana wycieraczki, 2 — włączona wolna praca wycieraczki, 3 — włączona szybka praca wycieraczki, - (2) — włączona praca przerywana wycieracz- 4 — pokrętło regulacji czasu przerwy podczas pracy ki szyby tylnej (obrót pierścienia zgodny z ru- przerywanej wycieraczki, 5 — włączenie spryskiwacza chem wskazówek zegara); szyby przedniej 29
  • 28. Wiadomości wstępne Rys. 0.36. Położenia przełącznika wycieraczki i spryskiwacza szyby tylnej wersji hatchback 1 — wycieraczka wyłączona, 2 — włączona praca przerywana wycieraczki, 3 — włączona praca ciągła wycieraczki, 4 — włączona praca ciągła wycieraczki i spryskiwacz szyby Rys. 0.38. Usytuowanie korka wlewu zbiornika tylnej, 5 — włączony tylko spryskiwacz szyby tylnej spryskiwaczy reflektorów - (3) — włączona praca ciągła wycieraczki szy- by tylnej (obrót pierścienia zgodny z ruchem - (5) — włączony tylko spryskiwacz szyby tyl- | wskazówek zegara); nej (obrót pierścienia przeciwny do ruchu wska- ; - (4) — włączona praca ciągła wycieraczki i spry- zówek zegara). skiwacz szyby tylnej (obrót pierścienia zgodny Uwaga. Nie należy spryskiwać szyby tylnej dłu- j z ruchem wskazówek zegara); żej niż 30 sekund oraz włączać spryskiwacza j szyby tylnej, gdy zbiornik płynu jest pusty. j Zbiorniki spryskiwaczy szyb i reflektorów A Zbiornik spryskiwaczy szyb (rys. 0.37) znajduje j się w prawym przednim rogu przedziału silnika, j obok zbiornika wyrównawczego układu chło-1 dzenia. Usytuowanie zbiornika spryskiwacza re-1 flektorów (jeśli występuje w danej wersji samo- • chodu) przedstawiono na rysunku 0.38. Wycieraki wycieraczek Ze względów bezpieczeństwa wycieraki wycie- j raczek muszą zawsze dobrze oczyszczać szyby. Dlatego zaleca się wymianę wycieraków dwa razy do roku (nie należy wymieniać wycieraków rzadziej niż raz na rok — przed zimą). Wymiana wycieraków ' • Podnieść ramię wycieraka. j • Obrócić ramię wycieraka do poziomu. • Wcisnąć dźwignię blokującą zatrzask na koń- cu ramienia wycieraka i zdjąć wycierak (rys. 0.39). i • W celu założenia wycieraka wykonać czynno-1 ści w kolejności odwrotnej do opisanej poprzed-! nio, zwracając uwagę na charakterystyczny | trzask, który powinien być słyszalny po zabloko- i waniu zatrzasku. Przewietrzanie i ogrzewanie wnętrza i Przewietrzanie wnętrza samochodu Powietrze dostaje się do wnętrza samochodu | przez: j — nawietrzniki o regulowanej intensywności i re-1 Rys. 0.37. Usytuowanie korka wlewu zbiornika gulowanym kierunku nawiewu — dwa boczne j spryskiwaczy szyb w przedziale silnika (A) i sprawdzanie poziomu płynu (B) (po obu stronach tablicy rozdzielczej) oraz dwa 1 — korek wlewu, 2 — otwór w korku środkowe; 30
  • 29. Przewietrzanie i ogrzewanie wnętrza Rys. 0.39. Zdejmowanie wycieraka A — wciskanie zatrzasku, B — zdejmowanie wycieraka z ramienia — nawietrzniki o stałym kierunku nawiewu, skie- ści nawiewu można zamknąć nawietrzniki środ- rowanym na szybę przednią, na szyby boczne kowe) . i w kierunku podłogi samochodu. Regulacja intensywności nadmuchu powietrza Regulacja przewietrzania i ogrzewania Do regulacji intensywności nadmuchu powie- Elementy regulacyjne znajdują się na środkowej trza we wnętrzu, wymuszanego za pomocą konsoli (rys. 0.40). Są to trzy pokrętła (regulacji dmuchawy, służy pokrętło (1). W skrajnym le- intensywności nadmuchu, ogrzewania i rozdzia- wym położeniu tej dźwigni dmuchawa jest wy- łu nawiewu powietrza) oraz przycisk wyłącznika łączona. Przesuwanie dźwigni w prawo zwięk- recyrkulacji powietrza. sza intensywność nadmuchu powietrza przez dmuchawę. Intensywność nadmuchu powietrza Regulacja ogrzewania praktycznie nie zależy od prędkości jazdy sa- Pokrętłem (2, rys. 0.40) obróconym w lewo do mochodu. oporu (oznaczenie niebieskie) wyłącza się ogrze- wanie wnętrza. W miarę obracania w prawo Zamknięty obieg powietrza we wnętrzu (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) zwiększa (recyrkulacja powietrza) się ogrzewanie wnętrza (oznaczenie czerwone). Powietrze do przewietrzania wnętrza w normal- nych warunkach jazdy jest pobierane z zewnątrz Regulacja rozdziału nawiewu powietrza samochodu. Jednak w specyficznych warun- Pokrętło (3) może zajmować pięć położeń od kach jazdy, na przykład podczas przejazdu przez skrajnego lewego do prawego (w kierunku ru- odcinek drogi o dużym zapyleniu powietrza, chu wskazówek zegara): zadymieniu lub w tunelu, można zapewnić za- — nawiew powietrza nawietrznikami środkowy- mknięty obieg powietrza w samochodzie, izolu- mi i bocznymi; jąc jego wnętrze od otoczenia. Wprowadzenie — nawiew powietrza zewnętrznego nawietrzni- zamkniętego obiegu powietrza (tzw. recyrkulację kami środkowymi i bocznymi, a powietrza ogrza- powietrza) uzyskuje się wciskając przycisk (4) nego w kierunku podłogi; wyłącznika. Włączeniu recyrkulacji powietrza to- — nawiew powietrza tylko w kierunku podłogi; warzyszy zaświecenie się lampki kontrolnej wy- — nawiew powietrza w kierunku podłogi, na łącznika. szybę przednią i na szyby boczne; Uwaga. Wprowadzenie zamkniętego obiegu — nawiew powietrza na szybę przednią i na powietrza (recyrulacji powietrza) przyspiesza tak- szyby boczne (w celu zwiększenia skuteczno- że nagrzanie wnętrza samochodu. Rys. 0.40. Elementy regulacji przewietrzania, ogrzewania i klimatyzacji wnętrza 1 — pokrętło regulacji intensywności nadmuchu powietrza, 2 — pokrętło regulacji ogrzewania wnętrza, 3 — pokrętło regulacji rozdziału nawiewu powietrza, 4 — przycisk zamkniętego obiegu powietrza we wnętrzu (recyrkulacji powietrza), 5 — przycisk wyłącznika klimatyzacji z lampką kontrolną
  • 30. Wiadomości wstępne Dłuższe korzystanie z zamkniętego obiegu po- Przykłady regulacji wietrza we wnętrzu samochodu powoduje ro- 1. Ogrzewanie i przewietrzanie — patrz opis; szenie szyb oraz zmniejsza zawartość tlenu. przykładów regulacji ogrzewania i przewietrza-: Dlatego zaleca się możliwie szybkie przywróce- nia bez klimatyzacji. i nie normalnego przewietrzania wnętrza samo- 2. Szybkie obniżenie temperatury wewnątrz sa-j chodu. mochodu — przycisk (4) powinien być w poło-] żeniu wyłączonym, pokrętło (2) obrócić do opo-, Przykłady regulacji przewietrzania ru w lewo, pokrętło (1) ustawić w położeniu i i ogrzewania stosownym do żądanej intensywności nawiewu i 1. Odmrażanie i usuwanie roszenia szyby przed- powietrza, a pokrętło (3) — w położeniu skiero-j niej — przycisk (4) powinien być w położeniu wania nadmuchu do nawietrzników i włączyć! wyłączonym, pokrętło (3) powinno być obróco- przycisk (5). j ne do skrajnego prawego położenia, pokrętła (1) i (2) obrócone do oporu w prawo, zamknięte Uwagi eksploatacyjne nawietrzniki środkowe, otwarte zaś nawietrzniki Włączenie zamkniętego obiegu powietrza (recyr-j boczne skierowane na szyby. kulacji) umożliwia czasowe zwiększenie inten- ] 2. Szybkie nagrzewanie przedziału pasażerskie- sywności jego schładzania i zapewnia bardziej i go — przycisk (4) powinien być w położeniu skuteczne odmrażanie lub usuwanie roszenia | wyłączonym, pokrętło (3) powinno być obróco- szyb. Z zamkniętego obiegu powietrza należy; ne w prawo do przedostatniego położenia (na- jednak korzystać przez możliwie krótki czas. wiew powietrza w kierunku podłogi, na szybę Przy włączonej klimatyzacji wnętrza wszystkie! przednią i na szyby boczne), pokrętło (2) obró- szyby oraz dach otwierany (jeśli występuje w da-; cone do oporu w prawo, pokrętło (1) w jednym nej wersji) powinny być zamknięte. j z ostatnich położeń. Podczas upałów, jeśli samochód stał na bardzo j Uwaga: po ogrzaniu wnętrza należy obrócić nasłonecznionym miejscu, przed włączeniem kli- j pokrętło (2) w lewo (ograniczyć ogrzewanie) matyzacji należy na chwilę otworzyć wszystkie i i pokrętło (1) w lewo (ograniczyć nadmuch) drzwi, aby usunąć z wnętrza nagrzane powietrze, i oraz ustawić pokrętło (3) i nawietrzniki stosow- Nie wolno otwierać (rozkręcać połączeń) obwo- j nie do potrzeb. dów klimatyzacji. Stosowany czynnik chłodniczy j 3. Przewietrzanie — przycisk (4) powinien być jest szkodliwy dla skóry i oczu. w położeniu wyłączonym, pokrętło (3) obrócić W celu zachowania szczelności połączeń układu do oporu w lewo (dmuchawa wyłączona); usta- klimatyzacji należy przynajmniej raz na miesiąc wić pokrętła (2) i (1) stosownie do wymaganej włączać klimatyzację na 10 minut. temperatury i intensywności przewietrzania. Ślady wody pod stojącym samochodem, w któ- Uwaga. Należy zwracać uwagę, aby wszystkie rym uprzednio była włączona klimatyzacja, nie wloty powietrza do wnętrza samochodu były świadczą o niesprawności klimatyzacji. drożne (nie były zapchane śniegiem, lodem, W razie przekroczenia przez wskazówkę wskaź- liśćmi itp.). Jest to konieczne do skutecznego nika temperatury silnika pozycji „HOTquot; (prze- działania przewietrzania i ogrzewania. Nie nale- grzanie silnika) należy wyłączyć klimatyzację. ży zasłaniać wylotów powietrza w nawietrzni- kach. Ogrzewanie szyby tylnej Ogrzewanie szyby tylnej działa tylko przy włą- Przewietrzanie i ogrzewanie z klimatyzacją czonym zapłonie (kluczyk w położeniu „ONquot;). wnętrza Wyłącznik ogrzewania szyby tylnej (rys. 0.41) Układ klimatyzacji umożliwia ochładzanie i osu- znajduje się na tablicy rozdzielczej, pod środko- szanie powietrza wdmuchiwanego do wnętrza wymi nawietrznikami i zawiera lampkę sygnali- samochodu. zacji włączenia. Elementy regulacji przewietrzania i ogrzewania W wersjach wyposażonych w ogrzewane luster- z klimatyzacją wnętrza, oprócz opisanych po- ka zewnętrzne po włączeniu ogrzewania szyby przednio, zawierają dodatkowo wyłącznik (5, tylnej następuje równoczesne ogrzewanie tych rys. 0.40) klimatyzacji wraz z lampką kontrolną. lusterek. Po naciśnięciu przycisku wyłącznika zaświeca się lampka kontrolna i układ klimatyzacji zaczy- na działać. Przewietrzanie i ogrzewanie z klimatyzacją wnę- trza umożliwia: — obniżenie temperatury wewnątrz nadwozia; — zmniejszenie wilgotności powietrza wprowa- Rys. 0.41. Wyłącznik ogrzewania szyby tylnej dzanego do wnętrza samochodu (ograniczenie z lampką sygnalizacji roszenia szyb). włączenia (1) 32
  • 31. Ogrzewanie szyby tylnej, zamki Uwaga. Ogrzewanie szyby tylnej nie powinno być włączone przez dłuższy czas, gdyż pobiera dużo energii elektrycznej. Z tego powodu zaleca się korzystanie z niego tylko podczas pracy silnika. Nie wolno skrobać lub przecierać szorstkim materiałem wewnętrznej powierzchni tylnej szy- by, gdyż grozi to uszkodzeniem naniesionych na nią bardzo cienkich przewodów elektryczych. Zamki Rys. 0.43. Dźwignia blokowania możliwości otwarcia Otwieranie i zamykanie drzwi tylnych drzwi bocznych od wewnątrz 1 — drzwi odblokowane, 2 — drzwi zablokowane W zależności od wersji samochód może być wyposażony albo w całkowicie ręczne otwiera- nie i zamykanie drzwi, albo w centralne bloko- wanie drzwi (zamek centralny), umożliwiające blokowanie zamków wszystkich drzwi oraz po- otwarcie i zamknięcie wszystkich drzwi za po- krywy bagażnika przy blokowaniu lub odbloko- mocą otwierania i zamykania zamka lewych wywaniu kluczykiem zamka lewych drzwi przed- drzwi przednich (drzwi kierowcy). nich (drzwi kierowcy). Przekręcenie kluczyka w zamku lewych drzwi Ręczne otwieranie i zamykanie drzwi przednich (drzwi kierowcy) powoduje jednocze- Z zewnątrz należy włożyć kluczyk do zamka sne zablokowanie lub odblokowanie zamków drzwi przednich. Przekręcenie kluczyka w stronę wszystkich drzwi oraz pokrywy bagażnika. przodu samochodu powoduje zablokowanie W celu zablokowania wszystkich drzwi od we- drzwi, obrót zaś kluczyka w stronę tyłu samo- wnątrz należy przesunąć przycisk blokowania chodu — odblokowanie drzwi. Po odblokowaniu znajdujący się przy klamce wewnętrznej drzwi drzwi otwiera się przez uniesienie klamki ze- kierowcy. wnętrznej. We wszystkich drzwiach, oprócz drzwi kierowcy, Zabezpieczenie tylnych drzwi bocznych przycisk blokowania i odblokowywania drzwi od przed otwarciem od wewnątrz wewnątrz znajduje się przy klamce wewnętrznej Tylne drzwi boczne można zablokować w spo- drzwi (rys. 0.42). Po odblokowaniu przycisku sób uniemożliwiający ich otwarcie od wewnątrz pociągnięcie za klamkę wewnętrzną umożliwia (np. przez dzieci przewożone na tylnym siedze- otwarcie drzwi. niu). W tym celu, po otwarciu tylnych drzwi Zablokowanie prawych drzwi przednich bez uży- bocznych, należy przesunąć w kierunku na dół cia kluczyka oraz drzwi tylnych jest możliwe za dźwignię blokady znajdującą się pod zamkiem pomocą przycisku wewnętrznego i zamknięcia na tylnej części drzwi (rys. 0.43). Otwarcie tak drzwi. W celu uniemożliwienia kierowcy zatrza- zablokowanych tylnych drzwi bocznych jest śnięcia drzwi z pozostawieniem kluczyków w sta- możliwe tylko od zewnątrz. cyjce drzwi kierowcy mogą zostać zablokowane Uwaga. Nie należy pozostawiać samych dzieci tylko od zewnątrz za pomocą kluczyka. w samochodzie z zablokowanymi drzwiami. Uwaga. Przed otwarciem drzwi zawsze należy upewnić się, czy nie nadjeżdża inny samochód. Otwieranie bagażnika Bagażnik otwiera się od zewnątrz za pomocą Centralne otwieranie i zamykanie drzwi kluczyka włożonego do zamka pokrywy bagaż- (zamek centralny) nika (sedan) lub drzwi tyłu nadwozia (hatch- Centralny zamek jest urządzeniem elektroma- back), obracając go zgodnie z ruchem wskazó- gnetycznym umożliwiającym zablokowanie i od- wek zegara. Zamknięcie zamka następuje sa- moczynnie po zatrzaśnięciu pokrywy. Bagażnik można otworzyć również zdalnie, z miejsca kierowcy. W tym celu należy unieść dźwignię zdalnego otwierania znajdującą się Rys. 0.42. Przycisk z lewej strony, obok siedzenia kierowcy (rys. blokowania 0.44). i odblokowywania drzwi przy klamce Zabezpieczenie bagażnika wewnętrznej 1 — drzwi zablokowane, W wersji czterodrzwiowej (sedan) można unie- 2 — drzwi odblokowane możliwić zdalne otwarcie pokrywy bagażnika za 33
  • 32. Wiadomości wstępne Elektryczne sterowanie szyb drzwi bocznych (wyposażenie niektórych wersji) Mechanizm elektrycznego sterowania szyb drzwi bocznych działa tylko wówczas, gdy kluczyk wy- łącznika zapłonu znajduje się w położeniu „ONquot;. Każde drzwi wyposażone w elektrycznie stero- wane szyby mają przełącznik umożliwiający pod- noszenie i opuszczanie szyby tych drzwi. Przyciski kierowcy elektrycznego sterowania szyb drzwi bocznych Przyciski sterowania kierowcy, umożliwiające elek- tryczne sterowanie szyb wszystkich drzwi bocz- j nych, znajdują się na podłokietniku drzwi kie- ; rowcy (rys. 0.46). Naciśnięcie przycisku odpowiedniego wyłączni- i Rys. 0.44. Dźwignia zdalnego otwierania zamka ka (2), (3) lub (4) umożliwia opuszczenie szyby pokrywy bagażnika i pokrywy wlewu paliwa odpowiednich drzwi bocznych, natomiast pod- j 1 — otwieranie bagażnika, 2 — otwieranie pokrywy niesienie tego wyłącznika powoduje podniesie- ] wlewu paliwa nie szyby. pomocą dźwigni obok miejsca kierowcy. W tym celu po otwarciu pokrywy we wnętrzu bagażnika należy przesunąć na dół dźwignię blokowania zamka pokrywy bagażnika (rys. 0.45). Po za- mknięciu pokrywy będzie ją można otworzyć tylko kluczykiem z zewnątrz. Otwieranie pokrywy wlewu paliwa Otwarcie pokrywy wlewu paliwa, w celu uzyska- nia dostępu do korka wlewu paliwa, wymaga przesunięcia w bok do środka samochodu oraz popchnięcia na dół dźwigni zdalnego otwierania znajdującej się z lewej strony obok siedzenia kierowcy (patrz rys. 0.44). Pokrywę zamyka się dociskając ją ręką do nadwozia aż do zabloko- wania. Korek wlewu paliwa jest wyposażony w mecha- nizm zapadkowy. Korek zakręca się zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara aż do usłyszenia charakterystycznego trzasku zapadki. Rys. 0.46. Przyciski elektrycznego sterowania szyb drzwi bocznych na podłokietniku drzwi kierowcy A — wersja z elektrycznym sterowaniem szyb drzwi J przednich, B — wersja z elektrycznym sterowaniem szyb wszystkich drzwi 1 — przełącznik elektrycznego sterowania szyby drzv przednich lewych, 2 — przełącznik elektrycznego sterowani szyby drzwi przednich prawych, 3 — przełącznik elektrycznego sterowania szyby drzwi tylnych prawych, Rys. 0.45. Dźwignia blokowania zamka pokrywy 4 — przełącznik elektrycznego sterowania szyby drzwi bagażnika wersji sedan tylnych lewych, 5 — wyłącznik uniemożliwienia pasażerorr 1 — położenie odblokowania, 2 — położenie elektrycznego sterowania szyb za porpocą przycisków zablokowania umieszczonych w ich drzwiach , Ą 34
  • 33. Szyby drzwi, dach otwierany W celu częściowego opuszczenia lub podniesie- Przesuwanie dachu nia szyby drzwi kierowcy należy delikatnie naci- • Odsunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu- snąć przycisk (1) i przytrzymać go aż do uzyska- wając ją do tyłu samochodu. nia odpowiedniej wysokości górnej krawędzi • Naciskać wyłącznik do tyłu samochodu (1b, szyby. W celu zupełnego opuszczenia szyby rys. 0.47A), aż ruchome okno przesunie się na drzwi kierowcy przycisk (1) należy nacisnąć do wymaganą odległość. oporu i puścić. Szybę można zatrzymać pod- • W celu zamknięcia okna naciskać wyłącznik czas jej ruchu do całkowitego opuszczenia pod- do przodu samochodu (położenie 1a). nosząc przycisk (1). • Zasunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu- wając ją do przodu samochodu. Uniemożliwienie elektrycznego otwierania Uwaga. Ze względów bezpieczeństwa nie nale- szyb tylnych drzwi bocznych oraz przednich ży pozostawiać kluczyka w wyłączniku zapłonu, drzwi prawych jeśli w samochodzie zostają dzieci bez nadzoru Kierowca może uniemożliwić pasażerom elek- osoby dorosłej. Wychodząc z samochodu nale- tryczne sterowanie szyb za pomocą przycisków ży sprawdzić, czy dach jest zamknięty. umieszczonych w drzwiach wciskając wyłącznik (5, patrz rys. 0.46) znajdujący się na podłokiet- Uchylanie dachu niku drzwi kierowcy. Zwiększa to bezpieczeń- • Odsunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu- stwo dzieci przewożonych w samochodzie. Po- wając ją do tyłu samochodu. wtórne naciśnięcie tego wyłącznika przywraca • Naciskać wyłącznik w kierunku (2b) do tyłu możliwość sterowania szyb przez pasażerów za samochodu aż do osiągnięcia wymaganej wyso- pomocą wyłączników umieszczonych w ich kości uchylenia ruchomego okna. drzwiach. • W celu zamknięcia uchylonego okna naciskać wyłącznik do przodu samochodu (położenie 2a). Dach otwierany elektrycznie • Zasunąć zasłonę przeciwsłoneczną przesu- (wyposażenie niektórych wersji) wając ją do przodu samochodu. Mechanizm elektrycznego otwierania dachu dzia- ła tylko wtedy, gdy kluczyk wyłącznika zapłonu Awaryjne zamykanie dachu znajduje się w położeniu „ONquot;. Jeśli okna nie można zamknąć, należy: Mechanizm ten jest sterowany dwoma wyłącz- — wyjąć kluczyk z wyłącznika zapłonu; nikami umieszczonymi w przedniej części da- — zdjąć pokrywę mechanizmu otwierania dachu; chu. — w gniazdo końca wałka mechanizmu przesu- Ruchoma część dachu może przesuwać się do wania dachu włożyć specjalny klucz trzpieniowy tyłu i do przodu, a ponadto tylna część dachu wygięty w kształcie litery „Śquot;, znajdujący się otwieranego może być odchylona do góry. Uchy- w zestawie narzędzi; lanie dachu jest możliwe tylko wtedy, gdy dach — obracać wałek kluczem w kierunku ruchu wska- jest zamknięty. zówek zegara aż do zamknięcia dachu (rys. 0.47B). 1a Rys. 0.47. Wyłączniki i awaryjne zamykanie dachu otwieranego A — wyłączniki na pokrywie mechanizmu otwierania dachu, B — awaryjne zamykanie dachu po wyjęciu pokrywy 1a — zamykanie okna, 1b — odsuwanie okna do tyłu, 2a — zamykanie okna, 2b — uchylanie okna 35
  • 34. Wiadomości wstępne Lusterka wsteczne Uwaga. W razie niesprawności elektrycznego mechanizmu regulacji można zmieniać ustawie- Lusterko wewnętrzne nie lusterek zewnętrznych ręcznie, naciskając Wewnętrzne lusterko wsteczne ma dwa położe- bezpośrednio na krawędzie lusterek od zewnątrz. nia (rys. 0.48): do jazdy dziennej (1) i nocnej (2). Naciskając dźwignię pod dolną krawędzią tego Ogrzewanie lusterek wstecznych lusterka zmienia się ustawienie lusterka z dzien- (wyposażenie niektórych wersji) nego (dźwignia bliżej szyby przedniej) na nocne W niektórych wersjach wyposażonych w elek- (dalej od szyby przedniej). W położeniu do jazdy tryczną regulację ustawienia lusterek wstecz- j nocnej olśniewanie kierowcy światłami samo- nych włączenie ogrzewania tych lusterek nastę- i chodu jadącego z tyłu lub wyprzedzającego jest puje jednocześnie z włączeniem ogrzewania! ograniczone. szyby przedniej (por. odpowiedni opis ogrzewa- i Naciskając silnie na obudowę lusterka zewnętrz- nia szyby przedniej). nego w kierunku do tyłu samochodu można je ustawić równolegle do szyby (złożyć lusterko). Lusterka zewnętrzne Ręczna regulacja ustawienia Ręczna regulacja ustawienia z wnętrza samo- chodu odbywa się za pomocą dźwigni znajdują- cej się w przednim górnym rogu drzwi. Elektryczna regulacja ustawienia (wyposażenie niektórych wersji) Elektryczny mechanizm regulacji ustawienia lu- sterek zewnętrznych działa już w położeniu „ACCquot; kluczyka w wyłączniku zapłonu. Elementy regulacji ustawienia lusterek zewnętrz- nych (rys. 0.49) znajdują się na tablicy rozdziel- czej po lewej stronie kierownicy (pod wyłączni- kiem przednich świateł przeciwmgłowych i ko- rektorem ustawienia reflektorów). • Nacisnąć dolny przełącznik (1) po lewej stro- nie („11'), aby móc regulować ustawienie lewego lusterka zewnętrznego lub po prawej stronie („Rquot;), aby móc regulować ustawienie prawego lusterka zewnętrznego. • Naciskać odpowiednią część okrągłego przy- cisku (2). Zmiana położenia odpowiedniego lu- sterka odbywa się w kierunku wskazanym strzał- kami. Rys. 0.49. Elementy elektrycznej regulacji ustawienia , lusterek zewnętrznych i Rys. 0.48. Lusterko wewnętrzne A — widok, B — regulacja i 1 — położenie do jazdy dziennej, 2 — położenie do jazdy 1 — przełącznik rodzaju lusterka („IT — lewe, „Rquot; — nocnej prawe), 2 — przycisk kierunku zmiany położenia lusterka 36
  • 35. Pasy bezpieczeństwa, siedzenia przednie czy pasów, objawiające się hukiem i wydziela- niem dymu. Dym nie jest trujący, lecz może wywoływać kaszel, więc należy unikać jego wdychania. Uwaga. Napinacze pasów bezpieczeństwa są urządzeniami jednorazowego użycia. Należy je wymieniać jako jeden zespół ze zwijaczem pasa. Jeśli podczas zderzenia czołowego pirotech- niczne napinacze pasów nie zostały uruchomio- ne, to w specjalistycznej stacji obsługi należy sprawdzić ich dalszą przydatność lub wymienić pirotechniczne napinacze pasów. Rys. 0.50. Przyciski zmiany wysokości położenia punktu mocowania przedniego pasa bezpieczeństwa Pasy tylne wersji pięciodrzwiowej i czterodrzwiowej Na tylnych siedzeniach zastosowano trzy pasy bezpieczeństwa: — dwa bezwładnościowe pasy zewnętrzne; — jeden statyczny pas środkowy. Klamra i gniazdo pasa środkowego są oznaczo- ne napisem „CENTREquot;. Jeśli nie używa się bezwładnościowych pasów bezpieczeństwa siedzeń tylnych oraz podczas rozkładania siedzenia tylnego w celu zwiększe- nia przestrzeni bagażowej, zaleca się umiesz- czenie taśmy tych pasów w zaczepach zamoco- wanych na ścianach bocznych obok siedzenia tylnego. Uwagi eksploatacyjne Rys. 0.51. Dźwignia zmiany wysokości bocznego punktu mocowania przedniego pasa bezpieczeństwa 1. Pas bezpieczeństwa powinien zabezpieczać wersji trzydrzwiowej zawsze tylko jedną osobę. 1 — położenie niskie, 2 — położenie wysokie 2. Przed zapięciem pasa należy zawsze spraw- dzić, czy pas bezpieczeństwa nie jest skręcony. 3. Bezwładnościowy pas bezpieczeństwa powi- nien ściśle przylegać do ciała osoby zapiętej Pasy bezpieczeństwa tym pasem i przebiegać na zewnątrz ciała przez bark i klatkę piersiową (nie wolno przekładać Pasy przednie pasa pod ramieniem). Wysokość bocznego punktu mocowania pa- 4. Statyczny pas bezpieczeństwa powinien być sów bezpieczeństwa pasażerów siedzeń przed- przełożony możliwie najniżej, wokół bioder, a nie nich jest regulowana. W wersji pięciodrzwiowej talii pasażera. i czterodrzwiowej naciśnięcie przycisków (rys. 5. Po zapięciu pasa bezpieczeństwa należy 0.50) w górnej części punktu mocowania pasa zawsze sprawdzić, czy jest on prawidłowo powoduje jego odblokowanie i umożliwia pio- zapięty. nowe przesunięcie do góry lub na dół tak, aby 6. Małe dzieci mogą być przewożone w samo- pas przechodził przez środek ramienia (a nie chodzie wyłącznie w specjalnych fotelikach. koło jego szyi) pasażera i kierowcy. W wersji 7. Po wszelkich, nawet drobnych, kolizjach zale- trzydrzwiowej wysokość bocznego punktu mo- ca się sprawdzenie wszystkich elementów pa- cowania pasów bezpieczeństwa pasażerów sie- sów bezpieczeństwa w autoryzowanej stacji ob- dzeń przednich można wyregulować w jednej sługi. z dwóch pozycji obracając dźwignię prowadzą- cą (rys. 0.51). Siedzenia przednie Pirotechniczne napinacze pasów przednich Regulacja wzdłużna Wersje samochodów wyposażone w poduszki Ze względów bezpieczeństwa ustawienie sie- powietrzne zawierają bezwładnościowe pasy dzenia kierowcy należy regulować wyłącznie bezpieczeństwa siedzeń przednich z napinacza- podczas postoju samochodu. mi pirotechnicznymi. W razie wypadku drogowe- • Unieść dźwignię (1, rys. 0.52) znajdującą się go otwarciu poduszek powietrznych towarzyszy po zewnętrznej stronie przedniego siedzenia wówczas zadziałanie pirotechnicznych napina- i przesunąć siedzenie do przodu lub do tyłu. 37
  • 36. Wiadomości wstępne 1 Rys. 0.53. Wyłączniki trójpołożeniowe ogrzewania siedzeń przednich 1 — wyłącznik ogrzewania siedzenia lewego, Rys. 0.52. Elementy regulacji ustawienia siedzenia 2 — wyłącznik ogrzewania siedzenia prawego, kierowcy 3 — położenie wyłączenia, 4 — wysoka temperatura 1 — dźwignia regulacji wzdłużnej, 2 — uchwyt regulacji ogrzewania, 5 — niska temperatura ogrzewania, pochylenia oparcia, 3 — pokrętło regulacji wysokości 6 — lampki kontrolne siedziska kierowcy • Zwolnić dźwignię i poruszyć siedzenie nieco nach dźwigni hamulca awaryjnego. Lampka kon- do przodu i do tyłu, aby zablokować je w wybra- trolna w wyłączniku sygnalizuje włączenie ogrze- nym położeniu. wania. Zastosowano wyłączniki trójpołożeniowe (rys. 0.53). Dzięki temu można podgrzewać Regulacja pochylenia oparcia siedzenia przednie do temperatury niskiej (przy- Regulacja pochylenia oparcia siedzenia przed- cisk wciśnięty do tyłu samochodu) lub do tem- niego jest możliwa po przesunięciu do góry peratury wysokiej (przycisk wciśnięty do przodu uchwytu (2), znajdującego się po zewnętrznej samochodu). Temperatura siedzenia jest regulo- stronie siedzenia, i naciśnięciu plecami na wana automatycznie okresowym włączaniem oparcie aż do uzyskania właściwego kąta po- i wyłączaniem przepływu prądu przez grzałki chylenia, a następnie puszczeniu uchwytu re- wbudowane w siedzenia przednie do chwili gulacji. Zmniejszenie pochylenia (prostowa- ręcznego wyłączenia wyłącznika ogrzewania (po- nie) oparcia uzyskuje się po pociągnięciu za łożenie środkowe wyłącznika). uchwyt do przodu (wówczas nie należy opie- Uwaga. Należy ograniczać do niezbędnego mi- rać się o oparcie). nimum ogrzewanie siedzeń przednich, gdyż pobiera ono dużo energii elektrycznej. Z tego Regulacja wysokości siedziska kierowcy powodu zaleca się korzystanie z niego tylko Obracając pokrętło (3), znajdujące się po ze- podczas pracy silnika. wnętrznej stronie siedzenia kierowcy w przed- niej części, można zmieniać wysokość siedzi- Uwagi eksploatacyjne ska. Na podgrzewanych siedzeniach nie wolno: Odchylanie oparcia przedniego siedzenia — kłaść poduszek, koców, pokrowców i innych (tylko wersje trzydrzwiowe) rzeczy mogących izolować ciepło, gdyż grozi to W celu umożliwienia wsiadania i wysiadania przepaleniem instalacji elektrycznej; pasażerów zajmujących siedzenie tylne w trzy- — kłaść przedmiotów ciężkich, twardych i o drzwiowych wersjach nadwozia zastosowano ostrych narożach ze względu na niebezpieczeń- odchylanie oparć siedzeń przednich po pocią- stwo mechanicznego uszkodzenia grzałek sie- gnięciu uchwytu znajdującego się z boku po dzenia; zewnętrznej stronie siedzenia przedniego (wsia- — używać do czyszczenia materiału obicia ben- zyny lub rozpuszczalników z uwagi na niebez- danie) lub po naciśnięciu uchwytu znajdującego pieczeństwo powstania pożaru. się z tyłu po zewnętrznej stronie siedzenia przed- niego (wysiadanie). Zagłówki Ogrzewane siedzeń przednich Zagłówki siedzeń przednich można przesuwać (w niektórych wersjach wyposażenia) pionowo. W celu wyjęcia zagłówka należy go Ogrzewanie siedzeń przednich działa po naci- maksymalnie podnieść, a następnie nacisnąć śnięciu niezależnych wyłączników ogrzewania przycisk w górnej części oparcia przy gnieździe lewego i prawego siedzenia przedniego znajdu- prowadnicy (rys. 0.54) i wysunąć zagłówek do jących się na konsoli środkowej po obu stro- góry. 38
  • 37. Siedzenie tylne, poduszki powietrzne mieszczenia bagażowego. W przypadku znacz- nego obciążenia pomieszczenia bagażowego należy ustawić w odpowiednim położeniu pokrę- tło korektora ustawienia reflektorów (patrz odpo- wiedni opis). Półka tylna wersji pięciodrzwiowej W celu polepszenia dostępu do przestrzeni ba- gażnika można wyjąć tylną półkę. • Odpiąć od drzwi tyłu nadwozia dwie linki podtrzymujące oba końce półki tylnej. Rys. 0.54. Usytuowanie przycisku umożliwiającego • Wyciągnąć półkę do tyłu nadwozia. wyjęcie zagłówka siedzenia przedniego • W celu założenia półki tylnej należy wykonać czynności w kolejności odwrotnej do opisanej poprzednio. Siedzenie tylne Schowek podręczny W poszczególnych wersjach nadwozia siedze- W celu otwarcia schowka podręcznego (rys. nie tylne ma różne możliwości ustawienia. Opar- 0.55), znajdującego się po prawej stronie tablicy cie siedzenia tylnego we wszystkich wersjach rozdzielczej, należy włożyć do zamka schowka nadwozia jest dzielone na dwie części. kluczyk służący do otwierania drzwi samochodu i obrócić go przeciwnie do ruchu wskazówek Składanie oparcia siedzenia tylnego zegara o 1/4 obrotu oraz pociągnąć za klamkę Uwaga. Podczas zmiany położenia siedzenia na pokrywie schowka. tylnego i jego oparcia należy zwracać uwagę na prawidłowe ułożenie pasów bezpieczeństwa. Poduszki powietrzne (niektóre wersje wyposażenia) Wersja czterodrzwiowa (sedan) Samochód może być wyposażony w jedną lub • Umieścić taśmy zewnętrznych pasów bezpie- dwie poduszki powietrzne dla kierowcy i pasa- czeństwa w zaczepach zamocowanych na ścia- żera przedniego siedzenia. Poduszka kierowcy nach bocznych obok siedzenia tylnego. znajduje się w kole kierownicy, a poduszka • Opuścić zagłówki oparcia siedzenia tylnego. pasażera — w górnej części tablicy rozdzielczej. • Odblokować oparcie po pociągnięciu za dźwi- W przypadku silnego czołowego zderzenia po- gnię (składanie jednej części oparcia) lub dźwi- duszki te napełniają1 się samoczynnie gazem. gnie (składanie obu części oparcia) znajdujące Urządzenie wyzwalające ładunek pirotechniczny się w górnej części oparcia po zewnętrznych może zadziałać tylko wtedy, gdy kluczyk w sta- stronach. Po odblokowaniu położyć jedną lub cyjce znajduje się w położeniu „ONquot;. obie części oparcia. Razem z poduszkami powietrznymi występują • W celu ustawienia oparcia w normalnym poło- pirotechniczne napinacze pasów bezpieczeń- żeniu podnieść oparcie siedzenia tylnego i spraw- stwa kierowcy i pasażera przedniego siedze- dzić, czy oparcie zostało zablokowane. nia. Wersja trzy- i pięciodrzwiowa (hatchback) • Zamocować do oparcia siedzenia tylnego klamry pasów bezpieczeństwa. • Umieścić taśmy zewnętrznych pasów bezpie- czeństwa w zaczepach zamocowanych na ścia- nach bocznych obok siedzenia tylnego. • Zdjąć zagłówki oparcia siedzenia tylnego. • Odchylić do przodu siedzisko siedzenia tylne- go. • Odblokować oparcie ciągnąc do góry cięgna blokady oparcia umieszczone na górnej po- wierzchni oparcia i pochylić oparcie do przodu. • W celu rozłożenia wykonać czynności w kolej- ności odwrotnej do podanej poprzednio. • Po rozłożeniu sprawdzić, czy siedzisko i obie Rys. 0.55. Widok schowka podręcznego otwieranego kluczykiem części oparcia są prawidłowo zablokowane. 1 — kluczyk w położeniu otwarcia, 2 — kluczyk Uwaga. Podczas załadunku ciężkich przedmio- w położeniu zamknięcia, 3 — kierunek otwierania tów należy równomiernie obciążyć podłogę po- pokrywy schowka 39
  • 38. Wiadomości wstępne Uwaga. Poduszka powietrzna zapewnia właści- wą ochronę kierowcy i pasażera siedzenia przed- niego tylko przy prawidłowo zapiętym pasie bezpieczeństwa. Zalecenia eksploatacyjne 1. Nie należy umieszczać żadnych przedmiotów Rys. 0.57. Pokrętło nastawiania zegara przed lub na pokrywie poduszki powietrznej. 1 — nastawianie minut, 2 — nastawianie godzin 2. Podczas jazdy należy trzymać kierownicę za koło. 3. Po zderzeniu nie należy dotykać gorących elementów poduszki i niezależnie od siły ude- Wymiana koła rzenia należy sprawdzić układ poduszek po- wietrznych w specjalistycznej stacji obsługi. Koło zapasowe oraz zestaw narzędzi 4. Na przednim siedzeniu nie należy mocować Koło zapasowe znajduje się pod osłoną fotelika do przewozu dzieci. wgłębieniu podłogi bagażnika. Podnośnik o 5. Wszelkie czynności związane z układem po- podręczny zestaw narzędzi są umieszczone ot duszek powietrznych mogą wykonywać tylko koła zapasowego. upoważnieni pracownicy stacji obsługi. • Otworzyć pokrywę bagażnika wersji czte 6. Zespoły poduszek powietrznych oraz pirotech- drzwiowej lub podnieść drzwi tyłu nadwo nicznych napinaczy pasów bezpieczeństwa mu- wersji trzy- i pięciodrzwiowej. szą być obowiązkowo wymienione nie później niż • Unieść osłonę ochronną. 10 lat od pierwszej rejestracji samochodu. • Odkręcić nakrętkę mocowania koła zapas wego. Kierownica • Wyjąć koło zapasowe. Dźwignia regulacji pochylenia kolumny kierowni- • Odbezpieczyć element mocowania podnoś cy znajduje się pod kierownicą (rys. 0.56). ka i wyjąć podnośnik. • Pociągnąć dźwignię w dół, aby odblokować Czynności wymiany koła mechanizm regulacji pochylenia kolumny kie- rownicy. • Ustawić samochód (bez pasażerów) na p • Ustawić koło kierownicy w odpowiednim po- ziomej, równej i twardej nawierzchni, w be łożeniu. piecznej odległości od jezdni i przejeżdżającyt • Zablokować to ustawienie popychając dźwi- pojazdów. gnię w górę do oporu. • Jeśli samochód znajduje się na poboc: drogi, włączyć światła awaryjne oraz ustawić ; Zegar cyfrowy samochodem w odpowiedniej odległości trójk Wyświetlacz zegara cyfrowego znajduje się w ze- ostrzegawczy. stawie wskaźników. • Włączyć hamulec awaryjny oraz 1. bieg w s< mochodzie wyposażonym w skrzynkę mech; Nastawianie zegara niczną, albo ustawić dźwignię wyboru biegów ' położeniu „Pquot; w samochodzie ze skrzynką autc • W celu nastawienia godziny pokrętło regulacji matyczną. należy obrócić w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara (rys. 0.57). • W razie ustawienia samochodu na wzniesie niu pod koła po przeciwnej stronie samochód • W celu nastawienia minut pokrętło regulacji niż koło uszkodzone zaleca się podłożyć odpc należy obrócić w kierunku zgodnym z ruchem więdnie kliny. wskazówek zegara. • Wyjąć koło zapasowe i zestaw narzędzi (patr; poprzedni opis). • Podważyć i zdjąć ozdobny kołpak tarczy koła • Za pomocą klucza do kół poluzować o okołc 1 obrót nakrętki mocowania koła. Jeśli nakrętk nie dają się poluzować ręką, można naciskać koniec klucza nogą. Rys. 0.56. Usytuowanie dźwigni regulacji • Ustawić podnośnik pod samochodem z boki pochylenia kolumny nadwozia w miejscu przeznaczonym do oparcia kierownicy głowicy podnośnika najbliższym wymienianego 1 — położenie koła (patrz rys. 0.6). zablokowania, 2 — położenie Uwaga. Oparcie głowicy podnośnika w niewła- odblokowania, ściwym miejscu grozi uszkodzeniem progu nad- 3 — zakres regulacji wozia samochodu. >-.
  • 39. Wymiana koła i obsługa bieżąca Rys. 0.58. Sposób podnoszenia samochodu za pomocą podnośnika z jego wyposażenia • W razie podnoszenia samochodu stojącego • Po przejechaniu kilku kilometrów sprawdzić na nieutwardzonej nawierzchni pod stopę pod- i w razie potrzeby dokręcić nakrętki mocowania nośnika należy podłożyć kawałek deski. tarczy założonego koła. • Wsunąć głowicę podnośnika w miejsce pod- • Niezwłocznie naprawić uszkodzone koło i za- parcia i obracać ręką śrubę podnośnika, aby montować je na poprzednim miejscu. Nakrętki ustawić jego głowicę dokładnie we właściwym mocowania kół zaleca się dokręcić momentem miejscu (nieco wsunięta pod nadwozie). 98 do 118 N-m. • Kręcąc korbą zgodnie z ruchem wskazówek Uwaga. Ponośnik z wyposażenia samochodu zegara obracać śrubę podnośnika (rys. 0.58) służy wyłącznie do wymiany koła i nie może być i podnosić samochód aż do położenia, w któ- używany do wykonywania napraw pod samo- rym opona wymienianego koła znajdzie się kilka chodem. Ze względów bezpieczeństwa nie wol- centymetrów nad podłożem. no wsuwać się pod samochód oparty na podno- • Wykręcić nakrętki mocujące tarczę koła i zdjąć śniku z jego wyposażenia. koło. • Założyć koło zapasowe. OBSŁUGA BIEŻĄCA • Wkręcić ręką nakrętki mocowania koła, a na- stępnie dokręcić je lekko za pomocą klucza. Olej silnikowy Powierzchnia gwintu śrub dwustronnych i na- Sprawdzanie poziomu krętek mocowania koła musi być czysta i su- Poziom oleju w misce olejowej silnika zaleca się cha. sprawdzać co 500 km przebiegu samochodu. • Opuścić samochód i wyjąć podnośnik. W praktyce zaleca się jego sprawdzanie przy • Dokręcić równomiernie nakrętki mocowania każdym tankowaniu paliwa. Poziom oleju należy koła (na krzyż) do oporu. sprawdzać w samochodzie ustawionym na po- • Uderzeniami dłoni założyć ozdobny kołpak na ziomej i równej nawierzchni, gdy silnik jest tarczę koła. Zwrócić uwagę na właściwe usytu- zimny lub wyłączony co najmniej od kilkunastu owanie wycięcia w kołpaku przeznaczonego na minut. zawór do pompowania ogumienia (istotne w przy- • Wyjąć i wytrzeć wskaźnik poziomu oleju (1, padku niektórych typów kołpaków). patrz rys. 0.13 i 0.14). • Zamocować uszkodzone koło, podnośnik i ze- • Wsunąć wskaźnik w otwór jego prowadnicy staw narzędzi w bagażniku samochodu. do oporu, wyjąć ponownie i odczytać poziom oleju na wskaźniku (rys. 0.59), który powinien znajdować się między znakami ,,L' (poziom mini- malny) i „Hquot; (poziom maksymalny). • W razie potrzeby uzupełnić ilość oleju, nie przekraczając poziomu maksymalnego („Hquot;). Wymiana oleju Olej silnikowy należy wymieniać: — w silnikach benzynowych nie rzadziej niż co 15 000 km przebiegu lub co 12 miesięcy; — w silnikach wysokoprężnych nie rzadziej niż co 10 000 km przebiegu lub co 6 miesięcy. W przypadku użytkowania samochodu w trud- nych warunkach eksploatacji (w mieście na Rys. 0.59. Oznaczenia maksymalnego (H) i minimalnego (L) poziomu oleju silnika na dwóch krótkich odcinkach, przy częstym uruchamianiu rodzajach wskaźników zimnego silnika lub częstym holowaniu przycze- 41
  • 40. Wiadomości wstępne py albo w terenie górzystym) olej silnikowy zaleca się wymieniać dwa razy częściej, niż podano poprzednio. Uwaga: olej wymienia się, gdy silnik jest nagrzany. • Odkręcić korek wlewu oleju (2, patrz rys. 0.13 i 0.14). • Odpowiednim kluczem wykręcić od spodu samochodu korek spustu oleju umieszczony w misce olejowej silnika. • Odczekać na spłynięcie oleju z silnika do podstawionego uprzednio naczynia. • Nie czekając na spłynięcie ostatniej kropli oleju, założyć nową uszczelkę na korek spustu oleju i wkręcić go w otwór miski olejowej, dokręcając go momentem 29 do 30 N • m. Rys. 0.60. Widok zbiornika wyrównawczego cieczy • Wymienić filtr oleju (patrz dalszy opis). chłodzącej • Napełnić silnik świeżym olejem nie przekra- 1 — oznaczenie poziomu minimalnego („MINquot;), czając poziomu maksymalnego na wskaźniku. 2 — oznaczenie poziomu maksymalnego („MAXquot;) Zalecany rodzaj i ilość oleju silnikowego podano odpowiednio w rozdziałach 1 i 2. • Założyć korek wlewu oleju i wcisnąć wskaźnik go silnika należy odczekać nie mniej niż 15 ] poziomu oleju. minut. i • Przez szmatkę ostrożnie poluzować korek Wymiana filtru oleju wlewu zbiornika wyrównawczego. : Podczas każdej wymiany oleju w silniku zaleca • Powoli odkręcić korek, aby umożliwić stop- ; się wymienić także filtr oleju. niowe obniżenie ciśnienia w zbiorniku wyrów- • • Po spuszczeniu oleju z silnika odkręcić spe- nawczym do ciśnienia atmosferycznego. j cjalnym kluczem i zdjąć filtr oleju. • Wykręcić korek całkowicie. i • Oczyścić powierzchnię przylegania uszczelki Informacje dotyczące pojemności układu chło-] filtru oleju na wsporniku i powlec świeżym ole- dzenia oraz zalecanego rodzaju cieczy chłodzą- jem silnikowym gumową uszczelkę nowego filtru cej podano odpowiednio w rozdziale 1 i 2. Nie oleju. wolno przekraczać maksymalnego poziomu cie- • Przykręcić nowy filtr oleju ręką do wspornika czy chłodzącej w zbiorniku wyrównawczym. ] filtru na kadłubie silnika, a następnie dokręcić go jeszcze o 2/3 obrotu. Uwagi eksploatacyjne • Napełnić silnik świeżym olejem do właściwe- Nie należy otwierać zbiornika wyrównawczego,! go poziomu. gdy silnik jest gorący. Ciśnienie w układzie j chłodzenia jest wtedy wyższe od atmosferyczne- j Ciecz chłodząca go i nagłe otwarcie zbiornika grozi poparzeniem. I W razie bezwzględnej konieczności otwarcia Sprawdzanie poziomu zbiornika należy bardzo ostrożnie i powoli od- j Poziom cieczy chłodzącej w zbiorniku wyrów- kręcać korek wlewu, tak aby ciśnienie w zbiorni- j nawczym należy sprawdzać, gdy silnik jest wyłą- ku wypełnionym gorącą cieczą powoli obniżało j czony i zimny, nie rzadziej niż co 1000 km się do ciśnienia atmosferycznego. • przebiegu lub przy każdym napełnianiu zbiorni- Przy wszelkich czynnościach wykonywanych i ka paliwem. Poziom cieczy chłodzącej powinien w przedziale silnika należy pamiętać, że elek- j znajdować się między znakami: „MINquot; (poziom tryczny wentylator chłodnicy po zatrzymaniu; minimalny) i „MAXquot; (poziom maksymalny) za- silnika pracuje jeszcze przez pewien czas i po znaczonymi na przezroczystej ściance zbiornika wyłączeniu może jeszcze powtórnie samoczyn- < wyrównawczego (rys. 0.60). nie się włączyć. Zbiornik wyrównawczy układu chłodzenia silnika znajduje się po prawej stronie z przodu prze- Filtr powietrza i działu silnika. Wkład filtru powietrza w normalnych warunkach Uwaga. Podczas jazdy zaleca się kontrolowanie eksploatacji należy wymieniać co 60 000 km lub i wskazań wskaźnika temperatury cieczy chłodzą- co 2 lata. W przypadku użytkowania samochodu cej znajdującego się w zestawie wskaźników. w terenie o dużym zapyleniu powietrza wkład] filtru zaleca się wymieniać dwukrotnie częściej. j Uzupełnianie cieczy w układzie chłodzenia • Odpiąć sprężyste zaczepy mocujące pokrywę j Nie wolno dolewać cieczy do układu chłodzenia, filtru powietrza (rys. 0.61). gdy silnik jest gorący. Po zatrzymaniu nagrzane- • Zdjąć pokrywę obudowy filtru. i 42
  • 41. Obsługa bieżąca TY/) Rys. 0.63. Oznaczenia maksymalnego i minimalnego poziomu płynu w zbiorniku wyrównawczym B hydraulicznego mechanizmu sterowania sprzęgła silnika wysokoprężnego • Pod korkiem (1, rys. 0.62) spustu wody filtru paliwa umieścić odpowiednie naczynie. • Odkręcić korek spustowy o 4 do 5 obrotów (nie wykręcać całkowicie). • Jeśli woda nie spływa samoczynnie, kilkakrot- nie nacisnąć przycisk ręcznej pompy paliwa (2), aż spod korka spustowego zacznie wypływać czyste paliwo (bez wody). Rys. 0.61. Rozmieszczenie sprężystych zaczepów • Dokręcić korek spustowy (1) filtru paliwa. mocowania pokrywy filtru powietrza A — silniki benzynowe, B — silnik wysokoprężny Hydrauliczny mechanizm sterowania sprzęgła (tylko wersje z silnikiem wysokoprężnym) W hydraulicznym mechanizmie sterowania sprzę- • Wyjąć wkład filtru powietrza. gła stosuje się płyn hamulcowy, identyczny jak • Wnętrze obudowy filtru przetrzeć wilgotną w układzie hamulcowym. Zbiornik wyrównawczy ściereczką. hydraulicznego mechanizmu sterowania sprzęgła • Założyć pokrywę obudowy. (9, patrz rys. 0.14) znajduje się obok zbiornika • Zapiąć sprężyste zaczepy mocujące pokrywę układu hamulcowego przy lewym nadkolu. Po- filtru. ziom płynu powinien być zawarty między ozna- czeniami „MINquot; i „MAXquot; na zbiorniku (rys. 0.63). Filtr paliwa silnika wysokoprężnego Rodzaj zalecanego płynu podano w rozdziale 3. Płyn w hydraulicznym mechanizmie sterowania Odwadnianie filtru paliwa sprzęgła należy wymieniać i odpowietrzać ob- W razie zaświecenia się lampki sygnalizacji obec- wód hydrauliczny co 60 000 km przebiegu lecz ności wody w filtrze paliwa zaleca się jak naj- nie rzadziej niż co dwa lata. szybsze odwodnienie filtru paliwa. Olej przekładniowy skrzynki mechanicznej Sprawdzanie poziomu W normalnych warunkach eksploatacji produ- cent samochodu nie wymaga okresowej wymia- ny oleju w mechanicznej skrzynce przekładnio- wej, zaleca tylko sprawdzanie poziomu oleju (przy zimnym silniku) co 30 000 km lub co 1 rok. W trudnych warunkach eksploatacji zaleca się wymianę co 60 000 km lub co 2 lata. • Sprawdzić, czy samochód stoi na poziomej i równej nawierzchni. Rys. 0.62. Odwadnianie filtru paliwa silnika • Wykręcić korek z otworu wlewu i kontroli wysokoprężnego poziomu oleju w skrzynce przekładniowej (2, 1 — korek spustu wody, 2 — ręczna pompa paliwa patrz rys. 4.2). 43
  • 42. Wiadomości wstępne • Sprawdzić poziom oleju, który powinien znaj- dować się nieco poniżej górnej krawędzi tego otworu. W razie potrzeby uzupełnić olej za pomocą odpowiedniej strzykawki. Dane doty- czące pojemności oraz zalecanego rodzaju ole- ju przekładniowego podano w rozdziale 4. • Założyć nową uszczelkę korka i dokręcić korek. Olej przekładniowy skrzynki automatycznej W normalnych warunkach eksploatacji produ- Rys. 0.64. Zakresy wskazań wskaźnika poziomu oleju automatycznej skrzynki przekładniowej cent samochodu nie wymaga okresowej wymia- 1 — poziom minimalny „na gorącoquot;, 2 — poziom maksymalny ny oleju w mechanicznej skrzynce przekładnio- „na gorącoquot;, 3 — poziom minimalny „na zimnoquot;, wej, zaleca tylko sprawdzanie poziomu oleju 4 — poziom maksymalny „na zimnoquot; (przy zimnym silniku) co 30 000 km lub co 1 rok. W trudnych warunkach eksploatacji zaleca się wymianę co 60 000 km lub co 2 lata. Uwaga. Sprawdzanie poziomu przy zimnym sil- Sprawdzanie poziomu oleju niku (i skrzynce przekładniowej) umożliwia tylko Poziom oleju w automatycznej skrzynce przekła- przybliżoną ocenę ilości oleju w skrzynce prze- dniowej zaleca się sprawdzać „na gorącoquot; (na kładniowej i dlatego nie zaleca się tego sposobu skali „HOTquot; wskaźnika) w następujących warun- pomiaru. kach: — temperatura oleju w skrzynce 50 do 80°C; Olej w obwodzie wspomagania układu — bezpośrednio po jeździe trwającej nie mniej kierowniczego niż 5 minut; Poziom oleju w zbiorniku obwodu wspomagania — przy silniku pracującym na biegu jałowym. układu kierowniczego należy sprawdzać co Dopuszcza się sprawdzanie poziomu oleju 30 000 km przebiegu samochodu, lecz nie rza- w skrzynce automatycznej „na zimnoquot; (na skali dziej niż raz na rok. Dane dotyczące pojemności „COLDquot; wskaźnika) w następujących warun- układu oraz rodzaju stosowanego oleju podano kach: w rozdziale 7. j — temperatura oleju w skrzynce 30 do 50°C; — po rozgrzaniu silnika na postoju przed rozpo- Sprawdzanie poziomu oleju częciem jazdy; Wskaźnik poziomu oleju w zbiorniku obwodu — przy silniku pracującym na biegu jałowym. wspomagania układu kierowniczego jest połą> Zaleca się wówczas ponowne sprawdzenie po- czony z korkiem wlewu oleju (rys. 0.65). Pod- ziomu oleju w skrzynce automatycznej w warun- czas pomiaru samochód powinien stać na po- kach „na gorącoquot;. ziomej i równej nawierzchni. • Sprawdzić, czy samochód stoi na poziomej Sprawdzanie może odbywać się: i równej nawierzchni. — „na zimnoquot; — silnik powinien być wyłączony • Zaciągnąć dźwignię hamulca awaryjnego. nie mniej niż 5 godzin; • Uruchomić silnik. — „na gorącoquot; — po kilkunastominutowej jeź- • Podczas pracy silnika z prędkością obrotową dzie. biegu jałowego przesunąć dźwignię wyboru bie- Poziom oleju na wskaźniku powinien zawierać gów przez wszystkie położenia i pozostawić ją się: w położeniu „Pquot;. — podczas sprawdzania „na zimnoquot;: między • Podczas pracy silnika na biegu jałowym wy- dwoma znakami zakresu „COLDquot;; jąć wskaźnik poziomu oleju (12, patrz rys. 0.13) z automatycznej skrzynki przekładniowej i wy- trzeć go. • Wsunąć wskaźnik do oporu w otwór prowad- nicy w skrzynce przekładniowej, powtórnie go wyjąć i odczytać poziom oleju (rys. 0.64). • Poziom oleju powinien znajdować się powy- żej dwóch wycięć na zakresie oznaczonym „HOTquot; (na gorąco) na wskaźniku. Min • Jeśli poziom jest bliski minimalnemu, uzupe- Rys. 0.65. Zakresy wskazań wskaźnika poziomu oleju łnić jego ilość przez rurkę prowadnicy wskaźni- w zbiorniku obwodu wspomagania układu ka nie przekraczając poziomu maksymalnego. kierowniczego 1 — znaki minimalnego i maksymalnego poziomu Pojemność i zalecany rodzaj oleju przekładnio- „na gorącoquot;, 2 — znaki minimalnego i maksymalnego wego podano w rozdziale 5. poziomu „na zimnoquot; 44
  • 43. Obsługa bieżąca niać po zaświeceniu się lampki kontrolnej pozio- Rys. 0.66. Oznaczenia mu płynu w zbiorniku spryskiwacza szyby. maksymalnego W wersjach nie wyposażonych w sygnalizację i minimalnego poziomu poziomu płynu spryskiwacza w celu sprawdze- pfynu w zbiorniku nia poziomu płynu w zbiorniku, znajdującym się wyrównawczym układu w przedniej części przedziału silnika po prawej hamulcowego 1 — znak poziomu stronie, należy zatkać palcem otwór w środku minimalnego, 2 — znak korka tego zbiornika, następnie zdjąć korek ze poziomu maksymalnego zbiornika wraz z rurką kontrolną, w której wyso- kość słupa płynu wskaże jego poziom w zbiorni- ku (patrz rys. 0.37). W okresie zimowym należy stosować niezama- — podczas sprawdzania „na gorącoquot;: między rzający płyn do spryskiwaczy szyb i reflektorów. dwoma znakami zakresu „HOTquot;. Uwaga. Do spryskiwacza szyb nie wolno stoso- Jeśli poziom oleju jest zbyt niski, należy uzupeł- wać cieczy niezamarzającej, którą napełniono nić jego ilość. Poziom oleju nigdy nie powinien układ chłodzenia silnika, gdyż niszczy ona po- znajdować się poniżej poziomu minimalnego. włokę lakierową nadwozia samochodu. Płyn hamulcowy Akumulator Sprawdzanie poziomu Akumulator znajduje się w przedniej części przedziału silnika po lewej stronie (patrz rys. Poziom płynu hamulcowego w zbiorniku wyrów- 0.13 i 0.14). nawczym układu hamulcowego należy często sprawdzać. W razie zaobserwowania nawet nie- Sprawdzanie i uzupełnianie poziomu wielkiego zmniejszenia się skuteczności hamo- elektrolitu wania należy sprawdzić poziom płynu hamulco- wego. W samochodach wyposażonych w akumulator obsługowy należy regularnie (nie rzadziej niż co Zbiornik płynu hamulcowego znajduje się po 3 miesiące) sprawdzać poziom elektrolitu w posz- stronie kierowcy w przedziale silnika w pobliżu czególnych ogniwach akumulatora. W akumula- przegrody czołowej (patrz rys. 0.13 i 0.14). torze o przezroczystej obudowie graniczne (gór- Poziom płynu hamulcowego w zbiorniku powi- ny i dolny) poziomy elektrolitu oznaczono na tej nien zawierać się między znakami „MINquot; obudowie, natomiast w akumulatorze o nieprze- i „MAXquot; na zbiorniku (rys. 0.66) oraz nie powi- zroczystej (czarnej) obudowie poziom elektrolitu nien nigdy obniżyć się poniżej znaku poziomu należy sprawdzać po wykręceniu korków przez minimalnego (sygnalizowanego także zaświe- otwór w każdej celi osobno. Jeśli poziom elek- ceniem się lampki kontrolnej w zestawie wskaź- trolitu osiągnie poziom minimalny, należy dolać ników). W razie stwierdzenia zbyt niskiego wody destylowanej, aby płyty były całkowicie poziomu płynu należy sprawdzić szczelność zanurzone w elektrolicie. układu hamulcowego i usunąć wykryte nie- sprawności. • Wykręcić korki w ogniwach akumulatora, w któ- rych poziom elektrolitu jest zbyt niski. Dane dotyczące pojemności oraz rodzaju płynu • Dolać wody destylowanej w takiej ilości, aby hamulcowego podano w rozdziale 14. poziom elektrolitu znajdował się ok. 5 do 15 mm Uwagi eksploatacyjne powyżej górnej krawędzi płyt ogniwa. Niewielki powolny spadek poziomu, wynikający Uwagi eksploatacyjne z naturalnego zużywania się okładzin ciernych i samoczynnej kompensacji luzu, jest zjawiskiem Elektrolit akumulatora jest silnie żrącym kwa- normalnym. sem, wywołującym korozję w zetknięciu z meta- Płyn hamulcowy jest higroskopijny (wchłania lami. wilgoć z otoczenia) i w miarę upływu czasu Bieguny akumulatora należy utrzymywać w czy- pogarszają się jego właściwości użytkowe. Dla- stości oraz dbać, zwłaszcza w zimie, aby aku- tego w normalnych warunkach eksploatacji płyn mulator był zawsze dobrze naładowany. hamulcowy należy wymieniać co 60 000 km Podczas dłuższych przerw w użytkowaniu sa- przebiegu, lecz nie rzadziej niż co 2 lata. mochodu należy wymontować z niego akumula- Płyn hamulcowy jest toksyczny oraz niszczy tor i okresowo go doładowywać. powłokę lakierową samochodu. Bezpieczniki Płyn do spryskiwacza szyby W samochodzie znajdują się trzy skrzynki bez- W wersjach wyposażonych w sygnalizację po- pieczników — dwie umieszczone w przedziale ziomu płynu spryskiwacza płyn należy uzupeł- silnika oraz jedna po lewej stronie tablicy roz- 45
  • 44. Wiadomości wstępne dzielczej. Dostęp do bezpieczników wymaga w nich powietrze są ciepłe, ciśnienie powietrza zdjęcia pokrywy każdej skrzynki. Przed wymianą podnosi się o 0,03 do 0,04 MPa. bezpiecznika należy wyłączyć zapłon (kluczyk W samochodzie wartości prawidłowego ciśnie- w położeniu „OFFquot;) oraz wyłączyć oświetlenie nia w zimnym ogumieniu podano na tabliczce zewnętrzne. umieszczonej na środkowym słupku nadwozia Przepalony bezpiecznik zastępuje się nowym w otworze lewych przednich drzwi. tego samego typu i o takiej samej wartości Uwaga. Należy pamiętać o okresowym spraw- znamionowego prądu. Wymianę bezpieczników dzaniu ciśnienia także w ogumieniu koła zapa- ułatwia wykorzystanie małych szczypiec umiesz- sowego. czonych wewnątrz skrzynki bezpieczników. Powtórne przepalenie się wymienionego bez- Sprawdzanie zużycia bieżnika piecznika świadczy o zwarciu w obwodzie W bieżniku opon występują wskaźniki zużycia elektrycznym chronionym przez ten bezpiecz- (rys. 0.67). Gdy wskaźniki zużycia bieżnika zrów- nik. Należy wówczas usunąć niesprawność nają się z powierzchnią bieżnika, opony należy obwodu elektrycznego w autoryzowanej stacji wymienić. Według obowiązujących przepisów obsługi. głębokość bieżnika nie może być mniejsza niż Rozmieszczenie bezpieczników, ich oznaczenia 1,6 mm. Opony zawsze należy wymieniać para- oraz przeznaczenie podano w rozdziale 11. mi na odpowiednich osiach. Ogumienie Należy regularnie sprawdzać stan ogumienia samochodu. Sprawdzanie ciśnienia powietrza Ciśnienie powietrza w ogumieniu należy spraw- dzać raz w miesiącu oraz przed każdą dłuższą podróżą. Podczas sprawdzania ciśnienia opony powinny być zimne (właściwe wartości ciśnienia podano w rozdz. 13). W praktyce za zimną uważa się oponę w samochodzie, który był zaparkowany nie mniej niż 3 godziny lub przeje- chał nie więcej niż 1,6 km po długim postoju. Bezpośrednio po jeździe, gdy opony i zawarte Rys. 0.67 Wskaźnik zużycia bieżnika opony
  • 45. 1 SILNIKI BENZYNOWE GŁOWICA 1.1. CHARAKTERYSTYKA Odlana ze stopu lekkiego głowica ma cztery za- TECHNICZNA wory na jeden cylinder i daszkowe komory spala- nia. Zawiera wstawiane gniazda i prowadnice za- DANE OGÓLNE worów. W głowicy są ułożyskowane dwa waty roz- rządu (dolne połówki łożysk wykonano bezpośred- Czterocylindrowy rzędowy silnik czterosuwowy nio w głowicy, natomiast pokrywy odlano z tego 0 zapłonie iskrowym i wielopunktowym wtrysku samego stopu lekkiego i są przykręcane śrubami). benzyny do kanałów dolotowych, wielozaworo- Głowica jest ustalona względem kadłuba dwoma wy (o czterech zaworach na jeden cylinder), jest kołkami ustawczymi wciskanymi w kadłub. ustawiony poprzecznie z przodu samochodu Wysokość nominalna głowicy: 117,8 do 118,0 mm. 1 ma kadłub odlany z żeliwa oraz głowicę odla- Dopuszczalna niepłaskość dolnej płaszczyzny ną ze stopu lekkiego. Zawory są napędzane głowicy: 0,1 mm. dwoma wałami rozrządu ułożyskowanymi w gło- Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy wicy i napędzanymi łańcuchem. materiału: 0,2 mm (łącznie dla dolnej płaszczy- zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba). Średnica nominalna otworów gniazd prowadnic zaworów: 9,475 do 9,496 mm. Średnica naprawcza otworów gniazd prowadnic Podstawowe parametry zaworów: 9,685 do 9,696 mm. Średnica naprawcza otworów gniazd zaworów Typ silnika GA14DE GA16DE dolotowych (+0,5 mm): Średnica cylindra (mm) 73,6 76,0 — silnik GA14DE: 30,500 do 30,516 mm; Skok ttoka (mm) 81,8 88,0 — silnik GA16DE: 31,500 do 31,516 mm. Stopień sprężania 9,5 9,8 Średnica naprawcza otworów gniazd zaworów Ciśnienie sprężania (MPa) przy 350 obr/min: wylotowych (+0,5 mm): 25,500 do 25,516 mm. - nominalne 1,324 1,353 - minimalne 1,128 1,157 Średnica otworów prowadnic popychaczy zawo- - dopuszczalna różnica między cylindrami 0,1 0,1 rów: 30,000 do 30,021 mm. Moc maksymalna: Średnica gniazd łożysk wałów rozrządu: -wgECE(kW) 64 73 — łożysko nr 1 (od strony koła łańcuchowego): -wgDIN(KM) 87 100 28,000 do 28,021 mm; Prędkość obrotowa mocy maksymalnej (obr/min) 6000 6000 — łożyska nr 2 do 5: 24,000 do 24,021 mm. Maksymalny moment obrotowy: Uszczelka głowicy -wgECE(N-m) 116 136 -wgDIN(kGm) 11,8 13,9 Uszczelka głowicy jest wykonana z materiałów Prędkość obrotowa momentu maksymal- syntetycznych nie zawierających azbestu. Kra- nego (obr/min) 4000 4000 wędzie otworów cylindrów są osłonięte blachą 47
  • 46. Silniki benzynowe żaroodporną, natomiast krawędzie zewnętrzne Wymiary zaworów są wzmocnione sznurem silikonowym. Sposób montażu: powierzchnia z napisem „TOPquot; Rodzaj zaworu Dolotowy Wylotowy powinna być skierowana do głowicy. Długość (mm) 92,0 do 92,5 92,37 do 92,87 Średnica trzonka (mm) 5,465 do 5,480 5,445 do 5,480 Śruby mocowania głowicy Średnica grzybka (mm): Liczba śrub mocowania głowicy: - silnik GA14DE 28,9 do 29,2 23,9 do 24,2 — długich: 10; - silnik GA16DE 29,9 do 30,2 23,9 do 24,2 — krótkich: 5. Kąt przylgni 45°15' do45°45' 45°15'd0 45°45' Grubość minimalna Przed ponownym zamontowaniem wykręcone talerzyka (mm) 0,9 do 1,1 0,9 do 1,1 śruby należy oczyścić szczotką drucianą i po- wlec ich gwint olejem silnikowym. Kolejność dokręcania: dokręcać krzyżowo za- Luz roboczy zaworów czynając od śrub środkowych (patrz rys. 1.22). Luz roboczy zaworów (na gorąco): Sposób montażu podkładek śrub mocowania — zawory dolotowe: 0,32 do 0,40 mm; głowicy: stroną o ściętej krawędzi skierowaną — zawory wylotowe: 0,37 do 0,45 mm. do łba śruby. Luz roboczy zaworów (na zimno): — zawory dolotowe: 0,25 do 0,33 mm; Prowadnice zaworów — zawory wylotowe: 0,32 do 0,40 mm. Żeliwne prowadnice zaworów są wciskane Sprężyny zaworów w głowicę. Zastosowano po jednej sprężynie śrubowej na Średnica zewnętrzna: zawór. Sprężyny są jednakowe dla zaworów — nominalna: 9,523 do 9,534 mm; dolotowych i wylotowych. — naprawcza: 9,723 do 9,734 mm. Wysokość swobodna sprężyny: 41,19 mm. Średnica wewnętrzna po wciśnięciu i rozwierce- Wysokość kontrolna sprężyny: niu: 5,500 do 5,515 mm. — nominalna: 25,26 mm pod obciążeniem 345 N; Wcisk w otworze głowicy: 0,027 do 0,059 mm. — maksymalna: 25,26 mm pod obciążeniem 324 N. Wystawanie prowadnic z głowicy: Maksymalna nieprostopadłość płaszczyzny przy- 11,5 do 11,7 mm. legania końcowych zwojów do osi sprężyny: Luz trzonka zaworu w prowadnicy: 1,80 mm. — zawory dolotowe: 0,02 do 0,05 mm; Sposób montażu: zwoje o mniejszym skoku lub — zawory wylotowe: 0,04 do 0,07 mm. ze znakiem barwnym od strony głowicy. Gniazda zaworów Popychacze Stalowe gniazda zaworów są wciskane w gło- Walcowe popychacze mechaniczne (tzw. szklan- wicę. kowe) poruszają się w otworach prowadnic wyko- nanych bezpośrednio w głowicy. W denku popy- Wymiary gniazd zaworów chacza znajduje się wgłębienie dla płytki o zmien- nej grubości służącej do regulacji luzu zaworu. Rodzaj gniazda zaworu Dolotowe Wylotowe Średnica zewnętrzna popychacza: 29,960 mm do 29,975 mm. Szerokość przylgni (mm) 1,06 do 1,34 1,20 do 1,68 Luz popychacza w otworze prowadnicy: 0,025 Średnica zewnętrzna 29,5 do 29,7 23,5 do 23,7 do 0,061 mm. przylgni (mm) Średnica wewnętrzna 27,8 do 28,0 — Płytki regulacji luzu zaworów przylgni (mm) Kąt przylgni 45° 45° Luz zaworu reguluje się grubością płytki umiesz- Kąt podcięcia górnego 30° 15° czonej we wgłębieniu denka popychacza. Na płyt- Kąt podcięcia dolnego 60° 60° kę naciska bezpośrednio krzywka wału rozrządu. Grubość płytek regulacji luzu zaworów (stopnio- wana co 0,02 mm): 2,00 do 2,98 mm. Zawory Sposób montażu płytki: płaszczyzną z napisem Stalowe zawory, po cztery na jeden cylinder (oznaczającym grubość płytki w mm) skierowa- (dwa dolotowe i dwa wylotowe), są nachylone ną do denka popychacza. w kształcie litery „Vquot; względem płaszczyzny prze- chodzącej przez osie cylindrów. Zawory urucha- KADŁUB miane są przez krzywki dwóch wałów rozrządu Kadłub silnika jest odlany z żeliwa. Gładzie za pośrednictwem popychaczy. Na trzonkach cylindrów są wykonane bezpośrednio w kadłu- zaworów dolotowych i wylotowych umieszczono bie. Występują trzy grupy selekcyjne średnic uszczelki z gumy syntetycznej. cylindrów. 48
  • 47. Charakterystyka techniczna Wysokość nominalna kadłuba (mierzona od osi służą do regulacji luzu osiowego wału korbo- obrotu wału korbowego do górnej płaszczyzny wego. kadłuba): 213,95 do 214,05 mm. Sposób montażu: powierzchnia rowkowana pół- Dopuszczalna niepłaskość górnej płaszczyzny pierścienia powinna być skierowana do ramienia kadłuba: 0,1 mm. wału korbowego. Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy materiału: 0,2 mm (łącznie dla dolnej płaszczy- Panewki łożysk głównych zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba). Cienkościenne panewki łożysk głównych mają Dopuszczalna owalizacja cylindra: 0,015 mm. skorupę stalową z nawalcowanym stopem łoży- Dopuszczalna stożkowość cylindra: 0,01 mm. skowym glinowo-cynowym. Dopuszczalne zużycie cylindra: 0,2 mm. Półpanewki montowane w gniazdach kadłuba Dopuszczalna różnica średnic cylindrów silnika: mają na powierzchni ślizgowej otwór oraz rowki — nominalna: 0,05 mm; smarne. W półpanewkach montowanych w po- — maksymalna: 0,20 mm. krywach łożysk głównych powierzchnia ślizgowa Cylindry silnika mogą być szlifowane na wymiar jest gładka. Panewki łożysk głównych produkuje naprawczy. Średnicę szlifowania określa się na- się w pięciu grupach grubości, wyróżnionych stępująco: średnica tłoka + luz tłoka w cylindrze barwnymi oznaczeniami. + 0,02 mm (zapas na dotarcie). Grubość nominalna: Jeżeli jeden z cylindrów wymaga szlifowania, — grupa 0 (oznaczenie czarne): 1,827 do należy na ten sam wymiar przeszlifować pozo- 1,831 mm; stałe cylindry. — grupa 1 (oznaczenie brązowe): 1,831 do 1,835 mm; Grupy selekcyjne średnic cylindrów (mm) — grupa 2 (oznaczenie zielone): 1,835 do Typ silnika GA14DE GA16DE 1,839 mm; — grupa 3 (oznaczenie żółte): 1,839 do Średnica cylindrów: 1,843 mm; -grupa 1 73,60 do 73,61 76,00 do 76,01 - grupa 2 73,61 do 73,62 76,01 do 76,02 — grupa 4 (oznaczenie niebieskie): 1,843 do - grupa 3 73,62 do 73,63 76,02 do 76,03 1,847 mm. Grubość naprawcza: — wymiar +0,25 mm: 1,960 do 1,964 mm; UKŁAD TŁOKOWO-KORBOWY — wymiar +0,50 mm: 2,085 do 2,089 mm. Wał korbowy Korbowody Odlany z żeliwa wał korbowy ma pięć czopów Korbowody są odkute ze stali i mają dwuteowy yłównych i cztery przeciwciężary. przekrój trzona oraz prosty podział łba. Średnice czopów głównych: Sposób montażu: znaki na pokrywie i na łbie -grupa 0: 49,956 do 49,964 mm; korbowodu powinny znajdować się po tej samej -grupa 1: 49,948 do 49,956 mm; stronie korbowodu, naprzeciw siebie. Znaki te -grupa 2: 49,940 do 49,948 mm. oraz otwór smarny korbowodu powinny być Średnice czopów korbowych: skierowane do rozrusznika (w stronę filtru oleju). -grupa 0: 39,968 do 39,974 mm; Odległość osi otworów główki i łba korbowodu: -grupa 1: 39,962 do 39,968 mm; 140,45 do 140,55 mm. -grupa 2: 39,956 do 39,962 mm. Dopuszczalna nieprostopadłość osi otworów do Dopuszczalna owalizacja czopów głównych i kor- osi symetrii trzona: 0,15%. bowych: 0,005 mm. Dopuszczalna wichrowatość osi otworów główki Dopuszczalna stożkowość czopów głównych i łba korbowodu: 0,3%. i korbowych: 0,002 mm. Średnica otworu łba korbowodu: 43,000 do Bicie maksymalne wału: 0,05 mm. 43,013 mm. Luz promieniowy czopów w łożyskach: Średnica otworu tulejki główki korbowodu: 19,000 -nominalny: 0,018 do 0,042 mm; do 19,012 mm. -maksymalny: 0,100 mm. Luz promieniowy łożysk korbowych: Luz osiowy wału (regulowany grubością półpier- — nominalny: 0,014 do 0,039 mm; ścieni oporowych w środkowym łożysku głów- — maksymalny: 0,100 mm. nym): Luz osiowy korbowodu: -nominalny: 0,06 do 0,18 mm; — nominalny: 0,20 do 0,47 mm; -maksymalny: 0,30 mm. — maksymalny: 0,52 mm. Półpierścienie oporowe wału korbowego Panewki łożysk korbowych D a półpierścienie oporowe, umieszczone po w Cienkościenne panewki łożysk korbowych mają obu stronach środkowego łożyska głównego, skorupę stalową z nawalcowanym stopem łoży- 49
  • 48. Silniki benzynowe skowym glinowo-cynowym. Półpanewki montowa- być skierowany w stronę denka tłoka (patrz rys.i ne w łbie korbowodu mają otwór smarny. Otwór 1.44A). ] ten powinien być współosiowy z otworem w kor- Położenie zamków poszczególnych pierścieni:! bowodzie. Panewki łożysk korbowych produkuje patrz rys. 1.44B. ; się w trzech grupach grubości, wyróżnionych Luz pierścieni w rowkach tłoka: barwnymi oznaczeniami lub kodem liczbowym. — pierścień górny (1. uszczelniający): 0,04 do Grubość nominalna: 0,08 mm (maksymalny: 0,20 mm); • — grupa 0 (bez oznaczenia): 1,503 do — pierścień środkowy (2. uszczelniający): 0,03: 1,506 mm; do 0,07 mm (maksymalny: 0,20 mm). • — grupa 1 (oznaczenie brązowe): 1,506 do Luz w zamku pierścienia (po włożeniu do cylin- 1,509 mm; dra): j — grupa 2 (oznaczenie zielone): 1,509 do — pierścień górny (1. uszczelniający): 0,20 doj 1,512 mm. 0,35 mm (maksymalny: 1,00 mm); Grubość naprawcza: — pierścień środkowy (2. uszczelniający): 0,37 — wymiar +0,08 mm (oznaczenie „8quot;): 1,542 do 0,52 mm (maksymalny: 1,00 mm); do 1,546 mm; — pierścień dolny (zgarniający): 0,20 do 0,60 mm; — wymiar +0,12 (oznaczenie „12quot;): 1,562 do (maksymalny: 1,00 mm). i 1,566 mm; — wymiar +0,25 (oznaczenie „25quot;): 1,627 do Sworznie tłoków ; 1,631 mm. Drążone sworznie tłoków, wykonane ze stali sto-! powej, ulepszane cieplnie i szlifowane, są pasowa- • Tłoki ne obrotowo w tulejce główki korbowodu i wci-j Tłoki o wymiarach nominalnych są dostępne śnięte w otwory piast tłoka. Oba końce sworznia w trzech grupach selekcyjnych średnic, a na- są ustalone wzdłużnie przez pierścienie osadcze. ] prawcze — w dwóch grupach. Poszczególne Średnica zewnętrzna: 18,989 mm do 19,001 mm. I grupy są oznaczone odpowiednimi numerami Wcisk w piastach tłoka: 0 do 0,004 mm. ; wybitymi na denku tłoka. Luz w tulejce główki korbowodu: 0,005 do ' Tłoki o wymiarach naprawczych są przeznaczo- 0,017 mm. ; ne do kadłubów o cylindrach szlifowanych na wymiar naprawczy. Koło zamachowe lub tarcza napędowa ; Sposób montażu tłoka: znak na denku tłoka Odlane z żeliwa koło zamachowe w wersjach ze : powinien być skierowany w stronę napędu roz- skrzynką mechaniczną lub blaszana tarcza na-1 rządu. pędowa w wersjach ze skrzynką automatyczną i Średnica otworu piast tłoka: 18,987 do 18,999 mm. są zamocowane sześcioma śrubami do wału ; Luz tłoka w cylindrze: 0,015 do 0,035 mm. korbowego. Ich wzajemne środkowanie zapew- j nia kołek w wale korbowym. ' Grupy selekcyjne średnic tłoków (mm) Bicie maksymalne (po zamocowaniu na wale i Typ silnika GA14DE GA16DE korbowym): ' — koło zamachowe: 0,15 mm; Średnica nominalna: — tarcza napędowa: 0,2 mm (mierzone na śred- } - grupa 1 73,575 do 73,585 75,975 do 75,985 nicy 115 mm). j - grupa 2 73,585 do 73,595 75,985 do 75,995 - grupa 3 73,595 do 73,605 75,995 do 76,005 UKŁAD ROZRZĄDU Średnica naprawcza: Zastosowano dwa wały rozrządu ułożyskowane - wymiar +0,5 74,075 do 74,105 76,475 do 76,505 w głowicy i napędzane dwoma łańcuchami rol- -wymiar +1,0 74,575 do 74,605 76,975 do 77,005 kowymi od wału korbowego (pierwotnym i wtór- Uwaga: średnicę nominalną tłoka mierzy się od dolnej krawędzi nym). Oba łańcuchy mają naciąg regulowany jego płaszcza w odległości: 7,5 mm dla tłoków silnika GA14DE przez napinacze hydrauliczne. Wały rozrządu za oraz 9,5 mm dla tłoków silnika GA16DE. pośrednictwem popychaczy mechanicznych uru- chamiają po 8 zaworów — jeden dolotowych, Pierścienie tłoków drugi — wylotowych. W rowkach tłoka znajdują się trzy pierścienie: — pierścień górny (1. uszczelniający): o ze- Fazy rozrządu wnętrznej powierzchni wypukłej i chromowanej; — pierścień środkowy (2. uszczelniający): stożko- Typ silnika GA14DE GA16DE wy o zewnętrznej powierzchni typu „dziób orłaquot;; Otwarcie zaworu dolotowego przed GMP 0° 0° — pierścień dolny (zgarniający): wieloczęścio- Zamknięcie zaworu dolotowego po DMP 34° 34° wy (składany) z ekspanderem. Otwarcie zaworu wylotowego przed DMP 38° 42° Zamknięcie zaworu wylotowego po GMP 4° 0° Sposób montażu: znak „Nquot; na płaskiej po- wierzchni pierścienia uszczelniającego powinien GMP — górny martwy punkt, DMP — dolny martwy punkt. 50
  • 49. Charakterystyka techniczna Wały rozrządu na z zaworem przelewowym, umieszczona na Zastosowano dwa wały rozrządu odlane z żeliwa przednim końcu wału korbowego i napędzana ułożyskowane w głowicy na łożyskach ślizgo- bezpośrednio. W układzie znajduje się wymien- wych: pięciu w przypadku wału rozrządu zawo- ny filtr oleju pełnego przepływu. rów dolotowych oraz sześciu w przypadku wału rozrządu zaworów wylotowych. Pompa oleju Wysokość krzywek: Zastosowano zębatą pompę oleju o zazębieniu — silnik GA14DE (dolotowe i wylotowe): 39,380 wewnętrznym z przegrodą sierpową. Obudowa do 39,570 mm; pompy jest zintegrowana z pokrywą napędu -silnik GA16DE: rozrządu, a jej wewnętrzne koło zębate jest dolotowe: 39,380 do 39,570 mm; napędzane bezpośrednio od przedniego końca wylotowe: 39,880 do 40,070 mm. wału korbowego. W obudowie pompy znajduje Dopuszczalne zużycie krzywek: 0,2 mm. się także zawór przelewowy. Średnice łożysk wału rozrządu: Ciśnienie oleju (o temperaturze 80°C): — łożysko nr 1 (od strony napędu rozrządu): — na biegu jałowym: 0,060 MPa; 27,935 do 27,955 mm; — przy 2000 obr/min: 0,25 MPa; — łożyska nr 2 do 5: 23,935 do 23,955 mm. — przy 6000 obr/min: 0,425 MPa. Bicie wału: Luz promieniowy: — nominalne: 0,02 mm; — zewnętrznego koła zębatego w obudowie — maksymalne: 0,10 mm. pompy: 0,11 do 0,20 mm; Luz promieniowy w łożyskach: — między kołami zębatymi i przegrodą sierpo- — nominalny: 0,045 do 0,086 mm; wą: 0,21 do 0,32 mm. — maksymalny: 0,150 mm. Luz osiowy: Luz osiowy wału: — między kołem zębatym wewnętrznym i po- — nominalny: 0,070 do 0,143 mm; wierzchnią pokrywy: 0,05 do 0,09 mm; — maksymalny: 0,200 mm. — między kołem zębatym zewnętrznym i po- Oznaczenia wałów rozrządu: wierzchnią pokrywy: 0,05 do 0,11 mm. — wał zaworów dolotowych: litera „Iquot;; — wał zaworów wylotowych: litera „Equot;. Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej Oznaczenia pokryw łożysk wałów rozrządu: ciśnienia oleju — zaworów dolotowych: litera „Iquot; oraz cyfry „2quot; Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej ciśnienia do „5quot; (dla pokryw nr 2 do 5) oraz jedna oleju jest wkręcony w ścianę kadłuba silnika, wspólna dla obu wałów (nieoznaczona); między filtrem oleju i kołami pasowymi. — zaworów wylotowych: litera „Equot; oraz cyfry „2quot; Ciśnienie zaświecenia się lampki kontrolnej: do „5quot; (dla pokryw nr 2 do 5) oraz jedna wspólna poniżej 0,02 MPa. dla obu wałów (nieoznaczona) i jedna dodatkowa Napięcie zasilania: 12 V. od strony aparatu zapłonowego (nieoznaczona). Filtr oleju Łańcuchy napędu rozrządu Zastosowano wymienny filtr oleju o papierowym Z wału korbowego napęd rozrządu jest przekazy- wkładzie filtrującym, zamocowany do prawej wany łańcuchem pierwotnym na wałek pośredni ściany kadłuba (patrząc od tyłu silnika w kierun- z dwoma kołami łańcuchowymi, z którego łańcu- ku napędu rozrządu). chem wtórnym napęd jest przenoszony na wały roz- Ponad króćcem do mocowania filtru oleju znaj- rządu. Oba łańcuchy są jednorzędowe rolkowe. duje się zawór ciśnieniowy, który w przypadku Liczba ogniw: zatkania filtru umożliwia przepływ oleju bezpo- -łańcuch pierwotny: 80; średnio do głównego kanału oleju kadłuba. — łańcuch wtórny: 54. Marka i typ: Nissan 15208-H8903. Bicie maksymalne kół łańcuchowych: 0,17 mm. Pojemność filtru: 0,4 dm 3 . Częstość obsługi: wymiana filtru podczas każdej Napinacze łańcuchów wymiany oleju w silniku. Naciąg każdego łańcucha jest regulowany od- dzielnym napinaczem hydraulicznym. Olej silnikowy Sposób montażu uszczelki napinacza łańcucha Ilość (z filtrem): 3,2 dm 3 . pierwotnego: napis „clavettequot; (wpust) powinien Rodzaj: olej silnikowy wielosezonowy o jakości być skierowany na dół. wg API SG lub SH i lepkości wg SAE 5W 30, 10W 40, 10W 50 lub 15W 40. UKŁAD S M A R O W A N I A Częstość wymiany: Smarowanie pod ciśnieniem zapewnia pompa — w normalnych warunkach eksploatacji: co zębata o zazębieniu wewnętrznym, zintegrowa- 15 000 km przebiegu lub co 1 rok; 51
  • 50. Silniki benzynowe — w trudnych warunkach eksploatacji: co 7500 km Wentylator (wentylatory) chłodnicy lub co pół roku. W samochodach wyposażonych w mechanicz UKŁAD CHŁODZENIA skrzynkę przekładniową w wersjach bez klima zacji zastosowano jeden wentylator elektrycz Zastosowano zamknięty układ chłodzenia pod o stałej prędkości obrotowej sterowany jedny ciśnieniem, o obiegu wymuszonym przez pom- przekaźnikiem, natomiast w wersjach z klima pę, napełniony cieczą o obniżonej temperatu- zacją — dwa wentylatory elektryczne o jedr rze zamarzania, zawierający następujące głów- prędkości sterowane jednym przekaźnikiem. ne elementy: pompę cieczy chłodzącej, chłod- Natomiast w samochodach wyposażonych w a nicę, zbiornik wyrównawczy, termostat oraz tomatyczną skrzynkę przekładniową stosuje s (zależnie od wersji) 1 lub 2 wentylatory elek- dwa wentylatory elektryczne o dwóch prędk tryczne zasilane przez 1 lub 2 przekaźniki, ściach obrotowych uruchamiane dwoma prz uruchamiane przez elektroniczne urządzenie kaźnikami. sterujące silnika. Włączenie wentylatorów chłod- Wentylator (lub wentylatory) są umieszczone 2 nicy zależy od: prędkości jazdy samochodu, chłodnicą. temperatury cieczy chłodzącej silnik oraz w wer- sjach wyposażonych w klimatyzację od tego, Przekaźnik (przekaźniki) wentylatorów czy jest ona włączona. elektrycznych Pompa cieczy chłodzącej Przekaźnik lub przekaźniki wentylatorów elel trycznych znajdują się w przedziale silnik; Odśrodkowa pompa cieczy chłodzącej jest wbu- w skrzynce na prawym nadkolu. dowana w pokrywę napędu rozrządu i napędza- na od wału korbowego paskiem wieloklinowym Samochody z mechaniczną skrzynką ' wspólnie z pompą wspomagania układu kierow- przekładniową niczego. Jeden lub dwa wentylatory elektryczne są zasi Pasek napędu pompy cieczy chłodzącej lane jednym przekaźnikiem. Przez styk „9quot; elek Pasek wieloklinowy oprócz pompy cieczy chło- troniczne urządzenie sterujące silnika zarządzi dzącej napędza także pompę wspomagania połączeniem obwodu sterowania tego przekaż układu kierowniczego. nika z masą. Naciąg (mierzony ugięciem pod naciskiem 100 N Wentylatory elektryczne zostają włączone w na przyłożonym w połowie długości odcinka mię- stepujących warunkach: dzy kołami pasowymi obu pomp): — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura — pasek nowy: 3 do 5 mm; cieczy chłodzącej ponad 91 °C, klimatyzacja nie — pasek używany: 4 do 6 mm. włączona; — prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura Chłodnica cieczy chłodzącej ponad 91 °C, klimatyzacja nie Zastosowano chłodnicę o pionowym przepływie włączona; i wymienniku ciepła ze stopu aluminium oraz — prędkość jazdy ponad 80 km/h, temperatur* zbiornikach z tworzywa sztucznego. W samo- cieczy chłodzącej ponad 105°C, klimatyzacja niej chodach wyposażonych w skrzynkę automa- włączona; ; tyczną w dolnym zbiorniku chłodnicy znajduje — prędkość jazdy poniżej 80 km/h, klimatyzacja* się chłodnica oleju skrzynki przekładniowej typu włączona; olej-ciecz chłodząca. — prędkość jazdy ponad 80 km/h, temperatura; cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja włą-J Zbiornik wyrównawczy czona. ; Zbiornik wyrównawczy, wykonany z półprzeźro- Oznaczenie barwne przekaźnika: niebieskie, j czystego tworzywa sztucznego, jest zamocowa- Napięcie zasilania: 12 V. ny w przedziale silnika przed prawym nadkolem. Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. j Ciśnienie otwarcia zaworu korka zbiornika wy- równawczego: 80 do 100 kPa. Samochody z automatyczną skrzynką j Pojemność: 0,7 dm 3 . przekładniową • Pojedynczy przekaźnik zasila wentylatory elek- Termostat tryczne podczas pracy z pierwszą (mniejszą) Woskowy termostat jest umieszczony w obudo- prędkością obrotową, gdy jego obwód sterowa- wie zamocowanej obok pompy cieczy chłodzą- nia zostaje połączony z masą przez sygnał ze cej. styku „9quot; elektronicznego urządzenia sterujące- Temperatura początku otwarcia: 76,5°C. go silnika. Temperatura pełnego otwarcia: 90°C. Drugi przekaźnik — podwójny — steruje włącze- Skok zaworu: 8 mm. niem drugiej (większej) prędkości obrotowej 52
  • 51. Charakterystyka techniczna wentylatorów, gdy jego obwód sterowania zo- Rodzaj: mieszanina równych objętości (po 50%) staje połączony z masą przez sygnał ze styku glikolu etylenowego i wody (demineralizowanej) „10quot; elektronicznego urządzenia sterującego sil- nie zamarzająca do temperatury -35°C. nika. Częstość obsługi: pierwsza wymiana cieczy Pierwsza prędkość obrotowa wentylatorów elek- chłodzącej połączona z płukaniem całego ukła- trycznych zostaje włączona w następujących du chłodzenia po przebiegu 90 000 km lub po warunkach: trzech latach eksploatacji, następnie wymiana — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura co 60 000 km przebiegu lub co 2 lata. cieczy chłodzącej 91 do 105°C, klimatyzacja nie włączona; UKŁAD ZASILANIA — prędkość jazdy ponad 20 km/h, temperatura cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja nie ZASILANIE PALIWEM włączona; Obwód zasilania paliwem zawiera następujące — prędkość jazdy poniżej 80 km/h, temperatura podstawowe elementy: zbiornik paliwa, elektrycz- cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja włą- ną pompę paliwa zanurzoną w zbiorniku, regula- czona; tor ciśnienia paliwa, cztery wtryskiwacze paliwa — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura oraz pochłaniacz par paliwa uchodzących ze cieczy chłodzącej powyżej 95°C, klimatyzacja zbiornika wypełniony węglem aktywowanym. włączona; — prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura Zbiornik paliwa cieczy chłodzącej poniżej 100°C, klimatyzacja Tłoczony z blachy zbiornik paliwa jest zamoco- włączona; wany pod podłogą przed tylną osią samochodu. — prędkość jazdy ponad 80 km/h, temperatura Pojemność: 50 dm 3 . cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja włą- Rodzaj paliwa: benzyna bezołowiowa o LO nie czona. mniejszej niż 95. Druga prędkość obrotowa wentylatorów elek- trycznych zostaje włączona w następujących Zespół pompy paliwa z czujnikiem poziomu warunkach: paliwa — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura Elektryczna wirnikowa pompa paliwa, zespolona cieczy chłodzącej ponad 105°C, niezależnie od z czujnikiem poziomu paliwa, jest umieszczona włączenia lub niewłączenia klimatyzacji; na dnie zbiornika i włączana przez przekaźnik — prędkość jazdy ponad 20 km/h, temperatura sterowany przez elektroniczne urządzenie steru- cieczy chłodzącej ponad 100°C, niezależnie od jące silnika. Przekaźnik pompy paliwa jest zasi- włączenia lub niewłączenia klimatyzacji. lany przez przekaźnik czasowy o czasie zwłoki Oznaczenie barwne przekaźnika: brązowe. ok. 5 s. Napięcie zasilania: 12 V. Zespół pompy paliwa jest dostępny przez zakry- Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 £2. ty pokrywą otwór w podłodze, pod tylnym sie- dzeniem. Czujnik temperatury cieczy chłodzącej Napięcie zasilania: 12 V. Czujnik temperatury cieczy chłodzącej stanowi Rezystancja silnika pompy w temperaturze 25°C rezystor o ujemnym współczynniku temperatu- (mierzona między stykami „ 1 quot; i „2quot; złącza brązo- rowym rezystancji wkręcony po prawej stronie wego 2-stykowego): 1 do 5 Q. w przedniej części głowicy, przekazujący do Parametry czujnika poziomu paliwa wskaźnika w zestawie wskaźników sygnał o tem- peraturze cieczy chłodzącej. (złącze czarne 3-stykowe) Oznaczenie barwne: czarne złącze przewodów Wskazanie Położenie Rezystancja elektrycznych. wskaźnika na pływaka między stykami Rezystancja: tablicy rozdzielczej czujnika (mm)* „ 1 quot; i „3quot; (Q) — przy 60°C: 70 do 90 Q; Pusty 131 78 do 85 — przy 100°C: 21 do 24 Q. 1/2 86 27 do 35 Pełny 36 4 do 6 Ciecz chłodząca * Odległość środka pływaka od płaszczyzny przylegania uszczelki Ilość w samochodach z mechaniczną skrzynką zespołu pompy i czujnika poziomu paliwa. przekładniową: — wersje bez klimatyzacji: 5,6 dm 3 ; Filtr paliwa — wersje z klimatyzacją: 5,9 dm 3 . Filtr paliwa znajduje się po lewej stronie w tylnej Ilość w samochodach z automatyczną skrzynką części przedziału silnika. przekładniową: Sposób montażu: odsądzenie obudowy filtru pa- — wersje bez klimatyzacji: 6,1 dm 3 ; liwa powinno być skierowane do góry i w stronę — wersje z klimatyzacją: 6,4 dm 3 . wtryskiwaczy paliwa. 53
  • 52. Silniki benzynowe Marka: Nissan. pochłania „przy okazjiquot; pary paliwa. Pary te są Częstość obsługi: „wysysanequot; z pochłaniacza (który może ponow- — w normalnych warunkach eksploatacji: wy- nie zatrzymywać pary paliwa), gdy elektrozawór miana co 90 000 km przebiegu lub co 3 lata; połączy go z kolektorem dolotowym silnika. — w trudnych warunkach eksploatacji: wymiana Następuje to w takich warunkach pracy silnika, co 30 000 km przebiegu lub co 1 rok. w których dodatkowa niewielka ilość paliwa (w postaci pary) doprowadzona do cylindrów silni- Regulator ciśnienia paliwa ka praktycznie nie ma wpływu na skład znajdu- Przeponowy regulator mechaniczny reaguje na jącej się w nich mieszanki. zmiany ciśnienia w kolektorze dolotowym. Jest umieszczony na końcu kolektora paliwa wtryski- DOPROWADZENIE POWIETRZA waczy po jego lewej stronie. Ciśnienie regulowane na biegu jałowym: Filtr powietrza — przewód podciśnienia podłączony: 250 kPa; Filtr powietrza, z wymiennym papierowym wkła- — przewód podciśnienia odłączony: 300 kPa. dem filtrującym, znajduje się za silnikiem nad kolektorem dolotowym. Wtryskiwacze paliwa Marka i typ: Nissan 16546-73C10. Cztery elektromagnetyczne wtryskiwacze paliwa Częstość obsługi: są zamocowane do kolektora paliwa wtryskiwa- — w normalnych warunkach eksploatacji: wy- czy. Przy stałym ciśnieniu, zapewnianym przez miana co 60 000 km przebiegu lub co 2 lata; regulator ciśnienia paliwa, ilość wtryskiwanego — w trudnych warunkach eksploatacji (przy du- paliwa zależy tylko od czasu otwarcia wtryskiwa- żym zapyleniu): wymiana co 30 000 km przebie- cza. Czas ten określa elektroniczne urządzenie gu lub co 1 rok. sterujące silnika na podstawie sygnałów: poło- żenia przepustnicy, obciążenia silnika, napełnie- Obudowa przepustnicy nia cylindrów silnika powietrzem oraz prędkości Obudowa przepustnicy jest zamocowana do obrotowej silnika. Czas trwania impulsów sygna- kolektora dolotowego i zawiera: przepustnicę łów prądowych przekazywanych do wtryskiwa- powietrza, czujnik położenia przepustnicy, prze- czy, czyli czas ich otwarcia, jest dobierany w taki pływomierz powietrza, regulator prędkości obro- sposób, aby skład mieszanki w cylindrach był towej biegu jałowego, regulator zwiększonej pręd- bliski składowi stechiometrycznemu (teoretycz- kości obrotowej biegu jałowego (w wersjach nemu). z klimatyzacją), urządzenie sterowania zwięk- Czas otwarcia wtryskiwacza, a więc i ilość wtry- szoną prędkością obrotową biegu jałowego przy skiwanego paliwa, są zwiększane w okresie zimnym silniku oraz wkręty regulacji: zwiększo- nagrzewania silnika oraz w przypadku trybu nej prędkości obrotowej zimnego silnika oraz pracy awaryjnej (patrz dalej) elektronicznego prędkości obrotowej biegu jałowego. układu sterowania. Obudowa przepustnicy jest ogrzewana cieczą Wtryskiwacze wtryskują paliwo do kanałów do- z układu chłodzenia silnika. lotowych w głowicy podczas suwów dolotu w ko- lejności pracy cylindrów silnika. Regulator prędkości obrotowej biegu Podczas trybu pracy awaryjnej elektronicznego jałowego układu sterowania wszystkie wtryskiwacze wtry- Rolę regulatora prędkości obrotowej biegu jało- skują paliwo równocześnie. wego spełnia elektrozawór otwierający przepływ Napięcie zasilania: 12 V. powietrza w kanale bocznikowym przepustnicy. Rezystancja uzwojenia wtryskiwacza (przy 25°C): Elektroniczne urządzenie sterujące silnika, za 10 do 14 O.. pośrednictwem sygnałów przekazywanych przez styk „113quot; do elektrozaworu regulatora, utrzy- Pochłaniacz par paliwa muje właściwą wartość prędkości obrotowej bie- Zbiornik pochłaniacza par paliwa, wypełniony gu jałowego zależnie od obciążenia wynikające- węglem aktywowanym, jest umieszczony z tyłu go z włączonych urządzeń elektrycznych. przedziału silnika po lewej stronie, pod podci- Oznaczenie barwne: brązowe złącze przewo- śnieniowym urządzeniem wspomagającym ha- dów elektrycznych. mulców. Napięcie zasilania: 12 V. Korek zbiornika paliwa jest hermetycznie za- Rezystancja między stykami regulatora (w tem- mknięty. Jedyne połączenie przestrzeni zbiorni- peraturze 25°C): 10 Q. ka paliwa z atmosferą istnieje przez przewód łączący rurę wlewu paliwa z pochłaniaczem par Regulator zwiększonej prędkości obrotowej paliwa. Połączenie to umożliwia wyrównanie ci- biegu jałowego (tylko wersje z klimatyzacją) śnienia w zbiorniku paliwa z ciśnieniem atmosfe- Rolę regulatora zwiększonej prędkości obroto- rycznym, a jednocześnie węgiel aktywowany wej biegu jałowego spełnia elektrozawór dwu- i- 54
  • 53. Charakterystyka techniczna stanowy, który otwiera lub zamyka dodatkowy trozawór zaworze recyrkulacji oraz w pochłania- kanał bocznikowy powietrza omijający przepust- czu par paliwa. nicę. Elektroniczne urządzenie sterujące silnika uruchamia przekaźnik zasilający ten regulator UKŁAD ZAPŁONOWY podczas pracy silnika na biegu jałowym, gdy Zastosowano mikroprocesorowy rozdzielaczowy jest włączona klimatyzacja. Prędkość obrotowa układ zapłonowy, sterowany przez elektroniczne silnika wzrasta wówczas na biegu jałowym do urządzenie sterujące silnika. 900 obr/min. Silnik spalinowy może dzięki temu pokryć zapotrzebowanie mocy zwiększone przez Moduł wzmocnienia zapłonu włączoną sprężarkę klimatyzacji. Elektroniczny moduł wzmocnienia zapłonu jest Oznaczenie barwne: fioletowe złącze przewo- zintegrowany z aparatem zapłonowym i zawiera dów elektrycznych. tranzystor sterowany przez styk „ 1 quot; elektronicz- Napięcie zasilania: 12 V. nego urządzenia sterującego silnika, które po- Rezystancja mierzona na zaciskach regulatora nadto kontroluje je przez styk „3quot;, połączony ze (w temperaturze 25°C): 26 Q. stykiem „8quot; modułu wzmocnienia zapłonu za pośrednictwem rezystancji kontrolnej, stan mo- Urządzenie sterowania zwiększonej dułu wzmocnienia zapłonu. Rezystancja kontrol- prędkości obrotowej zimnego silnika na znajduje się na zewnątrz aparatu zapłonowe- W obudowie przepustnicy, przez którą przepły- go, w wiązce przewodów zasilania. wa ciecz z układu chłodzenia, znajduje się Rezystancja kontrolna (przy 25°C): 2200 Q. element bimetalowy reagujący na zmiany tem- peratury. Za pośrednictwem krzywki i dźwigni Aparat zapłonowy działa on na przepustnicę powietrza i przy Aparat zapłonowy zawiera: cewkę zapłonową, zimnym silniku zwiększa jej otwarcie podczas kondensator, moduł wzmocnienia zapłonu, czuj- biegu jałowego, zwiększając prędkość obroto- nik położenia wału rozrządu zaworów wyloto- wą silnika. wych oraz rozdzielacz wysokiego napięcia. Aparat zapłonowy jest zamontowany na końcu Zawór recyrkulacji spalin wału rozrządu zaworów wylotowych. Jest to zawór dwustanowy (zamknięty-otwarty). Marka: Hitachi. Znajduje się z prawej strony głowicy silnika Kolejność zapłonu (cylinder nr 1 od strony (patrząc od strony koła zamachowego) i jest napędu rozrządu): 1—3—4—2, zamocowany do kolektora dolotowego oraz po- Kąt wyprzedzenia zapłonu (regulowany): 10 ± 2° łączony metalowym przewodem z kolektorem przed GMP. wylotowym. Po otwarciu tego zaworu niewielka Uwaga: podczas regulacji kąta wyprzedzenia część spalin przepływa z kolektora wylotowego zapłonu złącze przewodów elektrycznych czujni- do kolektora dolotowego. ka położenia przepustnicy powinno być rozłą- Celem recyrkulacji spalin jest obniżenie tempe- czone. ratury spalania i zmniejszenie ilości tlenu w ko- Rezystancja przewodów wysokiego napięcia morach spalania cylindrów silnika. Powoduje to (przy 25°C): zmniejszenie ilości powstających podczas spa- — 1. cylindra: 11 000 O.; lania toksycznych tlenków azotu. — 2. cylindra: 10 000 Q; Zawór recyrkulacji spalin jest uruchamiany si- — 3. cylindra: 8000 Q; łownikiem podciśnieniowym sterowanym przez — 4. cylindra: 6500 Q. elektrozawór. Otwarcie elektrozaworu powoduje połączenie siłownika z kolektorem dolotowym. Cewka zapłonowa Podciśnienie działające na jego przeponę wywo- Zastosowano pojedynczą cewkę zapłonową zin- łuje przesunięcie połączonego z nią pręta i za- tegrowaną z aparatem zapłonowym. mknięcie przepływu spalin do kolektora doloto- Oznaczenie barwne: szare złącze przewodów wego. Podciśnienie działające na przeponę jest elektrycznych (2-stykowe). regulowane przez zawór różnicowy (patrz dalszy Rezystancja (przy 25°C): opis). — uzwojenia pierwotnego (między stykami „7quot; i „8quot; złącza aparatu zapłonowego): 1 £2; Zawór różnicowy — uzwojenia wtórnego (między stykiem „7quot; i wyj- Z w r różnicowy znajduje się na kolektorze aó ściem wysokiego napięcia aparatu zapłonowe- dolotowym z prawej strony głowicy silnika. Jego go): 10 000 Q. zadaniem jest regulacja podciśnienia działające- go na przeponę siłownika zaworu recyrkulacji Kondensator układu zapłonowego spalin w zależności od ich ciśnienia w kolektorze Kondensator znajduje się wewnątrz aparatu za- wylotowym. Na zawór ten działa takie samo płonowego i jest zintegrowany z zespołem cew- podciśnienie, jak w sterowanym przez jego elek- ki i modułem wzmocnienia zapłonu. 55
  • 54. Silniki benzynowe Świece zapłonowe lecz zachowuje pracę silnika i umożliwia dojazd: Marka i typ: NGK BKR 5 E, NGK BKR 6 E lub do stacji obsługi. ! NGK BKR 7 E. Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest Odstęp elektrod: 0,8 do 0,9 mm. wyposażone także w funkcję samodiagnozowa- Częstość wymiany: co 30 000 km przebiegu. Identyfikacja styków złącza elektronicznego UKŁAD STEROWANIA SILNIKA urządzenia sterującego silnika Układ sterowania silnika systemu wtryskowo- -zapłonowego steruje wielopunktowym wtryskiem Nr styku Przeznaczenie paliwa (do kanałów dolotowych w głowicy), 1 Sterowanie modułem wzmocnienia zapłonu układem zapłonowym oraz funkcjami pomocni- 2 Sygnał dla obrotomierza czymi. Wykorzystuje on następujące podstawo- 3 Sygnał kontrolny modułu wzmocnienia zapłonu we dane wejściowe: natężenie powietrza dopły- 4 Sterowanie przekaźnikiem głównym 6 Masa wającego do silnika, położenie przepustnicy 7 Informacja dla złącza diagnostycznego powietrza, temperaturę cieczy chłodzącej silnik, 9 Sterowanie przekaźnikiem wentylatora chłodnicy prędkość obrotową silnika oraz położenia wałów (1. prędkość obrotowa - wersje z automatyczną korbowego i rozrządu. Skład mieszanki paliwa skrzynką przekładniową) 10 Sterowanie przekaźnikiem wentylatora chłodnicy z powietrzem w cylindrach silnika jest korygo- (2. prędkość obrotowa - tylko wersje z automatycz- wany w sposób ciągły dzięki sygnałom przeka- ną skrzynką przekładniową) zywanym przez sondę lambda. Układ steruje 11 Sterowanie przekaźnikiem regulatora zwiększonej także recyrkulacją spalin oraz zaworem elektro- prędkości obrotowej biegu jałowego 13 Masa magnetycznym pochłaniacza par paliwa. 14 Informacja dla złącza diagnostycznego 15 Informacja dla złącza diagnostycznego Elektroniczne urządzenie sterujące silnika 16 Sygnał przepływomierza powietrza 18 Sygnał czujnika temperatury cieczy chłodzącej Elektroniczne urządzenie sterujące silnika za- 19 Sygnał sondy lambda wiera programowany mikroprocesor i ma złącze 20 Sygnał czujnika położenia przepustnicy 21 Masa przepływomierza powietrza, czujnika temperatu- 64-stykowe (styki oznaczone numerami „ 1 quot; do ry cieczy chłodzącej, czujnika położenia przepustnicy „48quot; oraz „101quot; do „116quot; — patrz rys. 1.14), 23 Informacja dla złącza diagnostycznego umieszczone we wnętrzu nadwozia pod środko- 24 Sterowanie lampki kontrolnej sterowania silnika w ze- stawie wskaźników wą częścią tablicy rozdzielczej. Steruje ono rów- 25 Sygnał zespołu immobilizera nocześnie układami wtrysku paliwa i zapłono- 26 Sygnał zespołu immobilizera wym oraz funkcjami pomocniczymi (m.in. recyr- 29 Masa przepływomierza powietrza, czujnika temperatu- kulacją spalin i pochłanianiem par paliwa) na ry cieczy chłodzącej, czujnika położenia przepustnicy 31 Sygnał czujnika położenia wału rozrządu podstawie sygnałów otrzymywanych od odpo- 32 Sygnał czujnika prędkości pojazdu wiednich czujników. Uniemożliwia także przekro- 33 Informacja o włączeniu ogrzewania szyby tylnej czenie maksymalnej prędkości obrotowej silnika 34 (+) zasilania po włączeniu rozrusznika (kluczyk w sta- cyjce w położeniu „STquot;) oraz wyłącza zapłon i wtrysk paliwa podczas 35 Sygnał stycznika wielofunkcyjnego dźwigni wyboru hamowania silnikiem przy prędkości powyżej biegów skrzynki automatycznej 2000 obr/min. 37 Zasilanie czujnika położenia przepustnicy 38 (+) zasilania po włączeniu zapłonu Jeśli samochód jest wyposażony w immobilizer, 39 Masa wówczas elektroniczne urządzenie sterujące po- 40 Sygnał czujnika położenia wału rozrządu równuje sygnał przekazywany przez kluczyk sta- 41 Sygnał włącznika ciśnieniowego czynnika chłodnicze- go o włączeniu lub wyłączeniu klimatyzacji cyjki z sygnałem przechowywanym w jego pa- 43 Sygnał włącznika ciśnieniowego obwodu hydraulicz- mięci i w przypadku ich zgodności umożliwia nego wspomagania układu kierowniczego zasilanie silnika paliwem oraz jego uruchomienie. 44 (+) zasilania po włączeniu zapłonu W samochodzie wyposażonym w klimatyzację 45 Sygnał o włączeniu dmuchawy 46 (+) zasilania stałego elektroniczne urządzenie sterujące reaguje na 47 (+) zasilania po włączeniu zapłonu włączenie klimatyzacji przez kierowcę zwiększe- 48 Masa niem prędkości obrotowej biegu jałowego, aby 101 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 1 zapobiec ewentualności zatrzymania się silnika 102 Masa rezystora podgrzewania sondy lambda 103 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 3 z powodu nadmiernych oporów. 105 Sterowanie elektrozaworu recyrkulacji spalin i pochła- W przypadku wykrycia uszkodzenia jednego niacza par paliwa z czujników elektroniczne urządzenie sterujące 106 Sterowanie przekaźnikiem pompy paliwa 107 Masa silnika rejestruje wykrytą niesprawność w swej 108 Masa pamięci diagnostycznej i przechodzi do trybu 109 (+) zasilania po włączeniu zapłonu pracy awaryjnej — regulacje silnika stają się 110 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 2 nieoptymalne, jego osiągi ulegają pogorszeniu 112 Sterowanie wtryskiwaczem cylindra nr 4 113 Sterowanie regulatorem prędkości obrotowej biegu (zmniejszona moc, zwiększone zużycie paliwa, jałowego większa emisja toksycznych składników spalin), 116 Masa 56
  • 55. Charakterystyka techniczna nia podzespołów układu sterowania silnika i prze- „34quot;), zasilanie jest kontynuowane. W przeciw- chowywania w pamięci diagnostycznej wykrytych nym przypadku zasilanie elektryczne zostaje niesprawności. Odczytanie danych zawartych wyłączone. w pamięci diagnostycznej wymaga użycia spe- Oznaczenie barwne: niebieskie. cjalnego testera diagnostycznego producenta, Napięcie zasilania: 12 V podłączanego do złącza diagnostycznego samo- Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. chodu, które znajduje się we wnętrzu nadwozia pod skrzynką bezpieczników. Przyrząd ten umoż- Przekaźnik klimatyzacji liwia także regulację zawartości tlenku węgla Przekaźnik klimatyzacji znajduje się w skrzynce (CO) w spalinach (wkręt regulacyjny znajduje się przekaźników w przedziale silnika na prawym w elektronicznym urządzeniu sterującym). nadkolu. W samochodach wyposażonych w kli- Marka i typ: Hitachi MEC-N203 E1 6Y06. matyzację za pośrednictwem przekaźnika klima- tyzacji elektroniczne urządzenie sterujące silnika Lampka kontrolna steruje włączeniem sprzęgła elektromagnetycz- Pomarańczowa lampka kontrolna, włączana nego napędu sprężarki klimatyzacji. Takie roz- przez elektroniczne urządzenie sterujące silnika, wiązanie zapewnia, że moc pobierana na napęd znajduje się w zestawie wskaźników. Przy prawi- sprężarki nie zakłóca pracy silnika. W nieodpo- dłowym działaniu układu sterowania silnika po wiednich warunkach, a zwłaszcza, gdy pedał włączeniu zapłonu lampka ta zaświeca się i ga- przyspieszenia jest wciśnięty do oporu, elektro- śnie po około 3 sekundach od uruchomienia niczne urządzenie sterujące silnika nie umożli- silnika. Jej zaświecenie się sygnalizuje wykrycie wia włączenia sprzęgła elektromagnetycznego trwałej niesprawności układu sterowania silnika sprężarki klimatyzacji. Podczas pracy silnika na przez elektroniczne urządzenie sterujące, które biegu jałowym, po włączeniu klimatyzacji przez zarejestrowało niesprawność w swej pamięci kierowcę, przed włączeniem napędu sprężarki diagnostycznej. klimatyzacji elektroniczne urządzenie sterujące W samochodach wyposażonych w immobilizer zwiększa prędkość obrotową silnika, aby mógł lampka kontrolna miganiem po włączeniu zapło- on pokryć zwiększone zapotrzebowanie mocy nu sygnalizuje, że urządzenie to przestało być odbiorników energii. aktywne. Oznaczenie barwne: niebieskie. Napięcie zasilania: 12 V. Przekaźnik główny Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. Przekaźnik główny jest umieszczony pod środ- kową częścią tablicy rozdzielczej, w pobliżu Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego elektronicznego urządzenia sterującego silnika, Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego kli- które zarządza nim za pośrednictwem styku „4quot; matyzacji jest przykręcony do odwadniacza kli- swego złącza. Obwód mocy tego przekaźnika matyzacji, z przodu po lewej stronie przedziału zapewnia zasilanie elektryczne elektronicznego silnika. Przez styk „41quot; złącza wielostykowego urządzenia sterującego (styki: „38quot;, „47quot; i „109quot;) przekazuje on do elektronicznego urządzenia oraz czujnika położenia wału rozrządu zaworów sterującego silnika, wraz z czujnikiem tempera- wylotowych i prędkości obrotowej silnika, a tak- tury umieszczonym w obudowie parownika, sy- że przepływomierza powietrza. gnał o ciśnieniu w obwodzie czynnika chłodni- Oznaczenie barwne: niebieskie. czego klimatyzacji. Napięcie zasilania: 12 V. Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. Elektrozawór recyrkulacji spalin i pochłaniacza par paliwa Przekaźnik pompy paliwa Elektrozawór recyrkulacji spalin i pochłaniacza Przekaźnik pompy paliwa znajduje się wewnątrz par paliwa jest umieszczony w przedziale silnika nadwozia, po lewej stronie pod tablicą rozdziel- (obok kolektora dolotowego) i uruchamiany przez czą, za skrzynką bezpieczników. elektroniczne urządzenie sterujące silnika. Umoż- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika przez liwia on w pewnych warunkach pracy silnika styk „106quot; steruje połączeniem obwodu stero- (prędkość obrotowa, temperatura cieczy chło- wania tego przekaźnika z masą, co wywołuje dzącej, natężenie przepływu powietrza oraz po- włączenie zasilania elektrycznego silnika pompy łożenie przepustnicy powietrza) zasysanie par paliwa. Po każdym włączeniu stacyjki silnik pom- paliwa zgromadzonych w zbiorniku pochłania- py paliwa ma włączone zasilanie elektryczne cza oraz recyrkulację spalin. pz z 5 sekund. Jeśli w tym czasie silnik zosta- re Recyrkulacja spalin i odsysanie par paliwa nie ne uruchomiony (o czym świadczą sygnały i odbywają się w następujących warunkach: czujnika położenia wału rozrządu zaworów wylo- — podczas uruchamiania silnika; towych lub dopóki jest uruchamiany (sygnał — podczas pracy silnika na biegu jałowym; owłączeniu rozrusznika przekazywany przez styk — gdy silnik jest zimny lub przegrzany; 57
  • 56. Silniki benzynowe — gdy silnik pracuje z pełnym obciążeniem; a także optymalnego kąta wyprzedzenia zapłoni — podczas hamowania silnikiem; i sterowania elektrozaworem pochłaniacza pa — przy prędkości pojazdu mniejszej niż 10 km/h; paliwa i recyrkulacji spalin. * — po wykryciu niesprawności przepływomierza Marka: Hitachi. •* powietrza. Napięcie zasilania: 12 V. • W spoczynku elektrozawór jest otwarty. Napięcie zasilania: 12 V. Czujnik temperatury cieczy chłodzącej Rezystancja mierzona między stykami elektroza- Jako czujnik temperatury cieczy chłodzącej za- woru: 32,6 Q. stosowano termistor o ujemnym współczynniku temperaturowym rezystancji wkręcony z boki Czujnik położenia przepustnicy głowicy, który mierzy temperaturę cieczy chło- Rolę czujnika położenia przepustnicy spełnia dzącej. potencjometr o pojedynczej ścieżce i liniowej Oznaczenie barwne złącza: szare. charakterystyce, zamontowany w obudowie prze- Napięcie zasilania: 5 V ' pustnicy. Suwak potencjometru jest połączony Rezystancja: I z osią przepustnicy. Czujnik ten jest zasilany — przy -10°C: 7000 do 11 400 Q; | napięciem 5V przez elektroniczne urządzenie — przy 20°C: 2100 do 2900 Q; i sterujące i przekazuje do niego sygnał napięcia — przy 50°C: 600 do 1000 Q; i wprost proporcjonalny do kąta uchylenia prze- — przy 90°C: 230 do 260 Q; ' pustnicy oraz sygnały po naciśnięciu do oporu — przy 110°C: 140 do 150 Q. i i całkowitym zwolnieniu pedału przyspieszenia, a także szybkości naciskania pedału przyspie- Czujnik położenia wału rozrządu zaworów j szenia. wylotowych i prędkości obrotowej silnika i Położenie czujnika nie jest regulowane. Zastosowano czujnik optoelektroniczny umiesz^ Napięcie zasilania (między stykami „ 1 quot; i „3quot; czony w aparacie zapłonowym na końcu wałi| czujnika): 5 V. rozrządu zaworów wylotowych. Tarcza czujnika^ Napięcie sygnału (mierzone między stykami „ 1 quot; obracająca się razem z wałem rozrządu, zawieraj i „2quot; czujnika): cztery szczeliny rozmieszczone co 90°, przesu*, — pedał przyspieszenia swobodny: ok. 0,5 V; wające się między diodą elektroluminescencyj-j — pedał przyspieszenia wciśnięty do oporu: ną i fotodiodą, która przekazuje (przez układ! 4,5 V. formujący) do elektronicznego urządzenia steru-! Rezystancja przy 25°C: jącego silnika sygnał prostokątny o amplitudzie' — między stykami „ 1 quot; i „3quot; czujnika: 4590 £2; 5 V i częstości proporcjonalnej do prędkości! — między stykami „2quot; i „3quot; czujnika: obrotowej silnika. i pedał przyspieszenia swobodny: 500 Q; Położenie diod względem szczelin w tarczy i pedał przyspieszenia wciśnięty do oporu: 4000 Q; jest tak dobrane, że przekazywane sygnały — między stykami „ 1 quot; i „2quot; czujnika: odpowiadają górnym martwym położeniom tło- pedał przyspieszenia swobodny: 4000 Q; ków w cylindrach. Jedna ze szczelin jest nieco pedał przyspieszenia wciśnięty do oporu: 500 Q. szersza i pozwala zidentyfikować GMP tłoka pierwszego cylindra. Na wirującej tarczy, na Przepływomierz powietrza średnicy większej niż opisane cztery szczeliny, Zastosowano przepływomierz powietrza z tzw. znajduje się 360 szczelin rozstawionych co 1°. gorącym drutem oporowym umieszczony na Przekazywane za ich pośrednictwem impulsy wejściu do obudowy przepustnicy. Podczas prze- służą do określania chwilowej prędkości obro- pływu powietrza przez dyszę wewnątrz obudowy towej silnika. przepustnicy, następuje spadek ciśnienia w ka- Oznaczenie barwne złącza: szare. nale bocznikowym (względem tej dyszy). W ka- Napięcie zasilania: 12 V. nale tym znajduje się podgrzewany elektrycznie drut oporowy oraz czujnik temperatury. Elektro- Sonda lambda niczne urządzenie sterujące silnika utrzymuje sta- Ogrzewana elektrycznie sonda lambda jest wkrę- łą temperaturę grzanego drutu oporowego przy cona w kolektor wylotowy przed katalizatorami. zmianach natężenia przepływu powietrza (czyli Przekazuje do elektronicznego urządzenia steru- przy zmianach intensywności chłodzenia). Moc jącego silnika sygnał napięcia od 0,1 do 0,8 V elektryczna potrzebna do utrzymania temperatu- w zależności od zawartości tlenu w spalinach, ry drutu oporowego na stałym poziomie zależy czyli pośrednio od składu mieszanki spalanej od masowego natężenia przepływu powietrza. w cylindrach silnika. Na tej podstawie elektro- Sygnały przepływomierza elektroniczne urządze- niczne urządzenie sterujące silnika koryguje ilo- nie sterujące silnika wykorzystuje do określania ści paliwa dostarczanego przez wtryskiwacze, ilości paliwa wtryskiwanego przez wtryskiwacze, tak aby mieszanka w cylindrach silnika miała regulacji prędkości obrotowej biegu jałowego, właściwy skład (stechiometryczny). 58
  • 57. Charakterystyka techniczna Elektroniczne urządzenie sterujące silnika nie wyłącznik, który zamyka obwód, gdy dźwignia uwzględnia sygnałów sondy lambda jedynie zmiany biegów znajduje się w położeniu neutral- podczas rozruchu i nagrzewania zimnego silnika nym i łączy z masą styk „35quot; elektronicznego oraz, gdy pedał przyspieszenia jest wciśnięty do urządzenia sterującego. Zapobiega to przekro- oporu. czeniu dopuszczalnej prędkości obrotowej przez Napięcie zasilania: 12 V. silnik oraz szarpnięciom podczas zmiany bie- Rezystancja przy temperaturze 25°C: gów. - między stykami „ 1 quot; i „3quot;: 2,3 do 4,3 Q; Napięcie zasilania: 5 V. - między stykami „ 1 quot; i „2quot; oraz „2quot; i „3quot;: Rezystancja na zaciskach czujnika: nieskończenie wielka. — włączony dowolny bieg (obwód otwarty): nie- skończenie wielka; Katalizatory spalin — dźwignia zmiany biegów w położeniu neutral- W układzie wylotowym znajdują się dwa katali- nym (obwód zamknięty): maks. 0,5 fi. zatory: jeden jest zamocowany do kolektora wylotowego, drugi znajduje się w przybliżeniu Czujnik położenia dźwigni wyboru biegów w połowie długości rury wylotowej spalin. skrzynki automatycznej W samochodach wyposażonych w skrzynkę Włącznik ciśnieniowy obwodu wspomagania automatyczną czujnik ten jest zamontowany na układu kierowniczego obudowie przekładni hydrokinetycznej i przeka- Włącznik ciśnieniowy obwodu wspomagania ukła- zuje do elektronicznego urządzenia sterującego du kierowniczego jest umieszczony w przedziale sygnał o położeniu dźwigni wyboru biegów. silnika, z tyłu za prawym nadkolem, na króćcu Jeżeli samochód jest wyposażony w immobili- wyjściowym wysokiego ciśnienia pompy wspo- zer, czujnik ten łączy z masą styk „35quot; elektro- magania układu kierowniczego. Jego zadaniem nicznego urządzenia sterującego silnika, gdy jest przekazywanie do elektronicznego urządze- dźwignia wyboru biegów znajduje się w położe- nia sterującego (przez styk „43quot; złącza) sygnału, niach „Nquot; lub „Pquot;. Automatyczna skrzynka prze- że ciśnienie w układzie przekroczyło wartość, kładniowa jest tak zaprojektowana, że w pozo- powyżej której moc pobierana przez pompę hy- stałych położeniach dźwigni wyboru biegów uru- drauliczną może spowodować spadek prędkości chomienie silnika nie jest możliwe także wtedy, obrotowej (a nawet zatrzymanie) silnika pracują- gdy samochód nie jest wyposażony w immobi- cego na biegu jałowym. Zamknięcie obwodu lizer. Elektroniczne urządzenie sterujące zapo- włącznika ciśnieniowego wywołuje reakcję elek- biega przekroczeniu dopuszczalnej prędkości tronicznego urządzenia sterującego silnika, które obrotowej przez silnik oraz szarpnięciom pod- zwiększa prędkość obrotową biegu jałowego. czas zmiany biegów. 'łapiecie zasilania: 5 V. Napięcie zasilania: 5 V. Rezystancja między stykami włącznika ciśnie- Rezystancja miedzy stykami czujnika: niowego: — dźwignia w położeniach „Rquot;, „Dquot;, „ 1 quot; , „2quot; lub - koła przednie samochodu ustawione do jazdy „3quot; (obwód otwarty): nieskończenie wielka; prosto (obwód otwarty): nieskończenie wielka; — dźwignia w położeniach „Nquot; lub „Pquot; (obwód -koła przednie skręcone (obwód zamknięty): zamknięty): maks. 0,5 Q. maks. 0,5 Q. Parametry kontrolne Czujnik prędkości pojazdu Prędkość obrotowa biegu jałowego (regulowa- Czujnikiem prędkości pojazdu jest czujnik induk- na*): cyjny zamontowany na złączu napędu prędko- — wersje z mechaniczną skrzynką przekładnio- ściomierza w obudowie sprzęgła mechanicznej wą: 700 ± 50 obr/min; skrzynki przekładniowej lub w przekładni hydro- — wersje z automatyczną skrzynką przekładnio- kinetycznej automatycznej skrzynki przekładnio- wą: 800 ± 50 obr/min. wej. Wytwarza on sygnał prostokątny o amplitu- Zawartość tlenku węgla (CO) w spalinach (regu- d i 5 V i częstotliwości proporcjonalnej do ze lowana**): maks. 0,5%. prędkości jazdy. Sygnał ten jest przekazywany Kąt wyprzedzenia zapłonu (regulowany*): 10 ± 2° przez styk „32quot; do elektronicznego urządzenia przed GMR sterującego. Uwagi Oznaczenie barwne złącza: szare. * Złącze przewodów czujnika położenia prze- Rezystancja między stykami czujnika: 250 Q. pustnicy rozłączone. ** Za pomocą przyrządu diagnostycznego pro- Czujnik położenia dźwigni zmiany biegów ducenta samochodu. Złącze przewodów czujni- skrzynki mechanicznej ka położenia przepustnicy podłączone. Skrajne R ę czujnika położenia dźwigni zmiany biegów ol prawe styki w górnym rzędzie złącza diagno- w wersjach ze skrzynką mechaniczną spełnia stycznego zwarte (skrzynka bezpieczników we 59
  • 58. Silniki benzynowe wnętrzu samochodu). Regulacja śrubą w elek- tronicznym urządzeniu sterującym. 1.2. OBSŁUGA I NAPRAWA MOMENTY DOKRĘCANIA UWAGI WSTĘPNE Śruby mocowania głowicy (gwint i dolna płasz- czyzna łbów powleczone olejem): • Prędkość obrotowa biegu jałowego oraz kąt — śruby nr 1 do 10: wyprzedzenia zapłonu mogą być regulowane po 1. etap: 30 N • m; uprzednim rozłączeniu złącza przewodów czuj- 2. etap: 60 N • m; nika położenia przepustnicy. 3. etap: poluzować całkowicie; • Zawartość tlenku węgla (CO) w spalinach 4. etap: 30 N • m; także można regulować, lecz wymaga to użycia 5. etap: 60±5 N-m lub dokręcić o 50° przyrządu diagnostycznego producenta samo- do 55°; chodu i należy rozłączyć złącze przewodów — śruby nr 11 do 15: 6,4 do 8,5 N • m. czujnika położenia przepustnicy. Pokrywy łożysk wałów rozrządu: 10 do 12 N • m. • Wymontowanie łańcuchów napędu rozrządu Pokrywa głowicy: 4 N • m. oraz pompy oleju wbudowanej w pokrywę napę- Pokrywy korbowodów: du rozrządu wymaga uprzedniego wymontowa- — 1. etap: 14 do 15 N • m; nia głowicy silnika. — 2. etap: 23 do 29 N • m lub dokręcić o 35° do • Głowicę silnika można wymontować bez 40°. konieczności wymontowania silnika z samo- Pokrywy łożysk głównych (śruby powleczone chodu. olejem): 47 do 53 N • m. • Po zdjęciu łańcuchów napędu rozrządu nie Miska olejowa: 6 do 8 N • m. wolno obracać wałem korbowym ani wałami Tylna pokrywa kadłuba (od strony koła zama- rozrządu, gdyż grozi to uderzeniem tłoków o za- chowego): 6 do 8 N • m. wory i poważnym uszkodzeniem silnika. Koło zamachowe wersji ze skrzynką mechanicz- • Silnik wymontowuje się razem ze skrzynką ną (śruby powleczone olejem): 85 do 95 N • m. przekładniową od spodu samochodu. Tarcza napędowa wersji ze skrzynką automa- • Szczelność pokrywy napędu rozrządu, miski | tyczną (śruby powleczone olejem): 95 do olejowej, przedniej pokrywy głowicy (technolo- 105 N-m. gicznej) oraz pompy cieczy chłodzącej uzyskuje Koło pasowe wału korbowego (śruby powleczo- się dzięki zastosowaniu podczas montażu pasty ne olejem): 135 do 155 N • m. uszczelniającej. Koła zębate wałów rozrządu (śruby powleczone olejem): 100 do 130 N • m. Koła zębate pośrednie: 100 do 130 N-m. Napinacz łańcuchów napędu rozrządu: 6 do 1.2.1. Sprawdzanie 8 N-m. i regulacja silnika Płoza i ślizgacz łańcuchów napędu rozrządu: 13 do 19 N • m. SPRAWDZANIE I REGULACJA Przednia pokrywa głowicy (technologiczna): 3 do LUZU ZAWORÓW 5 N-m. Pokrywa napędu rozrządu: Uwaga. Czynności te zaleca się wykonywać, — śruby długie: 6 do 8 N • m; gdy silnik jest gorący. — śruby krótkie: 16 do 21 N-m. • Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- Świece zapłonowe: 20 do 30 N • m. ny odbiornik radiowy, należy zanotować jego Sonda lambda: 41 do 51 N • m. kod przed odłączeniem akumulatora. Korek spustu oleju: 30 do 40 N • m. • Odłączyć od pokrywy głowicy przewód od- Korek spustu cieczy chłodzącej w kadłubie: 35 prowadzenia par oleju. do 45 N • m. • Odłączyć od świec zapłonowych przewody : Kolektor dolotowy: 16 do 21 N-m. wysokiego napięcia i wykręcić świece zapłono- Kolektor wylotowy do głowicy: 26 do 30 N • m. we z głowicy. Katalizator spalin do kolektora wylotowego: 30 • Wymontować pokrywę głowicy. do 35 N • m. • Obrócić wał korbowy tak, aby znak na kole , Dolna belka zawieszenia zespołu napędowego: pasowym znalazł się naprzeciw znaku na kadłu- 45 do 55 N • m. bie silnika. Krzywki wałów rozrządu dla zaworów Śruba środkowa tylnego wspornika zawieszenia pierwszego cylindra (od strony napędu rozrzą- zespołu napędowego: 65 do 75 N • m. du) muszą przy tym być skierowane do góry. Śruby środkowe przedniego i prawego wspor- Jeśli warunek ten nie jest spełniony, należy nika zawieszenia zespołu napędowego: 45 do obrócić wał korbowy o jeden pełny obrót i usta- 55 N • m. wić naprzeciw siebie znaki ustawcze na kole 60
  • 59. Regulacja luzu zaworów pasowym i kadłubie silnika. Tłok w pierwszym • Wybrać płytkę regulacyjną o obliczonej gru- cylindrze znajdzie się wówczas w górnym mar- bości, a jeśli takiej płytki się nie produkuje, twym punkcie po suwie sprężania. wybrać płytkę o grubości najmniej różniącej się Uwaga. Wał korbowy należy obracać w kierun- od obliczonej wartości. ku zgodnym z kierunkiem jego obrotu podczas Uwaga. Płytki regulacyjne mają grubość od 2,00 pracy silnika chwytając kluczem łeb śruby mo- do 2,98 mm stopniowaną co 0,02 mm. cowania koła pasowego albo po podniesieniu • Powlec olejem silnikowym wybraną płytkę przodu samochodu i włączeniu 4. lub 5. biegu regulacyjną i umieścić ją we wgłębieniu denka obracając przednie koło w kierunku jazdy do popychacza (stroną z napisem skierowaną do przodu. popychacza). • Za pomocą szczelinomierza o odpowiedniej • Wyjąć przyrządy specjalne. grubości sprawdzić luz zaworów (między krzyw- • Postępując w poprzednio opisany sposób ką i płytką regulacyjną w denku popychacza) wyregulować luzy pozostałych zaworów. dolotowych w cylindrach nr 1 i 2 oraz wyloto- • Po regulacji sprawdzić ponownie luz wszyst- wych w cylindrach nr 1 i 3. kich zaworów i w razie potrzeby powtórnie • Wykonać jeden pełny obrót wałem korbowym wyregulować niewłaściwe wartości ich luzu. i ustawić naprzeciw siebie znaki ustawcze na • Założyć pokrywę głowicy i dokręcić śruby jej kole pasowym i kadłubie silnika. mocowania właściwym momentem. • W tym położeniu zmierzyć luz zaworów dolo- • Wkręcić świece zapłonowe i podłączyć do towych w cylindrach nr 3 i 4 oraz wylotowych nich przewody wysokiego napięcia. w cylindrach nr 2 i 4. • Podłączyć do pokrywy głowicy przewód od- • Zanotować zmierzone wartości luzu zaworów prowadzenia par oleju. i porównać je z wartościami właściwymi. • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- Luz roboczy zaworów w gorącym silniku powi- nej samochodu. nien wynosić: — dla zaworów dolotowych: 0,32 do 0,40 mm; — dla zaworów wylotowych: 0,37 do 0,45 mm. • Jeśli zmierzone wartości luzu nie mieszczą się w podanych granicach, wyregulować luz zaworów. Regulacja luzu zaworów Regulacja luzu zaworu polega na wymianie płytki regulacyjnej umieszczonej we wgłębieniu denka popychacza. Do wymiany płytki regulacyjnej nale- ży wykorzystać przyrządy Nissan KY10115110 i KV10115120 (patrz rys. 1.1). W przeciwnym ra- zie jest niezbędne wymontowanie jednego lub dwóch wałów rozrządu. Dalej opisano, ze wzglę- du na jego prostotę, tok postępowania z wykorzy- staniem wspomnianych przyrządów. • Obrócić wał korbowy tak, aby krzywka uru- chamiająca zawór, którego luz ma być regulo- wany, była skierowana do góry. Za pomocą przyrządu do wciskania popychacza KV10115110 ścisnąć sprężynę zaworu (rys. 1.1 A), unieru- chomić wciśnięty popychacz przyrządem KV10115120 i za pomocą magnesu wyjąć płytkę regulacyjną (rys. 1.1 B). Zapamiętać sposób montażu płytki (stroną z napisem do denka popychacza). • Zmierzyć i zanotować grubość wyjętej płytki, i Określić grubość płytki, którą należy zamon- tować w następujący sposób: do grubości płytki wyjętej dodać zmierzoną wartość luzu zaworu i odjąć nominalną wartość luzu zaworu. Rys. 1.1. Wymiana płytek regulacji luzu zaworów Jako nominalną wartość luzu zaworu zaleca się A — wciskanie popychacza zaworu przyrządem Nissan KV10115110 w celu ściśnięcia sprężyny zaworu, przyjmować średnią arytmetyczną granic prze- B — unieruchomienie przyrządem Nissan KV10115120 działu (dla zaworów dolotowych 0,36 mm; dla wciśniętego popychacza i wyjmowanie płytki regulacji zaworów wylotowych 0,41 mm). luzu zaworu za pomocą magnesu 61
  • 60. Silniki benzynowe UKŁADY ZASILANIA I ZAPŁONOWY • Rozłączyć złączę przewodów czujnika poło- żenia przepustnicy. • SPRAWDZANIE I USTAWIANIE KĄTA WYPRZEDZENIA ZAPŁONU • Sprawdzić wartość kąta wyprzedzenia zapło- i • Nagrzać silnik do normalnej temperatury pracy. nu przy prędkości obrotowej biegu jałowego ] • Podłączyć lampę stroboskopową zgodnie z in- kierując lampę stroboskopową na znaki na kole j strukcją jej użytkowania. pasowym wału korbowego (rys. 1.3). ] Rys. 1.2. Układy zasilania paliwem i doprowadzenia powietrza 1 — korek wlewu paliwa, 2 — uszczelka rury wlewu paliwa, 3 — rura wlewu paliwa, 4 — zbiornik paliwa, 5 — pompa paliwa, 6 — czujnik poziomu paliwa, 7 — filtr paliwa, 8 — regulator ciśnienia paliwa, 9 — kolektor paliwa wtryskiwaczy, 10 — wtryskiwacz paliwa, 11 — kolektor dolotowy, 12 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej silnik (sterowania silnika), 13 — zawór recyrkulacji spalin (EGR), 14 — przewód recyrkulacji spalin, 15 — zawór różnicowy, 16 — elektrozawór recyrkulacji spalin, 17 — zbiornik pochłaniacza par paliwa, 18 — przewód wlotu powietrza, 19 — rezonator, 20 — obudowa filtru powietrza, 2 1 — filtr par oleju, 22 — wkład filtru powietrza, 23 — pokrywa filtru powietrza, 24 — obudowa przepustnicy, 25 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 26 — regulator prędkości obrotowej biegu jałowego, 27 — przepływomierz powietrza, 28 — czujnik położenia przepustnicy, 29 — siłownik zwiększonej prędkości biegu jałowego zimnego silnika 62
  • 61. Układy zasilania i zapłonowy Rys. 1.4. Regulacja prędkości obrotowej biegu jałowego 1 — wkręt regulacyjny, 2 — złącze przewodów czujnika Rys. 1.3. Znaki ustawcze kąta wyprzedzenia zapłonu położenia przepustnicy • Jeśli wartość ta jest nieprawidłowa, poluzo- wać śruby mocowania aparatu zapłonowego i obracając nim (w odpowiednią stronę) uzyskać wymaganą wartość kąta wyprzedzenia zapłonu. • Dokręcić śruby mocujące aparat zapłonowy. • Ponownie sprawdzić kąt wyprzedzenia zapło- nu przy prędkości obrotowej biegu jałowego i jeśli jest prawidłowy, odłączyć lampę strobo- skopową. t Podłączyć złącze przewodów do czujnika po- łożenia przepustnicy. SPRAWDZANIE I REGULACJA PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ BIEGU JAŁOWEGO Warunki wstępne B • Opisane dalej czynności odnoszą się do na- grzanego silnika w dobrym stanie technicznym (sprawne: układ zasilania, przewód odprowadza- nia par oleju, obwód recyrkulacji spalin, układ wspomagania hamulców, układ wylotowy spalin). • Wszystkie odbiorniki energii elektrycznej sa- mochodu, które nie są niezbędne do pracy silnika powinny być wyłączone. • Kąt wyprzedzenia zapłonu powinien mieć wła- ściwą wartość; należy go sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować przed dalej opisanymi czynnościami. Rys. 1.5. Sprawdzanie i regulacja zwiększonej Sprawdzanie i regulacja prędkości obrotowej biegu jałowego zimnego silnika A — silnik gorący (temperatura cieczy chłodzącej • Rozłączyć złącze przewodów czujnika poło- 80 ± 5°C), B — silnik zimny (temperatura cieczy żenia przepustnicy. chłodzącej 25 ± 5°C) • Uruchomić silnik i dwa do trzech razy zwięk- 1 — sprężyna bimetalowa, 2 — śruba regulacyjna, szyć gwałtownie jego prędkość obrotową od 3 — dźwignia przepustnicy, 4 — krzywka zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 5 — znaki dla 2000 do 3000 obr/min oraz umożliwić mu silnika gorącego, 6 — znaki dla silnika zimnego powrócenie do prędkości obrotowej biegu jało- Uwaga: w gorącym silniku znaki krzywki oraz dźwigni wego. przepustnicy powinny znajdować się naprzeciw siebie. • Zanotować prędkość obrotową biegu jałowe- W przeciwnym razie należy doprowadzić je do go. W razie uzyskania niewłaściwej wartości właściwego położenia obracając śrubę regulacyjną. Powtórzyć sprawdzenie w zimnym silniku (inne znaki). wyregulować prędkość obrotową biegu jałowe- Jeśli nie znajdują się one naprzeciw siebie, należy go silnika wkrętem regulacyjnym (1, rys. 1.4) wymienić sprężynę bimetalową. 63
  • 62. Silniki benzynowe znajdującym się po prawej stronie obudowy przepustnicy. • Po zakończeniu regulacji podłączyć złącze przewodów elektrycznych do czujnika położenia przepustnicy. STEROWANIE SILNIKA ZASILANIE ELEKTRYCZNE Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest zasilane w sposób ciągły przez swój styk „46quot; i chronione bezpiecznikiem nr 41 (7,5 A) umiesz- czonym w skrzynce bezpieczników w przedziale silnika. Rys. 1.6. Usytuowanie złącza diagnostycznego Po włączeniu zapłonu napięcie akumulatora jest doprowadzane przez styk „44quot; złącza do elek- tronicznego urządzenia sterującego, a także do czterech wtryskiwaczy paliwa oraz do aparatu Rys. 1.7. Schemat systemu sterowania silnika I — akumulator, 2 — wyłącznik klimatyzacji, 3 — wyłącznik zapłonu, 4 — lampka kontrolna sterowania silnika, 5 — elektroniczne urządzenie sterujące, 6 — czujnik prędkości pojazdu, 7 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów skrzynki mechanicznej lub dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej, 8 — aparat zapłonowy (z czujnikiem położenia wału rozrządu, cewką zapłonową i modułem wzmocnienia zapłonu), 9 — katalizatory spalin, 10 — sonda lambda, II — świece zapłonowe, 12 — wtryskiwacz paliwa, 13 — regulator ciśnienia paliwa, 14 — regulator prędkości obrotowej biegu jałowego, 15 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 16 — sterownik zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 17 — przepływomierz powietrza, 18 — obudowa przepustnicy, 19 — czujnik położenia przepustnicy, 20 — filtr powietrza, 21 — elektrozawór recyrkulacji spalin oraz pochłaniacza par paliwa, 22 — zawór recyrkulacji spalin (EGR), 23 — zawór różnicowy, 24 — zbiornik paliwa, 25 — pompa paliwa, 26 — pochłaniacz par paliwa, 27 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej 64
  • 63. Sterowanie silnika zapłonowego przez styk „7quot; szarego złącza wy (styk „5quot; szarego złącza sześciostykowego) dwustykowego. Powoduje to połączenie z masą i przepływomierz powietrza (styk „3quot;). styku „4quot; elektronicznego urządzenia sterujące- Po włączeniu zapłonu są także zasilane: sonda go, dzięki czemu zostaje zamknięty obwód mocy lambda, zabezpieczona bezpiecznikiem nr 16 przekaźnika głównego. Przekaźnik ten zasila (10 A), regulator prędkości obrotowej biegu jało- przez bezpiecznik nr 41 (7,5 A) styki „38quot;, „47quot; wego wraz z elektrozaworem recyrkulacji spalin i i „109quot; urządzenia sterującego, aparat zapłono- pochłaniacza par paliwa zabezpieczone bezpiecz- Rys. 1.8. Rozmieszczenie elementów układu sterowania w przedziale silnika 1 — włącznik ciśnieniowy hydraulicznego wspomagania układu kierowniczego, 2 — obudowa przepustnicy, 3—przepływomierz powietrza, 4 — czujnik położenia przepustnicy, 5 — regulator prędkości obrotowej biegu jałowego, 6 —czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 7 — wtryskiwacz paliwa, 8 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 9 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego zimnego silnika, 10 — elektrozawór recyrkulacji spalin oraz pochłaniacza par paliwa, 11 — zawór różnicowy, 12 — zawór recyrkulacji spalin, 13 — czujnik prędkości pojazdu (skrzynka mechaniczna), 14 — regulator ciśnienia paliwa, 15 — aparat zapłonowy (z czujnikiem położenia wału rozrządu, cewką zapłonową i modułem wzmocnienia zapłonu), 16 — włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika chłodniczego klimatyzacji, 17 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów (skrzynka mechaniczna), 18 — sonda lambda, 19 — przekaźnik wentylatora (wentylatorów) układu chłodzenia (1. prędkość obrotowa w wersjach z automatyczną skrzynką przekładniową), 20 — miejsce przekaźnika wentylatorów układu chłodzenia (2. prędkość obrotowa tylko w wersjach z automatyczną skrzynką przekładniową), 21 — przekaźnik klimatyzacji 65
  • 64. FUSIBLES .45 i 4 9 p T 0 I
  • 65. Sterowanie silnika Rys. 1.9. Schemat połączeń elektrycznych sterowania silnika 1 — akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — przekaźnik główny, 4 — wtryskiwacze paliwa, 5 — sygnał do obrotomierza, 6 — rezystancja kontrolna, 7 — aparat zapłonowy, 8 — elektroniczne urządzenie sterujące, 9 — kondensator, 10 — cewka zapłonowa, 11 — czujnik położenia wału rozrządu zaworów wylotowych i prędkości obrotowej silnika, 12 — świece zapłonowe, 13 — przepływomierz powietrza, 14 — sonda lambda, 15 — czujnik położenia przepustnicy, 16 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 17 — włącznik ciśnieniowy hydraulicznego wspomagania układu kierowniczego, 18 — elektroniczne urządzenie sterujące, 19 — złącze diagnostyczne, 20 — lampka kontrolna sterowania silnika, 21 — przekaźnik pompy paliwa, 22 — pompa paliwa, 23 — prędkościomierz, 24 — czujnik prędkości pojazdu, 25 — elektrozawór układu recyrkulacji spalin oraz pochłaniacza par paliwa, 26 — regulator prędkości obrotowej biegu jałowego, 27 — regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 28 — przekaźnik klimatyzacji, 29 — pojedynczy przekaźnik wentylatorów układu chłodzenia (mechaniczna skrzynka przekładniowa), 30 — przekaźnik podwójny wentylatorów układu chłodzenia (automatyczna skrzynka przekładniowa), 31 — wentylator elektryczny o jednej prędkości, 32 — wentylator elektryczny o dwóch prędkościach, 33 — włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika chłodniczego klimatyzacji, 34 — immobilizer, 35 — czujnik położenia dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej, 36 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów skrzynki mechanicznej, 37 — zespół sterowania ogrzewaniem wnętrza samochodu (z czujnikiem parownika), 38 — zespół sterowania przewietrzaniem wnętrza samochodu, 39 — wyłącznik klimatyzacji, 40 — do czasowego wyłącznika ogrzewania szyby tylnej, 41 — do sprężarki klimatyzacji, 42 — wyłącznik ogrzewania szyby tylnej, 43 — przekaźnik ogrzewania szyby tylnej, 44 — przełącznik oświetlenia zewnętrznego, 45 — (+) zasilania stałego, 46 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu lub rozrusznika FUSIBLE — bezpiecznik, FUSIBLES — bezpieczniki, N° — numer nikiem nr 25 (10 A). Elektroniczne urządzenie Przedstawione dalej parametry elektryczne ele- sterujące łączy z masą swój styk „106quot;, co mentów wchodzących w skład systemu wtrysko- umożliwia włączenie przekaźnika pompy paliwa wo-zapłonowego są wynikiem pomiarów wyko- chronionej bezpiecznikiem nr 17 (15 A). Wszyst- nanych klasycznym multimetrem wzbogaconym kie wymienione bezpieczniki znajdują się w skrzyn- o funkcje specyficzne dla zastosowań samocho- ce bezpieczników we wnętrzu nadwozia. dowych (obrotomierz, pomiar czasu wtrysku Jeśli w ciągu około 5 sekund nie nastąpi próba paliwa, sygnałów sondy lambda itd.). Prawidło- uruchomienia silnika (brak sygnału od czujnika we przeprowadzenie diagnostyki wymaga dys- położenia wału rozrządu i prędkości obrotowej), ponowania przyrządem o parametrach co naj- elektroniczne urządzenie sterujące przerywa mniej równorzędnych. połączenie z masą styku „106quot; i przerywa w ten sposób zasilanie elektryczne pompy paliwa. Wykorzystanie procedury diagnostycznej Zasilanie to może być wznowione tylko wówczas, gdy elektroniczne urządzenie sterujące otrzyma Przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej sygnał z czujnika położenia wału rozrządu. Jeśli należy koniecznie sprawdzić spełnienie warun- uruchomiony silnik się zatrzyma, a kluczyk w wy- ków wstępnych podanych dalej oraz uwzględ- łączniku zapłonu pozostanie w pozycji włączone- nienie następujących zaleceń. go zapłonu, zasilanie elektryczne pompy paliwa • Parametry elektryczne podane bez tolerancji zostaje wyłączone po około 1 sekundzie. są wynikiem pomiarów wykonanych w konkret- Elektroniczne urządzenie sterujące otrzymuje nym samochodzie. Ich interpretacja powinna sygnały o uruchamianiu silnika przez swój styk „34quot;, chroniony bezpiecznikiem nr 26 (7,5 A) umieszczonym w skrzynce bezpieczników we wnętrzu nadwozia. W samochodach wyposażonych w układ klima- tyzacji podczas pracy silnika na biegu jałowym elektroniczne urządzenie sterujące łączy z masą, chroniony bezpiecznikiem nr 6 (7,5 A) swój styk „11quot;, dzięki czemu uruchamia przekaźnik klima- tyzacji i zasila regulator zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego. DIAGNOSTYKA SYSTEMU WTRYSKOWO-ZAPŁONOWEGO Procedura diagnostyczna, jak również opisane Rys. 1.10. Usytuowanie zespołu pompy i czujnika dalej sposoby sprawdzania, dotyczą tylko samo- poziomu paliwa w zbiorniku pod siedziskiem tylnego chodów, którym jest poświęcone niniejsze opra- siedzenia cowanie (patrz tablica identyfikacyjna). Według 1 — przewód tłoczenia paliwa do wtryskiwaczy, 2 — przewód powrotu nadmiaru paliwa, 3 — złącze posiadanych infoirmacji są one zgodne z ich elektryczne silnika pompy, 4 — złącze elektryczne specyfikacjami oryginalnymi. czujnika poziomu paliwa 67
  • 66. Silniki benzynowe • Samochód nie może przebywać w kabinie lakierniczej w temperaturze 80°C dłużej niż 20 minut. • Przed sprawdzaniem ciśnienia sprężania w cy- lindrach silnika należy wyjąć przekaźnik pompy paliwa ze skrzynki przekaźników we wnętrzu nadwozia lub wyjąć bezpiecznik nr 17 ze skrzyn- ki bezpieczników we wnętrzu nadwozia. Silnik w ciągu kilku sekund po uruchomieniu zatrzy- ma się z powodu braku paliwa. • Należy unikać wywoływania łuku elektrycz- nego podczas wszelkich czynności związa- nych z elementami instalacji elektrycznej sa- Rys. 1.11. Usytuowanie zbiornika pochłaniacza par paliwa (1) i filtru paliwa (2) mochodu. Podczas wymiany filtru paliwa należy zawrócić uwagę, • Podczas pomiarów należy unikać podłącza- aby odsądzenie nowego filtru było skierowane do góry nia końcówek pomiarowych przyrządu bezpo- średnio do styków złącza wielostykowego elek- tronicznego urządzenia sterującego. Zaleca się uwzględniać istniejące zawsze rozrzuty produk- odsunięcie osłony z tworzywa sztucznego cyjne. umieszczonej z tyłu złącza wielostykowego i po- • Korzystanie z podanych procedur wymaga dłączenie końcówek bezpośrednio do końców wcześniejszego poznania działania systemu wtry- odpowiednich przewodów elektrycznych wiązki. skowo-zapłonowego. • Przy wszelkich czynnościach dotyczących złą- • Procedura diagnostyczna powinna zawsze roz- czy przewodów należy sprawdzać stan ich sty- poczynać się od analizy objawów niesprawności. ków, obecność uszczelki oraz skuteczność dzia- łania zatrzasku złącza. Zalecenia • Podczas pomiarów rezystancji wewnętrznej • Podczas pracy silnika nie wolno odłączać omawianych elementów akumulator powinien akumulatora ani elektronicznego urządzenia ste- być odłączony od instalacji elektrycznej samo- rującego silnika. chodu. • Podczas ładowania z wykorzystaniem obcego • W samochodach wyposażonych w kodowany źródła zasilania akumulator powinien być odłą- radioodbiornik przed odłączeniem akumulatora czony od instalacji elektrycznej samochodu. należy zanotować kod radioodbiornika. • Przed rozpoczęciem spawania elektrycznego Warunki wstępne elementów nadwozia należy obowiązkowo odłą- czyć elektroniczne urządzenie sterujące. • Sprawdzić, czy w zbiorniku samochodu znaj- duje się dostateczna ilość właściwego paliwa. • Sprawdzić stan techniczny i sprawność: — obwodu rozruchu (akumulatora, przewodów i rozrusznika); — filtru paliwa oraz prawidłowość jego montażu; — przewodów odprowadzenia par oleju (czy są szczelne i drożne); — przewodów paliwa (czy są szczelne i drożne); Rys. 1.12. Rozmieszczenie elementów układu sterowania silnika we wnętrzu samochodu 1 — elektroniczne urządzenie sterujące, 2 — przekaźnik główny, 3 — przekaźnik pompy paliwa (dostępny po zdjęciu pokrywy bezpieczników) Dostęp do elektronicznego urządzenia sterującego J uzyskuje się po zdjęciu w dolnej części zespołu ogrzewania podzespołu rozdzielającego powietrze i przewodu kierującego powietrze na podłogę oraz po Rys. 7.73. Identyfikacja styków złączy aparatu zdjęciu pokrywy tego urządzenia zapłonowego 68
  • 67. Sterowanie silnika 10! 1 2I CV*105106107i e 1 2 3 4 5 6 7 0C o 1 S1 01111 2 1 3114 1151 6 B g 10 11 12 13 14 0 1 1 1 1 H 15 16 17 1 19 20 21 22 31 32 33 34 35 36 37 38 39 G 23 24 25 26 27 28 29 30 40 41 42 43 44 45 46 47 48 Rys. 1.14. Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego — układu doprowadzenia powietrza (szczelność Procedura diagnostyczna poszczególnych elementów oraz ich połączeń); Uwaga. Jeśli pomimo wykonania podanej dalej — obwodu recyrkulacji spalin (drożność ele- procedury nie wykryje się przyczyny niespraw- mentów, szczelność połączeń); ności, a objawy niesprawności będą nadal wy- — linki pedału przyspieszenia (czy po zwolnie- stępowały, wtedy w ostatniej kolejności należy niu pedału dźwignia przepustnicy opiera się o wymienić elektroniczne urządzenie sterujące sil- jeden zderzak, a po wciśnięciu pedału do oporu nika. opiera się o drugi zderzak); — obwodu podciśnieniowego wspomagania ha- Sprawdzenie zasilania elektrycznego mulców (szczelność i drożność). systemu wiryskowo-zapłonowego — silnika jako całości pod względem mecha- Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nicznym (ciśnienie sprężania, luz zaworów, usta- zasilania elektrycznego systemu wtryskowo-za- wienie rozrządu itd.); płonowego i powinno być wykonywane przy — świec zapłonowych (odpowiedni typ, właści- podłączonych wszystkich złączach (w tym także wy odstęp elektrod, pewność podłączenia prze- wielostykowym złączu elektronicznego urządze- wodów). nia sterującego silnika). Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami właściwa niesprawności 1/1 Zapłon wyłączony „46quot; złącza urządzenia sterującego Napięcie • Wiązka przewodów między akumulato- i masa akumulatora rem i stykiem 46 złącza urządzenia steru- jącego. • Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce bezpieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika 1/2 „ 1 quot; i „3quot; złącza przekaźnika głów- • Wiązka przewodów między akumulato- nego (obok elektronicznego urzą- rem i złączem przekaźnika głównego. dzenia sterującego silnika) i masa • Wiązka przewodów między akumulato- rem i stykiem „46quot; złącza urządzenia ste- rującego. • Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce bezpieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika 1/3 „2quot; złącza przekaźnika głównego • Przekaźnik główny i masa 1/4 „4quot; złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „4quot; złącza urzą- i masa dzenia sterującego i stykiem „2quot; złącza przekaźnika głównego 1/5 „ 1 quot; złącza wyłącznika zapłonu • Wiązka przewodów między akumula- i masa torem i stykiem „ 1 quot; złącza wyłącznika za- płonu. • Bezpiecznik I (30A) w skrzynce bez- pieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika 1/6 „3quot; złącza przekaźnika klimatyzacji • Wiązka przewodów między akumulato- (skrzynka przekaźników po prawej rem i stykiem „3quot; złącza przekaźnika kli- stronie przedziału silnika) i masa matyzacji. • Bezpiecznik nr 30 (7,5 A) w skrzynce bezpieczników w przedziale silnika. • Bezpiecznik dużej mocy G (75 A) w skrzyn- ce bezpieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika 69
  • 68. Silniki benzynowe Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami właściwa niesprawności Zapłon włączony „2quot; i „3quot; złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Wyłącznik zapłonu i masa (kluczyk w położeniu „ACCquot;, akumulatora następnie „ONquot;) „44quot; złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykami: „44quot; złącza i masa urządzenia sterującego oraz „3quot; złącza wyłącznika zapłonu „5quot; złącza przekaźnika głównego • Przekaźnik główny (obok elektronicznego urządzenia steryującego silnika) i masa „38quot;, „47quot;, „109quot; złącza urządzenia • Przewód między stykami „38quot;, „47' sterującego i masa urządzenia ste- „109quot; złącza urządzenia sterującego i ma rującego oraz „5quot; złącza przekaź- są oraz stykiem „5quot; złącza przekaźniki nika głównego głównego „5quot; złącza (szare 6-stykowe) apa- • Przewód między stykiem „5quot; złącza apa- ratu zapłonowego (czujnik położe- ratu zapłonowego oraz stykiem „5quot; złącza nia wału rozrządu) i masa przekaźnika głównego „7quot; złącza (szare 2-stykowe) apa- • Przewód między stykiem „7quot; złącza apa- ratu zapłonowego i masa ratu zapłonowego oraz stykiem „3quot; złącza wyłącznika zapłonu „3quot; złącza przepływomierza powie- • Przewód między stykami „3quot; złącza prze- trza i masa pływomierza powietrza j „5quot; złącza prze- kaźnika głównego „2quot; złącza każdego wtryskiwacza • Przewód między stykami „2quot; złącza da- paliwa i masa nego wtryskiwacza paliwa i „3quot; złącza wy- łącznika zapłonu Zapłon włączony „ 1 quot; złącza regulatora prędkości • Wiązka przewodów między stykiem obrotowej biegu jałowego i masa „ 1 quot; regulatora prędkości obrotowej bie- gu jałowego i stykiem „3quot; wyłącznika zapłonu. • Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia „ 1 quot; i „3quot; złącza przekaźnika pom- • Przewód między stykiem „ 1 ' i „3quot; złą- py paliwa oraz masa cza przekaźnika pompy paliwa i wyłączni- kiem zapłonu. • Bezpiecznik nr 17 (15 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia „2quot; złącza przekaźnika pompy pa- • Przekaźnik pompy paliwa liwa i masa 1/18 „106quot; złącza urządzenia sterujące- • Przewód między stykiem „106' złącza go i masa urządzenia sterującego oraz stykiem „2quot; złącza przekaźnika pompy paliwa „2quot; złącza elektrozaworu recyrku- • Wiązka przewodów między stykiem „2quot; lacji spalin i pochłaniacza par pali- złącza elektrozaworu recyrkulacji spalin wa oraz masa i wyłącznikiem zapłonu. • Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia 1/20 ,3quot; złącza sondy lambda i masa • Wiązka przewodów między stykiem „3' złącza sondy lambda i wyłącznikiem za- płonu. • Bezpiecznik nr 16 (10 A) w skrzynce bezpieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia 70
  • 69. Sterowanie silnika Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami właściwa niesprawności Zapłon włączony „ 1 quot; złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza prze- (skrzynka przekaźników po prawej akumulatora kaźnika klimatyzacji i wyłącznikiem zapłonu. stronie przedziału silnika) i masa • Bezpiecznik nr 6 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia „2quot; złącza przekaźnika klimatyzacji • Przekaźnik klimatyzacji masa „11quot; złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „11quot; złącza masa urządzenia sterującego i stykiem „2quot; złą- cza przekaźnika klimatyzacji Pomiary podczas dzia- „5quot; złącza przekaźnika pompy pa- • Przekaźnik pompy paliwa łania wyłącznika czaso- iwa i masa wego „ 1 quot; złącza (brązowe 2-stykowe) • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza pompy paliwa i masa pompy paliwa i stykiem „5quot; złącza prze- kaźnika pompy paliwa 1/26 106 złącza urządzenia sterującego Napięcie i masa 0V Pomiary podczas rozru- „6quot; złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Stacyjka chu silnika i masa (kluczyk w położeniu „STquot;) akumulatora 1/28 „34quot; złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „34quot; złącza masa urządzenia sterującego i stykiem „6quot; złą- cza wyłącznika zapłonu. • Bezpiecznik nr 26 (7,5 A) w skrzynce bezpieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia Pomiar podczas pracy ,5quot; złącza przekaźnika klimatyza- • Przekaźnik klimatyzacji silnika na biegu jałowym cji (skrzynka bezpieczników w prze- i włączona klimatyzacja dziale silnika) i masa „ 1 quot; złącza regulatora zwiększonej • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza re- prędkości obrotowej biegu jałowe- gulatora zwiększonej prędkości obrotowej go i masa biegu jałowego i stykiem „5quot; złącza prze- kaźnika klimatyzacji 11 złącza urządzenia sterującego Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące sil- i masa 0V Sprawdzenie czujników, urządzeń złącza wielostykowego elektronicznego urządzenia wykonawczych i wiązek przewodów sterującego silnika lub, jeśli wymaganie takie poda- Sprawdzenie to polega na ocenie stanu urządzeń no w tabeli, po odłączeniu złącza wielostykowego zewnętrznych względem elektronicznego urządze- od elektronicznego urządzenia sterującego. Pod- nia sterującego silnika i powinno być wykonywane czas pomiarów złącza przewodów elementów po podłączeniu przyrządu pomiarowego do styków sprawdzanych nie powinny być odłączane. Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny sprawdzany stykami właściwa niesprawności Czujnik położenia wału „5quot; złącza (szare 6-stykowe) apa- Nie podano • Czujnik położenia wału rozrządu i pręd- rozrządu i prędkości ratu zapłonowego oraz „40quot; i „31quot; w dokumentacji kości obrotowej silnika. obrotowej silnika złącza urządzenia sterującego producenta • Przewód między stykiem „4quot; złącza czuj- nika oraz stykami „40quot; i „31quot; złącza urzą- dzenia sterującego. • Ekranowanie przewodów „6quot; złącza (szare 6-stykowe) apa- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „6quot; złącza czuj- ratu zapłonowego i masa 0,5 a nika i masą 22 Przepływomierz powie- „3quot; złącza przepływomierza powie- / Nie podano • Przepływomierz powietrza. trza trza oraz „21quot; i „29quot; złącza urządze- w dokumentacji • Przewód między stykiem „3quot; złącza nia sterującego producenta przepływomierza powietrza oraz stykiem „21quot; i „29quot; złącza urządzenia sterującego 71
  • 70. Silniki benzynowe Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności Przepływomierz powie- „ 1 quot; złącza przepływomierza powie- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza prze- trza trza i „16quot; złącza urządzenia steru- 0,5 £2 pływomierza powietrza i stykiem „16quot; złą- jącego cza urządzenia sterującego. • Ekranowanie przewodów „2quot; złącza przepływomierza powie- • Przewód między stykiem „2quot; złącza prze- trza oraz „21quot; i „29quot; złącza urządze- pływomierza powietrza oraz stykiem „21quot; nia sterującego i „29quot; złącza urządzenia sterującego „ 1 quot; złącza przepływomierza powie- • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza prze- trza i masa pływomierza powietrza i masą 2/3 Czujnik temperatury „18quot; i „21quot; oraz „29quot; złącza urzą- Patrz dane • Czujnik temperatury cieczy chłodzącej. cieczy chłodzącej dzenia sterującego w rozdz. 1.1 • Przewód między stykiem „2quot; złącza czuj- nika i stykiem „18quot; złącza urządzenia ste- rującego. • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czuj- nika i stykami „21quot; oraz „29quot; złącza urzą- dzenia sterującego 2/4 Aparat zapłonowy „8quot; złącza (szare 2-stykowe) apa- Rezystancja • Rezystancja kontrolna. ratu zapłonowego i „3quot; złącza urzą- 2200 O. • Przewód między stykiem „8quot; złącza apa- dzenia sterującego ratu zapłonowego i stykiem „1quot; złącza re- zystancji kontrolnej. • Przewód między stykiem „2quot; rezystan- cji kontrolnej i stykiem „3quot; złącza urządze- nia sterującego „ 1 quot; złącza (szare 6-stykowe) apa- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „ 1quot; złącza apa- ratu zapłonowego i „ 1 quot; złącza urzą- 0,5 0 ratu zapłonowego i stykiem „1quot; złącza dzenia sterującego urządzenia sterującego „2quot; złącza (szare 6-stykowe) apa- • Przewód między stykiem „2quot; złącza apa- ratu zapłonowego i masa ratu zapłonowego i masą „2quot; złącza (szare 6-stykowe) apa- Rezystancja bliska • Moduł wzmocnienia zapłonu ratu zapłonowego i „8quot; złącza (sza- re 2-stykowe) aparatu zapłonowe- on go 2/5 Cewka zapłonowa „7quot; i „8quot; złącza (szare 2-stykowe) Rezystancja • Cewka zapłonowa (uzwojenie pierwotne) aparatu zapłonowego 1Q 2/6 Cewka zapłonowa „7quot; złącza (szare 2-stykowe) apa- Rezystancja I (uzwojenie wtórne) ratu zapłonowego i wyjście wyso- 10k£i kiego napięcia aparatu zapłono- wego 2/7 Czujnik położenia prze- „37quot; oraz „21quot; i „29quot; złącza urzą- Rezystancja • Czujnik położenia przepustnicy. pustnicy dzenia sterującego 4590 ii • Przewód między stykiem „ 1quot; złącza czuj- nika położenia przepustnicy i stykiem „37quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „3quot; złącza czujnika położenia przepustnicy oraz sty- kiem „29quot; i „21quot; złącza urządzenia steru- jącego „37' i „20quot; złącza urządzenia steru- Pedał swobodny: • Czujnik położenia przepustnicy. jącego rezystancja 4000 O. • Przewód między stykiem „ 1quot; złącza czuj- Pedał wciśnięty nika położenia przepustnicy i stykiem „37quot; do oporu: rezystancja złącza urządzenia sterującego. 500 ii • Przewód między stykiem „2quot; złącza czuj- nika położenia przepustnicy i stykiem „20quot; złącza urządzenia sterującego. • Ekranowanie przewodów „20' oraz „21quot; i „29quot; złącza urzą- Pedał swobodny: • Czujnik położenia przepustnicy. dzenia sterującego rezystancja 500 Q. • Przewód między stykiem „2quot; złącza czuj- Pedał wciśnięty nika położenia przepustnicy i stykiem „20quot; do oporu: rezystancja złącza urządzenia sterującego. 4000 Q • Przewód między stykiem „3quot; złącza czuj- nika położenia przepustnicy oraz stykiem ,21quot; i „29quot; złącza urządzenia sterującego. • Ekranowanie przewodów 72
  • 71. Sterowanie silnika Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności 2/8 Wtryskiwacz paliwa 1. cy- „2quot; złącza wtryskiwacza paliwa Rezystancja • Wtryskiwacz paliwa 1. cylindra. lindra 1. cylindra i „101quot; złącza urządze- 10do14ii • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza wtry- nia sterującego skiwacza paliwa 1. cylindra i stykiem „101quot; złącza urządzenia sterującego 2/9 Wtryskiwacz paliwa 2. cy- „2quot; złącza wtryskiwacza paliwa 2. • Wtryskiwacz paliwa 2. cylindra. lindra cylindra i „110quot; złącza urządzenia • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza wtry- sterującego skiwacza paliwa 2. cylindra i stykiem „110quot; złącza urządzenia sterującego 2/10 Wtryskiwacz paliwa 3. „2quot; złącza wtryskiwacza paliwa 3. Rezystancja • Wtryskiwacz paliwa 3. cylindra. cylindra cylindra i „103quot; złącza urządzenia 10do 14ii • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza wtry- sterującego skiwacza paliwa 3. cylindra i stykiem „103quot; złącza urządzenia sterującego 2/11 Wtryskiwacz paliwa 4. „2quot; złącza wtryskiwacza paliwa 4. cylindra cylindra i „112quot; złącza urządzenia • Wtryskiwacz paliwa 4. cylindra. sterującego • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza wtry- skiwacza paliwa 4. cylindra i stykiem „112quot; złącza urządzenia sterującego 2/12 Pompa paliwa „ 1 quot; i „2quot; złącza pompy paliwa Rezystancja • Pompa paliwa 1 do 5 £2 „2quot; złącza pompy paliwa i masa Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „2quot; złącza 0,5 0 pompy paliwa i masą 2/13 Regulator prędkości ob- „ 1 quot; złącza regulatora prędkości Rezystancja • Regulator prędkości obrotowej biegu ja- rotowej biegu jałowego obrotowej biegu jałowego i „113quot; 10 Q łowego. złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „2quot; złącza re- gulatora prędkości obrotowej biegu jało- wego i stykiem „113quot; złącza urządzenia sterującego 2/14 Regulator zwiększonej „ 1 quot; i „2quot; złącza regulatora zwiększo- Rezystancja • Regulator zwiększonej prędkości obro- prędkości obrotowej nej prędkości obrotowej biegu ja- 26 Q towej biegu jałowego biegu jałowego (wersje łowego z klimatyzacją) „2quot; złącza regulatora zwiększone Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „2quot; złącza re- prędkości obrotowej biegu jałowe- 0,5 i i gulatora zwiększonej prędkości obrotowej go i masa biegu jałowego i masą 2/15 Elektrozawor recyrkula- „2quot; złącza elektrozaworu recyrku- Rezystancja • Elektrozawor recyrkulacji spalin i pochła- cji spalin i pochłaniacza lacji spalin i pochłaniacza par pali- 32,6 Q niacza par paliwa. par paliwa wa oraz „105quot; złącza urządzenia • Przewód między stykiem „1quot; złącza elek- sterującego trozaworu recyrkulacji spalin i pochłania- cza par paliwa oraz stykiem „105quot; złącza urządzenia sterującego 2/16 Sonda lambda (rezy- „ 1 quot; złącza sondy lambda i „102quot; Rezystancja • Sonda lambda. stancja podgrzewania) złącza urządzenia sterującego 2,3 do 4,3 i i • Przewód między stykiem „1quot; złącza son- dy lambda i stykiem „102quot; złącza urządze- nia sterującego 2/17 Włącznik ciśnieniowy „43quot; złącza urządzenia sterującego Koła ustawione • Włącznik ciśnieniowy obwodu wspoma- obwodu wspomagania i „ 1 quot; złącza włącznika ciśnieniowe- do jazdy prosto: gania układu kierowniczego. układu kierowniczego go obwodu wspomagania układu rezystancja < i i . * > • Przewód między stykiem „43quot; złącza kierowniczego Koła skręcone: urządzenia sterującego i stykiem „ 1 quot; złą- rezystancja maks. cza włącznika ciśnieniowego obwodu 0,5 i i wspomagania układu kierowniczego „2quot; złącza włącznika ciśnieniowe- Rezystancja • Przewód między stykiem „2quot; złącza go obwodu wspomagania układu maks. 0,5 ii włącznika ciśnieniowego obwodu wspo- kierowniczego i masa magania układu kierowniczego i masą 2/18 Czujnik położenia dźwi- „35quot; złącza urządzenia sterującego Włączony dowolny • Czujnik położenia dźwigni zmiany bie- gni zmiany biegów i „ 1 quot; złącza czujnika położenia bieg: rezystancja < i i . * > gów skrzynki mechanicznej. skrzynki mechanicznej dźwigni zmiany biegów Dźwignia w położeniu • Przewód między stykiem „35quot; złącza neutralnym: rezystancja urządzenia sterującego i stykiem „ 1 quot; złą- maks. 0,5 ii cza czujnika położenia dźwigni zmiany bie- gów skrzynki mechanicznej „2quot; złącza czujnika położenia dźwi- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „2quot; czujnika gni zmiany biegów skrzynki mecha- 0,5 i2 położenia dźwigni zmiany biegów skrzyn- nicznej i masa ki mechanicznej i masą 73
  • 72. Silniki benzynowe Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności 2/19 Czujnik położenia dźw - „35quot; złącza urządzenia sterującego Dźwignia w położeniu • Czujnik położenia dźwigni wybon gni wyboru biegów „2quot; złącza czujnika położenia „Rquot;, „Dquot;, „1quot;, „2quot; gów skrzynki automatycznej. skrzynki automatycznej dźwigni wyboru biegów skrzynki lub „3quot;: • Przewód między stykiem „35quot; z automatycznej rezystancja •> Q. * urządzenia sterującego i stykiem „2 Dźwignia w położeniach cza czujnika •• „Pquot; i „Nquot;: rezystancja I maks. 0,5 Q „ 1 quot; złącza czujnika położenia dźwi- Rezystancja maks. • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza gni wyboru biegów skrzynki auto- 0,5 O. nika i masą matycznej i masa 2/20 Masy elektronicznego „6quot;, „13quot;, „39quot;, „48quot;, „107quot;, „108quot;, Rezystancja maks. • Przewody między stykami „6quot;, „ urządzenia sterującego „116quot; złącza urządzenia sterujące- 0,5 ii „39quot;, „48quot;, „107quot;, „108quot;, „116quot; złącza i silnika go i masa dzenia sterującego i masą Sprawdzenie zasilania elektrycznego złącza wielostykowego urządzenia sterująci czujników pasywnych oraz sygnałów silnika, a złącze to powinno być podłączone wytwarzanych przez czujniki aktywne urządzenia sterującego. Ze względów prakty Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nych zaleca się wykorzystanie przy sprawdza zasilania elektrycznego lub sygnałów czujników. płytki zaciskowej włączonej szeregowo mię< Pomiary powinny być wykonywane na stykach urządzenie sterujące i jego złącze wielostyko Nr Element Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne- przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności Kontrola zasilania elektrycznego lub przekazywanego sygnału (stacyjka włączona) 3/1 Czujnik temperatury cie- „18' i „21quot; lub „29quot; złącza urządze- Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące s czy chłodzącej nia sterującego 5V nika 3/2 Czujnik położenia prze- „37' i „21quot; lub „29quot; złącza urządze- pustnicy nia sterującego 3/3 Czujnik położenia dźwi- „35quot; złącza urządzenia sterującego Włączony • Elektroniczne urządzenie sterujące si gni zmiany biegów i „ 1 quot; złącza czujnika położenia dowolny bieg: nika skrzynki mechanicznej dźwigni zmiany biegów skrzynki napięcie 5 V mechanicznej Dźwignia w położeniu neutralnym: napięcie 0 V i 3/4 Czujnik położenia dźwi- „35quot; złącza urządzenia sterującego Dźwignia w położeniu • Elektroniczne urządzenie sterujące sil gni wyboru biegów i „2quot; złącza czujnika położenia „Rquot;, „Dquot;, „1quot;, „2quot; nika skrzynki automatycznej dźwigni wyboru biegów skrzynki lub „3quot;: automatycznej napięcie 5 V Dźwignia w położeniach „Pquot; i „Nquot;: napięcie 0 V Kontrola zasilania elektrycznego lub przekazywanego sygnału (podczas pracy silnika) 3/5 Czujnik położenia wału „40quot; i „31quot; złącza urządzenia ste- Wahania napięcia • Czujnik położenia wału rozrządu i pręd- rozrządu i prędkości rującego oraz masa od 0 do 5 V kości obrotowej silnika obrotowej silnika i zmienna częstotliwość w funkcji prędkości obrotowej silnika 3/6 Sonda lambda „19quot; i „102quot; złącza urządzenia ste- Wahania napięcia • Sonda lambda. rującego od 0,1 do 0,8 V • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza son- po nagrzaniu silnika dy lambda i stykiem „ 102quot; złącza urządze- nia sterującego. • Przewód między stykiem „2quot; złącza son- dy lambda i stykiem „19quot; złącza urządze- nia sterującego. • Ekranowanie przewodów 3/7 Włącznik ciśnieniowy „43quot; złącza urządzenia sterującego Koła ustawione • Elektroniczne urządzenie sterujące sil- obwodu wspomagania i „ 1 quot; złącza włącznika ciśnieniowe- do jazdy prosto: nika układu kierowniczego go obwodu wspomagania układu napięcie 0 V. kierowniczego Koła skręcone: napięcie 5 V 74
  • 73. Sterowanie silnika Sprawdzenie układu zasilania paliwem Sprawdzenie to polega na ocenie sprawności poszczególnych elementów układu zasilania paliwem. Nr Element Wartość Prawdopodobne przyczyny Warunki pomiaru testu sprawdzany właściwa niesprawności 4/1 Zasilanie elektryczne Złącze pompy odłączone, zapłon Napięcie akumulatora * Zasilanie prawidłowe pompy paliwa włączony (podczas oczekiwania na wyłączenie). Pomiar między stykiem „ 1 quot; złącza Napięcie 0 V • Patrz testy: 1/15, 1/19, 1/20 i 1/21. pompy i masą • Przerwa w obwodzie 4/2 Ciśnienie zasilania Przewody paliwa w dobrym stanie. P = 0 kPa • Patrz test 4/1 Podłączyć manometr między prze- P < P reguł. • Zacisnąć przewody powrotu paliwa. Jeśli wód zasilania kolektora wtryskiwa- ciśnienie wzrasta, wymienić regulator ciśnie- czy i filtr paliwa. nia paliwa. W przeciwnym razie sprawdzić szczelność wtryskiwaczy paliwa, następnie powtórzyć pomiar z nową pompą paliwa Zewrzeć styki „3quot; i „5quot; złącza prze- P > P reguł. * Wymienić regulator ciśnienia paliwa kaźnika pompy paliwa 4/3 Sprawdzanie ciśnienia Powtórzyć warunki testu 4/2, na- W ciągu 10 minut nie ma • Ciśnienie resztkowe prawidłowe resztkowego paliwa stępnie szczelnie zacisnąć przewo- znaczącego spadku ci- dy zasilania i powrotu paliwa śnienia Szybki spadek ciśnienia • Sprawdzić szczelność wtryskiwaczy pa- liwa. • Sprawdzić stan przewodów paliwa 1.2.2. Naprawy nie wymagające • Wymontować paski napędu osprzętu (patrz odpowiedni opis). wymontowania silnika • Wymontować koło pasowe i pompę wspoma- gania układu kierowniczego wraz z jej wsporni- UKŁAD ROZRZĄDU kiem (nie odłączać przewodów hydraulicznych), odsunąć ją i podwiesić w przedziale silnika za Wymontowanie i zamontowanie łańcuchów pomocą miękkiego drutu. napędu rozrządu oraz ustawianie rozrządu • Wymontować obejmę wspornika głowicy. Wymontowanie łańcuchów • Odłączyć od pokrywy głowicy przewód od- prowadzenia par oleju. • W celu obniżenia ciśnienia w układzie zasilania • Wymontować obudowę filtru powietrza. paliwem wyjąć przekaźnik pompy paliwa (znajdu- jący się w skrzynce przekaźników w przedziale • Odłączyć przewody wysokiego napięcia i wy- silnika) i uruchomić silnik. Po kilku sekundach kręcić świece zapłonowe. silnik zatrzyma się z powodu braku paliwa. • Wymontować pokrywę głowicy. • Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- • Obrócić wał korbowy tak, aby znak na jego ny odbiornik radiowy, należy zanotować jego kole pasowym znalazł się naprzeciw znaku na kod przed odłączeniem akumulatora. kadłubie silnika w położeniu GMP 1. cylindra po • Podnieść i podeprzeć przód samochodu, zdjąć suwie sprężania. Krzywki wałów rozrządu zawo- prawe koło przednie i wymontować osłonę prze- rów pierwszego cylindra (od strony napędu roz- ciwbłotną. rządu) powinny być skierowane do góry. Jeśli • Wymontować dolne osłony przedziału silnika. warunek ten nie jest spełniony, należy obrócić • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni wał korbowy jeszcze o jeden pełny obrót i po- opis w p. 1.2.6). nownie ustawić znaki naprzeciw siebie. • Spuścić olej z silnika do podstawionego na- • Zdjąć kopułkę aparatu zapłonowego. Palec czynia o odpowiedniej pojemności. rozdzielacza powinien wskazywać „godzinę 5quot;. • Rozłączyć złącza elektryczne aparatu zapło- IV przedziale silnika nowego, oznaczyć jego położenie względem • Poluzować elementy mocowania kół paso- głowicy i wymontować go. wych pompy cieczy chłodzącej i pompy wspo- • Wymontować koło pasowe pompy cieczy chło- magania układu kierowniczego. dzącej. 75
  • 74. Silniki benzynowe Rys. 1.17. Rozmieszczenie śr pokrywy napędu rozrządu , Rys. 1.15. Unieruchomienie wału rozrządu zaworów dolotowych za pomocą płaskiego klucza 22 mm • Odłączyć złącza przewodów elektrycznyc od: regulatorów prędkości obrotowej biec • Wymontować przednią pokrywę głowicy (tech- jałowego, przepływomierza powietrza, czujnil- nologiczną). położenia przepustnicy, wtryskiwaczy paliw, • Odłączyć od głowicy elastyczne przewody elektrozaworu recyrkulacji spalin, czujników ten układu chłodzenia i wymontować obudowę ter- peratury cieczy chłodzącej i sondy lambd; mostatu. Odłączyć wiązkę przewodów elektrycznych o • Wymontować napinacz łańcucha pierwotne- głowicy. go napędu rozrządu i zdjąć jego uszczelkę. • Odłączyć przewody paliwa od kolektora pal • Wymontować napinacz łańcucha wtórnego wa wtryskiwaczy. napędu rozrządu. • Odłączyć od dźwigni przepustnicy linkę peda • Odkręcić śruby mocujące koła zębate wałów łu przyspieszenia. rozrządu. Unieruchomić wały rozrządu za pomo- • Odłączyć przednią rurę wylotową od kolekto cą płaskiego klucza 22 mm (patrz rys. 1.15). ra wylotowego. • Zdjąć łańcuch wtórny napędu rozrządu wraz • Odkręcić stopniowo, w kolejności odwrotne kołami zębatymi wałów rozrządu. do zalecanej podczas dokręcania, śruby moco • Wykręcić śrubę mocującą koła pośrednie i ich wania głowicy i wyjąć je. oś. • Za pomocą odpowiedniej dźwigni podważyć • Równomiernie i stopniowo odkręcić śruby głowicę wraz z kolektorami w celu oddzielenia pokryw łożysk wałów rozrządu w kolejności jej od kadłuba i po upewnieniu się, że wszystkie podanej na rysunku 1.16. doprowadzone do niej przewody elektryczne • Zdjąć pokrywy łożysk wałów rozrządu, ułożyć zostały odłączone, zdjąć głowicę z kadłuba, je we właściwej kolejności i wyjąć wały rozrządu. Ustawić głowicę na specjalnym stojaku lub na • Wymontować wspornik kolektora dolotowego. stole warsztatowym na drewnianych podstaw] • Odłączyć elastyczne przewody podciśnienia kach, chroniących jej dolną powierzchnię przedj od: zaworu i elektrozaworu recyrkulacji spalin, porysowaniem. Nie obracać zdjętej głowicy, aby] zaworu różnicowego, obudowy przepustnicy, nie wypadły z niej popychacze. I regulatora ciśnienia paliwa i kolektora dolotowe- • Zdjąć uszczelkę głowicy. j go. Pod samochodem j • Wymontować przednią rurę wylotową spalin, j • Wymontować belkę zawieszenia zespołu na- pędowego, i • Wymontować ściągi łączące silnik ze skrzyń-' ką przekładniową. j • W samochodzie wyposażonym w automa-1 tyczną skrzynkę przekładniową wymontować dolną blaszaną pokrywę przekładni hydrokine- tycznej. ; • Wymontować miskę olejową oraz ssak pom- : py oleju. • Wymontować koło pasowe wału korbowego. Rys. 1.16. Kolejność odkręcania śrub pokryw łożysk • Podeprzeć silnik od dołu za pomocą podno- wałów rozrządu śnika i odpowiedniej podkładki drewnianej. 76
  • 75. Układ rozrządu • Wymontować prawy wspornik zawieszenia sil- obudowa jest zintegrowana z pokrywą napędu nika. rozrządu. Dlatego po zdjęciu łańcuchów napędu • Wymontować pokrywę napędu rozrządu wraz rozrządu zaleca się także wymontowanie i spraw- z przednim pierścieniem uszczelniającym wał dzenie pompy oleju (patrz odpowiedni opis w p. korbowy, a następnie wyjąć ten pierścień z 1.2.5). gniazda w pokrywie. • Sprawdzić stan łańcuchów napędu rozrządu i • Wymontować pośrednie koła zębate i łańcuch ich kół zębatych. pierwotny napędu rozrządu. • Sprawdzić stan prowadnic łańcuchów napę- • Wymontować z wału korbowego tuleję napę- du rozrządu oraz ich napinaczy. du pompy oleju oraz koło zębate napędu rozrzą- • Oczyścić z resztek uszczelek powierzchnie du wraz z ich wpustami. głowicy i przedniej pokrywy głowicy (technolo- • Wymontować prowadnicę i ślizgacz napina- gicznej) oraz powierzchnie: górną i dolną kadłu- cza łańcucha pierwotnego napędu rozrządu. ba silnika, obudowy termostatu, pokrywy napę- du rozrządu oraz miski olejowej. Do czyszczenia Zamontowanie łańcuchów i ustawianie nie stosować żadnych ostrych przedmiotów ani rozrządu materiałów ściernych, które mogłyby porysować Uwaga. Wymontowanie pompy oleju jest opera- części wykonane ze stopu lekkiego i uszczelnia- cją bardzo pracochłonną. Wymaga zdjęcia gło- ne powierzchnie, lecz wyłącznie rozpuszczalniki wicy i łańcuchów napędu rozrządu, gdyż jej chemiczne. Podczas czyszczenia należy zwrócić Rys. 1.18. Układ rozrządu 1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — pokrywa napędu rozrządu, 3 — tulejka napędu pompy oleju, 4 — koło zębate łańcuchowe wału korbowego, 5 — łańcuch pierwotny napędu rozrządu, 6 — prowadnica łańcucha pierwotnego, 7 — ślizgacz napinacza łańcucha pierwotnego, 8 — uszczelka, 9 — napinacz łańcucha pierwotnego, 10 — koła zębate łańcuchowe pośrednie napędu rozrządu, 11 — oś kół pośrednich, 12 — koło zębate łańcuchowe wału rozrządu zaworów wylotowych, 13 — koło zębate łańcuchowe wału rozrządu zaworów dolotowych, 14 — łańcuch wtórny napędu rozrządu, 15 — napinacz łańcucha wtórnego, 16 — wał rozrządu zaworów dolotowych, 17 — wał rozrządu zaworów wylotowych, 18 — płytka regulacji luzu zaworu, 19 — popychacz, 20 — półstożki zamka zaworu, 21 — górna podkładka oporowa sprężyny zaworu, 22 — sprężyna zaworu, 23 — uszczelniacz trzonka zaworu, 24 — dolna podkładka oporowa sprężyny zaworu, 25 — zawór 77
  • 76. Silniki benzynowe szczególną uwagę, aby do przewodów oleju ne dwa pierścienie uszczelniające (strzałki na i cieczy chłodzącej głowicy oraz kadłuba nie rys. 1.19). przedostały się żadne obce ciała. • Przystawić pokrywę napędu rozrządu do ka- • Odpowiednimi gwintownikami oczyścić wszyst- dłuba silnika wsuwając równocześnie w otwór kie gwintowane otwory kadłuba i głowicy. koła wewnętrznego pompy oleju tuleję jej napę- • Zakładając na wał korbowy koło zębate łań- du umieszczoną na wale korbowym. cuchowe napędu rozrządu oraz tuleję napędu • Dokręcić śruby mocujące pokrywę napędu pompy oleju wraz z ich wpustami należy zwrócić rozrządu właściwym momentem. uwagę, aby wpusty te były skierowane do góry • Zamontować prawy wspornik zawieszenia sil- (na „godzinę 12quot;) i aby znak na kole łańcucho- nika i dokręcić śruby jego mocowania właści- wym wału korbowego był skierowany na ze- wym momentem. Wyjąć podnośnik podpierają- wnątrz silnika. cy od spodu silnik. • Zamontować prowadnicę i ślizgacz napinacza łańcucha pierwotnego. Pod samochodem • Założyć łańcuch pierwotny tak, aby jego błysz- czące ogniwo ustawić naprzeciw znaku na kole • Założyć nową uszczelkę o przekroju okrą- zębatym wału korbowego ustawionego na „go- głym i zamontować ssak pompy oleju. dzinie 7quot; (patrz rys. 1.20). • Nanieść pastę uszczelniającą na uszczelnia- • Na uszczelnianą powierzchnię pokrywy napę- ną powierzchnię miski olejowej, przystawić mi- du rozrządu nanieść pastę uszczelniającą (rys. skę olejową do dolnej płaszczyzny kadłuba 1.19) i sprawdzić, czy w pokrywie są umieszczo- i dokręcić (po przekątnej) śruby mocowania mi- ski olejowej właściwym momentem. • W samochodach wyposażonych w automa- tyczną skrzynkę przekładniową zamontować dolną blaszaną pokrywę przekładni hydrokine- tycznej. • Zamontować ściągi łączące silnik ze skrzynką przekładniową. • Zamontować belkę zawieszenia zespołu na- pędowego i dokręcić jej śruby właściwym mo- mentem. • Założyć nową uszczelkę i zamontować przed- nią rurę wylotową spalin. • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy założyć nowy przedni pierścień uszczelniający wał korbowy do gniazda w pokrywie napędu rozrządu. Wargi pierścienia przed montażem powlec olejem silnikowym. Rys. 1.19. Miejsca nanoszenia pasty uszczelniające] • Założyć koło pasowe na wał korbowy, powlec na pokrywie napędu rozrządu Strzałkami wskazano olejem śrubę jego mocowania i dokręcić ją pierścienie uszczelniające, które przed właściwym momentem. zamontowaniem pokrywy powinny znajdować się w gniazdach W przedziale silnika • Założyć koła pośrednie przekładni łańcucho- wej (oznaczeniami skierowanymi na zewnątrz silnika) ustawiając znak dużego koła pośrednie- go na „godzinie 1quot; naprzeciw błyszczącego ogniwa łańcucha (patrz rys. 1.21). Znak ten powinien być oddalony o 40 ogniw łańcucha od znaku na kole zębatym wału korbowego. • Założyć wtórny łańcuch napędu rozrządu na mniejsze koło zespołu kół pośrednich, ustawia- jąc złocone ogniwo łańcucha naprzeciw znaku na mniejszym kole zębatym ustawionym na „godzinie 4quot; (rys. 1.21). • Zamontować oś zespołu pośrednich kół zę- batych. • Upewnić się, czy w kadłubie znajdują się kołki Rys. 1.20. Właściwe ustawienie łańcucha pierwotnego ustawcze (ustalające położenie głowicy wzglę- względem koła zębatego wału korbowego dem kadłuba silnika). 78
  • 77. Układ rozrządu Rys. 1.23. Identyfikacja wałów rozrządu I — oznaczenie wału rozrządu zaworów dolotowych, E — oznaczenie wału rozrządu zaworów wylotowych Rys. 1.21. Właściwe ustawienie łańcuchów pierwotnego i wtórnego napędu rozrządu względem pośrednich kół zębatych i kół zębatych wałów rozrządu ADM ECH • Ułożyć na kadłubie uszczelkę głowicy, zwra- cając uwagę na jej prawidłowe położenie (po- wierzchnią z napisem „TOPquot; skierowaną do głowicy). Ustawić na kadłubie głowicę wraz z kolekto- Rys. 1.24. Widok od strony napędu rozrządu właściwego ustawienia wałów rozrządu podczas imi. montażu t Powlec olejem silnikowym gwint i dolną płasz- ADM — wał rozrządu zaworów dolotowych, ECH — wał czyznę łbów śrub głowicy, założyć na śruby rozrządu zaworów wylotowych podkładki i umieścić śruby w otworach głowicy. Uwaga. Podkładki powinny być skierowane stro- ną rowkowaną do łbów śrub. • Dokręcić śruby mocowania głowicy w kolej- towych, zaś „Equot; dla wału zaworów wylotowych ności przedstawionej na rysunku 1.22 w sposób oraz numer łożyska i kierunek montażu — patrz podany w podrozdziale 1.1 (patrz „Momenty rys. 1.25). Dokręcić śruby mocowania pokryw dokręcaniaquot;). łożysk wałów rozrządu właściwym momentem • Założyć i dokręcić śrubę mocującą zespół kół w kolejności podanej na rysunku 1.26. pośrednich. • Jeśli wymieniono popychacze lub zachodzi • Zidentyfikować wały rozrządu i zamontować podejrzenie, że poprzednio używanych popy- je kierując występ wału zaworów wylotowych na chaczy nie umieszczono w tych samych otwo- dzinę 12quot;, a wału zaworów dolotowych na 10 rach prowadnic w głowicy, w których pracowały do 11° przed „godziną 9quot; (rys. 1.24). uprzednio albo gdy korygowano przylgnie za- • Nałożyć pastę uszczelniającą na uszczelnianą powierzchnię łożyska wału zaworów wylotowych (od strony aparatu zapłonowego). • Zamontować pokrywy łożysk wałów rozrządu zgodnie z oznaczeniami na ich zewnętrznej ADM powierzchni (symbol „Iquot; dla wału zaworów dolo- Rys. 1.25. Sposób montażu i identyfikacja pokryw łożysk wałów rozrządu 1 — numer łożyska, 2 — strzałka, która powinna być skierowana w stronę napędu rozrządu ADM — strona zaworów dolotowych, ECH — strona irc. 1.22. Kolejność dokręcania śrub głowicy zaworów wylotowych, DIST. — napęd rozrządu 79
  • 78. Silniki benzynowe Rys. 1.26. Kolejność dokręcania śrub pokryw łożysk wałów rozrządu Rys. 1.28. Sposób sprawdzenia właściwego wzajemnego położenia elementów napędu rozrządu maillons — ogniwa łańcucha Rys. 1.27. Sposób unieruchomienia napinacza • Na dociskaną do głowicy powierzchnię przed- łańcucha wtórnego napędu rozrządu za pomocą niej pokrywy głowicy (technologicznej) nałożyć specjalnego sworznia pastę uszczelniającą, przystawić przednią po- krywę do głowicy i dokręcić śruby jej mocowa- nia właściwym momentem. • Nanieść pastę uszczelniającą na uszczelnia- worów, należy sprawdzić luz zaworów (patrz ną powierzchnię obudowy termostatu i zamon- odpowiedni opis w p. 1.2.1). tować obudowę termostatu do głowicy. • Założyć łańcuch wtórny napędu rozrządu na • Zamontować koło pasowe pompy cieczy chło- koła zębate wałów rozrządu w taki sposób, aby dzącej. znaki na kołach znalazły się na zewnątrz silnika • Upewnić się, że tłok w 1. cylindrze znajduje oraz ustawić znaki na kołach naprzeciw białych się w położeniu GMP po suwie sprężania (obie ogniw łańcucha (patrz rys. 1.21 oraz 1.28). krzywki wałów rozrządu powinny być skierowa- • Zamontować koła zębate nasuwając je na ne do góry) i zamontować aparat zapłonowy na występy wałów rozrządu. Powlec olejem silniko- tylnym końcu wału rozrządu zaworów wyloto- wym i dokręcić śruby mocowania kół zębatych wych (rys. 1.29). Po zamontowaniu palec roz- wałów rozrządu. dzielacza powinien wskazywać „godzinę 5quot;. • Zamontować napinacz wtórnego łańcucha • Założyć kopułkę aparatu zapłonowego i podłą- napędu rozrządu. Unieruchomienie tłoczka napi- czyć złącza przewodów elektrycznych do apara- nacza, dzięki umieszczeniu w nim sworznia o tu zapłonowego. odpowiedniej średnicy, ułatwia założenie napi- nacza. Po zamontowaniu usunąć sworzeń blo- kujący napinacz. • Założyć nową uszczelkę i zamontować napi- nacz łańcucha pierwotnego. Sposób montażu — napisem „clavettequot; (wpust) skierowanym na dół. • Obrócić wał korbowy o dwa pełne obroty i sprawdzić prawidłowość wzajemnego położe- nia elementów napędu rozrządu (patrz rys. 1.28). W razie konieczności skorygować położenie od- powiednich elementów. Uwaga. Prawidłowość ustawienia rozrządu moż- Rys. 1.29. Właściwe ustawienie montażowe zabieraka na potwierdzić licząc ogniwa łańcucha między wałka aparatu zapłonowego i rowka na końcu wału znakami na kołach zębatych (patrz rys. 1.28). rozrządu zaworów wylotowych 80
  • 79. Układ rozrządu • Założyć na głowicę nową uszczelkę i zamon- tować pokrywę głowicy. • Wkręcić świece zapłonowe i podłączyć do nich przewody wysokiego napięcia. • Zamontować obejmę wspornika głowicy. • Zamontować wspornik kolektora dolotowego. • Zamocować wiązkę przewodów elektrycznych do głowicy i podłączyć złącza przewodów elek- trycznych do regulatorów biegu jałowego, prze- pływomierza powietrza, czujnika położenia prze- pustnicy, wtryskiwaczy paliwa, elektrozaworu recyrkulacji spalin, czujników temperatury cie- czy chłodzącej i sondy lambda. • Podłączyć elastyczne przewody podciśnienia do zaworu i elektrozaworu recyrkulacji spalin, Rys. 1.31. Sposób połączenia przewodów podciśnienia zaworu różnicowego, obudowy przepustnicy, 1 — obudowa przepustnicy, 2 — kolektor dolotowy, regulatora ciśnienia paliwa i kolektora dolotowe- 3 — do obudowy filtru powietrza, 4 — elektrozawór recyrkulacji spalin i pochłaniacza par paliwa, 5 — zawór go (patrz rys. 1.31). różnicowy, 6 — zawór recyrkulacji spalin, 7 — regulator • Podłączyć do kolektora paliwa przewody do- ciśnienia paliwa, 8 — do zbiornika pochłaniacza par prowadzenia i powrotu paliwa. paliwa • Podłączyć do dźwigni przepustnicy linkę pe- dału przyspieszenia. • Podłączyć do głowicy elastyczne przewody • Opuścić samochód na ziemię. układu chłodzenia (patrz rys. 1.30). • Dokręcić śruby mocowania prawego koła • Zamontować obudowę filtru powietrza. przedniego. • Podłączyć do pokrywy głowicy elastyczny • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- przewód odprowadzenia par oleju. nej samochodu. • Zamontować kolejno: wspornik pompy wspo- • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil- magania układu kierowniczego, pompę wspo- nika (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.6). magania układu kierowniczego oraz jej koło • Sprawdzić poziom i w razie potrzeby uzupeł- pasowe. nić olej w zbiorniku wyrównawczym obwodu • Założyć pasek wieloklinowy napędu osprzętu hydraulicznego wspomagania układu kierowni- (patrz odpowiedni opis). czego. • Dokręcić śruby mocujące koła pasowe pom- • W celu zapewnienia prawidłowego napełnie- py cieczy chłodzącej i pompy wspomagania nia olejem pompy i przewodów oleju silnika przy układu kierowniczego. wyjętym przekaźniku pompy paliwa obracać roz- • Nalać do silnika właściwą ilość odpowiednie- rusznikiem wał korbowy silnika przez około 30 go oleju. sekund. • Zamontować dolne osłony przedziału silnika. • Sprawdzić poziom oleju w misce olejowej • Zamontować we wnęce prawego przedniego silnika i w razie potrzeby uzupełnić jego ilość, koła osłonę przeciwbłotną. zamontować przekaźnik pompy paliwa w skrzyn- • Założyć prawe koło przednie i wkręcić śruby ce przekaźników, uruchomić silnik i sprawdzić jego mocowania. jego szczelność oraz prawidłowość jego pracy. • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować kąt wyprzedzenia zapłonu oraz prędkości obrotowe biegu jałowego (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.1). GŁOWICA Wymontowanie i zamontowanie głowicy Wymontowanie i zamontowanie głowicy jest ko- nieczne w celu wymontowania i zamontowania łańcuchów napędu rozrządu. Przebieg tych ope- racji opisano poprzednio. Rozkładanie głowicy Uwaga Podczas rozkładania głowicy należy Rys. 1.30. Sposób połączenia przewodów elastycznych starannie oznaczać rozmieszczenie i skojarzenia układu chłodzenia z kolektorem dolotowym, obudową współpracujących części, jeśli mają one być przepustnicy i obudową termostatu ponownie wykorzystane do jej składania. 81
  • 80. Silniki benzynowe • Wymontować głowicę (patrz odpowiedni opis). • Od kolektorów dolotowego i wylotowego odłą- czyć przewód recyrkulacji spalin. • Wymontować kolektor dolotowy wraz z kolek- torem paliwa wtryskiwaczy i wszystkimi uszczel- kami. • Wymontować osłonę termiczną, a następnie kolektor wylotowy i jego uszczelki. • Wyjąć z głowicy popychacze wraz z płytkami regulacji luzu zaworów. • Wymontować z głowicy kolejno wszystkie za- wory używając specjalnego przyrządu do ści- skania sprężyn zaworów i ustawiając kompleta- mi: zawór, półstożki zamka, górną podkładkę oporową sprężyny, sprężynę oraz dolną pod- Rys. 1.33. Charakterystyczne wymiary zaworu kładkę oporową sprężyny. Nie pomieszać części D — średnica grzybka, d — średnica trzonka, z kompletów różnych zaworów. E — grubość talerzyka zaworu, L — długość zaworu, • Za pomocą specjalnych szczypiec zdjąć gu- a — kąt przylgni grzybka zaworu mowe uszczelniacze z trzonków zaworów. • Oczyścić wszystkie wymontowane części oraz głowicę. Do czyszczenia powierzchni nie stoso- wać ostrych narzędzi ani materiałów ściernych, nowe prowadnice zaworów o zwiększonej (na- lecz rozpuszczalniki organiczne. prawczej) średnicy zewnętrznej. Wówczas otwory • Za pomocą liniału warsztatowego oraz szcze- w głowicy należy rozwiercić na odpowiedni wy- linomierza sprawdzić płaskość dolnej płaszczy- miar naprawczy (patrz dane w p. 1.1). Poprzed- zny głowicy. nio stosowane prowadnice zaworów wyciska się za pomocą prasy oraz trzpieni o odpowiedniej Naprawa głowicy średnicy, po uprzednim nagrzaniu całej głowicy Uwaga. Naprawa głowicy jest operacją dość w kąpieli olejowej o temperaturze 120°C. skomplikowaną. Wymaga kwalifikacji, użycia pra- Podczas wciskania prowadnic zaworów w głowi- sy oraz specjalistycznego oprzyrządowania. Dla- cę należy zachować właściwe wystawanie pro- tego zaleca się wykonanie tej operacji w warsz- wadnic z głowicy (rys. 1.32). Po wciśnięciu tacie naprawczym. prowadnic należy sprawdzić ich wewnętrzne średnice (czy nie uległy zmianie w wyniku od- Korygowanie płaskości dolnej płaszczyzny kształcenia materiału podczas wciskania). głowicy Jeśli niepłaskość dolnej płaszczyzny głowicy Zawory przekracza 0,1 mm, a wały rozrządu obracają Podczas naprawy głowicy zaleca się sprawdze- się w swych łożyskach bez nadmiernych opo- nie luzów trzonków zaworów w prowadnicach. rów, głowicę można naprawić zachowując wy- Jeśli luzy te przekraczają dopuszczalne wartości miary podane w rozdziale 1.1. (patrz dane w p. 1.1), należy wymienić zarówno Maksymalna grubość zdejmowanej warstwy odpowiednie prowadnice, jak i zawory (nie pro- metalu wynosi 0,2 mm łącznie dla górnej płasz- dukuje się zaworów o naprawczych średnicach czyzny kadłuba i dolnej płaszczyzny głowicy. trzonków). Jeśli nie można spełnić tego warunku, jest Przylgnie zaworów można szlifować i docierać konieczna wymiana głowicy. pod warunkiem zachowania odpowiednich wy- miarów podanych w podrozdziale 1.1. Prowadnice zaworów Po szlifowaniu przylgni gniazd zaworów należy Prowadnice zaworów są wciskane w otwory gło- bardzo starannie wymyć głowicę i sprawdzić szczel- wicy. Podczas jej naprawy można zastosować ność zespołu przylgni zaworu i jego gniazda. Gniazda zaworów Gniazda zaworów są wciskane w głowicę. Gniaz- da zaworów można wymieniać, a ich przylgnie szlifować i docierać po wciśnięciu w głowicę. Przy stosowaniu gniazd o wymiarach napraw- czych jest konieczne rozwiercenie w głowicy otworów, w które mają być wciskane, także na Rys. 1.32. Sposób pomiaru wystawania prowadnic wymiar naprawczy. Wymiary gniazd i ich otwo- zaworów z głowicy rów w głowicy oraz przylgni podano w podroż- 82
  • 81. Głowica B mi /* D1 Rys. 7.34. Charakterystyczne wymiary gniazd zaworów A — gniazdo zaworu dolotowego, B — gniazdo zaworu wylotowego Dl — średnica zewnętrzna przylgni gniazda zaworu, D2 — średnica wewnętrzna przylgni gniazda zaworu, L — szerokość przylgni gniazda zaworu, a — kąt przylgni gniazda zaworu, pi — kąt podcięcia górnego, (32 — kąt podcięcia dolnego dziale 1.1. Przed ewentualną wymianą gniazda należy sprawdzić stan współpracującego z nim zaworu i jego prowadnicy. Gniazdo wciska się na prasie (za pośrednic- twem trzpienia o odpowiedniej średnicy) do głowicy nagrzanej w kąpieli olejowej o tempera- 11 turze 110 do 120°C. 10 Po szlifowaniu przylgni gniazd zaworów należy starannie oczyścić głowicę oraz sprawdzić szczel- Rys. 1.35. Zespół głowicy ność zespołu przylgni zaworu i jego gniazda. I — korek wlewu oleju, 2 — pokrywa głowicy, 3 — uszczelka pokrywy głowicy, 4 — pokrywy łożysk wału rozrządu zaworów dolotowych, 5 — pokrywy Szczelność trzonków zaworów łożysk wału rozrządu zaworów wylotowych, 6 — śruba Na trzonkach zaworów dolotowych i wylotowych mocowania głowicy, 7 — głowica, 8 — prowadnica są umieszczone gumowe uszczelniacze. W celu zaworu, 9 — przednia pokrywa głowicy (technologiczna), 10 — uszczelka głowicy, wciśnięcia uszczelniaczy na trzonki zaworów za- I1 — gniazdo zaworu leca się używanie tulejki o odpowiedniej średnicy. Po każdym zdjęciu górnej podkładki oporowej sprężyny zaworu zaleca się także wymianę uszczelniacza trzonka tego zaworu. Gdy luz ten przekracza wartości dopuszczalne Sprężyny zaworów (patrz dane w p. 1.1), wówczas należy wymienić Zawory dolotowe i wylotowe są zamykane przez popychacze lub głowicę. identyczne pojedyncze sprężyny śrubowe. Należy sprawdzić prostopadłość płaszczyzn opar- Wały rozrządu i ich koła łańcuchowe cia skrajnych zwojów względem osi sprężyny Sprawdzić: stan czopów oraz krzywek obu wa- (patrz dane w p. 1.1). Jeśli ochronna powłoka łów rozrządu, wymiary krzywek (wysokość) oraz lakieru, który pokrywa drut sprężyny, jest spęka- bicie wałów. Sprawdzić stan gniazd łożysk wa- na, zaleca się wymianę tej sprężyny, gdyż świad- łów w głowicy oraz ich pokryw. Jeśli choć jeden czy to o zmęczeniu materiału i dużym prawdo- z parametrów podanych w podrozdziale 1.1 nie podobieństwie pęknięcia sprężyny w krótkim jest zachowany, należy wymienić odpowiedni czasie. wał rozrządu albo głowicę. Sprężyn zaworów nie należy myć w benzynie Sprawdzić luz promieniowy i osiowy wałów roz- ani trójchloroetylenie, gdyż rozpuszczalniki te rządu. Jeśli choć jeden z nich przekracza warto- mogą rozpuścić powłokę ochronną drutu. ści dopuszczalne podane w podrozdziale 1.1, należy wymienić odpowiedni wał rozrządu albo Popychacze głowicę. Sprawdzić stan powierzchni popychaczy, ich luz Należy także sprawdzić bicie kół zębatych wa- w otworach prowadnic głowicy oraz stan tych łów rozrządu i wymienić koła, których bicie otworów. przekracza wartości dopuszczalne. 83
  • 82. Silniki benzynowe Składanie głowicy żyn zaworów. Kolejność montażu zespołu: dol- Uwaga. Podczas składania głowicy należy po- na podkładka oporowa sprężyny, uszczelniacz wlec zalecanym rodzajem oleju silnikowego trzonka zaworu, sprężyna zaworu, górna pod- wszystkie współpracujące części. kładka oporowa sprężyny, dwa półstożki zamka • Oczyścić głowicę i wszystkie jej części. zaworu. • Przedmuchać sprężonym powietrzem wszy- • Oprzeć pochyloną głowicę krawędzią o stół stkie kanały w głowicy, a szczególnie starannie warsztatowy i uderzać lekko młotkiem wykona- kanały doprowadzające olej do wałów rozrządu. nym z miedzi lub brązu w końce trzonków • Jeśli wymontowane zawory mają być ponow- zaworów, aby półstożki zamka zajęły właściwe nie wykorzystane, muszą one pracować w tych położenie w rowku trzonka zaworu. samych prowadnicach, z którymi współpraco- • Umieścić popychacze wraz z ich płytkami wały uprzednio. Przed montażem powlec olejem regulacji luzu zaworu w otworach prowadnic silnikowym trzonki zaworów. głowicy, w których uprzednio pracowały. • Podczas montażu zespołów zaworów wyko- • Założyć nowe uszczelki i zamontować kolek- rzystać odpowiedni przyrząd do ściskania sprę- tor wylotowy oraz jego osłonę termiczną. Rys. 1.36. Wsporniki zawieszenia zespołu napędowego 1 — element metalowo-gumowy prawego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 2 — prawy wspornik zawieszenia zespołu napędowego, 3 — obejma prawego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 4 — uchwyt do podnoszenia zespołu napędowego, 5 — tylny wspornik zawieszenia zespołu napędowego, 6 — element metalowo-gumowy tylnego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 7 — belka zawieszenia zespołu napędowego, 8 — masa wyrównoważająca zespołu napędowego z automatyczną skrzynką przekładniową, 9 — lewy wspornik zawieszenia zespołu napędowego, 10 — element metalowo-gumowy lewego wspornika zawieszenia zespołu napędowego, 11 — przedni wspornik zawieszenia zespołu napędowego z mechaniczną skrzynką przekładniową, 12 — element metalowo-gumowy przedniego wspornika zawieszenia zespołu napędowego z mechaniczną skrzynką przekładniową 84
  • 83. Wymontowanie zespołu napędowego • Założyć nową uszczelkę i zamontować kolek- zaworu różnicowego, obudowy przepustnicy, tor dolotowy. regulatora ciśnienia paliwa i kolektora doloto- • Podłączyć do obu kolektorów przewód recyr- wego. kulacji spalin. • Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych • Zamontować głowicę na kadłubie silnika (patrz regulatora prędkości obrotowej biegu jałowego, odpowiedni opis). przepływomierza powietrza, czujnika położenia przepustnicy, wtryskiwaczy, elektrozaworu recyr- kulacji spalin, czujników temperatury cieczy chło- dzącej, włącznika ciśnieniowego, rozdzielacza 1.2.3. Wymontowanie zapłonu, rozrusznika i sondy lambda. Wyjąć i zamontowanie zespołu wiązkę przewodów elektrycznych doprowadzo- napędowego nych do silnika. • Odłączyć od kolektora paliwa wtryskiwaczy przewody doprowadzenia i powrotu paliwa. WYMONTOWANIE ZESPOŁU • Odłączyć linki pedałów przyspieszenia i sprzę- NAPĘDOWEGO gła od ich zaczepów w zespole napędowym. • Ustawić samochód na podnośniku warsztato- • Wymontować obejmę wspornika głowicy sil- wym, najlepiej dwukolumnowym. nika. • Obniżyć ciśnienie paliwa w układzie zasila- • Odłączyć od silnika wszystkie elastyczne prze- nia. W tym celu wymontować przekaźnik pom- wody układu chłodzenia. py paliwa (ze skrzynki przekaźników w prze- • W samochodach wyposażonych w automa- dziale silnika) i uruchomić silnik. Silnik zatrzy- tyczną skrzynkę przekładniową odłączyć linkę ma się po kilku sekundach pracy z powodu wyboru biegów od skrzynki przekładniowej. braku paliwa. • Zdjąć przednie koła oraz wymontować osłony Pod samochodem przeciwbłotne we wnękach kół przednich. • Wymontować przednią rurę wylotową spalin. t Zdjąć dolne osłony przedziału silnika. • Wymontować belkę zawieszenia zespołu na- • Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- pędowego. ny odbiornik radiowy, zanotować kod radiood- • W wersjach z mechaniczną skrzynką przekła- biornika, a następnie odłączyć akumulator od dniową odłączyć od skrzynki drążek zmiany instalacji elektrycznej i wyjąć go z przedziału biegów i drążek reakcyjny. silnika. • Odłączyć złącza przewodów elektrycznych od • Opróżnić układ chłodzenia silnika (patrz od- czujnika prędkości jazdy, czujnika położenia powiedni opis w p. 1.2.6). dźwigni zmiany biegów oraz włącznika świateł t Wymontować pokrywę przedziału silnika (patrz cofania. odpowiedni opis w rozdz. 12). • Wymontować wentylator (lub wentylatory) • Wymontować z przedziału silnika zbiornik chłodnicy, a następnie chłodnicę. W wersjach wyrównawczy układu chłodzenia. z klimatyzacją pozostawić w przedziale silnika • Odkręcić śruby mocujące koło pasowe pom- skraplacz klimatyzacji. py cieczy chłodzącej. • Wymontować paski napędu osprzętu silnika (patrz odpowiedni opis). Z każdej strony samochodu • Odłączyć złącza przewodów elektrycznych od • Wymontować zacisk hamulca przedniego bez alternatora, odkręcić śruby mocujące i wyjąć odłączania od niego przewodu hamulcowego alternator z przedziału silnika. i podwiesić zacisk we wnęce koła za pomocą • Wymontować bez odłączania przewodów hy- miękkiego drutu. draulicznych pompę wspomagania układu kie- • Odkręcić nakrętkę dolnego przegubu kulowe- rowniczego i podwiesić ją w przedziale silnika za go zwrotnicy koła i rozłączyć połączenie zwrot- pomocą miękkiego drutu. nicy z wahaczem zawieszenia wypychając go na • W samochodach wyposażonych w klimatyza- dół za pomocą odpowiedniej dźwigni. cję odkręcić śruby mocujące sprężarkę klimaty- • Odkręcić nakrętkę przegubu kulowego drąż- zacji, zdjąć ją z silnika bez odłączania przewo- ka kierowniczego i wymontować go ze zwrotnicy dów i podwiesić w przedziale silnika za pomocą za pomocą uniwersalnego ściągacza do przegu- miękkiego drutu. bów kulowych. • Odłączyć od pokrywy głowicy przewód od- • Za pomocą odpowiedniej dźwigni wyciągnąć prowadzenia par oleju. półoś ze skrzynki przekładniowej. • Wymontować obudowę filtru powietrza wraz • Przechylić zespół zwrotnicy koła z półosią z jego przewodem oraz komorą rezonansową. i kolumną zawieszenia, a następnie podwiesić • Odłączyć elastyczne przewody podciśnienia półoś we wnęce koła za pomocą miękkiego od zaworu i elektrozaworu recyrkulacji spalin, drutu. 85
  • 84. Silniki benzynowe • Odpowiednim korkiem zaślepić otwór po • Wymienić sprężyste pierścienie osadcze na wyjętej półosi w skrzynce przekładniowej, aby końcach obu półosi. uniknąć przedostania się zanieczyszczeń do jej • Wymienić pierścienie uszczelniające półosi wnętrza. znajdujące się w gniazdach obudowy skrzynki przekładniowej wypełniając uprzednio smarem Pozostałe czynności wymontowania przestrzeń między wargami nowych pierścieni • Ustawić żuraw warsztatowy nad zespołem uszczelniających. napędowym i podwiesić zespół napędowy za- • Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied- czepiając linę o przewidziane do tego celu nią ilością właściwego rodzaju oleju (patrz dane uchwyty (ewentualnie podeprzeć zespół napę- w podrozdz. 4.1). dowy jednym lub kilkoma podnośnikami i ze- • Jeśli nie wykonano tego wcześniej, wymienić społem belek oraz drewnianych klocków). filtr oleju i napełnić silnik odpowiednią ilością • Odkręcić śruby mocujące wsporniki zawie- właściwego rodzaju oleju (patrz dane w pod- szenia zespołu napędowego. rozdz. 1.1). • Po upewnieniu się, że wszystkie linki i prze- • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia wody elektryczne dochodzące do zespołu napę- (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.6). dowego zostały odłączone, opuścić powoli ze- • Sprawdzić działanie i w razie potrzeby wyre- spół napędowy, zwracając uwagę, aby nie za- gulować mechanizm wyłączania sprzęgła (patrz czepił się o elementy w przedziale silnika. odpowiedni opis w podrozdz. 3.2). • Wyjąć zespół napędowy od spodu samo- • Wyregulować mechanizm wyboru biegów chodu. w samochodach z automatyczną skrzynką prze- kładniową (patrz odpowiedni opis w pod- ZAMONTOWANIE ZESPOŁU rozdz. 5.2). NAPĘDOWEGO • Sprawdzić poziom i w razie potrzeby uzupeł- W celu zamontowania zespołu napędowego na- nić ilość oleju w zbiorniku wyrównawczym ob- leży wykonać czynności w kolejności odwrotnej wodu wspomagania układu kierowniczego. do podanej podczas jego wymontowania. Nale- • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować ży zwrócić uwagę na następujące zalecenia. ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis • Wymienić wszystkie nakrętki zabezpieczane w podrozdz. 8.2). przed odkręceniem. • W celu zapewnienia prawidłowego napełnie- • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- nia olejem pompy i przewodów oleju silnika przy cania śrub i nakrętek. wyjętym przekaźniku pompy paliwa obracać roz- • W samochodach wyposażonych w mechanicz- rusznikiem wał korbowy silnika przez około 30 s. ną skrzynkę przekładniową przed dokręceniem • Zamontować przekaźnik pompy paliwa wszystkich śrub mocowania elementów zawie- w skrzynce przekaźników w przedziale silnika. szenia zespołu napędowego należy ustawić dwie • Uruchomić silnik i sprawdzić jego szczelność śruby mocowania elementu gumowo-metalowe- oraz prawidłowość jego pracy. go przedniego wspornika zawieszenia zespołu napędowego w odległości 55 mm (rys. 1.37). 1.2.4. Naprawa silnika ROZKŁADANIE SILNIKA Rozkładanie silnika przeprowadza się po wymon- towaniu zespołu napędowego z samochodu i od- dzieleniu silnika od skrzynki przekładniowej. Podczas rozkładania silnika należy oznaczać współpracujące części w taki sposób, aby przy ewentualnym ponownym ich wykorzystaniu moż- na było zamontować je w poprzednich miej- scach. • Wymontować rozrusznik i alternator. • Odłączyć silnik od skrzynki przekładniowej odkręcając śruby łączące oba zespoły i odsuwa- jąc skrzynkę przekładniową od silnika. • Ustawić silnik na odpowiednim stojaku mon- Rys. 1.37. Sposób zamontowania przedniego tażowym. wspornika zawieszenia zespołu napędowego (wersja z mechaniczna skrzynką przekładniową) • Spuścić olej z silnika (jeśli nie spuszczono Odległość dwóch śrub mocowania elementu metalowo- oleju przed wymontowaniem zespołu napędo- -gumowego powinna wynosić 55 mm wego z samochodu). 86
  • 85. Rozkładanie silnika • Wymontować łańcuchy napędu rozrządu oraz • Ułożyć tłok w specjalnym przyrządzie w kszta- wymontować głowicę (patrz odpowiedni opis łcie litery „Vquot; i ustawić współosiowo sworzeń w podrozdz. 1.2.2). względem osi otworu, przez który sworzeń bę- • Unieruchomić koło zamachowe lub tarczę dzie usuwany. Używając trzpienia o średnicy napędową przekładni hydrokinetycznej za po- nieco mniejszej niż średnica sworznia tłoka wy- mocą odpowiedniego przyrządu. cisnąć sworzeń tłoka za pomocą prasy. • W samochodach wyposażonych w mecha- • Ustawić komplety części rozłożonych zespo- niczną skrzynkę przekładniową oznaczyć poło- łów tłoka z korbowodem w kolejności cylindrów, żenie zespołu dociskowego sprzęgła względem w których pracowały. koła zamachowego i odkręcić śruby mocujące • Starannie oczyścić wszystkie wymontowane zespół dociskowy. części silnika i powierzchnie przylegania uszcze- • Zdjąć zespół dociskowy oraz tarczę sprzęgła. lek oraz przedmuchać sprężonym powietrzem • Usunąć zabezpieczenia śrub mocujących koło kanały oleju. zamachowe lub tarczę napędową przekładni hydrokinetycznej. SPRAWDZANIE CZĘŚCI I SKŁADANIE • Odkręcić śruby korbowodów, wyjąć pokrywy SILNIKA korbowodów wraz z dolnymi panewkami korbo- Należy zwrócić szczególną uwagę na dokładne wymi oraz wyjąć z cylindrów tłoki wraz z korbo- umycie i wyczyszczenie wszystkich części, spraw- wodami i górnymi panewkami korbowymi. dzenie stopnia ich zużycia oraz weryfikację czę- • Ustawić zespoły tłoków z korbowodami, po- ści. Niezbędne wymiary i dane techniczne poda- krywami korbowodów i panewkami korbowymi no w podrozdziale 1.1. według kolejności cylindrów, w których praco- wały. Sprawdzanie zespołów tłoków t Wykręcić stopniowo i w kolejności odwrotnej z korbowodami niż zalecana przy dokręcaniu śruby pokryw Przed sprawdzaniem stanu tłoka należy usunąć tożysk głównych wału korbowego. Zdjąć pokry- osad węglowy (nagar) z jego denka, powierzch- wy łożysk głównych i ustawić je w kolejności ni bocznej oraz z rowków pierścieni. łożysk wraz z wyjętymi z pokryw dolnymi pa- newkami głównymi. Sprawdzanie korbowodów • Zdjąć przyrząd użyty do unieruchomienia koła • Upewnić się, że śruby korbowodów są w ide- zamachowego lub tarczy napędowej przekładni alnym stanie. hydrokinetycznej, odkręcić śruby mocujące • Sprawdzić, czy na powierzchni korbowodu i zdjąć koło zamachowe lub tarczę napędową i jego pokrywy nie ma śladów przegrzania. przekładni hydrokinetycznej oraz jej blaszaną • Sprawdzić, czy w otworze główki korbowodu osłonę. oraz w gnieździe panewki korbowej (w korbowo- t Wymontować tylną pokrywę kadłuba wraz dzie i pokrywie) nie ma śladów zdzierania mate- z tylnym pierścieniem uszczelniającym wał kor- riału lub zatarcia. bowy. • Zmierzyć średnicę wewnętrzną tulejki główki • Wyjąć z kadłuba wał korbowy. korbowodu. • Wyjąć z gniazd łożysk głównych kadłuba • Sprawdzić, czy osie otworów korbowodu na górne panewki główne. Ustawić wyjęte górne sworzeń i na panewki korbowe są równoległe panewki główne kompletami razem z odpowied- (nie są zwichrowane) i prostopadłe do osi syme- nimi pokrywami łożysk głównych i ich panewka- trii trzona korbowodu. W razie przekroczenia mi dolnymi. dopuszczalnych odchyłek (patrz dane w pod- • Wyjąć z gniazd kadłuba w środkowym łoży- rozdz. 1.1) należy wymienić korbowód. sku głównym półpierścienie oporowe wału kor- bowego. Oznaczyć sposób ich montażu. Sprawdzanie pierścieni tłoków • Sprawdzić luz pierścieni w rowkach tłoka. Rozkładanie zespołów tłoka z korbowodem W przypadku przekroczenia dopuszczalnych Uwaga. Rozkładanie zespołu tłoka z korbowo- wartości (patrz dane w podrozdz. 1.1) należy dem wymaga użycia specjalnego oprzyrządo- zmierzyć wysokość pierścieni. W razie uzyska- wania, gdyż łączący je sworzeń tłoka jest paso- nia niewłaściwych wartości wymienić pierścienie wany obrotowo w piastach tłoka, zaś jest wci- wraz z tłokami. śnięty w tulejkę główki korbowodu. • Sprawdzić luzy w zamkach pierścieni po ich Sworzeń tłoka, po uprzednim ogrzaniu w kąpieli włożeniu do odpowiedniego cylindra. Jeśli są olejowej o temperaturze 60 do 70cC, wyciska się zbyt duże, należy — także, gdy dotyczy to z główki korbowodu za pomocą prasy. nowych pierścieni — wymienić tłoki na na- • Wyjąć pierścienie osadcze z rowków w obu prawcze (nadwymiarowe) i przeszlifować cylin- piastach tłoka. dry na wymiar naprawczy lub wymienić kadłub • Zdjąć pierścienie z tłoka. silnika. 87
  • 86. Silniki benzynowe Sprawdzanie tłoków i sworzni tłoków • Sprawdzić stan powierzchni bocznej (płasz- cza) tłoków. Jeżeli znajdują się na niej zarysowa- nia lub ślady zatarcia, należy wymienić tłok wraz ze sworzniem. • Zmierzyć średnicę sworznia tłoka oraz otworu w piastach tłoka i określić luz sworznia w pia- stach tłoka. Jeśli luz przekracza maksymalną wartość dopuszczalną, należy wymienić tłok wraz Rys. 1.38. Sposób pomiaru znamionowej średnicy ze sworzniem. tłoka (D) w odległości (d) od dolnej krawędzi • Zmierzyć znamionową średnicę tłoka (rys. płaszcza tłoka W silniku GA14DE odległość d = 7,5 mm; w silniku 1.38) oraz cylindra, w którym pracuje i określić GA16DE d = 9,5 mm luz tłoka w cylindrze. Jeśli luz ten przekracza maksymalną wartość dopuszczalną (patrz dane w podrozdz. 1.1), należy przeszlifować cylinder Oquot; O-18 Rys. 1.39. Zespół kadłuba i układ tłokowo-korbowy A — wersja z mechaniczną skrzynką przekładniową, B — wersja z automatyczną skrzynką przekładniową 1 — kadłub, 2 — wspornik, 3 — panewki łożysk głównych, 4 — półpierścienie oporowe wału korbowego, 5 — wał korbowy, 6 — pokrywy łożysk głównych, 7 — wpust czółenkowy, 8 — koło zębate łańcuchowe wału korbowego, 9 — tulejka napędu pompy oleju, 10 — tylna pokrywa kadłuba, 11 — tylny pierścień uszczelniający wał korbowy, 12 — pokrywa blaszana koła zamachowego, 13 — koło zamachowe, 14 — górna pokrywa blaszana, 15 — dolna pokrywa blaszana, 16 — tarcza napędowa (przekładni hydrokinetycznej), 17 — górny pierścień tłoka (1. uszczelniający), 18 — środkowy pierścień tłoka (2. uszczelniający), 19 — dolny pierścień tłoka (zgarniający), 20 — tłok, 21 — sworzeń tłoka, 22 — pierścienie osadcze sworznia tłoka, 23 — korbowód, 24 — panewki korbowe, 25 — pokrywa korbowodu, 26 — korek spustu cieczy chłodzącej z kadłuba
  • 87. Sprawdzanie części i składanie silnika na wymiar naprawczy i zamontować nadwymia- rowy tłok naprawczy. • Sprawdzić wcisk sworznia w tulejce główki korbowodu. W przypadku uzyskania niewłaści- wej wartości wymienić sworzeń, tulejkę główki korbowodu lub cały korbowód. W razie wymiany tulejki główki korbowodu zwrócić uwagę na to, aby po zamontowaniu otwór smarowy w tulejce Rys. 1.40. Sposób pokrywał się z otworem w korbowodzie. pomiaru wysokości kadłuba Sprawdzanie kadłuba Po umyciu kadłuba należy sprawdzić zużycie Sprawdzanie wału korbowego cylindrów. • Ocenić stan powierzchni czopów głównych • Zmierzyć średnicę każdego cylindra. i korbowych wału korbowego oraz zmierzyć ich • Określić stożkowość cylindrów jako różnicę śred- owalizację i stożkowość. nic w płaszczyźnie prostopadłej do osi wału kor- • Zmierzyć bicie wału korbowego. bowego, w odległości 20 mm i 100 mm od górnej • Oczyścić i przedmuchać sprężonym powie- krawędzi cylindra. Różnica tych wymiarów nie trzem kanały oleju w wale korbowym. powinna przekraczać wartości maksymalnej poda- nej w charakterystyce technicznej. W przeciwnym Określenie grupy selekcyjnej panewek razie należy przeszlifować cylindry na wymiar głównych wału korbowego naprawczy, uwzględniając średnice dostępnych naprawczych tłoków, lub wymienić kadłub silnika. • Oznaczenia na kadłubie silnika oraz na wale • Określić owalizację cylindrów jako różnicę korbowym umożliwiają dobranie panewek odpo- średnic zmierzonych w odległości 60 mm od wiedniej grupy selekcyjnej. górnej krawędzi cylindra w dwóch płaszczy- Grupa selekcyjna jest oznaczona cyfrą, a poło- znach: równoległej i prostopadłej do osi wału żenie tej cyfry określa rodzaj czopa (główny lub korbowego. Różnica ta nie powinna przekraczać korbowy i jego numer kolejny). Rozmieszczenie wartości maksymalnej podanej w charakterysty- oznaczeń grup selekcyjnych na wale korbowym ce technicznej. W przeciwnym razie należy prze- zilustrowano na rysunku 1.41. szlifować cylindry na wymiar naprawczy, uwzględ- Pięć cyfr na dolnej płaszczyźnie kadłuba (rys. niając średnice dostępnych naprawczych tło- 1.42) identyfikuje grupę selekcyjną panewek ków, lub wymienić kadłub silnika. poszczególnych łożysk. Cyfra po lewej stronie kadłuba oznacza grupę selekcyjną łożyska głów- • Sprawdzić niepłaskość górnej płaszczyzny ka- nego nr 1 (od strony napędu rozrządu), kolejne dłuba. Jeśli niepłaskość przekracza 0,1 mm, to cyfry oznaczają grupy selekcyjne łożysk o ro- należy przeszlifować tę płaszczyznę pamiętając, snących numerach. że łączny ubytek grubości materiału kadłuba i głowicy (jeśli też wymagała szlifowania) nie Cyfra po lewej stronie przeciwciężaru wału kor- może przekraczać 0,2 mm. Jeśli nie można bowego oznacza grupę selekcyjną łożyska nr 5 szlifować górnej płaszczyzny kadłuba, należy (od strony koła zamachowego), kolejne cyfry wymienić kadłub. • Jeśli jeden z cylindrów wymaga przeszlifowa- nia, należy przeprowadzić identyczną operację dla pozostałych trzech cylindrów. Średnicę, na jaką ma być przeszlifowąny cylinder, określa się w następujący sposób. Średnica po szlifowaniu powinna być równa sumie średnicy nominalnej tłoka i wymaganego luzu tłoka w cylindrze po- większonej o 0,02 mm (zapas na dotarcie tłoka do cylindra). Uwaga. Przed szlifowaniem cylindrów należy założyć pokrywy łożysk głównych i dokręcić ich śruby właściwym momentem, aby zwiększyć sztywność kadłuba. Szlifowanie cylindrów na Rys. 1.41. Rozmieszczenie oznaczeń grup wymiar naprawczy przeprowadza się w kilku selekcyjnych na wale korbowym etapach. Maksymalna grubość szlifowania (dla 1 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic kolejnych jednego etapu) nie może przekraczać 0,05 mm. czopów korbowych, 2 — oznaczenia grup selekcyjnych • Oczyścić starannie w kadłubie kanały oleju średnic kolejnych czopów głównych, 3 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy pierwszego czopa korbowego, i cieczy chłodzącej z resztek materiału ścierne- 4 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy pierwszego go oraz zeszlifowanego materiału. czopa głównego 89
  • 88. Silniki benzynowe Uwaga. Od chwili dokręcenia śrub pokryw ło- żysk głównych do końca operacji nie należy obracać wału korbowego. • Odkręcić śruby mocowania pokryw łożysk głównych i ostrożnie zdjąć pokrywy łożysk głów- nych. • Za pomocą przymiaru do sprawdzania pręci- ków Plastigage (znajduje się wewnątrz lub na opakowaniu) określić luz promieniowy w łoży- sku na podstawie największej szerokości od- kształconego pręcika pomiarowego. Rys. 1.42. Rozmieszczenie oznaczeń grup • Zanotować wartość luzu promieniowego ło- selekcyjnych na kadłubie 1 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic cylindrów, żysk głównych i porównać ją z wartością wła- 2 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic gniazd łożysk ściwą. głównych, 3 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy • Jeśli wynik pomiaru wykracza poza granice pierwszego cylindra, 4 — oznaczenie grupy selekcyjnej tolerancji, należy zastosować panewki główne średnicy gniazda pierwszego łożyska głównego 0 odpowiedniej grupie selekcyjnej grubości lub przeszlifować czop główny wału na wymiar na- oznaczają grupy selekcyjne łożysk o malejących prawczy i zastosować panewki naprawcze. numerach. Sprawdzanie luzu osiowego wału W tablicy podano grupy selekcyjne panewek korbowego głównych, które należy zastosować dla czopów głównych wału korbowego w zależności od Luz osiowy wału korbowego reguluje się grubo- grupy selekcyjnej ich średnicy oraz grupy selek- ścią półpierścieni oporowych, przejmujących cyjnej pokrywy łożyska. osiowe obciążenia wału korbowego. • Po obu stronach środkowego łożyska głów- Grupy selekcyjne panewek głównych wału nego umieścić półpierścienie oporowe stroną korbowego rowkowaną w kierunku ramion wału. • W gniazdach kadłuba umieścić górne panew- Grupa Grupa selekcyjna pokrywy ki łożysk głównych, powlec olejem silnikowym selekcyjna średnicy łożyska głównego czopy główne wału korbowego i położyć wał czopa korbowy na panewkach. Założyć pokrywy ło- głównego 0 1 2 żysk głównych wraz z dolnymi panewkami głów- nymi. Wkręcić nowe śruby pokryw łożysk głów- 0 0 (czarny) 1 (brązowy) 2 (zielony) 1 1 (brązowy) 2 (zielony) 3 (żółty) nych i dokręcić je właściwym momentem. 2 2 (zielony) 3 (żółty) 4 ( niebieski) • Oprzeć czujnik komparatora o czołową po- wierzchnię skrajnego czopa wału korbowego. • Za pomocą odpowiedniej dźwigni przesuwać Sprawdzanie luzu promieniowego czopów wał korbowy wzdłuż jego osi w obu kierunkach głównych wału korbowego 1 odczytać na wskaźniku komparatora luz osio- Luz promieniowy czopa wału korbowego w łoży- wy wału. sku głównym lub korbowym można określić • Jeśli luz osiowy wału korbowego jest zbyt dwiema metodami: stosując plastykowe pręciki duży, należy wymienić półpierścienie oporowe pomiarowe Plastigage lub mierząc średnicę czo- na odpowiednio grubsze. pa oraz średnicę wewnętrzną panewki po jej zamontowaniu w łożysku. W niniejszym punkcie Składanie zespołu tłoka z korbowodem opisano pierwszą z tych metod (łatwiejszą do • Założyć nowy pierścień osadczy w otworze wykonania). piasty tłoka. • Oczyścić wał korbowy oraz pokrywy jego • W kąpieli olejowej o temperaturze 60 do 70°C łożysk. nagrzać korbowód, tłok i sworzeń tłoka. • Umieścić panewki główne z otworem i rowka- • Umieścić górną część tłoka w przyrządzie mi smarowymi w gniazdach kadłuba i położyć o kształcie litery „Vquot; i ustawić współosiowo otwór na nich wał korbowy (czysty i suchy). sworznia oraz otwór przyrządu, przez który bę- • Uciąć pięć pręcików pomiarowych o długości dzie wprowadzany sworzeń tłoka. równej szerokości panewek łożysk głównych • Umieścić w przyrządzie korbowód tak, aby oś i ułożyć je wzdłuż czopów głównych. otworu w tulejce główki znalazła się na przedłu- • Założyć pokrywy łożysk wraz z gładkimi żeniu osi otworów piast tłoka. Zwrócić uwagę na panewkami głównymi i dokręcić śruby moco- prawidłowy sposób montażu korbowodu wzglę- wania pokryw łożysk głównych właściwym mo- dem tłoka. Za pomocą trzpienia o średnicy mentem. nieznacznie mniejszej od średnicy sworznia wci- 90
  • 89. Sprawdzanie części i składanie silnika snąć za pomocą prasy sworzeń w otwory piast Rys. 1.45. Panewka łożyska tłoka i tulejki główki korbowodu. głównego wału korbowego 1 — półpanewka z rowkiem • Założyć nowy pierścień osadczy w otworze smarowym i otworem do drugiej piasty tłoka. przepływu oleju montowana • Sprawdzić prawidłowość złożenia zespołu tło- w kadłubie (górna panewka ka z korbowodem (rys. 1.43). główna), 2 — półpanewka • Za pomocą przyrządu do zakładania pierście- gładka montowana w pokrywie łożyska głównego (dolna ni tłoków umieścić kolejno w odpowiednich panewka główna), 3 — znak barwny grupy selekcyjnej panewki rowkach tłoka: pierścień zgarniający (dolny), drugi uszczelniający (środkowy) i pierwszy uszczelniający (górny), kierując ich oznaczenie „Nquot; w stronę denka tłoka (rys. 1.44A). Rozstawić zamki pierścieni na obwodzie tłoka tak, aby żaden z nich nie znajdował się w płaszczyźnie sworznia ani do niej prostopadłej (rys. 1.44B). Pierścień zgarniający składa się z trzech ele- mentów: pierścienia górnego, pierścienia dolne- go i rozpieracza (pierścienia rozpierającego). Rys. 1.43. Sposób składania zespołu tłoka Zamki poszczególnych części pierścienia zgar- z korbowodem niającego muszą być przesunięte względem 1 — znak kierunku montażu tłoka, który powinien być siebie i znajdować się w takich miejscach rowka skierowany w stronę napędu rozrządu, 2 — znak grupy selekcyjnej średnicy tłoka, 3 — znaki kompletacji w tłoku, w których wewnętrzna powierzchnia korbowodu i jego pokrywy oznaczające numer cylindra, rowka jest przecięta i umożliwia odpływ zgarnię- z którym współpracują (tu cylinder nr 1), które powinny tego oleju do wnętrza tłoka (patrz rys. 1.44B). być skierowane w stronę filtru oleju, 4 — półpanewka korbowodu z otworem do przepływu oleju (górna Składanie silnika panewka korbowa), 5 — półpanewka pokrywy korbowodu (dolna panewka korbowa) • W gniazdach kadłuba umieścić górne półpa- newki łożysk głównych (z otworem i rowkami smarowymi). • Po obu stronach środkowego łożyska głów- nego założyć półpierścienie oporowe (stroną rowkowaną skierowaną do ramion wału). Rys. 7.44. Sposób montażu pierścieni tłoka A — kierunek montażu, B — rozstawienie zamków pierścieni 1 — znak na denku tłoka, który powinien być skierowany w stronę napędu rozrządu, 2 — zamek rozpieracza pierścienia zgarniającego (dolnego), 3 — zamek dolnej części pierścienia zgarniającego (dolnego), 4 — zamek górnego pierścienia (1. uszczelniającego) oraz górnej części pierścienia Rys. 1.46. Oznaczenia, sposób montażu i kolejność zgarniającego (dolnego), 5 — zamek środkowego dokręcania śrub pokryw łożysk głównych wału pierścienia (2. uszczelniającego) korbowego 91
  • 90. Silniki benzynowe • Powlec olejem silnikowym czopy główne i kor- bowe wału korbowego oraz położyć wał na półpanewkach głównych w kadłubie silnika. • Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z pow- leczonymi olejem silnikowym gładkimi dolnymi półpanewkami głównymi (łożysko nr 1 znajduje się od strony napędu rozrządu). • Powlec śruby pokryw łożysk głównych olejem silnikowym i dokręcić je właściwym momentem w zalecanej kolejności (rys. 1.46). • Sprawdzić,czy wał korbowy swobodnie obra- Rys. 1.47. Widok z góry kadłuba silnika ca się w łożyskach. 1 — znaki na denkach tłoków skierowane w stronę napędu rozrządu (niewidoczne na rysunku znaki Określenie grupy selekcyjnej panewek kompletacji korbowodów i ich pokryw są skierowane korbowych wału korbowego w stronę filtru oleju), 2 — tulejki ustawcze głowicy Oznaczenia na wale korbowym i na panewkach umożliwiają ich prawidłowe skojarzenie. Ozna- czenie grupy selekcyjnej na wale korbowym (1, patrz rys. 1.41) stanowi kod czterech cyfr iden- Sprawdzanie luzu promieniowego w łożysku tyfikacji grupy panewek, które należy zamonto- korbowym wać na każdym czopie korbowym. Skrajna lewa • Ułożyć pręciki pomiarowe Plastigage o długo- cyfra na przeciwciężarze wału korbowego odno- ści równej szerokości panewki wzdłuż czopów si się do czopa korbowego nr 4 (od strony koła korbowych nr 1 i 4. zamachowego); następne cyfry dotyczą czopów • Założyć pokrywy korbowodów nr 1 i 4 wraz korbowych w kolejności malejącej. z ich półpanewkami oraz dokręcić śruby ich Grupy selekcyjne panewek są oznaczone barw- mocowania właściwym momentem. nym znakiem na ich krawędziach. Uwaga. Podczas następnej operacji nie obracać W tablicy podano grupy selekcyjne panewek wału korbowego. korbowych, które należy zastosować dla czo- • Wymontować pokrywy korbowodów nr 1 i 4. pów korbowych wału korbowego w zależności Za pomocą przymiaru (znajduje się wewnątrz od grupy selekcyjnej ich średnicy oraz grupy lub na opakowaniu pręcików pomiarowych Pla- selekcyjnej pokrywy. stigage) odczytać luz promieniowy odpowiada- jący maksymalnej szerokości odkształconego Grupy selekcyjne panewek korbowych wału pręcika pomiarowego. korbowego • Porównać zmierzony luz promieniowy w łoży- Grupa selekcyjna Grupa selekcyjna sku korbowym z właściwą wartością tego luzu. czopa korbowego panewki korbowej Jeśli zmierzony luz wykracza poza granice tole- rancji, należy wymienić panewkę uwzględniając 0 Nie oznaczona 1 1 (brązowy) oznaczenie jej grubości lub przeszlifować czopy 2 2 (zielony) korbowe i zamontować panewki naprawcze 0 większej grubości. Dalsze czynności składania silnika • Powlec olejem silnikowym nowe śruby i pół- panewki pokryw korbowodów. Zamontować po- • Powlec zewnętrzne powierzchnie tłoków i gła- krywy korbowodów wraz z ich półpanewkami dzie cylindrów olejem silnikowym. 1 dokręcić właściwym momentem nowe śruby • Obrócić wał korbowy tak, aby czopy korbowe ich mocowania. cylindrów nr 1 i 4 znalazły się w położeniu GMR • Obrócić wał korbowy o 180° i powtórzyć dla • Za pomocą przyrządu do ściskania pierścieni cylindrów nr 2 i 3 wszystkie czynności wykona- tłoków wsunąć do tulei cylindrów nr 1 i 4 ne uprzednio dla cylindrów nr 1 i 4. przeznaczone do nich zespoły tłoków z korbo- • Zmierzyć luz osiowy korbowodów na czo- wodami, uwzględniając ich oznaczenia i prze- pach korbowych. W przypadku przekroczenia strzegając prawidłowego sposobu montażu. Licz- dopuszczalnych wartości należy wymienić kor- by wybite na łbie korbowodu i jego pokrywie bowód lub wał korbowy. powinny odpowiadać numerowi cylindra i być • Pokryć pastą uszczelniającą powierzchnię przy- (obie) skierowane w stronę filtru oleju. legania tylnej pokrywy kadłuba i zamontować ją. • Znaki wybite na denku tłoka powinny być • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy skierowane w stronę napędu rozrządu. zamontować w gnieździe pokrywy tylny pier- • Umieścić półpanewkę z otworem smarowym ścień uszczelniający wał korbowy. w łbie korbowodu tak, aby jej otwór pokrywał się • Zamontować na wał korbowy koło zamacho- z otworem w korbowodzie. we (lub tarczę napędową przekładni hydrokine- 92
  • 91. Układ smarowania tycznej) i unieruchomić koło zamachowe (lub tarczę napędową) odpowiednim przyrządem. • Powlec olejem silnikowym śruby mocujące koło zamachowe (lub tarczę napędową prze- kładni hydrokinetycznej) i dokręcić je właściwym momentem. • W samochodach wyposażonych w mecha- niczną skrzynkę przekładniową sprawdzić sto- pień zużycia i stan tarczy sprzęgła oraz zespołu dociskowego sprzęgła. Jeśli są w prawidłowym stanie, zamontować je, uwzględniając znaki jstawcze naniesione na kole zamachowym przed wymontowaniem sprzęgła. Wyśrodkować do- kładnie tarczę sprzęgła i dokręcić właściwym momentem śruby mocujące zespół dociskowy (patrz odpowiedni opis w podrozdz. 3.2). • Zamontować głowicę silnika i łańcuchy napę- du rozrządu (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.2). • Zdjąć przyrząd unieruchamiający koło zama- chowe (lub tarczę napędową przekładni hydro- kinetycznej). • Połączyć skrzynkę przekładniową z silnikiem. • Zamontować rozrusznik i alternator oraz podłą- czyć ich przewody elektryczne. • Nalać do silnika odpowiednią ilość właściwe- go rodzaju oleju silnikowego. • Zamontować zespół napędowy do samocho- du (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.3). Rys. 1.48. Układ smarowania 1 — kadłub silnika, 2 — króciec mocowania filtru oleju, 1.2.5. Układ smarowania 3 — filtr oleju, 4 — prowadnica wskaźnika poziomu oleju, 5 — prętowy wskaźnik poziomu oleju, 6 — pokrywa napędu rozrządu, 7 — koło zębate zewnętrzne pompy WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE oleju, 8 — koło zębate wewnętrzne pompy oleju, ORAZ SPRAWDZANIE POMPY OLEJU 9 — pokrywa pompy oleju, 10 — tulejka napędu pompy oleju, 11 — pierścień uszczelniający o przekroju Uwaga. Pompa oleju jest umieszczona w pokry- okrągłym, 12 — ssak pompy oleju, 13 — zawór wie napędu rozrządu. Wymontowanie pompy przelewowy, 14 — sprężyna zaworu przelewowego, 15 — korek gwintowany, 16 — miska olejowa, oleju wymaga uprzedniego wymontowania gło- 17 — korek spustu oleju, 18 — czujnik ciśnienia oleju wicy oraz łańcuchów napędu rozrządu. Wymontowanie i rozkładanie pompy oleju • Wymontować głowicę (patrz odpowiedni opis w p. 1.2.2). nym i sierpową przegrodą obudowy (rys. 1.49C) • Położyć pokrywę napędu rozrządu wewnętrz- oraz luz osiowy między kołami zębatymi i płasz- ną stroną do góry i wymontować pokrywę pom- czyzną przylegania pokrywy pompy (rys. 1.49D). py oleju. Jeśli luzy są większe od dopuszczalnych lub na • Wyjąć koła zębate pompy oleju. wymienionych częściach występują znaczne za- • Wykręcić gwintowany korek oraz wyjąć tło- rysowania, należy wymienić koła zębate lub czek i sprężynę zaworu przelewowego. obudowę pompy. • Oczyścić i sprawdzić stan wszystkich części. • Sprawdzić, czy na kołach zębatych pompy Składanie i zamontowanie pompy oleju i wewnątrz jej obudowy nie ma śladów zatarcia • W celu złożenia i zamontowania pompy oleju lub zarysowań. wykonać czynności w kolejności odwrotnej do • Jeśli stan części nie budzi zastrzeżeń, umie- podanej podczas jej wymontowania i rozkłada- ścić koła zębate w obudowie pompy. nia. Części przed składaniem powinny być po- • Za pomocą szczelinomierza zmierzyć luz pro- wleczone olejem silnikowym. Podczas składania mieniowy zewnętrznego koła zębatego w obu- należy wymienić uszczelkę o przekroju okrą- dowie pompy (rys. 1.49A), luz międzyzębny kół głym gwintowanego korka zaworu przelewowe- pompy (rys. 1.49B), luz między kołem wewnętrz- go pompy. 93
  • 92. Silniki benzynowe Rys. 1.50. Usytuowaie czujnika ciśnienia oleju B śnienie oleju na biegu jałowym, przy 2000 obr/min oraz przy 6000 obr/min. Porównać odczytane wartości z wartościami właściwymi (patrz dane w podrozdz. 1.1). 1.2.6. Układ chłodzenia WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE PASKA NAPĘDU POMPY CIECZY CHŁODZĄCEJ ORAZ POMPY WSPOMAGANIA UKŁADU KIEROWNICZEGO Wymontowanie • Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- ny odbiornik radiowy, przed odłączeniem aku- mulatora zanotować kod radioodbiornika. • Podnieść i podeprzeć przód samochodu, wy- montować prawe przednie koło oraz osłonę prze- ciwbłotną z wnęki prawego koła przedniego. • Wymontować prawą dolną osłonę przedziału silnika. • W wersjach z klimatyzacją samochodów wy- posażonych w silnik 1,4 wymontować pasek napędu sprężarki klimatyzacji (patrz odpowiedni opis w rozdz. 11). • Poluzować nakrętkę (1, rys. 1.52) śruby gór- nego mocowania pompy wspomagania układu Rys. 1.49. Sposób sprawdzania luzów pompy oleju kierowniczego; następnie poluzować śrubę (2) A — sprawdzanie luzu promieniowego zewnętrznego koła zębatego w obudowie pompy, B — sprawdzanie luzu regulacji naciągu paska klinowego. międzyzębnego kół pompy, C — sprawdzanie luzu między • Zdjąć pasek napędu pompy cieczy chłodzącej kołem zębatym wewnętrznym i sierpową przegrodą i pompy wspomagania układu kierowniczego. obudowy, D — sprawdzanie luzu osiowego między kołami zębatymi i płaszczyzną przylegania pokrywy pompy Zamontowanie • Sprawdzić stan i oczyścić rowki wszystkich kół pasowych. • Założyć pasek napędu pompy cieczy chło- SPRAWDZANIE CIŚNIENIA OLEJU dzącej i pompy wspomagania układu kierowni- • W miejsce czujnika ciśnienia oleju (rys. 1.50) czego, zwracając uwagę na jego prawidłowe wkręcić końcówkę przewodu manometru o od- położenie w rowkach wszystkich kół pasowych, powiednim zakresie pomiarowym. a szczególnie koła pasowego wału korbowego. • Uruchomić i nagrzać silnik do temperatury • Naciągnąć pasek obracając śrubę regulacyj- normalnej pracy. Odczytać na manometrze ci- ną tak, aby uzyskać wymaganą wartość ugięcia 94
  • 93. Układ chłodzenia odcinka paska między kołami pasowymi pom- napędu sprężarki klimatyzacji (patrz odpowiedni py cieczy chłodzącej i pompy wspomagania opis w rozdz. 11). układu kierowniczego (patrz strzałki na rys. • Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnęce 1.52). prawego koła przedniego oraz zamontować pra- • Dokręcić śrubę górnego mocowania pompy we koło przednie. wspomagania układu kierowniczego. • Opuścić samochód. • W wersjach z klimatyzacją samochodów wy- • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- posażonych w silnik 1,4 zamontować pasek nej samochodu. A 11 Rys. 1.51. Układ chłodzenia A — zespół napędowy z mechaniczną skrzynką przekładniową w wersji bez klimatyzacji, B — zespół napędowy z mechaniczną skrzynką przekładniową w wersji z klimatyzacją, C — zespół napędowy z automatyczną skrzynką przekładniową 1 — koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 2 — pompa cieczy chłodzącej, 3 — obudowa termostatu, 4 — termostat, 5 — pokrywa termostatu, 6 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej (sterowania silnika), 7 — nagrzewnica wnętrza samochodu, 8 — silnik wentylatora (silniki wentylatorów) chłodnicy, 9 — wspornik wentylatora (wentylatorów) chłodnicy, 10 — wentylator (wentylatory) chłodnicy, 11 — chłodnica, 12 — zbiornik wyrównawczy X — do skrzynki automatycznej (przewody chłodnicy oleju) 95
  • 94. Silniki benzynowe Rys. 1.53. Sposób montażu termostatu — widok od strony pokrywy termostatu Strzałka termostatu powinna być skierowana do góry • Wykręcić śruby mocowania pompy cieczy chłodzącej i zdjąć pompę cieczy chłodzącej. Zamontowanie • Starannie oczyścić rozpuszczalnikiem po- wierzchnie przylegania uszczelek w kadłubie sil- nika, obudowie pompy cieczy chłodzącej i obu- dowie termostatu. • Sprawdzić stan części pompy cieczy chłodzą- Rys. 1.52. Sposób regulacji naciągu paska napędu cej i jeśli wykazują nadmierne zużycie lub są pompy cieczy chłodzącej oraz przebieg pasków znacznie porysowane, wymienić pompę. napędu osprzętu silnika • Nanieść pastę uszczelniającą na uszczelnia- A — silnik GA14DE, B — silnik GA16DE wersji bez klimatyzacji, C — silnik GA16DE wersji z klimatyzacją ne powierzchnie obudowy pompy cieczy chło- 1 — elementy górnego mocowania pompy wspomagania dzącej. układu kierowniczego, 2 — śruba regulacji naciągu • Założyć pompę cieczy chłodzącej. paska, 3 — koło pasowe wału korbowego, 4 — koło • Dokręcić śruby mocowania pompy cieczy pasowe pompy wspomagania układu kierowniczego, 5 — koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 6 — koło chłodzącej do pokrywy napędu rozrządu oraz pasowe alternatora, 7 — koło pasowe sprężarki śruby mocowania obudowy termostatu do obu- klimatyzacji, 8 — rolka napinacza dowy pompy cieczy chłodzącej. • Zamontować paski klinowe napędu osprzętu (patrz odpowiedni opis). • Dokręcić śruby mocujące koło pasowe pom- py cieczy chłodzącej. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE • Zamontować prawą dolną osłonę przedziału POMPY CIECZY CHŁODZĄCEJ silnika. • Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnęce Wymontowanie prawego koła przedniego oraz zamontować pra- • Jeśli samochód jest wyposażony w kodowa- we koło przednie. ny odbiornik radiowy, przed odłączeniem aku- • Opuścić samochód. mulatora zanotować kod radioodbiornika. • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia • Podnieść i podeprzeć przód samochodu, wy- (patrz odpowiedni opis) oraz sprawdzić jego montować prawe koło przednie oraz osłonę prze- szczelność. ciwbłotną z wnęki prawego koła przedniego. • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- • Wymontować prawą dolną osłonę przedziału nej samochodu. silnika. • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni opis). OPRÓŻNIANIE, NAPEŁNIANIE • Poluzować elementy mocowania koła paso- I ODPOWIETRZANIE UKŁADU CHŁODZENIA wego pompy cieczy chłodzącej. • Wymontować paski klinowe napędu osprzętu Opróżnianie silnika (patrz poprzedni opis). • Ustawić pokrętło regulacji temperatury w po- • Zdjąć koło pasowe pompy cieczy chłodzącej. łożeniu maksymalnego ogrzewania wnętrza. • Odkręcić śruby mocujące i odłączyć obudo- • Umieścić pod samochodem naczynie do ze- wę termostatu od pompy cieczy chłodzącej. brania cieczy chłodzącej. 96
  • 95. Układy chłodzenia i wylotowy Rys. 7.55. Rozmieszczenie odpowietrzników układu chłodzenia Rys. 1.54. Rozmieszczenie korków spustu cieczy A — w kolektorze dolotowym, B — w głowicy chłodzącej A — korek w kadłubie silnika, B — korek w dolnej części chłodnicy • Wymontować zbiornik wyrównawczy i opróż- nić go. • Odkręcić korek zbiornika wyrównawczego cie- • Odkręcić odpowietrzniki układu chłodzenia: czy chłodzącej w celu obniżenia ciśnienia w u- w kolektorze dolotowym (patrz rys. 1.55A), a na- kładzie. stępnie w głowicy (patrz rys. 1.55B). • Odkręcić korek spustu cieczy chłodzącej umiesz- • Odkręcić korek spustu cieczy chłodzącej w ka- czony w dolnej części chłodnicy (rys. 1.54B). dłubie silnika (rys. 1.54A). 10 Rys. 7.56. Układ wylotowy 1 — kolektor wylotowy, 2 — uszczelka, 3 — sonda lambda, 4 — przewód recyrkulacji spalin, 5 — katalizator wstępny, 6 — osłony termiczne, 7 — przednia rura wylotowa, 8 — katalizator końcowy, 9 — tłumik wstępny, 10 — tłumik końcowy X — do zaworu recyrkulacji spalin 97
  • 96. Silniki benzynowe • Po spłynięciu cieczy chłodzącej przepłukać się przez poluzowany odpowietrznik w kolekto- układ chłodzenia czystą wodą doprowadzaną rze dolotowym. przez wlew w chłodnicy, następnie wkręcić • Dokręcić odpowietrznik w głowicy, gdy wypły- korki spustowe układu chłodzenia, napełnić wająca z jego otworu ciecz nie będzie zawierała układ chłodzenia czystą wodą, odczekać kilka pęcherzyków powietrza. minut, wykręcić korki spustowe i spuścić za- • Napełnić maksymalnie układ i zakręcić korek wartą w nim wodę. Przepłukać także zbiornik chłodnicy. wyrównawczy. • Napełnić zbiornik wyrównawczy do poziomu • Powlec pastą uszczelniającą gwint korka spu- maksymalnego i zakręcić jego korek wlewu. stu cieczy chłodzącej z kadłuba. Wkręcić korki • Uruchomić silnik i nagrzać go do normalnej spustowe w kadłub i chłodnicę oraz odpowietrz- temperatury pracy. nik w głowicę (rys. 1.55B). • Zatrzymać silnik i ostudzić go do temperatury • Zamocować zbiornik wyrównawczy i podłą- otoczenia. czyć do niego przewody układu chłodzenia. • Sprawdzić poziom cieczy w chłodnicy i, w razie potrzeby, uzupełnić do maksymalnego poziomu. Napełnianie i odpowietrzanie • Uruchomić silnik i powtarzać ostatnią czynność • Napełniać powoli układ chłodzenia przez wlew aż do ustabilizowania się poziomu cieczy chłodzą- chłodnicy, aż ciecz chłodząca zacznie wylewać cej w chłodnicy i zbiorniku wyrównawczym.
  • 97. 2 SILNIK WYSOKOPRĘŻNY Prędkość obrotowa mocy znamionowej: 2.1. CHARAKTERYSTYKA 4800 obr/min. TECHNICZNA Moment maksymalny: — wg ECE: 132 N • m; — wg DIN: 13,5 kGm. DANE O G Ó L N E Prędkość obrotowa momentu maksymalnego: 2800 obr/min. Czterocylindrowy rzędowy silnik czterosuwowy o zapłonie samoczynnym i pośrednim wtrysku paliwa z wirowymi komorami spalania, niedoła- GŁOWICA -lowany, jest ustawiony poprzecznie z przodu Odlana ze stopu aluminium głowica ma wsta- samochodu i ma kadłub odlany z żeliwa oraz wiane: wirowe komory spalania, prowadnice głowicę odlaną ze stopu aluminium. Jeden wał zaworów i gniazda zaworów. rozrządu jest ułożyskowany w głowicy i napę- W głowicy jest ułożyskowany jeden wał rozrządu dzany paskiem zębatym. Sterowanie silnika jest (dolne połówki łożysk wykonano bezpośrednio elektroniczne. Występują dwie odmiany silnika: w głowicy, natomiast pokrywy odlano z tego bez recyrkulacji spalin (CD20) oraz z recyrkula- samego materiału i są przykręcane śrubami). cją spalin (CD20E). Łożysko nr 1 znajduje się od strony napędu rozrządu (paska zębatego). Podstawowe parametry Głowica jest ustalona względem kadłuba dwo- ma kołkami ustawczymi wciśniętymi w górną Typ: płytę kadłuba. - od VII 1995 do III 1996: CD20; - od IV 1996: CD20E. Wysokość głowicy (mierzona między górną i dol- Średnica cylindra: 84,5 mm. ną płaszczyzną głowicy): 137,9 do 138,1 mm. Skok tłoka: 88 mm. Dopuszczalna niepłaskość górnej płaszczyzny Pojemność skokowa: 1973 cm 3 . głowicy: 0,1 mm. Stopień sprężania: 22. Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy Ciśnienie sprężania (przy 200 obr/min): materiału: 0,1 mm (łącznie dla dolnej płaszczy- — nominalne: 3,14 MPa; zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba). — minimalne: 2,45 MPa; Średnica nominalna otworów prowadnic popy- — dopuszczalna różnica między cylindrami: chaczy zaworów: 34,998 do 35,018 mm. 0,49 MPa. Średnica łożysk wału rozrządu: 30,000 do Moc znamionowa: 30,021 mm. — wg ECE: 55 kW; Średnica nominalna otworów gniazd prowadnic — wg DIN: 75 KM. zaworów: 10,985 do 10,996 mm. 99
  • 98. Silnik wysokoprężny Średnica naprawcza otworów gniazd prowadnic Wymiary gniazd zaworów zaworów: 11,185 do 11,196 mm. Rodzaj gniazda zaworu Dolotowe Wylotowe Średnica naprawcza (+0,5 mm) otworów gniazd zaworów: Szerokość przylgni (mm) 1,90 1,56 — dolotowych: 41,432 do 41,454 mm; Średnica zewnętrzna przylgni (mm) 38,6 do 38,8 31,6 do 31,8 — wylotowych: 35,432 do 35,454 mm. Kąt przylgni 45° 45° Kąt podcięcia górnego 70° 0° Głębokość otworów gniazd zaworów (mierzona Kąt podcięcia dolnego 0quot; 0° od dolnej płaszczyzny głowicy): Zagłębienie gniazda zaworu wzglę- — dolotowych: 9,85 do 10,15 mm; dem dolnej płaszczyzny głowicy (mm) 1,8 ±0,05 2,1 ± 0,05 — wylotowych: 10,45 do 10,75 mm. Uszczelka głowicy Prowadnice zaworów Uszczelka głowicy jest wykonana z materiałów Żeliwne prowadnice zaworów są wciskane w gło- syntetycznych nie zawierających azbestu. Kra- wicę. wędzie otworów cylindrów mają metalowe obra- Średnica zewnętrzna: mowania, natomiast krawędzie zewnętrzne są — nominalna: 11,023 do 11,034 mm; wzmocnione sznurem silikonowym. — naprawcza: 11,223 do 11,234 mm. Sposób montażu: powierzchnia z napisem „TOPquot; Średnica wewnętrzna po wciśnięciu i rozwierce- powinna być skierowana do głowicy, zaś ozna- niu: 7,000 do 7,015 mm. czenia grubości uszczelki (patrz dalej) — do Wystawanie prowadnic z głowicy: 10,3 mm. przegrody czołowej nadwozia. Wcisk w otworze głowicy: 0,027 do 0,049 mm. Uszczelki głowicy mają zróżnicowaną grubość. Luz trzonka zaworu dolotowego w prowadnicy: Odpowiednią grubość uszczelki dobiera się w za- — nominalny: 0,02 do 0,05 mm; leżności od wystawania denka tłoka w położeniu — dopuszczalny: 0,1 mm. GMP ponad górną płaszczyznę kadłuba. Gru- Luz trzonka zaworu wylotowego w prowadnicy: bość uszczelki jest oznaczona trójkątnymi wy- — nominalny: 0,04 do 0,07 mm; cięciami na jej krawędzi. — dopuszczalny: 0,1 mm. Dobór uszczelki głowicy w zależności Zawory od wystawania tłoka W głowicy znajduje się 8 zaworów stalowych, ustawionych równolegle względem siebie, uru- Wystawanie Grubość uszczelki Liczba wycięć chamianych przez krzywki wału rozrządu za tłoków w GMP głowicy na krawędzi (mm) (mm) uszczelki pośrednictwem popychaczy hydraulicznych. 1,10 ±0,03 0 Wymiary zaworów mniej niż 0,505 1,15 ± 0,03 1 Rodzaj zaworu Dolotowy Wylotowy Długość (mm): 0,505 do 0,555 1,20 ± 0,03 2 - silnik CD20 100,53 do 100,97 100,38 do 100,82 - silnik CD20E 99,53 do 99,97 99,38 do 98,82 ponad 0,555 1,25 ± 0,03 3 Średnica trzonka (mm) 6,965 do 6,980 6,945 do 6,960 Średnica grzybka Śruby mocowania głowicy (mm) 39,0 do 39,3 32,0 do 32,2 Kąt przylgni 45°30' 45°30' Liczba śrub: 10. Grubość minimalna Przed ponownym zamontowaniem wykręcone talerzyka (mm) 0,5 0,5 śruby należy oczyścić szczotką drucianą oraz powlec olejem gwint i dolną powierzchnię Luz roboczy zaworów łbów. Luz roboczy zaworów: zerowy (regulowany sa- Sposób montażu podkładek śrub mocowania moczynnie za pomocą popychaczy hydraulicz- głowicy: rowkowana powierzchnia podkładek nych). powinna być skierowana w stronę łba śruby. Kolejność dokręcania: dokręcać krzyżowo za- Popychacze hydrauliczne czynając od śrub środkowych (patrz rys. 2.32). Walcowe popychacze hydrauliczne (tzw. szklan- kowe), poruszające się w otworach prowadnic Komory spalania w głowicy, zapewniają samoczynne kasowanie Zastosowano wirowe komory spalania typu Ri- luzu zaworów. cardo Comet V wciskane w głowicę i ustalane Średnica zewnętrzna popychacza: 34,959 do kołkiem osadzonym w głowicy. 34,975 mm. Luz popychacza w otworze prowadnicy: Gniazda zaworów — nominalny: 0,023 do 0,059 mm; Gniazda zaworów są wciskane w głowicę. — dopuszczalny: 0,1 mm. 100
  • 99. Charakterystyka techniczna Sprężyny zaworów w cylindrze powiększonej o 0,02 mm (zapas na Zastosowano po dwie współśrodkowe spręży- dotarcie tłoka do cylindra). ny śrubowe na zawór. Sprężyny są jednakowe Średnica gniazda środkowego łożyska główne- dla zaworów dolotowych i wylotowych. Górne go wału korbowego: podkładki oporowe sprężyn zaworów wyloto- — grupa 0: 56,654 do 56,663 mm; wych wyposażono w urządzenie zapewniające — grupa 1: 56,663 do 56,672 mm; samoczynny obrót zaworu podczas jego otwie- — grupa 2: 56,672 do 56,680 mm. rania. Sposób montażu: zwoje o mniejszym skoku lub UKŁAD TŁOKOWO-KORBOWY ze znakiem barwnym powinny znajdować się od Wał korbowy strony głowicy. Odlany z żeliwa wał korbowy ma pięć czopów Parametry sprężyn zaworów głównych i osiem przeciwciężarów. Średnica nominalna środkowego czopa główne- Rodzaj sprężyny Zewnętrzna Wewnętrzna go (nr 3): Typ silnika CD20 CD20E CD20 CD20E — grupa 0: 52,967 do 52,975 mm; — grupa 1: 52,959 do 52,967 mm; Wysokość swobod- — grupa 2: 52,951 do 52,959 mm. na (mm) 43,2 42,25 38,2 36,57 Wysokość pod ob- Średnice pozostałych czopów głównych (nr 1, 2, ciążeniem (mm/N) 36,1/165 35,1/165 32,6/78,5 31,6/72 4 i 5): Dopuszczalna nie- — nominalna: 52,951 do 52,975 mm; prostopadłość (mm) 2,1 1,8 1,9 1,6 — naprawcza (- 0,25 mm): 52,701 do 52,725 mm. Średnica nominalna czopów korbowych: KADŁUB — grupa 0: 49,968 do 49,974 mm; Kadłub silnika jest odlany z żeliwa. Gładzie — grupa 1: 49,961 do 49,968 mm; cylindrów są wykonane bezpośrednio w kadłu- — grupa 2: 49,954 do 49,961 mm. bie. Produkuje się kadłuby o pięciu grupach Średnica naprawcza czopów korbowych: selekcyjnych średnic cylindrów. Cyfrowe ozna- — podwymiar — 0,08 mm: 49,874 do 49,894 mm; czenia grupy selekcyjnej są wybite dla każdego — podwymiar — 0,12 mm: 49,834 do 49,854 mm; cylindra na górnej powierzchni kadłuba od stro- — podwymiar — 0,25 mm: 49,704 do 49,724 mm. ny pompy wtryskowej. Dopuszczalna owalizacja czopów głównych i kor- Wysokość nominalna kadłuba (mierzona od osi bowych: 0,005 mm. obrotu wału korbowego do górnej płaszczyzny Dopuszczalna stożkowość czopów głównych kadłuba): 211,25 do 211,35 mm. i korbowych: 0,002 mm. Dopuszczalna niepłaskość górnej płaszczyzny Bicie maksymalne: 0,05 mm. kadłuba: 0,1 mm. Luz promieniowy czopów w łożyskach: 0,039 do Grubość dopuszczalna zeszlifowanej warstwy 0,065 mm. materiału: 0,1 mm (łącznie dla dolnej płaszczy- Luz osiowy wału (regulowany grubością kołnie- zny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba). rzy oporowych środkowego łożyska głównego): Średnica cylindra: — nominalny: 0,05 do 0,18 mm; -grupa 1: 84,500 do 84,510 mm; — maksymalny: 0,30 mm. -grupa 2: 84,510 do 84,520 mm; - grupa 3: 84,520 do 84,530 mm; Panewki łożysk głównych - grupa 4: 84,530 do 84,540 mm; Cienkościenne panewki łożysk głównych mają - grupa 5: 84,540 do 84,550 mm. skorupę stalową z nawalcowanym stopem Owalizacja cylindra (mierzona jako różnica śred- łożyskowym glinowo-cynowym. Panewki łożysk nic w dwóch wzajemnie prostopadłych płaszczy- głównych produkuje się w pięciu grupach znach odległych od jego górnej krawędzi o 20 grubości wyróżnionych barwnymi oznaczenia- i 120 mm): mi na krawędzi. Panewki środkowego łożyska -wartość nominalna: 0,015 mm; głównego mają kołnierze pełniące rolę półpier- - wartość dopuszczalna: 0,400 mm. ścieni oporowych regulujących luz osiowy wału Stożkowość cylindra (mierzona 70 mm poniżej korbowego. jego górnej krawędzi): Sposób montażu: - wartość nominalna: 0,01 mm; — półpanewki o gładkiej powierzchni ślizgowej - wartość dopuszczalna: 0,04 mm. są umieszczone w pokrywach łożysk głównych; Dopuszczalne zużycie cylindra: 0,2 mm. — półpanewki z otworem i rowkami smarnymi Średnicę, na jaką ma być przeszlifowany cylin- są umieszczone w gniazdach kadłuba. d r określa się w następujący sposób. Średnica e, Grubość nominalna: po szlifowaniu powinna być równa sumie średni- — grupa 0 (oznaczenie żółte): 1,816 do 1,820 mm; cy nominalnej tłoka i wymaganego luzu tłoka — grupa 1 (oznaczenie zielone): 1,820 do 1,824 mm; 101
  • 100. Silnik wysokoprężny — grupa 2 (oznaczenie brązowe): 1,824 do Średnica otworu piast tłoka: 24,991 do 24,999 mm. 1,828 mm; Luz tłoka w cylindrze: 0,025 do 0,045 mm. — grupa 3 (oznaczenie czarne): 1,828 do 1,832 mm; Pierścienie tłoków — grupa 4 (oznaczenie niebieskie): 1,832 do W rowkach tłoka znajdują się trzy pierścienie: 1,836 mm. — pierścień górny (1. uszczelniający): o wy- Szerokość panewek: pukłej i chromowanej powierzchni zewnętrz- — łożysko środkowe (nr 3): 20,00 mm; nej; — pozostałe łożyska (nr 1, 2, 4 i 5): 27,95 mm. — pierścień środkowy (2. uszczelniający): stoż- kowy; Korbowody — pierścień dolny (zgarniający): wieloczęścio- Korbowody są odkute ze stali i mają dwuteowy wy (składany) z ekspanderem (sprężyną rozpie- przekrój trzona oraz prosty podział łba. rającą). Sposób montażu: znaki na pokrywie i na łbie Sposób montażu: litery „Nquot; lub „Rquot; na płaskiej korbowodu powinny znajdować się naprzeciw powierzchni pierścienia powinny być skierowa- siebie, po stronie otworu smarnego korbowodu, ne w stronę denka tłoka. znaku grupy tłoka (na denku) oraz wgłębienia Rozstawienie zamków pierścieni: co 120°. w denku o kształcie liścia koniczyny. Luz pierścieni w rowkach tłoka: Dopuszczalna nieprostopadłość osi otworów do — pierścień górny (1. uszczelniający): 0,060 do osi symetrii trzona: 0,25%. 0,095 mm (maksymalny 0,1 mm); Dopuszczalna wichrowatość osi otworów główki — pierścień środkowy (2. uszczelniający): 0,040 i łba korbowodu: 0,25%. do 0,075 mm (maksymalny 0,1 mm); Średnica otworu tulejki główki korbowodu: 25,025 — pierścień dolny (zgarniający): 0,030 do do 25,038 mm. 0,070 mm (maksymalny 0,1 mm). Luz promieniowy łożysk korbowych: 0,031 do Luz w zamku pierścienia (po włożeniu do cylin- 0,055 mm. dra): Luz osiowy korbowodu: 0,3 mm. — cylindry grup 1, 2 i 3: 0,20 do 0,30 mm (maksymalny 1mm); Panewki łożysk korbowych — cylindry grup 4 i 5: 0,12 do 0,22 mm (maksy- Cienkościenne panewki łożysk korbowych mają malny 1 mm). skorupę stalową z nawalcowanym stopem łoży- skowym glinowo-cynowym. Sworznie tłoków Półpanewki montowane w łbie korbowodu mają Drążone sworznie tłoków, wykonane ze stali, otwór smarny. Otwór ten powinien być współo- ulepszane cieplnie i szlifowane, są pasowane siowy z otworem w korbowodzie. obrotowo i ustalone wzdłużnie w piastach tłoka pierścieniami osadczymi. Tłoki Średnica zewnętrzna: 24,994 do 25,000 mm. Tłoki są odlane ze stopu aluminium. W denku Wcisk w piastach tłoka: 0,000 do 0,004 mm. tłoka znajduje się komora spalania w kształcie Luz w tulejce główki korbowodu: 0,025 do liścia koniczyny. 0,044 mm. Tłoki o wymiarach nominalnych są dostępne w pięciu grupach selekcyjnych średnic, a na- Koło zamachowe prawcze — w dwóch grupach. Na tłoku znajdują Odlane z żeliwa koło zamachowe jest ustalone się trzy pierścienie. na wale korbowym kołkiem ustawczym. Sposób montażu tłoka: znak na denku tłoka Bicie maksymalne (mierzone na obwodzie): powinien być skierowany w stronę paska zęba- 0,15 mm. tego napędu rozrządu, a wgłębienie w denku UKŁAD ROZRZĄDU w kształcie liścia koniczyny — w stronę pompy wtryskowej. Zastosowano jeden wał rozrządu ułożyskowany Średnica nominalna tłoka (mierzona w odległo- w głowicy i napędzany paskiem zębatym od ści 62 mm od denka): wału korbowego. Naciąg paska zębatego jest — grupa 1: 84,465 do 84,475 mm; regulowany półautomatycznie za pomocą mi- — grupa 2: 84,475 do 84,485 mm; mośrodowego napinacza sprężynowego. Wał — grupa 3: 84,485 do 84,495 mm; rozrządu za pośrednictwem popychaczy hydrau- — grupa 4: 84,495 do 84,505 mm; licznych uruchamia 8 zaworów. — grupa 5: 84,505 do 84,505 mm. Fazy rozrządu Średnica naprawcza tłoka (mierzona w odległo- ści 62 mm od denka): Silnik CD20 — wymiar +0,25 mm: 84,715 do 84,765; Wartości faz rozrządu nie zostały ujawnione — wymiar +0,50 mm: 84,965 do 85,015. przez producenta. 102
  • 101. Charakterystyka techniczna Silnik CD20E Pompa oleju Otwarcie zaworu dolotowego: 14° przed GMR Zastosowano zębatą pompę oleju o zazębieniu Zamknięcie zaworu dolotowego: 38° po DMR wewnętrznym. W obudowie pompy znajduje się Otwarcie zaworu wylotowego: 56° przed DMR zawór przelewowy ograniczający maksymalne Zamknięcie zaworu wylotowego: 12° po GMR ciśnienie w układzie smarowania. Pompa oleju jest umieszczona na przednim końcu wału kor- Wał rozrządu bowego i napędzana bezpośrednio, zaś jej obu- Zastosowano jeden wał rozrządu odlany z żeli- dowa jest zamocowana do kadłuba silnika. wa obracający się w głowicy na pięciu łożyskach W silnikach CD20E w kadłubie pompy znajduje ślizgowych i napędzany paskiem zębatym od się ponadto czujnik położenia i prędkości obro- wału korbowego. towej wału korbowego. Sposób montażu: stożkowy czop wału od strony Ciśnienie oleju (o temperaturze 80°C): paska zębatego napędu rozrządu. — na biegu jałowym: 0,06 MPa; Wysokość krzywek wału rozrządu silnika CD20: — przy 2000 obr/min: 0,30 MPa. — zaworów dolotowych: 49,20 do 49,25 mm; Luz promieniowy zewnętrznego koła zębatego — zaworów wylotowych: 49,15 do 49,20 mm. w obudowie pompy: 0,12 do 0,20 mm. Wysokość krzywek wału rozrządu silnika CD20E: Luz między kołami zębatymi: maks. 0,18 mm. — zaworów dolotowych: 48,70 do 48,75 mm; Luz osiowy między kołem zębatym wewnętrz- — zaworów wylotowych: 49,15 do 49,20 mm. nym i płaszczyzną pokrywy: 0,05 do 0,09 mm. Średnica czopów łożysk wału rozrządu: 23,935 Luz osiowy między kołem zębatym zewnętrz- do 23,955 mm. nym i płaszczyzną pokrywy: 0,05 do 0,11 mm. Bicie wału rozrządu: Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej — nominalne: 0,02 mm; ciśnienia oleju — dopuszczalne: 0,05 mm. Luz w łożyskach wału rozrządu: Włącznik ciśnieniowy lampki kontrolnej ciśnienia — nominalny: 0,045 do 0,086 mm; oleju jest wkręcony w ścianę kadłuba silnika, — dopuszczalny: 0,100 mm. między filtrem oleju i kołami pasowymi. Luz osiowy wału rozrządu: 0,115 do 0,188 mm. Ciśnienie włączenia lampki kontrolnej: poniżej 0,02 MPa. Pokrywy łożysk ślizgowych wału rozrządu Napięcie zasilania: 12 V. Oznaczenia: skrajne pokrywy bez oznaczeń, Filtr oleju wyróżniają się pierścieniami uszczelniającymi Zastosowano wymienny filtr oleju o papierowym 0 różnej średnicy; pozostałe pokrywy oznaczo- wkładzie filtrującym, wkręcany na chłodnicę oleju ne liczbami: 2, 3 i 4. i umieszczony na prawej ścianie kadłuba (patrząc Zewnętrzna szerokość gniazd pierścieni uszczel- od tyłu silnika w kierunku napędu rozrządu). niających: W kadłubie pod króćcem do mocowania filtru — łożysko nr 1 (numer nie wybity): 17,5 mm; oleju znajduje się zawór bocznikowy, który otwie- — łożysko nr 5 (numer nie wybity): 13,0 mm. ra się w przypadku, gdy filtr przestaje być drożny, Sposób montażu: strzałka na pokrywie powinna i kieruje olej z pompy bezpośrednio (z pominię- być skierowana do paska zębatego napędu ciem filtru) do układu smarowania silnika. rozrządu. Marka i typ: Pasek zębaty napędu rozrządu — silnik CD20: Nissan 1508-W1103; — silnik CD20E: Nissan 15208-40L00. Kierunek przesuwania się paska: zgodny ze Pojemność filtru: 0,5 dm 3 . strzałkami na jego zewnętrznej powierzchni Częstość obsługi: wymiana filtru podczas każdej 1 strzałkami na zewnętrznej powierzchni silnika. wymiany oleju w silniku. Naciąg paska: regulowany półautomatycznie przez mimośrodowy napinacz rolkowy wyposa- Olej silnikowy żony w sprężynę. Ilość (z filtrem): Naciąg kontrolny: 147 ± 24,5 N (15 ± 2,5 kg). — silnik CD20: 5,1 dm 3 ; Częstość obsługi: wymiana paska co 90 000 km. — silnik CD20E: 5,2 dm 3 . Rodzaj: olej silnikowy wielosezonowy o jakości UKŁAD SMAROWANIA wg API CD i lepkości wg SAE 5W 30, 10W 40, Smarowanie pod ciśnieniem zapewnia pompa 15W 40 lub 15W 50. zębata o zazębieniu wewnętrznym zintegrowana Częstość wymiany: z zaworem przelewowym, umieszczona na przed- — w normalnych warunkach eksploatacji: co nim końcu wału korbowego i napędzana bezpo- 10 000 km lub co 1 rok; średnio. W układzie znajduje się chłodnica oleju — w trudnych warunkach eksploatacji: co (typu olej — ciecz chłodząca) oraz filtr oleju. 5000 km lub co pół roku. 103
  • 102. Silnik wysokoprężny UKŁAD CHŁODZENIA Wentylatory chłodnicy Zastosowano zamknięty układ chłodzenia pod Zastosowano dwa elektryczne wentylatory chłod- ciśnieniem, o obiegu wymuszonym przez pom- nicy o dwóch prędkościach zamocowane za pę, napełniony cieczą o obniżonej temperaturze chłodnicą i sterowane przez 3 przekaźniki. zamarzania, zawierający następujące główne ele- menty: pompę cieczy chłodzącej, chłodnicę, Przekaźniki wentylatorów chłodnicy zbiornik wyrównawczy, chłodnicę oleju (typu olej Przekaźniki wentylatorów chłodnicy znajdują się — ciecz chłodząca), termostat, dwa elektryczne w skrzynce przekaźników w przedziale silnika wentylatory chłodnicy włączanymi przez 3 prze- nad prawym nadkolem. kaźniki, uruchamiane przez elektroniczne urzą- Jeden przekaźnik podwójny zasila równolegle dzenie sterujące silnika. Włączenie wentylatorów oba wentylatory chłodnicy podczas pracy z pierw- zależy od: prędkości jazdy, temperatury cieczy szą prędkością obrotową. Połączenie jego ob- chłodzącej silnik oraz — w samochodach wypo- wodu sterowania z masą następuje przez styk sażonych w klimatyzację — od tego, czy jest „9quot; (silnik CD20) lub „14quot; (silnik CD20E) elektro- ona włączona. nicznego urządzenia sterującego silnika. Podczas pracy z drugą (większą) prędkością Pompa cieczy chłodzącej obrotową wentylatory elektryczne są zasilane Odśrodkowa pompa cieczy chłodzącej jest za- równolegle przez dwa przekaźniki podwójne, mocowana do kadłuba silnika i napędzana od których obwody sterowania są połączone z masą wału korbowego paskiem klinowym wspólnie przez styk „2quot; (silnik CD20) lub „13quot; (silnik z pompą wspomagania układu kierowniczego. CD20E) elektronicznego urządzenia sterującego silnika. Pasek napędu pompy cieczy chłodzącej Warunki włączenia 1. prędkości wentylatorów Zastosowano pasek klinowy napędzający pom- chłodnicy: pę cieczy chłodzącej i pompę wspomagania — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatu- układu kierowniczego. ra cieczy chłodzącej 95 do 100°C, klimatyzacja Naciąg (mierzony ugięciem pod naciskiem 100 N nie włączona przez kierowcę; przyłożonym w połowie długości odcinka mię- — prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura dzy kołami pasowymi obu pomp): cieczy chłodzącej 90 do 95°C, klimatyzacja nie — pasek nowy: 4 do 6 mm; włączona przez kierowcę; — pasek używany: 5 do 7 mm. — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura Chłodnica cieczy chłodzącej poniżej 100°C, klimatyzacja włączona przez kierowcę; Zastosowano chłodnicę o pionowym przepływie — prędkość jazdy poniżej 80 km/h, temperatura i aluminiowym wymienniku ciepła oraz zbiorni- cieczy chłodzącej poniżej 95°C, klimatyzacja kach z tworzywa sztucznego. włączona przez kierowcę. Ciśnienie otwarcia zaworu korka wlewu: 80 do Warunki włączenia 2. prędkości wentylatorów 100 kPa. chłodnicy: Zbiornik wyrównawczy — prędkość jazdy poniżej 20 km/h, temperatura cieczy chłodzącej powyżej 100°C, niezależnie Zbiornik wyrównawczy, wykonany z półprzeźro- od włączenia lub niewłączenia klimatyzacji przez czystego tworzywa sztucznego, jest zamocowa- kierowcę; ny w przedziale silnika przed prawym nadkolem. — prędkość jazdy 20 do 80 km/h, temperatura Chłodnica oleju cieczy chłodzącej ponad 95°C, klimatyzacja nie- zależnie od włączenia lub niewłączenia klimaty- Chłodnicę oleju stanowi aluminiowy wymiennik zacji przez kierowcę; ciepła (typu olej — ciecz chłodząca) zamocowa- ny do prawej ściany kadłuba. Obudowa chłodni- — prędkość jazdy powyżej 80 km/h, tempera- cy oleju stanowi wspornik filtru oleju. tura cieczy chłodzącej powyżej 100°C, niezależ- nie od włączenia lub niewłączenia klimatyzacji Termostat przez kierowcę. Woskowy termostat jest umieszczony w obudo- Oznaczenie barwne przekaźników: brązowe. wie zamocowanej z prawej strony silnika nad Napięcie zasilania: 12 V. filtrem oleju. Rezystancja obwodu sterowania: 75 Q. Sposób montażu: otwór lub zawór odpowietrzania (zależnie od wersji) powinien być skierowany do Czujnik temperatury cieczy chłodzącej góry, a sprężyna termostatu — w stronę silnika. Czujnik temperatury cieczy chłodzącej stanowi Temperatura początku otwarcia: 88°C. rezystor o ujemnym współczynniku temperatu- Temperatura pełnego otwarcia: 100°C. rowym rezystancji wkręcony po prawej stronie Skok zaworu: 10 mm. w przedniej części głowicy, przekazujący do 104
  • 103. Charakterystyka techniczna wskaźnika w zestawie wskaźników sygnał o tem- Regulator powrotnego przepływu paliwa peraturze cieczy chłodzącej. Regulator powrotnego przepływu paliwa, stoso- Rezystancja: wany w niektórych wersjach, jest wbudowany — przy 60°C: rezystancja 70 do 90 Q; we wspornik filtru paliwa oraz włączony w ob- — przy 100°C: rezystancja 21 do 24 Q. wód powrotu paliwa między pompą wtryskową Ciecz chłodząca i zbiornikiem paliwa. Reguluje on sposób odpro- wadzenia nadmiaru paliwa dostarczanego przez Ilość: pompę do zbiornika. Paliwo nagrzewa się prze- 3 — wersje bez klimatyzacji: 4,9 dm ; chodząc przez filtr, pompę wtryskową oraz 3 — wersje z klimatyzacją: 5,2 dm . wtryskiwacze. Jeśli temperatura paliwa w filtrze Rodzaj: mieszanina równych objętości (po 50%) wynosi poniżej 30°C, jego nadmiar jest kierowa- cieczy o niskiej temperaturze zamarzania (na ba- ny do filtra w celu podgrzania. Natomiast zie glikolu etylenowego) i wody demineralizowa- nadmiar paliwa, które ma temperaturę w filtrze nej, stanowiąca ochronę do temperatury —35°C. ponad 30°C jest kierowany bezpośrednio do Częstość obsługi: pierwsza wymiana cieczy chło- zbiornika. dzącej połączona z dokładnym płukaniem całe- go układu chłodzenia po przebiegu 90 000 km lub po trzech latach eksploatacji, następnie Filtr paliwa wymiana co 60 000 km lub co 2 lata. Zastosowano filtr paliwa o wymiennym wkładzie zamocowany w przedziale silnika na wsporniku UKŁAD ZASILANIA po lewej stronie przegrody czołowej. Marka i typ: Nissan 16403-59E00. DOPROWADZENIE POWIETRZA Częstość obsługi: odwadnianie filtru podczas Filtr powietrza każdej wymiany oleju (co 10 000 km), wymiana Filtr powietrza, z wymiennym papierowym wkła- filtru co 30 000 km. dem filtrującym, jest umieszczony w obudowie po lewej stronie przedziału silnika, obok akumu- Czujnik obecności wody w paliwie latora. Czujnik obecności wody w paliwie, wkręcony Marka i typ: Nissan 16546-V0100. w odstojnik pod filtrem paliwa, powoduje za- Częstość obsługi: wymiana co 60 000 km. świecenie się lampki kontrolnej w zestawie wskaź- ZASILANIE PALIWEM ników, gdy w odstojniku zbierze się woda (wy- trącona z paliwa). Obwód zasilania paliwem zawiera następujące podstawowe elementy: zbiornik paliwa, filtr pali- Pompa wtryskowa wa, rozdzielaczową pompę wtryskową oraz cztery wtryskiwacze paliwa. Pompa wtryskowa znajduje się po prawej stro- nie silnika w tylnej części i jest napędzana Zbiornik paliwa odrębnym paskiem zębatym od tylnego końca Tłoczony z blachy zbiornik paliwa jest zamoco- wału rozrządu (od strony koła zamachowego). wany pod podłogą przed tylną osią samochodu. W silniku CD20 zastosowano rozdzielaczową Pojemność: 60 dm 3 . pompę wtryskową typu VE z mechanicznym Rodzaj paliwa: olej napędowy. regulatorem odśrodkowym, elektrozaworem zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, uruchamia- Czujnik poziomu paliwa nym przez elektroniczne urządzenie sterujące Czujnik poziomu paliwa, zanurzony w zbiorniku, silnika, elektrozaworem zwiększonej prędkości jest dostępny po zdjęciu pokrywy otworu w po- obrotowej zimnego silnika i elektrozaworem dłodze pod tylnym siedzeniem. zatrzymania silnika (zaworem STOP). Napięcie zasilania: 12 V. Silniki CD20E są zasilane rozdzielaczową pom- pą wtryskową z jednym tłokorozdzielaczem, Parametry kontrolne czujnika poziomu pochodną od pompy VE, z elektrycznym siłow- paliwa nikiem regulacji ilości wtryskiwanego paliwa, elektrozaworem zmiany kąta wyprzedzenia wtry- Położenie Rezystancja sku i elektrozaworem zatrzymania silnika (zawo- Wskazanie pływaka między wskaźnika na tablicy czujnika stykami 1 i 3 rem STOP), uruchamianymi przez elektroniczne rozdzielczej urządzenie sterujące silnika. W najnowszych (mm)* (11) wersjach tej pompy jest możliwa regulacja tylko Pusty 131 78 do 85 1/2 86 27 do 35 kąta wyprzedzenia wtrysku. Pełny 36 4 do 6 Kolejność wtrysku paliwa: 1—3—A—2 (cylinder nr 1 od strony paska zębatego napędu rozrzą- • Odległość środka pływaka od płaszczyzny przylegania uszczelki du). zespołu pompy i czujnika poziomu paliwa. 105
  • 104. Silnik wysokoprężny Parametry pompy wtryskowej UKŁAD STEROWANIA SILNIKA CD20 Mikroprocesorowe elektroniczne urządzenie ste- Typ silnika CD20 CD20E rujące silnika steruje włączaniem świec żaro- Marka 2exel Zexel wych (przed rozruchem i po uruchomieniu silni- NP-VE4/10 NP-VE4/10 ka), wyprzedzeniem wtrysku paliwa (względem Typ F2500LNP1288 E2500 LNP13 GMP) oraz włączaniem napędu sprężarki klima- Oznaczenie 16700-75J01 16700-2J610 tyzacji (w wersjach z klimatyzacją). Jako podsta- Ustawienie statyczne* 0,79 do 0,85 mm 0,38±0,03 mm Kąt wyprzedzenia tłocze- wowe informacje wykorzystuje sygnały przeka- nia na biegu jałowym 8° przed GMP 0±1° przed GMP zywane przez czujniki temperatury cieczy chło- Prędkość obrotowa biegu dzącej silnik oraz prędkości obrotowej silnika. jałowego 700+50 obr/min 725±25 obr/min Prędkość obrotowa styku Elektroniczne urządzenie sterujące z amortyzatorem 1300 obr/min - Prędkość obrotowa mak- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika, zawie- symalna (bez obciążenia) 5400 obr/min 5400 obr/min rające programowany mikroprocesor, znajduje się * Skok tłokorozdzielacza pompy w położeniu tłoka 1. cylindra we wnętrzu nadwozia pod środkową częścią tabli- w GMP po suwie sprężania cy rozdzielczej. Otrzymuje informacje od czujni- ków i przekazuje sygnały sterujące świecami żaro- Pasek zębaty napędu pompy wtryskowej wymi, wyprzedzeniem wtrysku paliwa oraz zwięk- Pasek zębaty napędu pompy wtryskowej znaj- szoną prędkością obrotową biegu jałowego za duje się z tyłu silnika (nad kołem zamachowym). pośrednictwem złącza 48-stykowego (styki ozna- W silniku CD20E pasek zębaty oprócz pompy czone numerami „ 1 quot; do „40quot; oraz „101quot; do „108quot;). wtryskowej napędza także pompę podciśnienia. W wersjach wyposażonych w klimatyzację po włą- Kierunek przesuwania się paska: zgodny ze czeniu klimatyzacji przez kierowcę elektroniczne urzą- strzałkami na jego zewnętrznej powierzchni dzenie sterujące umożliwia włączenie elektromagne- i strzałkami na silniku. tycznego sprzęgła sprężarki klimatyzacji tylko w ta- Naciąg paska: półautomatyczny, za pomocą kich warunkach, w których spowodowane tym mimośrodowego napinacza rolkowego ze sprę- zwiększone obciążenie nie zakłóca pracy silnika. żyną (po poluzowaniu napinacza sprężyna obra- Marka i typ: Nissan A93-F09 A15 6215. ca jego rolkę i naciąga pasek — należy wów- czas zablokować napinacz). Identyfikacja styków złącza elektronicznego Naciąg kontrolny: urządzenia sterującego silnika — silnik CD20: 147 ± 49 N (15 ± 5 kg); Nr Przeznaczenie — silnik CD20E: 98 ± 49 N (10 ± 5 kg). styku Częstość obsługi: wymiana paska co 90 000 km. Zasilanie lampki kontrolnej świec żarowych Sterowanie włączeniem i wyłączeniem klimatyzacji n. Wtryskiwacze podstawie sygnałów włącznika ciśnieniowego obwodu W głowicę są wkręcone cztery wtryskiwacze czynnika chłodniczego układu klimatyzacji za pośrednic- twem przekaźnika klimatyzacji paliwa. Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (1. pręd- Podkładki regulacji ciśnienia otwarcia wtryskiwa- kość obrotowa w wersjach z automatyczną skrzynką prze- cza mają grubość 0,50 do 1,00 mm, stopniowa- kładniową) ną co 0,04 mm. Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (2. pręd- kość obrotowa w wersjach z automatyczną skrzynką prze- Parametry wtryskiwaczy kładniową) Sygnał czujnika temperatury cieczy chłodzącej Sygnał czujnika prędkości pojazdu Typ silnika CD20 CD20E Sygnał czujnika prędkości obrotowej silnika Masa czujnika temperatury cieczy chłodzącej i czujnika Marka i typ NPDN0SD1510 NP DN0SD 220 prędkości obrotowej silnika Ciśnienie otwarcia wtryskiwacza (MPa): (+) zasilania po włączeniu zapłonu - nowego 12,75 do 13,53 13,24 do 14,02 Masa - używanego 12,26 do 13,24 12,26 do 13,24 Sygnał dla obrotomierza (+) zasilania po włączeniu rozrusznika Sygnał o włożeniu kluczyka do wyłącznika zapłonu Elektrozawór zatrzymania silnika Informacja o włączeniu lub wyłączeniu klimatyzacji przez kierowcę Elektrozawór zatrzymania silnika (zawór STOP) Masa czujnika temperatury cieczy chłodzącej i czujnika jest zamocowany na pompie wtryskowej i odci- prędkości obrotowej silnika na dopływ paliwa do pompy w celu wyłączenia 37 (+) zasilania po włączeniu zapłonu silnika. W silniku CD20E elektrozawór zatrzyma- 38 (+) zasilania stałego 39 Masa nia silnika jest uruchamiany przez elektroniczne 101 Masa * urządzenie sterujące silnika. 105 Masa Napięcie zasilania: 12 V. 106 Sterowanie przekaźnika świec żarowych Rezystancja: 18 O.. 108 Sterowanie korektora wyprzedzenia wtrysku paliwa 106
  • 105. Charakterystyka techniczna Lampka kontrolna świec żarowych Czujnik temperatury cieczy chłodzącej Pomarańczowa lampka kontrolna świec żaro- Czujnikiem temperatury cieczy chłodzącej silnik wych znajduje się w zestawie wskaźników na jest termistor o ujemnym współczynniku tempera- tablicy rozdzielczej. Jej zaświecenie jest stero- turowym rezystancji wkręcony w głowicę po pra- wane przez styk „5quot; elektronicznego urządzenia wej stronie w przedniej części silnika. Jego sygnał sterującego silnika. jest wykorzystywany przez elektroniczne urządze- nie sterujące silnika do określania czasu włączenia Przekaźnik zasilania świec żarowych świec żarowych przed i po rozruchu silnika, regu- Przekaźnik zasilania świec żarowych jest zamo- lacji kąta wyprzedzenia wtrysku, włączania elek- cowany w przedziale silnika przed lewym nad- trycznych wentylatorów układu chłodzenia oraz kolem obok akumulatora. Elektroniczne urzą- w wersjach z klimatyzacją do włączania sprzęgła dzenie sterujące silnika przez styk „106quot; łączy elektromagnetycznego sprężarki klimatyzacji. z masą obwód sterujący tego przekaźnika. Jego Napięcie zasilania: 5 V. obwód mocy zasila wówczas świece żarowe Rezystancja czujnika: w następujących warunkach. — przy -15°C: 11 500 Q; Włączenie świec żarowych przed uruchomie- — przy 0°C: 5600 Q; niem silnika przebiega w dwóch etapach: — przy +10°C: 3700 Q; — w ciągu 3 sekund po włożeniu kluczyka do — przy +40°C: 1200 Q. wyłącznika zapłonu; — po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapło- Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia nu, w ciągu minimum 3 sekund i maksimum 20 wtrysku sekund, gdy temperatura cieczy chłodzącej sil- Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku nik jest niższa niż 60°C. jest umieszczony na pompie wtryskowej i stero- Lampka kontrolna świec żarowych świeci się tylko wany przez elektroniczne urządzenie sterujące po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu. silnika za pośrednictwem swego styku „108quot;. Po uruchomieniu silnika świece żarowe są włą- Umożliwia on zmianę kąta wyprzedzenia wtry- czone są do czasu, gdy temperatura cieczy sku paliwa w zależności od temperatury cieczy chłodzącej nie osiągnie 60C, lecz nie krócej niż chłodzącej oraz prędkości obrotowej silnika. przez 20 sekund i nie dłużej niż 5 minut. Napięcie zasilania: 12 V. Oznaczenie barwne przekaźnika: czarne. Rezystancja elektrozaworu: 9,6 Q. Napięcie zasilania: 12 V. Rezystancja obwodu sterowania: 38 Q. Czujnik prędkości obrotowej silnika Czujnik prędkości obrotowej silnika jest umiesz- Świece żarowe czony z boku pompy wtryskowej przed wystę- Zastosowano świece żarowe tzw. ołówkowe o krót- pem zamocowanym do jej wałka. Przekazuje on kim czasie nagrzewania. do zacisku „17quot; elektronicznego urządzenia ste- Napięcie zasilania: 12 V. rującego silnika napięcie sinusoidalne, którego Rezystancja: 0,65 Q. amplituda jest proporcjonalna do prędkości ob- rotowej silnika. Jeden obrót wałka pompy wtry- Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku skowej wywołuje 37 impulsów czujnika zapłonu Rezystancja (mierzona między stykami „4quot; i „5quot; Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku zapło- złącza szarego 4-stykowego pompy): 1600 Q. nu znajduje się w wyłączniku zapłonu (stacyjce) i zamyka obwód elektryczny po włożeniu kluczy- Przekaźnik klimatyzacji ka. Czujnik jest zasilany napięciem 12 V przez Przekaźnik klimatyzacji znajduje się w skrzynce styk „30quot; elektronicznego urządzenia sterującego przekaźników w przedziale silnika na prawym silnika. Zamknięcie obwodu elektrycznego czuj- nadkolu. nika powoduje uruchomienie przekaźnika świec W wersjach wyposażonych w klimatyzację prze- żarowych i włączenie ich zasilania. Rozwiązanie kaźnik ten przez styk „8quot; umożliwia zasilanie takie zapewnia działanie świec żarowych od elektryczne sprzęgła elektromagnetycznego sprę- chwili włożenia kluczyka do stacyjki. Dzięki temu żarki klimatyzacji. Przekaźnikiern klimatyzacji ste- skraca się czas działania świec żarowych do ruje elektroniczne urządzenie sterujące silnika, chwili uruchomienia silnika. na podstawie sygnałów otrzymywanych od włącz- Napięcie zasilania: 12 V. nika ciśnieniowego czynnika chłodniczego kli- Oznaczenie barwne: złącze dwustykowe białe. matyzacji oraz innych czujników. Dzięki temu Rezystancja (mierzona na stykach czujnika): włączenie sprężarki klimatyzacji następuje tylko - gdy w stacyjce nie ma kluczyka (obwód wówczas, gdy nie zakłóca to działania silnika otwarty): nieskończenie wielka; samochodu. W szczególności przekaźnik klima- - gdy kluczyk jest w stacyjce (obwód zamknię- tyzacji nie włącza napędu sprężarki, gdy tempe- ty): maks. 0,5 Q. ratura cieczy chłodzącej silnik przekracza 105°C. 107
  • 106. Silnik wysokoprężny Podczas pracy silnika na biegu jałowym po UKŁAD STEROWANIA SILNIKA CD20E włączeniu klimatyzacji przez kierowcę elektro- Mikroprocesorowe elektroniczne urządzenie ste- niczne urządzenie sterujące silnika za pośred- rujące silnika steruje włączaniem świec żaro- nictwem przekaźnika zwiększonej prędkości ob- wych (przed rozruchem i po uruchomieniu silni- rotowej powoduje zwiększenie prędkości obro- ka), wyprzedzeniem wtrysku paliwa (względem towej biegu jałowego zanim umożliwi włączenie GMP), regulacją ilości paliwa dostarczanego napędu sprężarki klimatyzacji. Dzięki temu nagły przez pompę wtryskową oraz włączaniem napę- wzrost obciążenia silnika nie spowoduje jego du sprężarki klimatyzacji (w wersjach z klimaty- zatrzymania. zacją). Jako podstawowe informacje wykorzy- Napięcie zasilania: 12 V. stuje sygnały o temperaturze cieczy chłodzącej, Rezystancja uzwojenia sterowania: 75 Q. prędkości obrotowej silnika, położeniu wału kor- bowego oraz otwarciu przepustnicy. Elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego Elektroniczne urządzenie sterujące Elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, występujący w wersjach z kli- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika, za- matyzacją, jest umieszczony w przedziale sil- wierające programowany mikroprocesor, znaj- nika na przegrodzie czołowej, w pobliżu filtru duje się we wnętrzu nadwozia pod środkową paliwa. Podczas pracy silnika na biegu jało- częścią tablicy rozdzielczej. Otrzymuje informa- wym po włączeniu klimatyzacji przez kierowcę cje od czujników i przekazuje sygnały sterujące elektroniczne urządzenie sterujące silnika uru- zasilaniem świec żarowych, wyprzedzeniem wtry- chamia przekaźnik, który zasila omawiany elek- sku i ilością paliwa oraz zwiększoną prędkością trozawór. Elektrozawór ten otwiera połączenie obrotową biegu jałowego za pośrednictwem między pompą podciśnienia i siłownikiem pod- złącza 88-stykowego (styki oznaczone numera- ciśnieniowym umieszczonym na pompie wtry- mi „ 1 quot; do „70quot; oraz „101quot; do „118quot;). skowej, który oddziałując na jej dźwignię regu- Elektroniczne urządzenie sterujące chroni silnik lacji ilości wtryskiwanego paliwa zwiększa pręd- przed rozbieganiem i wyłącza dawkowanie paliwa kość obrotową silnika do ok. 800 obr/min. podczas hamowania silnikiem do prędkości obro- W tych warunkach silnik samochodu ma wy- towej 1000 obr/min. Gdy dźwignia zmiany biegów starczającą moc do pokonania dodatkowego znajduje się w położeniu neutralnym, wówczas obciążenia wywołanego włączeniem sprężarki elektroniczne urządzenie sterujące ogranicza pręd- klimatyzacji. kość obrotową silnika do 4000 obr/min. Napięcie zasilania: 12 V. W wersjach wyposażonych w klimatyzację po Rezystancja (mierzona na stykach elektrozawo- włączeniu klimatyzacji przez kierowcę elektro- ru): 250 Q. niczne urządzenie sterujące umożliwia włącze- nie elektromagnetycznego sprzęgła sprężarki Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji tylko w takich warunkach, w których klimatyzacji spowodowane tym zwiększone obciążenie nie Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego kli- zakłóca pracy silnika. matyzacji, występujący w wersjach z klimatyza- W wersjach wyposażonych w immobilizer moduł cją, jest przykręcony do odwadniacza zamoco- sterowania immobilizera porównuje sygnał prze- wanego po lewej stronie, z przodu przedziału kazywany przez kluczyk z sygnałem przechowy- silnika. Przekazuje on przez styk „6quot; złącza wanym w pamięci tego urządzenia i wysyła (lub elektronicznego urządzenia sterującego silnika nie) do elektronicznego urządzenia sterującego sygnał o ciśnieniu czynnika chłodniczego w u- silnika sygnał umożliwiający uruchomienie silnika kładzie klimatyzacji. W razie wykrycia niesprawności czujnika lub Napięcie zasilania: 12 V. urządzenia wykonawczego układu sterowania silnika elektroniczne urządzenie sterujące prze- Czujnik prędkości pojazdu chodzi do trybu pracy awaryjnej i umożliwia Indukcyjny czujnik prędkości pojazdu jest połą- pracę silnika przy średnich parametrach regula- czony z zespołem napędu prędkościomierza cyjnych (gorsze osiągi, większe zużycie, paliwa i umieszczony na obudowie sprzęgła. Generuje i większa emisja toksycznych składników spalin). on impulsy prostokątne o amplitudzie 5 V i czę- Elektroniczne urządzenie sterujące silnika ma, stotliwości zależnej od prędkości jazdy, które są zaprogramowaną funkcję autodiagnostyki i przekazywane (za pośrednictwem złącza pręd- pamiętuje wykryte niesprawności w pamięi kościomierza w zestawie wskaźników samocho- diagnostycznej. Odczytanie kodów usterek w - y du) do styku „16quot; elektronicznego urządzenia maga podłączenia do złącza diagnostycznego, sterującego silnika. umieszczonego pod płytką skrzynki bezpieczni- Oznaczenie barwne: złącze przewodów szare. ków we wnętrzu nadwozia, testera diagnostycz- Rezystancja mierzona na stykach czujnika: 250 O.. nego Nissan. 108
  • 107. Charakterystyka techniczna Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego silnika Nr Nr Przeznaczenie Przeznaczenie styku styku Sterowanie elektrozaworu przepustnicy Masa czujnika temperatury cieczy chłodzącej, rezystan- Sterowanie przekaźnika głównego cji kalibracji pompy wtryskowej i czujnika temperatury Sygnał dla obrotomierza paliwa Sygnał czujnika temperatury paliwa Masa czujnika położenia pedału przyspieszenia Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (2. pręd- Masa czujnika prędkości obrotowej i położenia wału kor- kość obrotowa) bowego Sterowanie przekaźnika wentylatora chłodnicy (1. pręd- Zasilanie czujnika położenia trzpienia regulacji dawki kość obrotowa) paliwa Sterowanie przekaźnika klimatyzacji 56 (+) zasilania po włączeniu zapłonu Sterowanie lampki kontrolnej świec żarowych 57 Zasilanie czujnika położenia trzpienia regulacji dawki Sterowanie lampki kontrolnej sterowania silnika paliwa Sygnał czujnika temperatury cieczy chłodzącej 61 (+) zasilania po włączeniu zapłonu (+) zasilania po włączeniu rozrusznika 62 Masa czujnika położenia trzpienia regulacji dawki paliwa Informacja o włączeniu lub wyłączeniu klimatyzacji przez 63 Sygnał czujnika położenia trzpienia regulacji dawki pali- kierowcę wa Sygnał stycznika skrzynki przekładniowej 64 Informacja do złącza diagnostycznego Sygnał czujnika położenia przepustnicy 65 Informacja do złącza diagnostycznego Sygnał czujnika prędkości pojazdu 66 Masa czujnika położenia trzpienia regulacji dawki paliwa Masa czujnika położenia wałka pompy wtryskowej 67 Sygnał czujnika położenia trzpienia regulacji dawki pali- Sygnał stycznika pedału przyspieszenia wa Sygnał stycznika czujnika położenia pedału przyspiesze- 70 (+) zasilania stałego nia o swobodnym położeniu pedału 101 Sterowanie siłownika regulacji dawki paliwa Sygnał stycznika czujnika położenia pedału przyspiesze- 102 Masa siłownika regulacji dawki paliwa nia o pedale wciśniętym do oporu 103 Sterowanie elektrozaworu nr 1 recyrkulacji spalin Masa czujnika położenia wałka pompy wtryskowej 104 Sterowanie elektrozaworu korekcji wyprzedzenia wtrysku Sygnał czujnika wzniosu iglicy wtryskiwacza paliwa (+) zasilania po włączeniu zapłonu 106 Masa Masa 107 Sterowanie siłownika regulacji dawki paliwa Sygnał czujnika prędkości obrotowej i położenia wału 108 Masa siłownika regulacji dawki paliwa korbowego 109 Sterowanie elektrozaworu nr 2 recyrkulacji spalin Sygnał czujnika położenia wałka pompy wtryskowej 110 Sterowanie elektrozaworu korekcji wyprzedzenia wtrysku Informacja do złącza diagnostycznego paliwa Masa 111 Sterowanie przekaźnika świec żarowych Sygnał czujnika prędkości obrotowej i położenia wału 112 Masa korbowego 113 Sterowanie zaworu elektromagnetycznego zatrzymania Sygnał położenia wałka pompy wtryskowej silnika (elektrozaworu STOP) Sygnał rezystancji kalibracji pompy wtryskowej 115 Sterowanie elektrozaworu STOP Sygnał czujnika prędkości obrotowej i położenia wału 116 (+) zasilania po włączeniu zapłonu korbowego 117 (+) zasilania po włączeniu zapłonu Zasilanie czujnika położenia pedału przyspieszenia 118 Masa Lampka kontrolna niesprawności silnika silnika (styki „56quot;, „61quot;, „116quot; i „117quot;) oraz złącza Pomarańczowa lampka kontrolna niesprawności czujnika położenia pedału przyspieszenia. silnika jest umieszczona w zestawie wskaźników Oznaczenie barwne: brązowe. i zasilana przez elektroniczne urządzenie steru- Napięcie zasilania: 12 V. jące silnika. Po włączeniu stacyjki i uruchomie- niu silnika lampka kontrolna świeci się przez ok. Przekaźnik klimatyzacji 3 sekundy, a następnie gaśnie. Jej zaświecenie Przekaźnik klimatyzacji znajduje się w skrzynce podczas pracy silnika świadczy o wykryciu przez przekaźników w przedziale silnika, na prawym elektroniczne urządzenie sterujące poważnej nie- nadkolu. W wersjach z klimatyzacją elektronicz- sprawności układu sterowania silnika. ne urządzenie sterujące silnika, uwzględniając Jeśli samochód jest wyposażony w immobilizer, otrzymane z czujników sygnały o warunkach to miganie lampki kontrolnej niesprawności silni- pracy silnika oraz sygnał włącznika ciśnieniowe- ka po włączeniu zapłonu oznacza, że immobili- go o ciśnieniu czynnika chłodniczego, przeka- zer nie jest aktywny. zuje przez swój styk „15quot; do przekaźnika klimatyzacji sygnał włączenia sprzęgła elektro- Przekaźnik główny magnetycznego sprężarki klimatyzacji. Włącze- Przekaźnik główny znajduje się pod środkową nie to następuje wyłącznie w takich warunkach, konsolą tablicy rozdzielczej, w pobliżu elektro- w których pobór mocy na napęd sprężarki nie nicznego urządzenia sterującego silnika, które zakłóci pracy silnika. W szczególności sprężar- steruje przekaźnikiem głównym przez swój styk ka klimatyzacji nie jest włączana, gdy silnik ,4quot;. Obwód mocy przekaźnika głównego zapew- pracuje z pełną mocą oraz gdy zaczyna się nia zasilanie elektryczne urządzenia sterującego przegrzewać. 109
  • 108. Silnik wysokoprężny Oznaczenie barwne: niebieskie. dopasowanie charakterystyki konstrukcyjnej i re- Napięcie zasilania: 12 V. gulacjej pompy wtryskowej do elektronicznego urządzenia sterującego silnika. Czujnik położenia wałka pompy wtryskowej Napięcie zasilania: 5 V. Indukcyjny czujnik położenia wałka pompy wtry- Rezystancja (mierzona między stykami „3quot; i „7quot; skowej, umieszczony przy pompie wtryskowej, czarnego złącza 8-stykowego pompy wtrysko- przekazuje do elektronicznego urządzenia steru- wej przy 25°C): 200 do 15 000 Q. jącego silnika napięcie zmienne o częstotliwości zależnej od prędkości obrotowej. Dwóm obro- Siłownik regulacji wydatku paliwa tom wału korbowego odpowiadają 4 impulsy Siłownik regulacji wydatku paliwa, umieszczony czujnika. Impulsy te są także przekazywane do w pompie wtryskowej, zastępuje stosowany obrotomierza. w klasycznych rozwiązaniach pomp wtrysko- Rezystancja (między stykami „2quot; i „3quot; szarego wych regulator mechaniczny i jest sterowany złącza 3-stykowego pompy wtryskowej przy przez elektroniczne urządzenie sterujące silnika. 25°C): 1600 Q. Składa się z wirującego magnesu połączonego z trzpieniem regulacji ilości paliwa podawanego Czujnik temperatury cieczy chłodzącej przez pompę wtryskową oraz nieruchomego Czujnikiem temperatury cieczy chłodzącej silnik elektromagnesu zasilanego przez elektroniczne jest termistor o ujemnym współczynniku tempe- urządzenie sterujące silnika. Gdy przez uzwoje- raturowym rezystancji wkręcony w głowicę po nie elektromagnesu siłownika nie przepływa prawej stronie w przedniej części silnika. Jego prąd, wówczas sprężyna przesuwa trzpień pom- sygnał jest wykorzystywany przez elektroniczne py wtryskowej w położenie zerowej dawki pali- urządzenie sterujące silnika do określania czasu wa. Zależnie od natężenia prądu przepływające- włączenia świec żarowych przed i po rozruchu go przez elektromagnes trzpień przemieszcza silnika, regulacji kąta wyprzedzenia wtrysku, włą- się na mniejszą lub większą odległość, zmienia- czania elektrycznych wentylatorów układu chło- jąc ilość paliwa tłoczonego przez pompę wtry- dzenia oraz w wersjach z klimatyzacją do włą- skową do wtryskiwaczy. czania sprzęgła elektromagnetycznego sprężar- Rezystancja (między stykami „4quot; i „8quot; szarego ki klimatyzacji. złącza 8-stykowego pompy wtryskowej przy Oznaczenie barwne: szare. 25°C): 0,6 Q. Napięcie zasilania: 5 V. Rezystancja czujnika: Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia — przy -10°C: 7000 do 11 400 Q; wtrysku paliwa — przy +20°C: 2100 do 2900 Q; Elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtry- — przy +50°C: 680 do 1000 Q; sku paliwa znajduje się pod pompą wtrysko- — przy +90°C: 230 do 260 Q; wą, jest zasilany przez elektroniczne urządze- — przy +110°C: 140 do 150 Q. nie sterujące silnika i umożliwia zmianę kąto- wego położenia tłokorozdzielacza pompy Czujnik położenia trzpienia regulacji dawki wtryskowej względem jej wałka, a tym samym paliwa zmienia kąt wyprzedzenia wtrysku paliwa przed Indukcyjny czujnik położenia trzpienia regulacji GMP tłoka. dawki paliwa jest umieszczony na pompie wtry- Napięcie zasilania: 12 V skowej pod pokrywą. Przekazuje do elektronicz- Rezystancja (mierzona między stykami „2quot; i „6quot; nego urządzenia sterującego silnika sygnał o po- czarnego złącza 8-stykowego pompy wtrysko- łożeniu trzpienia regulacji dawki paliwa pompy wej przy 25°C): 11 Q. wtryskowej, a więc o ilości paliwa wtryskiwane- go do cylindrów silnika. Czujnik zawiera dwie Czujnik położenia pedału przyspieszenia nieruchome cewki oraz pierścień stalowy połą- Czujnikiem położenia pedału przyspieszenia jest czony z trzpieniem pompy wtryskowej, który potencjometr zamocowany we wnętrzu nadwo- przesuwając się względem cewek zmienia ich zia do wspornika pedałów i połączony linką indukcyjność. z pedałem przyspieszenia. Informuje on elektro- Rezystancja (mierzona na stykach szarego niczne urządzenie sterujące silnika o chwilowym złącza 8-stykowego pompy wtryskowej przy wciśnięciu pedału przyspieszenia przez kierow- 25°C): cę i umożliwia określenie ilości paliwa dostar- — między stykami „2quot; i „3quot;: 5,8 Q; czanego przez układ wtryskowy. — między stykami „2quot; i „7quot;: 5,8 Q. Napięcie zasilania: 5 V. Przekazuje on do styków „31quot; i „32quot; złącza Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej elektronicznego urządzenia sterującego silnikiem Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, umiesz- sygnał proporcjonalny do przesunięcia pedału czona z boku pompy wtryskowej, umożliwia przyspieszenia. Na tej podstawie elektroniczne 110
  • 109. Charakterystyka techniczna urządzenie określa (ewentualnie z korekcją wy- — przy +30°C: 1900 do 2100 Q; nikającą z sygnałów innych czujników) ilość — przy +50°C: 820 Q; paliwa dostarczanego przez wtryskiwacze dla — przy +60°C: 538 do 624 Q; poszczególnych cylindrów silnika. — przy +80°C: 289 do 344 Q. Napięcie zasilania: 5 V. Rezystancja czujnika (mierzona między stykami Czujnik prędkości obrotowej i położenia brązowego złącza 3-stykowego przy 25°C): wału korbowego — między stykami „ 1 quot; i „2quot;: Indukcyjny czujnik prędkości obrotowej i poło- pedał swobodny: 500 Q; żenia wału korbowego jest zamocowany z przo- pedał wciśnięty do oporu: 4000 Q; du kadłuba naprzeciw tarczy umieszczonej za — między stykami „2quot; i „3quot;: kołem pasowym wału korbowego. Na tarczy pedał swobodny: 4000 Q; znajdują się dwa występy, które powodują pedał wciśnięty do oporu: 500 Q. powstanie impulsu napięcia w uzwojeniu cewki czujnika w położeniu 70° przed GMR Stycznik położenia pedału przyspieszenia Rezystancja (między stykami „2quot; i „3quot; czujnika Stycznik położenia pedału przyspieszenia jest przy 25°C): 1215 do 1485 Q. zamocowany we wnętrzu nadwozia do wsporni- ka pedałów, pod czujnikiem położenia pedału Lampka kontrolna świec żarowych przyspieszenia. Stycznik jest otwarty, gdy pedał Pomarańczowa lampka kontrolna świec żaro- przyspieszenia jest swobodny i zamknięty, gdy wych, znajdująca się w zestawie wskaźników, pedał przyspieszenia jest wciśnięty do oporu. jest zasilana przez styk „16quot; elektronicznego Zwarcie styków powoduje połączenie z masą urządzenia sterującego silnika. styku „29quot; elektronicznego urządzenia sterują- cego silnika. Przekaźnik zasilania świec żarowych Napięcie zasilania: 12 V. Przekaźnik zasilania świec żarowych jest zamo- Rezystancja stycznika (mierzona między styka- cowany w przedziale silnika przed lewym nad- mi „ 1 quot; i „3quot; czarnego złącza 3-stykowego): kolem obok akumulatora. Elektroniczne urzą- — pedał swobodny: nieskończenie wielka; dzenie sterujące silnika przez styk „111quot; łączy — pedał wciśnięty do oporu: maks. 0,5 Q. z masą obwód sterujący tego przekaźnika. Jego obwód mocy zasila wówczas świece żarowe Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza w następujących warunkach. Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza jest wbudo- Po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu, wany we wtryskiwacz cylindra nr 1 i przekazuje gdy temperatura cieczy chłodzącej silnik jest do elektronicznego urządzenia sterującego silni- niższa niż 75°C, świece żarowe zostają włączo- ka sygnał o początku wtrysku paliwa do komory ne na 20 sekund. Po uruchomieniu silnika, jeśli spalania tego cylindra. Umożliwia to określenie temperatura cieczy chłodzącej jest niższa niż kąta wyprzedzenia wtrysku przed GMP tłoka 60°C, świece żarowe są włączane, zależnie od i ewentualną jego korektę. warunków otoczenia i pracy silnika, na czas od Rdzeń magnetyczny czujnika, połączony z iglicą 20 sekund do 5 minut. wtryskiwacza, przesuwa się podczas wtrysku Oznaczenie barwne przekaźnika: czarne. paliwa wewnątrz cewki, indukując w jej uzwoje- Napięcie zasilania: 12 V. niu sygnał napięcia. Świece żarowe Czujnik temperatury paliwa Zastosowano świece żarowe tzw. ołówkowe Zastosowano termistancyjny czujnik temperatu- 0 krótkim czasie nagrzewania. ry paliwa o ujemnym współczynniku temperatu- Napięcie zasilania: 12 V. rowym rezystancji, który znajduje się pod pokry- Rezystancja (przy 25°C): 0,5 Q. wą na pompie wtryskowej. Przekazuje on do elektronicznego urządzenia sterującego silnika Czujnik prędkości pojazdu sygnał o temperaturze paliwa, która ma wpływ Indukcyjny czujnik prędkości pojazdu jest połą- na gęstość lepkość paliwa, a tym samym przy czony z zespołem napędu prędkościomierza określonym położeniu pedału przyspieszenia, 1 umieszczony na obudowie sprzęgła. Generuje na masą wtryskiwanej ilości paliwa. on impulsy prostokątne o amplitudzie 5 V i czę- Napięcie zasilania: 5 V. stotliwości zależnej od prędkości jazdy, które są Rezystancja (między stykami „4quot; i „8quot; czarnego przekazywane (za pośrednictwem złącza pręd- złącza 8-stykowego pompy wtryskowej dla róż- kościomierza w zestawie wskaźników samocho- nych temperatur paliwa): du) do styku „26quot; elektronicznego urządzenia — przy -20°C: 13 600 do 16 300 Q; sterującego silnika. — przy +20°C: 2300 do 2500 Q; Oznaczenie barwne: złącze przewodów szare. 111
  • 110. Silnik wysokoprężny Czujnik położenia dźwigni zmiany biegów Zawór recyrkulacji spalin Rolę czujnika położenia dźwigni zmiany biegów Zawór recyrkulacji spalin, umieszczony na kolek- spełnia stycznik, którego styki są zwarte, gdy torze dolotowym, otwiera lub zamyka przepływ dźwignia jest w położeniu neutralnym i rozwarte części spalin metalowym przewodem z kolektora we wszystkich pozostałych położeniach dźwigni wylotowego do kolektora dolotowego i jest stero- zmiany biegów. Po zwarciu styków tego stycz- wany podciśnieniem z kolektora dolotowego prze- nika następuje połączenie z masą styku „22quot; kazywanym za pośrednictwem dwóch elektroza- złącza elektronicznego urządzenia sterującego worów. Przesunięcie poddanej działaniu podciśnie- silnika, który przy braku obciążenia chroni silnik nia przepony (pokonującej opór sprężyny) siłownika przed przekroczeniem dopuszczalnej prędkości zaworu, zamyka przepływ w zaworze i przerywa obrotowej (rozbieganiem się), a także przed recyrkulację spalin. Odcięcie przez elektrozawory szarpnięciami podczas zmiany biegów. podciśnienia powoduje otwarcie zaworu i wzno- Napięcie zasilania: 12 V. wienie recyrkulacji spalin. Rezystancja (mierzona między stykami złącza Celem recyrkulacji spalin jest obniżenie tempera- czujnika): tury podczas spalania paliwa w komorach spala- — włączony dowolny bieg (styki rozwarte): nie- nia cylindrów i dzięki temu zmniejszenie inten- skończenie wielka; sywności powstawania toksycznych tlenków azo- — dźwignia zmiany biegów w położeniu neutral- tu (NOX) oraz zmniejszenie ich emisji do atmosfery. nym: maks. 0,5 Q. Domieszanie spalin do powietrza powoduje zmniejszenie ilości tlenu w zassanym ładunku Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego cylindra oraz obniżenie szczytowej temperatury klimatyzacji spalania. Intensywność reakcji powstawania tlen- ków azotu zależy od stężenia tlenu i temperatury. Włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego kli- W wyniku recyrkulacji zmniejsza się zarówno matyzacji jest przykręcony do odwadniacza i znaj- stężenie tlenu, jak i temperatura, co w sumie duje się z przodu po lewej stronie przedziału zmniejsza emisję tlenków azotu do atmosfery. silnika. Przez styk „15quot; złącza przekazuje on do elektronicznego urządzenia sterującego silnika Elektrozawór przepustnicy sygnał, jeśli ciśnienie czynnika chłodniczego przekroczy ustaloną wartość. Dwustanowy elektrozawór przepustnicy znajduje Napięcie zasilania: 12 V. się na obudowie filtru powietrza i jest urucha- miany przez styk „ 1 quot; elektronicznego urządzenia sterującego silnika, które kontroluje przepływ Elektrozawory recyrkulacji spalin powietrza w zależności od prędkości obrotowej, Zastosowano dwa dwustanowe elektrozawory położenia pedału przyspieszenia i temperatury recyrkulacji spalin umieszczone na kolektorze cieczy chłodzącej silnik. Związane jest to bezpo- dolotowym i sterowane przez styki „103quot; i „109quot; średnio z natężeniem recyrkulacji spalin. Jeżeli elektronicznego urządzenia sterującego silnika, temperatura cieczy chłodzącej jest niższa niż które umożliwia recyrkulację spalin tylko w ściśle 70°C, zawór ten jest otwarty. określonych warunkach pracy silnika, w zależ- Napięcie zasilania: 12 V. ności od prędkości obrotowej, położenia pedału przyspieszenia, ilości powietrza zasysanego przez Zawór przepustnicy silnik oraz temperatury cieczy chłodzącej. Natę- Zawór przepustnicy, zamocowany do obudowy żenie recyrkulacji spalin jest kształtowane pod- filtru powietrza, uruchamia przepustnicę umiesz- ciśnieniem przekazywanym do zaworu recyrku- czoną na wylocie powietrza z obudowy filtru. lacji spalin sterowanego przez dwa opisane Zawór przepustnicy jest sterowany za pośred- elektrozawory. Recyrkulacja spalin może odby- nictwem elektrozaworu. Przesunięcie przepony, wać się tylko wtedy, gdy temperatura cieczy połączonej z osią przepustnicy, pod działaniem chłodzącej silnik przekracza 70°C. podciśnienia powoduje otwieranie i zamykanie Napięcie zasilania: 12 V. przepustnicy. Stan zaworów i elektrozaworow układu recyrkulacji spalin w rożnych warunkach pracy silnika Obciążenie Elektrozawór Elektrozawór Zawór Elektrozawór Zawór Natężenie silnika recyrkulacji recyrkulacji recyrkulacji przepustnicy przepustnicy recyrkulacji spalin nr 1 spalin nr 2 spalin spalin Małe Otwarty Otwarty Całkowicie otwarty Otwarty Zamknięty Maksymalne 1/2 Otwarty Otwarty Całkowicie otwarty Zamknięty Otwarty Średnie 3/4 Otwarty Zamknięty Otwarty w połowie Zamknięty Otwarty Małe Pełne Zamknięty Zamknięty Zamknięty Zamknięty Otwarty Zerowe 112
  • 111. Charakterystyka techniczna MOMENTY DOKRĘCANIA Śruby mocowania głowicy (gwint i dolna płasz- 2.2. OBSŁUGA I NAPRAWA czyzna łbów powleczone olejem): — 1. etap: 40 N • m; UWAGI WSTĘPNE — 2. etap: 85 do 95 N • m; — 3. etap: odkręcić całkowicie; • Pasek zębaty napędu rozrządu oraz głowicę — 4. etap: 40 N • m; silnika można wymontować bez wymontowania — 5. etap: 85 do 95 N • m lub dokręcić o 75° do silnika z samochodu. 80°. • W razie wymiany paska zębatego napędu Pokrywy łożysk wału rozrządu: 18 do 22 N • m. rozrządu zaleca się także jednoczesną wymianę Pokrywy łożysk korbowodów (nakrętki powle- paska zębatego napędu pompy wtryskowej. czone olejem): • Silnik wymontowuje się razem ze skrzynką — 1. etap: 15±10 N • m; przekładniową od spodu samochodu. — 2. etap: 37 do 45 N • m lub dokręcić o 60° do • Wymontowanie pompy cieczy chłodzącej oraz 65°. pompy oleju wymaga uprzedniego wymontowa- Pokrywy łożysk głównych (śruby powleczone nia paska zębatego napędu rozrządu. olejem: 78 do 80 N • m. Koło zamachowe (śruby powleczone olejem): 85 do 95 N • m. 2.2.1. Sprawdzanie regulacja Koło pasowe wału korbowego (śruby powleczo- ne olejem): 145 do 155 N • m. silnika Koła zębate wału rozrządu (śruby powleczone olejem): 89 do 109 N • m. SPRAWDZANIE I REGULACJA Tarcza oporowa koła zębatego wału rozrządu: LUZU ZAWORÓW 53 do 73 N • m. Rolka napinacza oraz rolka zwiększająca kąt W silniku zastosowano popychacze hydraulicz- opasania paska zębatego napędu rozrządu: 33 ne samoczynnie kasujące luz zaworów podczas do 41 N • m. pracy silnika. Dlatego nie przewiduje się spraw- dzania ani regulacji luzu zaworów. Rolka napinacza pasa zębatego napędu pompy wytryskowej: 16 do 21 N • m. Pokrywa napędu rozrządu i pokrywa napędu WYMIANA PASKA ZĘBATEGO NAPĘDU pompy wtryskowej: 3 do 5 N • m. POMPY WTRYSKOWEJ Korek spustu cieczy chłodzącej z kadłuba: 55 Wymontowanie do 75 N • m. Kolektory dolotowy i wylotowy do głowicy: 18 do Uwaga. Jeśli pasek zębaty napędu pompy 22 N • m. wtryskowej ma być ponownie zamontowany, to Mocowanie pompy wtryskowej: przed jego wymontowaniem należy zaznaczyć — śruby: 50 do 60 N • m; na jego zewnętrznej powierzchni kierunek jego — nakrętki: 13 do 18 N • m. przesuwania się podczas pracy silnika, aby po Przewody wtryskowe: 22 do 25 N • m. ponownym zamontowaniu zachować właściwy Obsady wtryskiwaczy do głowicy: 60 do 70 kierunek przesuwania się paska podczas pracy N-m. silnika. Górna obsada wtryskiwacza do obsady dolnej: • W wersjach wyposażonych w kodowany od- 80 do 100 N-m. biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika Wspornik pompy wtryskowej do silnika: 16 do przed odłączeniem akumulatora od instalacji 21 N • m. elektrycznej samochodu. Belka zawieszenia zespołu napędowego: 45 do • Obrócić wał korbowy do położenia, w którym 55 N • m. bezbarwny znak ruchomy (wycięcie) na kole Środkowa śruba tylnego wspornika zawieszenia pasowym wału korbowego znajdzie się naprze- zespołu napędowego: 65 do 75 N • m. ciw znaku na kadłubie silnika (położenie GMP Środkowe śruby przedniego i prawego wsporni- tłoka w cylindrze nr 1 — rys. 2.2). ka zawieszenia zespołu napędowego: 45 do 55 Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać N-m. tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego Prawy wspornik zawieszenia zespołu napędo- obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do wego do silnika: 45 do 55 N • m. tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo — po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu 4. lub 5. biegu — obracając przednie koło w kierunku jazdy do przodu. • Wymontować przewód powietrza łączący ko- lektor dolotowy z obudową filtru powietrza. 113
  • 112. Silnik wysokoprężny • W silniku CD20E od pompy podciśnienia • Odłączyć koniec przewodu cieczy chłodzącej odłączyć przewody podciśnienia i przewody ole- umieszczony pod obudową pompy wtryskowej ju. Przewidzieć możliwość wycieku oleju, który i odsunąć go na bok. należy zebrać do podstawionego wcześniej na- • Wymontować pokrywę paska zębatego napę- czynia. du pompy wtryskowej i wyjąć jej uszczelkę. 13 Rys. 2.1. Obwód doprowadzenia powietrza 1 — przewód wlotu powietrza, 2 — rezonator wstępny, 3 — rezonator końcowy, 4 — obudowa filtru powietrza, 5 — wkład filtru powietrza, 6 — pokrywa filtru powietrza, 7 — złącze obudowy filtru powietrza, 8 — elastyczny przewód powietrza, 9 — rozdzielacz powietrza, 10 — kolektor dolotowy, 11 — uszczelki, 12 — złączka, 13 — zawór recyrkulacji spalin, 14 — przewód recyrkulacji spalin X — z kolektora wylotowego • Poluzować nakrętkę rolki napinacza paska zębatego napędu pompy wtryskowej, następnie używając wkrętaka jako dźwigni (rys. 2.5) obrócić rolkę napinacza w kierunku ruchu wskazówek zegara w celu poluzowania paska zębatego. • Dokręcić nakrętkę rolki napinacza. • Zdjąć pasek zębaty napędu pompy wtrysko- wej. Zamontowanie i regulacja naciągu Uwaga. Podczas wymiany paska zębatego na- pędu pompy wtryskowej zaleca się wymianę rolki napinacza. W razie pozostawiania wcze- Rys. 2.2. Znaki ustawcze na kole pasowym wału śniej używanej rolki napinacza należy spraw- korbowego dzić, czy obraca się ona swobodnie w łoży- 1 — znak GMP tłoka cylindra nr 1 do właściwego skach. ustawienia pasków zębatych napędu rozrządu i pompy wtryskowej (bezbarwny), 2 — znak ustawczy (żółty) do Podczas zamontowania paska zębatego koniecz- ustawiania kąta wyprzedzenia tłoczenia pompy wtryskowej nie należy przestrzegać zgodności kierunku prze- 114
  • 113. Wymiana paska zębatego napędu pompy wtryskowej Rys. 2.3. Obwód zasilania paliwem A— silnik CD20 (bez podgrzewacza paliwa), B — silnik CD20 (z podgrzewaczem paliwa), C — silnik CD20E 1 — korek wlewu paliwa, 2 — uszczelka rury wlewu paliwa, 3 — rura wlewu paliwa, 4 — zbiornik paliwa, 5 — czujnik poziomu paliwa, 6 — przewody doprowadzenia paliwa, 7 — przewody powrotu nadmiaru paliwa, 8 — wspornik filtru i ręcznej pompy paliwa, 9 — filtr paliwa, 10 — czujnik obecności wody w paliwie, 11 — zawór regulacji ciśnienia suwania się paska podczas pracy silnika ze • Założyć pasek zębaty ustawiając naprzeciw strzałkami na jego zewnętrznej powierzchni. siebie znaki ustawcze na kołach zębatych wału • Sprawdzić prawidłowość ustawienia elemen- rozrządu i pompy wtryskowej z odpowiednimi tów silnika, tzn.: znakami na pasku (rys. 2.6). Strzałka na ze- — czy bezbarwny znak ustawczy na kole pa- wnętrznej powierzchni paska powinna być skie- sowym wału korbowego (1, patrz rys. 2.2) rowana w stronę silnika. znajduje się naprzeciw znaku na przedniej ścia- • W silniku CD20E zamocować pompę podci- nie kadłuba; śnienia. — czy znak na kole zębatym wału rozrządu (po • Poluzować nakrętkę rolki napinacza, aby jego stronie koła zamachowego) znajduje się w poło- sprężyna mogła docisnąć rolkę do paska i na- żeniu „godziny 1quot; (w silniku CD20) lub „godziny ciągnąć pasek. 12quot; (w silniku CD20E); • Wykonać dwa pełne obroty wałem korbowym — czy znak na kole zębatym pompy wtryskowej w kierunku ruchu wskazówek zegara i po osią- znajduje się w położeniu „godziny 1quot;. gnięciu położenia ustawczego sprawdzić prawi- Uwaga. Jeśli z silnika wymontowywano pompę dłowość ustawienia elementów silnika według wtryskową, do prawidłowego zamontowania koła podanych uprzednio wymagań ustawczych. zębatego należy wykorzystać rowek na wpust • Przytrzymać wkrętakiem rolkę napinacza i do- w jego piaście oznaczony: w silniku CD20 literą kręcić nakrętkę jego mocowania (patrz rys. 2.5). „Aquot;, zaś w silniku CD20E literą „Bquot; (patrz rys. 2.8). • Założyć uszczelkę i zamontować pokrywę • Upewnić się, że powierzchnie kół zębatych paska zębatego napędu pompy wtryskowej. i rolki napinacza współpracujące z paskiem zę- • W silniku CD20E podłączyć koniec przewodu batym są czyste i gładkie (bez zadrapań i wyraź- cieczy chłodzącej umieszczonego pod obudo- nych śladów zużycia). wą pompy wtryskowej. 115
  • 114. Silnik wysokoprężny Rys. 2.4. Obwód wtrysku paliwa A — silnik CD20, B — silnik CD20E 1 — koło zębate pasowe pompy wtryskowej, 2 — obudowa napędu pompy wtryskowej, 3 — wsporniki pompy wtryskowej, 4 — wpust czółenkowy, 5 — pompa wtryskowa, 6 — elastyczny przewód powrotu nadmiaru paliwa, 7 — sztywny przewód powrotu nadmiaru paliwa, 8 — zespół przewodów wtryskowych (wysokiego ciśnienia), 9 — osłona, 10 — nakrętka mocująca, 11 — uszczelka, 12 — górna obsada wtryskiwacza, 13 — podkładka regulacji ciśnienia otwarcia wtryskiwacza, 14 — sprężyna iglicy, 15 — prowadnica iglicy, 16 — gniazdo iglicy, 17 — rozpylacz, 18 — dolna obsada wtryskiwacza, 19 — podkładka izolacji cieplnej wtryskiwacza, 20 — wtryskiwacz z czujnikiem wzniosu iglicy (cylindra nr 1), 22 — uchwyt do podnoszenia silnika • W silniku CD20E podłączyć do pompy podci- śnienia przewody podciśnienia i oleju. • Zamontować przewód powietrza łączący ko- lektor dolotowy z obudową filtru powietrza. Rys. 2.5. Sposób poluzowania paska zębatego napędu Rys. 2.6. Sposób ustawienia paska zębatego napędu rozrządu pompy wtryskowej w silniku CD20 116
  • 115. Wymontowanie i zamontowanie pompy wtryskowej • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- • Odłączyć od pompy wtryskowej przewody nej samochodu. wtryskowe oraz przewody doprowadzenia i po- • W silniku CD20E sprawdzić poziom oleju. wrotu paliwa. • Odkręcić nakrętkę mocowania koła zębatego WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE pompy wtryskowej, zdjąć je za pomocą odpo- POMPY WTRYSKOWEJ wiedniego ściągacza oraz wyjąć wpust czółen- kowy z rowka wałka pompy wtryskowej. Wymontowanie • Odkręcić śruby mocowania pompy wtrysko- • W wersjach wyposażonych w kodowany od- wej i zdjąć ją z silnika. biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika przed odłączeniem akumulatora od instalacji Zamontowanie elektrycznej samochodu. • Ustawić pompę wtryskową na wsporniku zgod- • Oznaczyć położenie pompy wtryskowej wzglę- nie ze znakami wykonanymi przed jej wymonto- dem jej wspornika. waniem. • Obrócić wał korbowy do położenia, w którym • Umieścić wpust czółenkowy w rowku wałka bezbarwny znak ruchomy na kole pasowym pompy wtryskowej i założyć jej koło zębate umiesz- wału korbowego (1, patrz rys. 2.2) znajdzie się czając wpust w rowku: „Aquot; piasty koła zębatego naprzeciw znaku stałego na kadłubie silnika silnika CD20 lub „Bquot; — silnika CD20E (rys. 2.8). (położenie GMP po suwie sprężania tłoka cylin- • Dokręcić właściwym momentem nakrętkę dra nr 1). mocującą koło zębate pompy wtryskowej. Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać • Zamontować pasek zębaty napędu pompy tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego wtryskowej i wyregulować jego naciąg (patrz opis obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do tej operacji). tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo — po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu 4. lub 5. biegu — obracając przednie koło w kierunku jazdy do przodu. Rys. 2.8. Znaki montażowe koła • W silniku CD20 założyć zaciski sprężyste na zębatego pompy elastyczne przewody sterowania urządzenia roz- wtryskowej ruchowego zimnego silnika, a następnie odłą- 1 — znaki ustawcze na czyć te przewody od pompy wtryskowej. wieńcu zębatym, 2 — znaki montażowe • Wymontować pasek zębaty napędu pompy (A — dla silnika CD20, wtryskowej (patrz opis tej operacji). B — dla silnika CD20E) • Odłączyć od pompy wtryskowej wszystkie doprowadzone do niej linki, przewody elektrycz- ne i podciśnienia (zależnie od wersji silnika). Rys. 2.9. Rozmieszczenie śrub mocowania pompy Rys. 2.7. Sposób ustawienia paska zębatego napędu wtryskowej pompy wtryskowej w silniku CD20E A — silnik CD20, B — silnik CD20E 117
  • 116. Silnik wysokoprężny • Podłączyć przewody podciśnienia oraz linki wału korbowego znajdzie się naprzeciw znaku i przewody elektryczne odłączone podczas wy- stałego na kadłubie silnika (tłok w cylindrze nr 1 montowania pompy wtryskowej (zależnie od w GMP po suwie sprężania — patrz rys. 2.2). wersji silnika). Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać • Podłączyć do pompy wtryskowej przewody tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego wtryskowe oraz przewody doprowadzenia i po- obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do wrotu paliwa. tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo — • W silniku CD20 podłączyć do pompy wtrysko- po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu wej elastyczne przewody sterowania urządzenia 4. lub 5. biegu — obracając przednie koło rozruchowego zimnego silnika, a następnie zdjąć w kierunku jazdy do przodu. zaciski sprężyste z tych przewodów oraz spraw- • Odkręcić gwintowany korek otworu kontrolne- dzić poziom cieczy chłodzącej silnik. go, znajdujący się w środku głowiocy rozdziela- • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- cza pompy wtryskowej. nej samochodu. • Umieścić na jego miejscu komparator wypo- sażony w specjalną końcówkę do ustawiania Ustawianie pompy wtryskowej pompy wtryskowej (przyrząd KV 11229350) — • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- patrz rysunek 2.11. nej samochodu. • Upewnić się, że śruby mocujące pompę wtry- • Odłączyć od pompy wtryskowej wszystkie skową są poluzowane. doprowadzone do niej linki, przewody podci- • Ustawić komparator tak, aby jego wskazów- śnienia oraz przewody elektryczne (zależnie do ka znajdowała się w położeniu między 1 mm wersji silnika). i 2 mm. • Odłączyć od pompy wtryskowej przewody • Obrócić wał korbowy w kierunku przeciwnym doprowadzenia i powrotu paliwa oraz przewody do ruchu wskazówek zegara o kąt 20° do 25° wtryskowe. W silniku CD20 wyłączyć urządzenie (silnik CD20) lub 100° (silnik CD20E) i w tym rozruchowe zimnego silnika wkładając podkładkę położeniu ustawić wskazówkę komparatora na o grubości 15 mm między zderzak tego urządze- 0 mm. nia i jego dźwignię (patrz rys. 2.10). • Obracać powoli wał korbowy w kierunku zgod- • Obrócić wał korbowy do położenia, w którym nym z ruchem wskazówek zegara doprowadza- bezbarwny znak ruchomy na kole pasowym jąc do ustawienia naprzeciw siebie żółtego zna- ku ruchomego na kole pasowym wału korbowe- go (2, patrz rys. 2.2) ze znakiem nieruchomym na kadłubie silnika. • Obracać ostrożnie pompę wtryskową odchy- lając ją od kadłuba silnika (przyspieszanie wtry- sku) lub przybliżając do niego (opóźnianie wtry- sku), aż komparator wskaże wymaganą wartość przesunięcia tłokorozdzielacza pompy wtrysko- wej (patrz dane w podrozdz. 2.1). • Dokręcić właściwym momentem śruby mocu- jące pompę wtryskową. Sprawdzanie ustawienia pompy wtryskowej Rys. 2.10. Zamontowanie pompy wtryskowej Ustawianie naprzeciw siebie znaków ustawczych, następnie • Obrócić wał korbowy w kierunku zgodnym wyłączanie urządzenia rozruchowego zimnego silnika za z ruchem wskazówek zegara doprowadzając do pomocą podkładki o grubości 15 mm (tylko w silniku CD20) ustawienia naprzeciw siebie bezbarwnego zna- Rys. 2.11. Ustawianie pompy wtryskowej z pomocą komparatora wyposażonego w specjalną końcówkę (przyrząd KV11229350) 118
  • 117. Ustawianie i regulacja pompy wtryskowej • Podłączyć do pompy wtryskowej wszystkie odłączone przewody podciśnienia, linki i prze- wody elektryczne (zależnie od wersji silnika). • Podłączyć do pompy wtryskowej przewody wtryskowe oraz przewody doprowadzenia i po- wrotu paliwa. • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- nej samochodu. • Jeśli do obracania wału korbowego wykorzy- stywano obracanie jednego z kół przednich, opuścić samochód i ustawić dźwignię zmiany biegów w położeniu neutralnym. • Odpowietrzyć układ zasilania paliwem (patrz rys. 2.12). • W silniku CD20 sprawdzić parametry regula- cyjne pompy wtryskowej (patrz dalszy opis). Rys. 2.72. Odpowietrzanie układu zasilania REGULACJA POMPY WTRYSKOWEJ i odwadnianie filtru paliwa SILNIKA CD20 Odpowietrzanie: usunąć powietrze z układu zasilania naciskając przycisk ręcznej pompy (1) paliwa, aż zacznie Regulacja prędkości obrotowej biegu stawiać silny opór. Uruchomić silnik i w dalszym ciągu jałowego naciskać przycisk, aż silnik zacznie pracować regularnie z prędkością obrotową biegu jałowego. Zatrzymać silnik • Uruchomić silnik i po nagrzaniu do normalnej i uruchomić go ponownie, aby sprawdzić skuteczność temperatury pracy zmierzyć prędkość obrotową odpowietrzenia układu zasilania. biegu jałowego. Odwadnianie filtru: w celu usunięcia wody zgromadzonej • W razie uzyskania niewłaściwej wartości pręd- w odstojniku filtru paliwa należy otworzyć kurek (2) i pozwolić na spłynięcie (do podstawionego naczynia) kości obrotowej biegu jałowego poluzować prze- zgromadzonej w odstojniku wody i paliwa zmieszanego ciwnakrętkę śruby (1, rys. 2.13) regulacji pręd- z wodą. kości obrotowej biegu jałowego i obracać tę śrubę w odpowiednim kierunku aż do uzyskania właściwej wartości prędkości obrotowej biegu ku ruchomego na kole pasowym wału korbowe- jałowego. go (1, patrz rys. 2.2) ze znakiem nieruchomym • Dokręcić przeciwnakrętkę śruby regulacji pręd- na kadłubie silnika (tłok w cylindrze nr 1 w GMP kości obrotowej biegu jałowego. po suwie sprężania). • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować • Obrócić wał korbowy w kierunku przeciwnym maksymalną prędkość obrotową silnika bez do ruchu wskazówek zegara o kąt 20° do 25° obciążenia (patrz dalszy opis). (silnik CD20) lub 100° (silnik CD20E) i w tym położeniu ustawić wskazówkę komparatora na Regulacja maksymalnej prędkości obrotowej 0 mm. silnika bez obciążenia • Obracać powoli wał korbowy w kierunku zgod- • Uruchomić silnik i nagrzać go na biegu jało- nym z ruchem wskazówek zegara doprowadza- wym do normalnej temperatury pracy. jąc do ustawienia naprzeciw siebie żółtego zna- • Nacisnąć pedał przyspieszenia do oporu ku ruchomego na kole pasowym wału korbowe- i zmierzyć prędkość obrotową silnika. go (2, patrz rys. 2.2) ze znakiem nieruchomym Uwaga. Z maksymalną prędkością obrotową na kadłubie silnika. silnik nie powinien pracować dłużej niż 5 se- • W tym położeniu wskazówka komparatora kund, gdyż grozi to poważnym jego uszkodze- powinna wskazywać właściwą wartość przesu- niem. nięcia tłokorozdzielacza pompy wtryskowej po- • Jeśli maksymalna prędkość obrotowa silnika daną w podrozdziale 2.1. W razie uzyskania jest niewłaściwa, należy zdjąć kołpak ochronny niewłaściwej wartości wskazania komparatora ze śruby (2, rys. 2.13) regulacji maksymalnej należy powtórnie ustawić pompę wtryskową prędkości obrotowej. (patrz poprzedni opis). • Odkręcić przeciwnakrętkę śruby (2) i obracać • Wymontować komparator wraz ze specjalną tę śrubę aż do uzyskania właściwej wartości końcówką z pompy wtryskowej. maksymalnej prędkości obrotowej silnika bez • Założyć nową uszczelkę i wkręcić gwintowa- obciążenia. ny korek w otwór kontrolny pompy wtryskowej. • Dokręcić przeciwnakrętkę śruby (2) i założyć • W silniku CD20 wyjąć podkładkę o grubości kołpak ochronny. 15 mm, która służyła do wyłączenia urządzenia Uwaga. Kołpak spełnia rolę zabezpieczenia. rozruchowego zimnego silnika. Nowy kołpak ochronny może założyć wyłącznie 119
  • 118. Silnik wysokoprężny Rys. 2.13. Elementy regulacji pompy wtryskowej silnika CD20 1 — śruba regulacji prędkości obrotowej biegu jałowego, 2 — śruba regulacji maksymalnej prędkości obrotowej, 3 — śruba amortyzatora dźwigni przyspieszenia, 4 — śruba maksymalnego dawkowania paliwa (nie regulować!) stacja obsługi upoważniona do przeprowadza- • Zwiększyć prędkość obrotową silnika od pręd- nia regulacji aparatury wtryskowej. kości biegu jałowego do maksymalnej prędko- ści obrotowej naciskając powoli ręką na dźwi- Regulacja amortyzatora dźwigni gnię przyspieszenia pompy wtryskowej aż do przyspieszenia oporu i następnie zwolnić dźwignię przyspie- • Sprawdzić na całej długości skoku, czy amor- szenia. tyzator dźwigni przyspieszenia się nie zacina i w • Zmierzyć prędkość obrotową silnika, gdy razie stwierdzenia zacinania się wymienić amor- amortyzator nie będzie już stykał się ze śru- tyzator dźwigni przyspieszenia. bą (3). • Uruchomić silnik i nagrzać go na biegu jało- • W razie uzyskania niewłaściwej wartości polu- wym do normalnej temperatury pracy. zować przeciwnakrętkę śruby (3) i obracać śru- bę (3) w odpowiednim kierunku aż do osiągnię- cia prawidłowej wartości prędkości obrotowej. • Dokręcić przeciwnakrętkę śruby (3). STEROWANIE SILNIKA CD20 ZASILANIE ELEKTRYCZNE Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest , stale zasilane przez jego styk „38quot; i chronione j bezpiecznikiem nr 41 (7,5 A) umieszczonym | w skrzynce bezpieczników nr 1 w przedziale silnika. Po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu napięcie akumulatora jest przekazywane do sty- ków „25quot; i „37quot; urządzenia sterującego oraz do elektrozaworu zatrzymania silnika (styk „7quot; sza- rego złącza 4-stykowego pompy wtryskowej) chronionego bezpiecznikiem nr 25 (10 A) ujniesz- czonym w skrzynce bezpieczników we wnętrzu Rys. 2.14. Schemat podgrzewacza paliwa nadwozia. Sygnał czujnika obecności kluczyka (wyposażenie niektórych wersji) A — temperatura paliwa powyżej 30°C, B — temperatura w wyłączniku zapłonu, przekazany do styku „30quot; paliwa poniżej 30°C urządzenia sterującego, a następnie włączenie I — zbiornik paliwa, 2 — filtr paliwa, 3 — pompa zapłonu powoduje, że elektroniczne urządzenie wtryskowa, 4 — wtryskiwacz, 5 — regulator zwrotnego sterujące łączy z masą swój styk „106quot;. Zamyka przepływu paliwa, 6 — przepływ paliwa do zbiornika, to obwód mocy przekaźnika zasilania świec 7 — dopływ paliwa z pompy wtryskowej, 8 — zawór zwrotny, 9 — wkład filtru paliwa, 10 — pływak, żarowych przez czas zależny od temperatury I1 — zawór jednokierunkowy cieczy chłodzącej. 120
  • 119. Sterowanie silnika CD20 Rys. 2.15. Schemat elektronicznego sterowania silnika CD20 I — akumulator, 2 — czujnik obecności kluczyka w wyłączniku zapłonu, 3 — wyłącznik zapłonu, 4 — lampka kontrolna świec żarowych, 5 — elektroniczne urządzenie sterujące, 6 — przekaźnik włączenia świec żarowych, 7 — świece żarowe, 8 — czujnik prędkości pojazdu, 9 — pompa wtryskowa, 10 — czujnik prędkości obrotowej silnika, II — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, 12 — pedał przyspieszenia, 13 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej 9 10 12 Fusibles — bezpieczniki Rys. 2.76. Rozmieszczenie elementów sterowania w przedziale silnika CD20 1 _ przekaźnik klimatyzacji, 2 — przekaźnik wentylatora chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 3 — przekaźnik wentylatora chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 4 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 5 — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 6 — przekaźnik świec żarowych, 7 — czujnik prędkości pojazdu, 8 — elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 9 — elektrozawór zatrzymania silnika (zawór STOP), 10 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, 11 — czujnik prędkości obrotowej silnika, 12 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej 121
  • 120. Silnik wysokoprężny Sygnał włączania rozrusznika elektroniczne urzą- • Przed rozpoczęciem spawania elektryczne- dzenie sterujące silnika otrzymuje za pośrednic- go elementów nadwozia należy obowiązkowo twem swego styku „28quot; chronionego bezpiecz- odłączyć elektroniczne urządzenie sterujące nikiem nr 26 (7,5 A) umieszczonym w skrzynce silnika. bezpieczników we wnętrzu nadwozia. • Samochód nie może przebywać w kabinie W wersjach z klimatyzacją podczas pracy silnika lakierniczej w temperaturze 80°C dłużej niż 20 z prędkością obrotową biegu jałowego elektro- minut. niczne urządzenie sterujące łączy swój styk „8quot;, • Podczas sprawdzania ciśnienia sprężania w cy- chroniony bezpiecznikiem nr 6 (7,5 A), z masą. lindrach silnika elektrozawór zatrzymania silnika Powoduje to zasilanie obwodu sterowania prze- musi być wyłączony (szare złącze 4-stykowe kaźnika klimatyzacji, który umożliwia włączenie pompy wtryskowej). sprężarki i jednocześnie zasila elektrozawór • Należy unikać wywoływania łuku elektrycz- zwiększonej prędkości biegu jałowego, chronio- nego podczas wszelkich czynności związa- ny bezpiecznikiem nr 30 (7,5 A). nych z elementami instalacji elektrycznej sa- mochodu. • Podczas pomiarów należy unikać podłącza- DIAGNOSTYKA STEROWANIA nia końcówek pomiarowych przyrządu bezpo- SILNIKA CD20 średnio do styków złącza wielostykowego elek- Procedura diagnostyczna, jak również opisane tronicznego urządzenia sterującego. Zaleca się dalej sposoby sprawdzania, dotyczą tylko samo- odsunięcie osłony z tworzywa sztucznego chodów, którym jest poświęcone niniejsze opra- umieszczonej z tyłu złącza wielostykowego cowanie (patrz tablica identyfikacyjna). Według i podłączenie końcówek bezpośrednio do koń- posiadanych informacji są one zgodne z ich ców odpowiednich przewodów elektrycznych specyfikacjami oryginalnymi. wiązki. Przedstawione dalej parametry elektryczne ele- • Przy wszelkich czynnościach dotyczących mentów wchodzących w skład systemu stero- złączy przewodów należy sprawdzać stan ich wania silnika są wynikiem pomiarów wykona- styków, obecność uszczelki oraz skuteczność nych klasycznym multimetrem wzbogaconym działania zatrzasku złącza. o funkcje specyficzne dla zastosowań samo- • Podczas pomiarów rezystancji wewnętrznej chodowych (obrotomierz, pomiar czasu wtrysku omawianych elementów akumulator powinien paliwa, sygnałów sondy lambda itd.). Prawidło- być odłączony od instalacji elektrycznej samo- we przeprowadzenie diagnostyki wymaga dys- chodu. ponowania przyrządem o parametrach co naj- • W samochodach wyposażonych w kodowany mniej równorzędnych. radioodbiornik przed odłączeniem akumulatora należy zanotować kod radioodbiornika. Wykorzystanie procedury diagnostycznej Przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej Warunki wstępne należy koniecznie sprawdzić spełnienie warun- • Sprawdzić, czy w zbiorniku samochodu ków wstępnych podanych dalej oraz uwzględ- znajduje się dostateczna ilość właściwego nienie następujących zaleceń. paliwa. • Parametry elektryczne podane bez tolerancji • Sprawdzić stan techniczny i sprawność: są wynikiem pomiarów wykonanych w konkret- — obwodu rozruchu (akumulatora, przewodów nym samochodzie. Ich interpretacja powinna i rozrusznika); uwzględniać istniejące zawsze rozrzuty produk- — filtru paliwa oraz prawidłowość jego mon- cyjne. tażu; • Korzystanie z podanych procedur wymaga — obwodu świec żarowych; wcześniejszego poznania działania systemu — obwodu recyrkulacji spalin (drożność ele- sterowania silnika (patrz odpowiedni opis mentów, szczelność połączeń); w rozdz. 2.1). — układu wylotowego (szczelność elementów • Procedura diagnostyczna powinna zawsze i ich połączeń, drożność elementów); rozpoczynać się od analizy objawów niespraw- — przewodów odprowadzenia par oleju (czy są ności. szczelne i drożne); — linki pedału przyspieszenia (maksymalny skok Zalecenia pedału przyspieszenia powinien zapewniać ruch • Podczas pracy silnika nie wolno odłączać dźwigni pompy wtryskowej od zderzaka do zde- akumulatora ani elektronicznego urządzenia ste- rzaka i powrót do położenia początkowego po rującego silnika. zwolnieniu pedału); • Podczas ładowania z wykorzystaniem obcego — silnika jako całości pod względem mecha- źródła zasilania akumulator powinien być odłą- nicznym (ciśnienie sprężania, luz zaworów, usta- czony od instalacji elektrycznej samochodu. wienie rozrządu itd.). 122
  • 121. Sterowanie silnika CD20 101 102 103104 105 106 107 108 1011 12 13 14 O 15 16 17 18 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 Rys. 2.17. Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego silnika CD20 (widok od tyłu) Procedura diagnostyczna Uwaga. Jeśli pomimo wykonania podanej da- lej procedury nie wykryje się przyczyny nie- sprawności, a objawy niesprawności będą nadal występowały, wtedy w ostatniej kolejności na- leży wymienić elektroniczne urządzenie sterują- ce silnika. Sprawdzanie zasilania elektrycznego systemu sterowania silnika Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości Rys. 2.18. Miejsce umieszczenia elektronicznego zasilania elektrycznego systemu sterowania sil- urządzenia sterującego silnika pod tablicą rozdzielczą Dostęp do elektronicznego urządzenia sterującego nika i powinno być wykonywane przy podłączo- uzyskuje się po zdjęciu w dolnej części zespołu nych wszystkich złączach (w tym także wielosty- ogrzewania podzespołu rozdzielającego powietrze kowym złączu elektronicznego urządzenia steru- i przewodu kierującego powietrze na podłogę oraz po jącego silnika). zdjęciu pokrywy tego urządzenia Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami właściwa niesprawności Zapłon wyłączony „38quot; złącza urządzenia sterującego Napięcie • Wiązka przewodów między akumulatorem i masa akumulatora i stykiem „38quot; złącza urządzenia sterującego. • Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika „1quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Przewody między stykiem „1quot; złącza prze- wych (po lewej stronie przedziału kaźnika świec żarowych i akumulatorem. silnika) i masa • Patrz test 1/1 „2quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Przekaźnik świec żarowych wych i masa „106quot; złącza urządzenia sterujące- • Przewód między stykiem „2quot; złącza prze- go i masa kaźnika świec żarowych i „106quot; złącza urzą- dzenia sterującego „3quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Wiązka przewodów między akumulatorem wych i masa i stykiem „3quot; złącza przekaźnika świec żarowych. • Bezpiecznik (75 A) w skrzynce bezpieczni- ków w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika , 1 quot; złącza wyłącznika zapłonu • Wiązka przewodów między akumulatorem masa i stykiem „1quot; złącza wyłącznika zapłonu. • Bezpiecznik „iquot; (30 A) w skrzynce bezpiecz- ników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale sil- nika „3quot; złącza przekaźnika klimatyzacji • Wiązka przewodów między akumulatorem (skrzynka przekaźników w prze- i stykiem „3quot; złącza przekaźnika klimatyzacji. dziale silnika) • Bezpiecznik nr 30 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników w przedziale silnika. • Bezpiecznik dużej mocy „gquot; (75 A) w skrzyn- ce bezpieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale sil- nika 123
  • 122. Silnik wysokoprężny Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami właściwa niesprawności Zapłon wyłączony „ 1 quot; złącza czujnika obecności klu- Napięcie • Wiązka przewodów między akumulatorem czyka w wyłączniku zapłonu i masa akumulatora i stykiem „ 1 quot; złącza czujnika obecności klu- czyka w wyłączniku zapłonu. • Bezpiecznik nr 24 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad wozia 1/9 Zapłon włączony „2quot; i '3quot; złącza wyłącznika zapłonu » Wyłącznik zapłonu i masa (kluczyk w położeniu „ACCquot;, następnie „ONquot;) „25quot; i „37quot; złącza urządzenia ste- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem rującego oraz masa zapłonu i stykami „25quot; oraz „37quot; złącza urzą- dzenia sterującego. • Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad- wozia „2quot; złącza czujnika obecności • Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku kluczyka w wyłączniku zapłonu zapłonu i masa 1/12 „30quot; złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „2quot; złącza czuj i masa nika obecności kluczyka w wyłączniku za- płonu i stykiem „30quot; złącza urządzenia ste- rującego „7quot; złącza (4-stykowe szare) pom- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem py wtryskowej (elektrozawór STOP) zapłonu i elektrozaworem STOR i masa • Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad- wozia Pomiary podczas „5quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Przekaźnik świec żarowych działania wyłączni- wych i masa ka czasowego Między szyną zasilania świec żaro- • Przewody między szyną zasilania świec ża- wych i masą rowych i stykiem „5quot; złącza przekaźnika świec żarowych „106quot; złącza urządzenia sterujące- Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika go i masa 0V 1/17 Pomiary podczas ,6quot; złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Wyłącznik zapłonu rozruchu silnika masa (kluczyk w położeniu akumulatora .STquot;) „28quot; złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między stykiem „28quot; złą- i masa cza urządzenia sterującego oraz stykiem „5quot; złącza wyłącznika zapłonu. • Bezpiecznik nr 25 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nad- wozia Pomiar podczas „ 1 quot; złącza przekaźnika klimatyzacji - Wiązka przewodów między wyłącznikiem pracy silnika z wy- (skrzynka przekaźników w prze- zapłonu i stykiem „ 1 quot; złącza przekaźnika kli- łączonym wyłączni- dziale silnika) i masa matyzacji. kiem klimatyzacji • Bezpiecznik nr 6 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników w przedziale silnika. • • Skrzynka bezpieczników w przedziale silni- ka „2quot; złącza przekaźnika klimatyzacji • Przekaźnik klimatyzacji masa ,8quot; złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między przekaźni- masa kiem klimatyzacji i urządzeniem sterującym silnika. • Włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika chłodniczego klimatyzacji 124
  • 123. Sterowanie silnika CD20 Nr Warunki Pomiar pomiędzy Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami właściwa niesprawności 1/22 Pomiary podczas „5quot; złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przekaźnik klimatyzacji pracy silnika na bie- (skrzynka przekaźników w prze- akumulatora gu jałowym z włą- dziale silnika) i masa czonym wyłączni- 1/23 kiemklimatyzacji „ 1 quot; złącza regulatora zwiększonej • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza regula- prędkości obrotowej biegu jałowe- tora zwiększonej prędkości obrotowej biegu go i masa jałowego oraz stykiem „5quot; złącza przekaźnika klimatyzacji Sprawdzanie czujników, urządzeń tronicznego urządzenia sterującego silnika lub, wykonawczych i wiązek przewodów jeśli wymaganie takie podano w tabeli, po Sprawdzenie to polega na ocenie stanu urzą- odłączeniu złącza wielostykowego od elektro- dzeń zewnętrznych względem elektronicznego nicznego urządzenia sterującego. Podczas po- urządzenia sterującego silnika i powinno być miarów złącza przewodów elementów spraw- wykonywane po podłączeniu przyrządu pomia- dzanych nie powinny być odłączane. rowego do styków złącza wielostykowego elek- Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności 2/1 Czujnik prędkości obro- „17quot; oraz „23quot; i „36quot; złącza urzą- Rezystancja • Czujnik prędkości obrotowej silnika. towej silnika dzenia sterującego 1,6 ii • Przewód między stykiem „4quot; złącza czujni- ka prędkości obrotowej oraz stykami „23quot; i „36quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „5quot; złącza czujni- ka oraz stykiem „17quot; złącza urządzenia steru- jącego 2/2 Czujnik temperatury cie- „15quot; oraz „23quot; i „38quot; złącza urzą- Patrz dane • Czujnik temperatury cieczy chłodzącej. czy chłodzącej dzenia sterującego w rozdz. 2.1 • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni- ka temperatury cieczy chłodzącej i stykiem „15quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „2quot; złącza czuj- nika temperatury cieczy chłodzącej oraz sty- kami „23quot; i „36quot; złącza urządzenia sterujące- go 2/3 Elektrozawór korekcji „108' złącza urządzenia sterujące- Rezystancja • Elektrozawór korekcji wyprzedzenia wrysku wyprzedzenia wtrysku go i obudowa elektrozaworu 10Q paliwa. paliwa • Wiązka przewodów Obudowa elektrozaworu i masa Rezystancja • Punkt masy elektrozaworu i pompy wtry- maks. skowej 0,5 Q 2/4 Elektrozawór zwię- „ 1 quot; i '2quot; złącza regulatora zwiększo- Rezystancja • Elektrozawór zwiększonej prędkości obro- kszonej prędkości obro- nej prędkości obrotowej biegu ja- 39 Q towej biegu jałowego towej biegu jałowego łowego (wersje z klimatyzacją) „2quot; złącza regulatora zwiększonej Rezystancja • Przewód między stykiem „2quot; złącza regula- prędkości obrotowej biegu jałowe- maks. tora zwiększonej prędkości obrotowej biegu go i masa 0,5 n jałowego i masą 2/5 Czujnik obecności klu- „ 1 quot; i „2quot; złącza czujnika obecności Bez kluczyka: • Czujnik obecności kluczyka w wyłączniku czyka w wyłączniku za- kluczyka w wyłączniku zapłonu rezystancja zapłonu płonu nieskończenie wielka. Z kluczykiem: rezystancja maks. 0,5 Cl 2/6 Czujnik prędkości po- „ 1 quot; i „2quot; złącza czujnika prędkości Rezystancja • Czujnik prędkości pojazdu jazdu pojazdu 250 i i 2/7 Masa elektronicznego „26quot;, „39quot;, „101quot; i „105quot; złącza Rezystancja • Przewody między stykami „26quot;, „39quot;, „101quot; urządzenia sterującego urządzenia sterującego oraz masa maks. 0,5 fl i „105quot; złącza urządzenia sterującego oraz silnika punktami masy 125
  • 124. f 25 Rys. 2.19. Schemat połączeń elektrycznych elektronicznego urządzenia sterującego silnika CD20 1 _ akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — czujnik obecności kluczyka w wyłączniku zapłonu, 4 — przekaźnik świec żarowych, 5 — świece żarowe, 6 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 7 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 8 — wentylatory chłodnicy, 9 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika, 10 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu lub rozrusznika, 11 — (+) zasilania po włączeniu zasilania elementów osprzętu lub (+) zasilania po włączeniu zapłonu, 12 — (+) zasilania stałego, 13 — lampka kontrolna świec żarowych, 14 — prędkościomierz, 15 — czujnik prędkości pojazdu, 16 — pompa wtryskowa, 17 _ elektrozawór zatrzymania silnika (zawór STOP), 18 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa, 19 — czujnik prędkości obrotowej silnika, 20 — czujnik temperatury cieczy chłodząpej, 21 — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 22 — elektrozawór zwiększonej prędkości obrotowej biegu jałowego, 23 — do obrotomierza, 24 — zespół sterowania ogrzewania wnętrza samochodu, 25 — czujnik parownika, 26 — do sprężarki klimatyzacji, 27 — zespół sterowania przewietrzania wnętrza samochodu, 28 — wyłącznik klimatyzacji, 29 — przekaźnik klimatyzacji FUSIBLES — bezpieczniki
  • 125. Sterowanie silnika CD20 Sprawdzanie zasilania elektrycznego złącza wielostykowego urządzenia sterującego czujników pasywnych oraz sygnałów silnika, a złącze to powinno być podłączone do wytwarzanych przez czujniki aktywne urządzenia sterującego. Ze względów praktycz- Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nych zaleca się wykorzystanie przy sprawdzaniu zasilania elektrycznego lub sygnałów czujników. płytki zaciskowej włączonej szeregowo między Pomiary powinny być wykonywane na stykach urządzenie sterujące i jego złącze wielostykowe. Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (zapłon włączony) 3/1 Czujnik temperatury cie- „15quot; oraz „23quot; i „36quot; Napięcie 5 V • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika czy chłodzącej Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (s nik pracuje) 3/2 Czujnik prędkości obro- „17quot; oraz „23quot; i „36quot; Wahania napię- • Czujnik prędkości obrotowej silnika towej silnika cia od 0 do 5 V o częstotliwości zależnej od pręd- kości obrotowej silnika 3/3 Czujnik prędkości po- „ 1 quot; i „2quot; złącza czujnika prędkości Wahania napię- • Czujnik prędkości pojazdu jazdu pojazdu cia od 0 do 5 V o częstotliwości zależnej od pręd- kości pojazdu 3/4 Elektrozawór korekcji „6quot; złącza (4-stykowe szare) elek- Napięcie 12 V * Elektroniczne urządzenie sterujące silnika wyprzedzenia wtrysku trozaworu korekcji wyprzedzenia paliwa (silnik zimny) wtrysku paliwa i masa STEROWANIE SILNIKA CD20E tację przekaźnika świec żarowych, które są zasi- lane przez czas zależny od temperatury cieczy ZASILANIE ELEKTRYCZNE chłodzącej silnik. Elektroniczne urządzenie sterujące silnika jest Elektroniczne urządzenie sterujące silnika otrzy- stale zasilane przez jego styk „70quot; i chronione muje sygnał o zamiarze uruchomienia silnika bezpiecznikiem nr 41 (7,5 A) umieszczonym przez swój styk „20quot;, chroniony bezpiecznikiem w skrzynce bezpieczników nr 1 w przedziale nr 26 (10 A) w skrzynce bezpieczników we silnika. wnętrzu nadwozia. Po włączeniu kluczyka w wyłączniku zapłonu W wersjach wyposażonych w klimatyzację elek- napięcie akumulatora jest doprowadzane do troniczne urządzenie sterujące silnika decyduje chronionego bezpiecznikiem nr 25 (10 A), przez swój styk „15quot; o włączeniu za pośrednic- w skrzynce bezpieczników we wnętrzu nadwo- twem przekaźnika klimatyzacji sprzęgła elektro- zia, styku „38quot; elektronicznego urządzenia ste- magnetycznego i uruchomieniu sprężarki kli- rującego silnika oraz do elektrozaworu zmiany matyzacji. Uwzględniane są przy tym sygnały kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa. Elektronicz- włącznika ciśnieniowego czynnika chłodnicze- ne urządzenie sterujące silnika łączy z masą go klimatyzacji oraz sygnały warunków pracy swój styk „4quot;, co powoduje zamknięcie podwój- silnika. nego obwodu mocy przekaźnika głównego. Komutacja tych dwóch obwodów zapewnia DIAGNOSTYKA STEROWANIA zasilanie styków „56quot;, „61quot;, „116quot; i „117quot; SILNIKA CD20E elektronicznego urządzenia sterującego silnika Procedura diagnostyczna, jak również opisane oraz styku „2quot; czujnika położenia pedału przy- dalej sposoby sprawdzania, dotyczą tylko samo- spieszenia. chodów, którym jest poświęcone niniejsze opra- W tym samym czasie są zasilane dwa elektroza- cowanie (patrz tablica identyfikacyjna). Według wory recyrkulacji spalin i elektrozawór przepust- posiadanych informacji są one zgodne z ich nicy, chronione bezpiecznikiem nr 16 (10 A) specyfikacjami oryginalnymi. umieszczonym w skrzynce bezpieczników we Przedstawione dalej parametry elektryczne ele- wnętrzu nadwozia. mentów wchodzących w skład systemu stero- Połączenie z masą styku „111quot; elektronicznego wania silnika są wynikiem pomiarów wykona- urządzenia sterującego silnika powoduje komu- nych klasycznym multimetrem wzbogaconym 127
  • 126. Silnik wysokoprężny Rys. 2.20. Schemat elektronicznego sterowania silnika CD20E 1 — akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — lampka kontrolna sterowania silnika, 4 — lampka kontrolna świec żarowych, 5 — czujnik obecności wody w odstojniku filtru paliwa, 6 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika, 7 — wyłącznik klimatyzacji, 8 — czujnik położenia pedału przyspieszenia, 9 — stycznik położenia pedału przyspieszenia, 10 — stycznik przyspieszenia, 11 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów, 12 — czujnik prędkości pojazdu, 13 — wentylatory chłodnicy, 14 — pompa wtryskowa, 15 — rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, 16 — siłownik regulacji wydatku paliwa, 17 — czujnik temperatury paliwa, 18 — czujnik położenia trzpienia regulacji dawki paliwa, 19 — elektrozawór zatrzymania silnika (elektrozawór STOP), 20 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa, 21 — czujnik położenia wałka pompy wtryskowej, 22 — czujnik prędkości obrotowej i położenia wału korbowego, 23 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej silnik, 24 — przekaźnik świec żarowych, 25 — czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza (cylindra nr 1), 26 — świeca żarowa, 27 — do pompy podciśnienia, 28 — zawór recyrkulacji spalin, 29 — zawór przepustnicy, 30 — filtr powietrza, 31 — elektrozawór przepustnicy, 32 — drugi elektrozawór recyrkulacji spalin, 33 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin o funkcje specyficzne dla zastosowań samo- chodowych (obrotomierz, pomiar czasu wtrysku paliwa, sygnałów sondy lambda itd.). Prawidło- we przeprowadzenie diagnostyki wymaga dys- ponowania przyrządem o parametrach co naj- mniej równorzędnych. Wykorzystanie procedury diagnostycznej Przed rozpoczęciem procedury diagnostycznej należy koniecznie sprawdzić spełnienie warun- ków wstępnych podanych dalej oraz uwzględ- nienie następujących zaleceń. • Parametry elektryczne podane bez tolerancji są wynikiem pomiarów wykonanych w konkret- Rys. 2.21. Usytuowanie złącza diagnostycznego nym samochodzie. Ich interpretacja powinna 128
  • 127. Sterowanie silnika CD20E Rys. 2.22. Rozmieszczenie elementów sterowania silnika CD20E wewnątrz nadwozia 1 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika, 2 — przekaźnik główny, 3 — złącze czujnika położenia pedału przyspieszenia, 4 — czujnik położenia pedału przyspieszenia, 5 — stycznik pedału przyspieszenia Dostęp do elektronicznego urządzenia sterującego uzyskuje się po zdjęciu w dolnej części zespołu ogrzewania podzespołu rozdzielającego powietrze i przewodu kierującego powietrze na podłogę oraz po zdjęciu pokrywy tego urządzenia uwzględniać istniejące zawsze rozrzuty produk- ków, obecność uszczelki oraz skuteczność dzia- cyjne. łania zatrzasku złącza. • Korzystanie z podanych procedur wymaga wcze- • Podczas pomiarów rezystancji wewnętrznej śniejszego poznania działania systemu sterowania omawianych elementów akumulator powinien silnika (patrz odpowiedni opis w rozdz. 2.1). być odłączony od instalacji elektrycznej samo- • Procedura diagnostyczna powinna zawsze chodu. rozpoczynać się od analizy objawów niespraw- • W samochodach wyposażonych w kodowany ności. radioodbiornik przed odłączeniem akumulatora należy zanotować kod radioodbiornika. Zalecenia • Podczas pracy silnika nie wolno odłączać Warunki wstępne akumulatora ani elektronicznego urządzenia ste- • Sprawdzić, czy w zbiorniku samochodu znaj- rującego silnika. duje się dostateczna ilość właściwego paliwa. • Podczas ładowania z wykorzystaniem obcego • Sprawdzić stan techniczny i sprawność: źródła zasilania akumulator powinien być odłą- — obwodu rozruchu (akumulatora, przewodów czony od instalacji elektrycznej samochodu. i rozrusznika); • Przed rozpoczęciem spawania elektrycznego — filtru paliwa oraz prawidłowość jego monta- elementów nadwozia należy obowiązkowo odłą- żu; czyć elektroniczne urządzenie sterujące silnika. — obwodu świec żarowych; • Samochód nie może przebywać w kabinie — obwodu recyrkulacji spalin (drożność ele- lakierniczej w temperaturze 80°C dłużej niż 20 mentów, szczelność połączeń); minut. — układu wylotowego (szczelność elementów • Podczas sprawdzania ciśnienia sprężania w cy- i ich połączeń, drożność elementów); lindrach silnika elektrozawór zatrzymania silnika — przewodów odprowadzenia par oleju (czy są musi być wyłączony (szare złącze 4-stykowe szczelne i drożne); pompy wtryskowej). — linki pedału przyspieszenia (maksymalny skok • Należy unikać wywoływania łuku elektrycz- pedału przyspieszenia powinien zapewniać ruch nego podczas wszelkich czynności związa- dźwigni pompy wtryskowej od zderzaka do zde- nych z elementami instalacji elektrycznej sa- rzaka i powrót do położenia początkowego po mochodu. zwolnieniu pedału); • Podczas pomiarów należy unikać podłącza- — silnika jako całości pod względem mecha- nia końcówek pomiarowych przyrządu bezpo- nicznym (ciśnienie sprężania, luz zaworów, usta- średnio do styków złącza wielostykowego elek- wienie rozrządu itd.). tronicznego urządzenia sterującego. Zaleca się odsunięcie osłony z tworzywa sztucznego Procedura diagnostyczna umieszczonej z tyłu złącza wielostykowego Uwaga. Jeśli pomimo wykonania podanej dalej i podłączenie końcówek bezpośrednio do koń- procedury nie wykryje się przyczyny niespraw- ców odpowiednich przewodów elektrycznych ności, a objawy niesprawności będą nadal wiązki. występowały, wtedy w ostatniej kolejności na- • Przy wszelkich czynnościach dotyczących złą- leży wymienić elektroniczne urządzenie steru- czy przewodów należy sprawdzać stan ich sty- jące silnika. 129
  • 128. Silnik wysokoprężny Rys. 2.23. Rozmieszczenie elementów sterowania w przedziale silnika CD20E I — czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 2 — rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, 3 — czujnik położenia wałka pompy wtryskowej, 4 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku, 5 — elektrozawór zatrzymania silnika (elektrozawór STOP), 6 — czujnik temperatury paliwa, czujnik położenia trzpienia regulacyjnego i siłownik regulacji wydatku paliwa, 7 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów, 8 — czujnik prędkości pojazdu, 9 — zawór przepustnicy, 10 — przekaźnik świec żarowych, II — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 12 — elektrozawór przepustnicy, 13 — zawór recyrkulacji spalin, 14 — drugi elektrozawór recyrkulacji spalin, 15 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin, 16 — czujnik prędkości obrotowej i położenia wału korbowego, 17 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 18 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 19 — przekaźnik klimatyzacji, 20 — czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza (cylindra nr 1) Rys. 2.24. Schemat połączeń elektrycznych elektronicznego urządzenie sterującego silnika CD20E 1 — akumulator, 2 — wyłącznik zapłonu, 3 — przekaźnik główny, 4 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin, 5 — drugi elektrozawór recyrkulacji spalin, 6 — elektrozawór przepustnicy, 7 — elektrozawór zmiany kąta wyprzedzenia wtrysku paliwa, 8 — elektrozawór zatrzymania silnika (elektrozawór STOP), 9 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (1. prędkość obrotowa), 10 — przekaźnik wentylatorów chłodnicy (2. prędkość obrotowa), 11 — wentylatory chłodnicy, 12 — stycznik położenia pedału przyspieszenia, 13 — rezystancja kalibracji pompy wtryskowej, 14 — czujnik temperatury paliwa, 15 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej, 16 — zespół immobilizera, 17 — elektroniczne urządzenie sterujące silnika, 18 — złącze diagnostyczne, 19 — lampka kontrolna sterowania silnika, 20 — czujnik obecności wody w odstojniku filtru paliwa, 21 — lampka kontrolna świec żarowych, 22 — czujnik położenia wałka pompy wtryskowej, 23 — czujnik prędkości obrotowej i położenia wału korbowego, 24 — czujnik położenia trzpienia regulacyjnego, 25 — czujnik położenia pedału przyspieszenia, 26 — czujnik wzniosy iglicy wtryskiwacza (cylindra nr 1), 27 — siłownik regulacji wydatku paliwa, 28 — włącznik ciśnieniowy czynnika chłodniczego klimatyzacji, 29 — do obrotomierza, 30 — stycznik pedału przyspieszenia, 31 — czujnik położenia dźwigni zmiany biegów, 32 — prędkościomierz, 33 — czujnik prędkości pojazdu, 34 — zespół sterowania przewietrzania wnętrza samochodu, 35 — wyłącznik klimatyzacji, 36 — zespół sterowania ogrzewania wnętrza samochodu, 37 — czujnik parownika, 38 — do sprężarki klimatyzacji, 39 — przekaźnik klimatyzacji, 40 — świece żarowe, 41 — przekaźnik świec żarowych, 42 — (+) zasilania po włączeniu zapłonu lub rozrusznika, 43 — (+) zasilania po włączeniu zasilania elementów osprzętu lub (+) zasilania po włączeniu zapłonu Pied leve — pedał swobodny, Pied a fond — pedał wciśnięty 130
  • 129. Sterowanie silnika CD20E -fo 0>fHi 131
  • 130. Silnik wysokoprężny !20|21|22|23| ĘÓRfl |53|54|551 O |24|25l26l27lą3l i29|30|31|32|33| |44|45|46|57|SB|Sala?| Rys. 2.25. Identyfikacja styków złącza elektronicznego urządzenia sterującego silnika CD20E (widok od tyłu) Sprawdzanie zasilania elektrycznego nika i powinno być wykonywane przy podłączo- systemu sterowania silnika nych wszystkich złączach (w tym także wielosty- Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości kowym złączu elektronicznego urządzenia steru- zasilania elektrycznego systemu sterowania sil- jącego silnika). Nr Warunki Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami prawidłowa niesprawności 1/1 Zapłon wyłączony „70quot; złącza urządzenia sterującego Napięcie • Wiązka przewodów między akumulatorei i masa akumulatora i stykiem „70quot; złącza urządzenia sterującego. • Bezpiecznik nr 41 (7,5 A) w skrzynce be; pieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale nika „ 1 quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Wiązka przewodów między stykiem „ 1 quot; złą- wych (po lewej stronie przedziału cza przekaźnika świec żarowych i akumulato- silnika) i masa rem. • Jak w teście 1/1 „2quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Przekaźnik świec żarowych wych i masa „111quot; złącza urządzenia sterujące- • Przewód między stykiem „2quot; złącza przekai go i masa nika świec żarowych i stykiem „111quot; złącza urzs dzenia sterującego 1/5 „3quot; złącza przekaźnika świec żaro- • Wiązka przewodów między akumulatoren wych i masa i stykiem „3quot; złącza przekaźnika świec żaro wych. • Bezpiecznik „aquot; (75 A) w skrzynce bezpiea ników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silniki „ 1 quot; złącza wyłącznika zapłonu • Wiązka przewodów między akumulatora i masa i stykiem „ 1 quot; złącza wyłącznika zapłonu. • Bezpiecznik „iquot; (30 A) w skrzynce bezpiecz ników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnik • Wiązka przewodów między akumulatorem „3quot; złącza przekaźnika klimatyzacji i stykiem „3quot; złącza przekaźnika klimatyzacji. (skrzynka przekaźników w prze- • Bezpiecznik nr 30 (75 A) w skrzynce bezpiecz- dziale silnika) i masa ników w przedziale silnika. • Bezpiecznik dużej mocy „ g quot; (75 A) w skrzyn- ce bezpieczników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika „ 1 quot; i „6quot; złącza przekaźnika głów- • Wiązka przewodów między akumulatorem nego oraz masa oraz stykiem „ 1 quot; i „6quot; złącza przekaźnika głów- nego. • Jak w teście 1/1 „2quot; złącza przekaźnika głównego • Przekaźnik główny i masa „4quot; złącza urządzenia sterującego • Przewód między stykiem „2quot; złącza przekaź- i masa nika głównego i stykiem „4quot; złącza urządzenia sterującego „3quot; złącza przekaźnika głównego • Wiązka przewodów między akumulatorem i masa i stykiem „3quot; złącza przekaźnika głównego. • Bezpiecznik nr 35 (15 A) w skrzynce bezpiecz- ników w przedziale silnika. • Skrzynka bezpieczników w przedziale silnika 132
  • 131. Sterowanie silnika CD20E Nr Warunki Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami prawidłowa niesprawności 1/12 Zapłon włączony „2quot; i „3quot; złącza wyłącznika zapłonu Napięcie • Wyłącznik zapłonu i masa (kluczyk w położeniu „ACCquot;, akumulatora następnie „ONquot;) „38quot; złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za- masa płonu i stykiem „38quot; złącza urządzenia sterują- cego. • Bezpiecznik nr 25 (10 A) w skrzynce bezpiecz- ników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia „ 1 quot; złącza elektrozaworu korekcji • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za- wyprzedzenia wtrysku paliwa i masa płonu i elektrozaworem korekcji wyprzedzenia wtrysku paliwa • Jak w teście 1/13 „2quot; złącza każdego z dwóch elek- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za- trozaworów recyrkulacji spalin płonu i odpowiednim elektrozaworem recyrku- i masa lacji spalin. • Bezpiecznik nr 16 (10 A) w skrzynce bezpiecz- ników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia „2quot; złącza elektrozaworu przepust- • Wiązka przewodów między wyłącznikiem za- nicy i masa płonu i elektrozaworem przepustnicy. • Bezpiecznik nr 16 (10 A) w skrzynce bezpiecz- ników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia „5quot; i „7quot; złącza przekaźnika głów- • Przekaźnik główny nego oraz masa „ 116quot; i „117quot; złącza urządzenia ste- • Wiązka przewodów między stykami „116quot; rującego oraz masa i „117quot; złącza urządzenia sterującego oraz sty- kiem „5quot; złącza przekaźnika głównego „56quot; i „61quot; złącza urządzenia ste- • Wiązka przewodów między stykami „56quot; rującego oraz „7quot; złącza przekaź- i „61quot; złącza urządzenia sterującego i stykiem nika głównego „7quot; złącza przekaźnika głównego „2quot; złącza (3-stykowego szarego) • Wiązka przewodów między stykiem „2quot; złą- czujnika położenia pedału przy- cza czujnika położenia pedału przyspieszenia spieszenia i masa i stykiem „7quot; złącza przekaźnika głównego ,4' złącza urządzenia sterującego Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika masa 0V „ 1 quot; złącza przekaźnika klimatyzacj Napięcie • Wiązka przewodów między przekaźnikiem i masa akumulatora klimatyzacji i wyłącznikiem zapłonu. • Bezpiecznik nr 6 (7,5 A) w skrzynce bezpiecz- ników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwo- Pomiary podczas- „5quot; złącza przekaźnika świec żaro- Napięcie • Przekaźnik świec żarowych działania wyłącznika wych i masa akumulatora czasowego Między szyną zasilania świec żaro- • Wiązka przewodów między szyną zasilania wych i masą świec żarowych i stykiem „5quot; złącza przekaźni- ka świec żarowych 111quot; złącza urządzenia sterujące- Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika go i masa 0V Pomiary podczas ,6quot; złącza wyłącznika zapłonu i ma- Napięcie > Wyłącznik zapłonu rozruchu silnika sa (kluczyk w położeniu „STquot;) akumulatora ,20quot; złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między stykiem „20quot; złą- masa cza urządzenia sterującego i stykiem „6quot; złącza wyłącznika zapłonu. Bezpiecznik nr 26 (7,5 A) w skrzynce bez- pieczników we wnętrzu nadwozia. • Skrzynka bezpieczników we wnętrzu nadwozia 133
  • 132. Silnik wysokoprężny Nr Warunki Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu pomiaru stykami prawidłowa niesprawności 1/28 Pomiary podczas „5quot; złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przekaźnik klimatyzacji pracy silnika na bie- (skrzynka przekaźników po prawej akumulatora gu jałowym z włą- stronie przedziału silnika) i masa czonym wyłączni- 1/29 kiem klimatyzacji „ 15quot; złącza urządzenia sterującego Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika i masa 0V 1/30 Pomiary podczas „2quot; złącza przekaźnika klimatyzacji Napięcie • Przekaźnik klimatyzacji pracy silnika na bie- i masa akumulatora gu jałowym z wyłą- 1/31 czonym wyłączni- „15quot; złącza urządzenia sterującego • Wiązka przewodów między przekaźnikiem kiemklimatyzacji i masa klimatyzacji i urządzeniem sterującym silnika. • Włącznik ciśnieniowy obwodu czynnika chłod- niczego klimatyzacji Sprawdzanie czujników, urządzeń złącza wielostykowego elektronicznego urządzenia wykonawczych i wiązek przewodów sterującego silnika lub, jeśli wymaganie takie poda- Sprawdzenie to polega na ocenie stanu urządzeń no w tabeli, po odłączeniu złącza wielostykowego zewnętrznych względem elektronicznego urządze- od elektronicznego urządzenia sterującego. Pod- nia sterującego silnika i powinno być wykonywane czas pomiarów złącza przewodów elementów po podłączeniu przyrządu pomiarowego do styków sprawdzanych nie powinny być odłączane. Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności Czujnik temperatury cie- „19quot; i „50quot; złącza urządzenia ste- Patrz dane • Czujnik temperatury cieczy chłodzącej. czy chłodzącej rującego w rozdz. 2.1 • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czuj ka temperatury cieczy chłodzącej i styki „50quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „2' złącza czuj ka temperatury cieczy chłodzącej i styki „19quot; złącza urządzenia sterującego Czujnik temperatury pa- „10quot; i „50quot; złącza urządzenia ste- • Czujnik temperatury paliwa. rującego • Przewód między stykiem „8quot; złącza czujr ka temperatury paliwa i stykiem „50quot; złąc; urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „4quot; złącza czujr ka temperatury paliwa i stykiem „10quot; złąc; urządzenia sterującego Czujnik prędkości obro- „40quot; i „44quot; oraz „47quot; i „52quot; złącza Rezystancja • Czujnik prędkości obrotowej i położeni towej i położenia wału urządzenia sterującego 1215 wału korbowego. korbowego do 1485 O • Przewód między stykiem 3 złącza czujnikć prędkości obrotowej oraz stykami „40quot; i „44' złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „2quot; złącza czujni ka prędkości obrotowej oraz stykami „471 i „52quot; złącza urządzenia sterującego „ 1 quot; złącza czujnika prędkości ob- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni rotowej i masa maks. 0,5 ił ka prędkości obrotowej i punktem masy. • Ekranowanie przewodów Elektrozawór korekcji „ 1 quot; złącza elektrozaworu korekcji Rezystancja • Elektrozawór korekcji wyprzedzenia wtry- wyprzedzenia wtrysku wyprzedzenia wtrysku paliwa oraz 11 Q sku paliwa. paliwa „104quot; i „110quot; złącza urządzenia ste- • Przewód między stykiem „2quot; złącza elek- rującego trozaworu korekcji wyprzedzenia wtrysku pa- liwa oraz stykami „104quot; i „110quot; złącza urzą- dzenia sterującego Elektrozawory recyrku- „2quot; złącza każdego elektrozaworu Rezystancja • Jeden z elektrozaworów recyrkulacji spalin. lacji spalin recyrkulacji spalin i „103quot; lub „109quot; nieskończenie • Przewód między stykiem „2quot; złącza elek- złącza urządzenia sterującego wielka trozaworu oraz odpowiednio stykiem „103* lub „109quot; złącza urządzenia sterującego Elektrozawór przepust- „ 1 quot; złącza elektrozaworu przepust- • Elektrozawór przepustnicy. nicy nicy i „ 1 quot; złącza urządzenia steru- • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza elek- jącego trozaworu przepustnicy i stykiem „1quot; i urządzenia sterującego 134
  • 133. Sterowanie silnika CD20E Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności 2/7 Czujnik wzniosu iglicy „2quot; złącza czujnika wzniosu iglicy Rezystancja • Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza. wtryskiwacza (cylindra wtryskiwacza i „34quot; złącza urządze- nieskończenie • Przewód między stykiem „2quot; złącza czujni- nr 1) nia sterującego wielka ka wzniosu iglicy wtryskiwacza i stykiem „34quot; złącza urządzenia sterującego „ 1 quot; złącza czujnika wzniosu iglicy Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni- wtryskiwacza i masa maks. 0,5 ii ka wzniosu iglicy wtryskiwacza i punktem masy. • Ekranowanie przewodów 2/8 Czujnik położenia trzpie- „63quot; i „67quot; oraz „53quot; i „57quot; złącza Rezystancja • Czujnik położenia trzpienia regulacji dawki nia regulacji dawki pali- urządzenia sterującego 5,8 i i paliwa. wa • Wiązka przewodów „62quot; i „66quot; oraz „63quot; i „67quot; złącza urządzenia sterującego „ 1 quot; złącza czujnika położenia trzpie- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni- nia regulacji dawki paliwa i masa maks. 0,5 ii ka położenia trzpienia regulacji dawki paliwa i punktem masy. • Ekranowanie przewodów 2/9 Czujnik położenia wałka „41quot; i „45quot; oraz „28quot; i „33quot; złącza Rezystancja • Czujnik położenia wałka pompy wtryskowej. pompy wtryskowej urządzenia sterującego 1600 £2 • Przewód między stykiem „3quot; złącza czujnika położenia wałka pompy wtryskowej oraz styka- mi „41quot; i „45quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „2quot; złącza czujnika położenia wałka pompy wtryskowej oraz sty- kami „28quot; i „33quot; złącza urządzenia sterującego „ 1 quot; złącza czujnika położenia wał- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni- ka pompy wtryskowej i masa maks. 0,5 ii ka położenia wałka pompy wtryskowej i punk- tem masy. • Ekranowanie przewodów 2/10 Rezystancja kalibracji „46quot; i „50quot; złącza urządzenia ste- Rezystancja • Rezystancja kalibracji pompy wtryskowej. pompy wtryskowej rującego 200 do 15 000 i i • Przewód między stykiem „3quot; złącza rezy- stancji kalibracji pompy wtryskowej i stykiem „46quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „7quot; złącza rezy- stancji kalibracji pompy wtryskowej i stykiem „50quot; złącza urządzenia sterującego 2/11 Siłownik regulacji wy- „101quot; i „107quot; oraz „102quot; i „108quot; złą- Rezystancja • Siłownik regulacji wydatku paliwa. datku paliwa cza urządzenia sterującego 0,6 i i • Przewód między stykiem „4quot; złącza siłowni- ka regulacji wydatku paliwa oraz stykami „101quot; i „107quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „8quot; złącza siłow- nika regulacji wydatku paliwa oraz stykami „102quot; i „108quot; złącza urządzenia sterującego 2/12 Czujnik położenia peda- „48quot; i „51quot; złącza urządzenia ste- Rezystancja • Czujnik położenia pedału przyspieszenia. łu przyspieszenia rującego nieskończenie • Przewód między stykiem „3quot; złącza czujni- wielka ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem „48quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni- ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem „51quot; złącza urządzenia sterującego 3 „48quot; i „23quot; złącza urządzenia ste- edał swobodny: • Czujnik położenia pedału przyspieszenia. rującego rezystancja • Przewód między stykiem „2quot; złącza czujni- 4000 i i . ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem Pedał wciśnięty: „23quot; złącza urządzenia sterującego. rezystancja • Przewód między stykiem „3quot; złącza czujni- 500 i i ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem „48quot; złącza urządzenia sterującego. • Ekranowanie przewodów „23quot; i „51quot; złącza urządzenia ste- • Czujnik położenia pedału przyspieszenia. rującego • Przewód między stykiem „2quot; złącza czujni- ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem „23quot; złącza urządzenia sterującego. • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza czujni- ka położenia pedału przyspieszenia i stykiem „51quot; złącza urządzenia sterującego. • Ekranowanie przewodów 135
  • 134. Silnik wysokoprężny Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności 2/13 Stycznik położenia pe- „2quot; złącza stycznika położenia pe- Pedał swobodny: • Stycznik położenia pedału przyspieszenia. dału przyspieszenia dału przyspieszenia i „31quot; złącza rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza stycz- urządzenia sterującego maks. 0,5 £2. nika położenia pedału przyspieszenia i stykiem Pedał wciśnięty: „31quot; złącza urządzenia sterującego rezystancja nieskończenie wielka „2quot; złącza stycznika położenia pe- Pedał swobodny: • Stycznik położenia pedału przyspieszenia. dału przyspieszenia i „32quot; złącza rezystancja • Przewód między stykiem „1quot; złącza stycz- urządzenia sterującego nieskończenie nika położenia pedału przyspieszenia i stykiem wielka. „32quot; złącza urządzenia sterującego Pedał wciśnięty: rezystancja maks. 0,5 ii 2/14 Stycznik pedału przy- „3quot; złącza stycznika pedału przy- Pedał swobodny: • Stycznik pedału przyspieszenia. spieszenia spieszenia i „29quot; złącza urządzenia rezystancja • Przewód między stykiem „3quot; złącza stycz- sterującego nieskończenie nika pedału przyspieszenia i stykiem „29quot; złą- wielka. cza urządzenia sterującego Pedał wciśnięty: maks. 0,5 łl „ 1 quot; złącza stycznika pedału przy- Rezystancja • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza stycz- spieszenia i masa maks. 0,5 £2 nika pedału przyspieszenia i punktem masy 2/15 Zawór elektromagne- Obudowa elektrozaworu STOP Rezystancja • Elektrozawór STOR tyczny zatrzymania silni- oraz „113quot; i „115quot; złącza urządze- 18O • Przewód między stykiem „ 1 quot; złącza elek- ka (elektrozawór STOP) nia sterującego trozaworu STOP oraz stykami „113quot; i „115quot; złą- cza urządzenia sterującego Obudowa elektrozaworu i masa Rezystancja • Punkty masy elektrozaworu STOP i pompy maks. 0,5 łi wtryskowej 2/16 Czujnik prędkości po- „ 1 quot; i „2quot; złącza czujnika prędkości Rezystancja • Czujnik prędkości pojazdu jazdu pojazdu 250 Q 2/17 Czujnik położenia dźwi- „22quot; złącza urządzenia sterującego Bieg włączony: • Czujnik położenia dźwigni zmiany biegów. gni zmiany biegów i „2quot; złącza czujnika położenia rezystancja • Przewód między stykiem „22quot; złącza urzą- dźwigni zmiany biegów nieskończenie dzenia sterującego i stykiem „ 1 quot; złącza czuj- wielka. nika położenia dźwigni zmiany biegów Położenie neutralne: rezystancja maks. 0,5 Q „2' złącza czujnika położenia dźwi- Rezystancja • Przewód między stykiem „2quot; złącza gni zmiany biegów i masa maks. 0,5 O. czujnika położenia dźwigni zmiany biegów i masą 2/18 Masa elektronicznego „39quot;, „43quot;, „106quot;, „112quot;, „118quot; złą- Rezystancja • Przewody między stykami „39quot;, „43quot;, „106quot;, urządzenia sterującego cza urządzenia sterującego i masa maks. 0,5 Cl „112quot;, „118quot; złącza urządzenia sterującego silnika i punktami masy 136
  • 135. Sterowanie silnika CD20E Sprawdzanie zasilania elektrycznego złącza wielostykowego urządzenia sterującego czujników pasywnych oraz sygnałów silnika, a złącze to powinno być podłączone do wytwarzanych przez czujniki aktywne urządzenia sterującego. Ze względów praktycz- Sprawdzenie to polega na ocenie prawidłowości nych zaleca się wykorzystanie przy sprawdzaniu zasilania elektrycznego lub sygnałów czujników. płytki zaciskowej włączonej szeregowo między Pomiary powinny być wykonywane na stykach urządzenie sterujące i jego złącze wielostykowe. Nr Element Pomiar między Wartość Prawdopodobne przyczyny testu sprawdzany stykami właściwa niesprawności Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (zapłon włączony) 3/1 Czujnik temperatury „19quot; i „50quot; Napięcie 5 V • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika cieczy chłodzącej 3/2 Czujnik temperatury „10quot; i „50quot; paliwa 3/3 Rezystancja kalibracji „46' i „50quot; pompy wtryskowej 3/4 Czujnik położenia pe- „48quot;i „51quot; dału przyspieszenia 3/5 Stycznik pedału przy- „29quot; i masa Napięcie 12 V spieszenia 3/6 Stycznik położenia „22quot; i masa Bieg włączony: dźwigni zmiany bie- napięcie 5 V. gów Położenie neutralne: napięcie 0 V Sprawdzenie zasilania lub przekazywanego sygnału (silnik pracuje) 3/7 Czujnik prędkości „ 1 quot; i „2quot; złącza czujnika prędkości Wahania napięcia • Czujnik prędkości pojazdu pojazdu (podczas pojazdu od 0 do 5 V jazdy) o zmiennej częstotliwości zależnej od prędkości jazdy 3/8 Czujnik prędkości „40quot; i „44quot; oraz „47quot; i „52quot; Wahania napięcia • Czujnik prędkości obrotowej i położenia obrotowej i położe- od 0 do 5 V wału korbowego nia wału korbowego o zmiennej częstotliwości zależnej od prędkości obrotowej silnika 3/9 Elektrozawór STOP „113quot; i „115quot; oraz masa Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika 12V 3/10 Czujnik wzniosu igli- „ 1 quot; złącza czujnika wzniosu iglicy Wahania napięcia • Czujnik wzniosu iglicy wtryskiwacza cylin- cy wtryskiwacza cy- wtryskiwacza i „34quot; złącza urządze- od 0,1 do 0,7 V dra nr 1 lindra nr 1 nia sterującego 3/11 Czujnik położenia „63quot; i „67quot; oraz „53quot; i „57quot; Napięcie • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika trzpienia regulacji 2,6 V dawki wtryskiwane- go paliwa (na biegu jałowym) 3/12 Czujnik położenia „41quot; i „45quot; oraz „28quot; i „33quot; Wahania napięcia • Czujnik położenia wałka pompy wtryskowej wałka pompy wtry- od 0 do 2 V skowej o zmiennej częstotliwości zależnej od prędkości obrotowej silnika 3/13 Siłownik regulacji „101quot; i „107quot; oraz „102quot; i „108quot; Napięcie 12 V • Elektroniczne urządzenie sterujące silnika dawki wtryskiwane- go paliwa 137
  • 136. Silnik wysokoprężny 2.2.2. Naprawy nie wymagające wymontowania silnika UKŁAD ROZRZĄDU Wymiana paska zębatego napędu rozrządu Wymontowanie Uwaga. Jeśli pasek zębaty napędu rozrządu ma być ponownie zamontowany, to przed wymonto- waniem należy zaznaczyć na zewnętrznej po- wierzchni paska kierunek jego przesuwania się Rys. 2.26. Unieruchomienie kota zamachowego podczas pracy silnika, aby po ponownym za- za pomocą przyrządu KV10105630 zamontowanego montowaniu zachować właściwy kierunek prze- zamiast rozrusznika suwania się paska podczas pracy silnika. • W wersjach wyposażonych w kodowany od- biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika przed odłączeniem akumulatora od instalacji • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni elektrycznej samochodu. opis w p. 2.2.6). • Podnieść i podeprzeć przód samochodu oraz zdjąć prawe koło przednie. W przedziale silnika • We wnęce prawego koła przedniego wymonto- • Odkręcić śruby mocujące koło pasowe pom- wać osłonę przeciwbłotną i dolną osłonę silnika. py cieczy chłodzącej. Rys. 2.27. Układ rozrządu A — silnik CD20, B — silnik CD20E 1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — zewnętrzna dolna osłona napędu rozrządu, 3 — uszczelka, 4 — pompa cieczy chłodzącej, 5 — prawy wspornik zawieszenia silnika, 6 — zewnętrzna górna osłona napędu rozrządu, 7 — tarcza oporowa koła zębatego wału rozrządu, 8 — pasek zębaty napędu rozrządu, 9 — koło zębate wału korbowego, 10 — rolka zwiększająca kąt opasania kół zębatych, 11 — rolka napinacza paska zębatego, 12 — sprężyna rolki napinacza, 13 — koło zębate wału rozrządu, 14 — wewnętrzna osłona napędu rozrządu, 15 — pierścień uszczelniający wał rozrządu, 16 — wał rozrządu, 17 — wpust czółenkowy, 18 — popychacz hydrauliczny, 19 — półstożki zamka zaworu, 20 — górna podkładka oporowa sprężyn zaworu, 21 — zewnętrzna sprężyna zaworu, 22 — wewnętrzna sprężyna zaworu, 23 — dolna podkładka oporowa sprężyn zaworu, 24 — uszczelniacz trzonka zaworu, 25 — zawór, 26 — wewnętrzna osłona napędu pompy wtryskowej, 27 — koło zębate pompy wtryskowej, 28 — pasek zębaty napędu pompy wtryskowej, 29 — zewnętrzna osłona napędu pompy wtryskowej, 30 — pompa podciśnienia 138
  • 137. Układ rozrządu • Zdjąć elastyczny przewód cieczy chłodzą- cej przechodzący nad chłodnicą na prawym nadkolu. • Wymontować paski klinowe napędu osprzętu (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). • Zdjąć koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, t Wymontować zewnętrzną górną osłonę napę- du rozrządu wraz z jej uszczelką. t Pod silnikiem przygotować dla niego tymcza- sowe podparcie lub wykorzystać do podtrzyma- nia silnika uchwyty do podnoszenia silnika i wy- ciągnik warsztatowy. Rys. 2.28. Sposób montażu tarczy oporowej koła • Wymontować prawy wspornik zawieszenia sil- zębatego wału korbowego Vers moteur — w stronę silnika nika. • Odłączyć od rozrusznika przewody elektrycz- ne i wymontować rozrusznik. • Obrócić wał korbowy do położenia, w którym zębatych. Rolki te można pozostawić tylko bezbarwny znak ruchomy (wycięcie) na kole wtedy, gdy nie ma na nich śladów uszkodzeń pasowym wału korbowego znajdzie się naprze- lub widocznego zużycia i obracają się bez ciw znaku stałego na kadłubie silnika (położenie wyczuwalnych oporów. GMP tłoka w cylindrze nr 1 — patrz rys. 2.2). • Sprawdzić stan przedniego pierścienia uszczel- Uwaga. Wał korbowy zawsze należy obracać niającego wał korbowy. W przypadku najmniej- tylko w kierunku zgodnym z kierunkiem jego szych wątpliwości co do jego stanu techniczne- obrotu podczas pracy silnika wykorzystując do go zaleca się wymianę tego pierścienia posługu- tego celu śrubę mocującą koło pasowe albo — jąc się trzpieniem o odpowiedniej średnicy po podniesieniu przodu samochodu i włączeniu i wypełniając smarem stałym przestrzeń między 4. lub 5. biegu — obracając przednie koło wargami pierścienia uszczelniającego. w kierunku jazdy do przodu. • Upewnić się, że powierzchnie współpracy kół • Zamontować zamiast rozrusznika przyrząd zębatych i rolek z paskiem zębatym są czyste (KV10105630 lub KV101105610) do unierucho- i w dobrym stanie technicznym. mienia wału korbowego (rys. 2.26). • Na wał korbowy założyć blaszaną tarczę opo- rową (w silniku CD20) przestrzegając kierunku Pod samochodem jej montażu (rys. 2.28) i umieścić w rowku • Odkręcić śrubę mocowania koła pasowego przedniego czopa wału korbowego wpust czó- do wału korbowego i zdjąć koło pasowe z wału łenkowy. korbowego za pomocą uniwersalnego ściąga- • Upewnić się, że wał korbowy znajduje się cza o uchwytach zewnętrznych. w położeniu ustawczym: • Wymontować zewnętrzną dolną osłonę napę- — wpust ustawiony w położeniu „godziny 12quot;; du rozrządu oraz jej uszczelkę. — znak na kole zębatym wału rozrządu skiero- • Poluzować śrubę rolki napinacza paska zęba- wany w kierunku „godziny 3quot;. tego napędu rozrządu i obrócić rolkę napinacza • Zamontować rolkę zwiększającą kąt opasania w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek kół zębatych przez pasek zębaty. zegara, aby zmniejszyć naciąg paska zębatego. • Założyć pasek zębaty napędu rozrządu wraz • Dokręcić śrubę rolki napinacza (przy poluzo- z kołem zębatym wału korbowego. Znaki ustaw- wanym pasku zębatym). cze kół zębatych wału korbowego i wału rozrzą- • Wymontować rolkę zwiększającą kąt opasa- du powinny być skierowane na „godzinę 3quot; (rys. nia kół zębatych przez pasek zębaty. 2.19). Naciągnąć odcinek paska między kołami • Zdjąć pasek zębaty napędu rozrządu wraz zębatymi. Strzałka na zewnętrznej powierzchni z kołem zębatym wału korbowego. Wyjąć wpust paska zębatego powinna być skierowana na czółenkowy i zdjąć z wału korbowego blaszaną zewnątrz silnika. tarczę oporową (w silniku CD20). • Założyć tarczę oporową koła zębatego wału Uwaga. Po zdjęciu paska zębatego napędu rozrządu (jeśli ją zdejmowano), powlec gwint rozrządu nie wolno obracać wału korbowego, śrub mocujących środkiem zapobiegającym ich gdyż grozi to uderzeniem tłoków o zawory odkręceniu i dokręcić te śruby właściwym mo- i poważnym uszkodzeniem silnika. mentem. • Wymontować przyrząd specjalny użyty wcze- Zamontowanie śniej do unieruchomienia wału korbowego (patrz Uwaga. Podczas wymiany paska zębatego na- rys. 2.26). pędu rozrządu zaleca się także wymianę rolki • Obrócić wał korbowy o dwa obroty w kierun- napinacza i rolki zwiększającej kąt opasania kół ku zgodnym z kierunkiem jego obrotu podczas 139
  • 138. Silnik wysokoprężny • Zamontować górny elastyczny przewód chłod- nicy na prawym nadkolu. • Zamocować rozrusznik i podłączyć jego prze- wody elektryczne. • We wnęce prawego koła przedniego zamon- tować dolną osłonę silnika i osłonę przeciwbłot- ną oraz przykręcić prawe koło przednie. • Opuścić samochód. • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- nej samochodu. • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil- nika (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). GŁOWICA Wymontowanie i zamontowanie głowicy Wymontowanie • W wersjach wyposażonych w kodowany od- biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika przed odłączeniem akumulatora od instalacji elektrycznej samochodu. Rys. 2.29. Ustawienie rozrządu • Podnieść i podeprzeć przód samochodu oraz 1 — śruba mocowania rolki napinacza, 2 — sześciokątny zdjąć prawe koło przednie. klucz trzpieniowy zastosowany w celu przeciwdziałania • We wnęce prawego koła przedniego wymon- sile sprężyny napinacza, 3 — wpust wału korbowego w położeniu „godziny 12quot;, 4 — znak na kole zębatym tować osłonę przeciwbłotną i dolną osłonę wału korbowego w położeniu „godziny 3quot;, 5 — znak na silnika. kole zębatym wału rozrządu w położeniu „godziny 3quot; • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). • Wymontować pasek zębaty napędu rozrządu i pasek zębaty napędu pompy wtryskowej (patrz pracy silnika i zatrzymać wał korbowy w położe- odpowiednie opisy tych operacji). niu ustawczym oraz sprawdzić poprawność usta- • Odłączyć od wtryskiwaczy przewody wtrysko- wienia rozrządu według znaków ustawczych we oraz od wtryskiwacza nr 4 przewód powrotu (patrz rys. 2.29). nadmiaru paliwa. Uwaga. Nie wolno obracać wału korbowego za • Odłączyć od świec żarowych elementy zasila- pośrednictwem koła zębatego wału rozrządu. nia elektrycznego. • Dokręcić nakrętkę rolki napinacza przytrzy- • Rozłączyć złącze czujnika temperatury cieczy mując ją przed obrotem sześciokątnym kluczem chłodzącej (w przewodzie na wyjściu z głowicy), trzpieniowym (patrz rys. 2.29). a ponadto w silniku CD20E rozłączyć złącze przewodów czujnika wzniosu iglicy wtryskiwa- Pod samochodem cza cylindra nr 1. • Zamontować zewnętrzną dolną osłonę napę- • Za pomocą odpowiedniego przyrządu unieru- du rozrządu wraz z jej uszczelką. chomić koło zębate wału rozrządu (od strony • Założyć koło pasowe na wał korbowy i dokrę- pompy wtryskowej), następnie odkręcić śrubę cić śrubę jego mocowania właściwym momen- mocującą i zdjąć to koło zębate. tem. • Wymontować elementy mocowania do głowi- cy wewnętrznej osłony paska zębatego napędu W przedziale silnika pompy wtryskowej. • Zamontować prawy wspornik zawieszenia sil- • Wymontować rolkę napinacza paska zębate- nika i zdjąć urządzenie, za pomocą którego go napędu pompy wtryskowej. podtrzymywano silnik. • Odłączyć elastyczne przewody układu chło- • Zamontować zewnętrzną górną osłonę napę- dzenia od złącza na wyjściu z głowicy. du rozrządu wraz z jej uszczelką. • Pod samochodem wymontować przednią rurę • Zamontować koło pasowe pompy cieczy chło- wylotową spalin wraz z jej uszczelką. dzącej. • Wymontować osłonę termiczną kolektora wy- • Zamontować paski klinowe napędu osprzętu lotowego. (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). • Wymontować kolektory dolotowy i wylotowy • Dokręcić śruby mocujące koło pasowe pom- oraz ich uszczelki. py cieczy chłodzącej. • Wymontować pokrywę głowicy. 140
  • 139. Głowica • Odkręcić śruby mocowania głowicy w kilku etapach w kolejności odwrotnej do wymaganej podczas ich dokręcania (patrz rys. 2.32). • Upewnić się, że wszystkie przewody elek- tryczne doprowadzone do głowicy zostały odłą- czone. • Za pomocą odpowiedniej dźwigni oddzielić głowicę od kadłuba silnika i zdjąć głowicę, wysuwając koniec wału rozrządu z wewnętrznej osłony paska zębatego napędu pompy wtrysko- wej. Ustawić głowicę na specjalnym stojaku lub na drewnianych podkładkach. • Zdjąć uszczelkę głowicy. Zamontowanie Rys. 2.31. Kierunek zakładania uszczelki głowicy • Za pomocą rozpuszczalników chemicznych 1 — tulejki ustawcze, 2 — znak grubości uszczelki oczyścić z resztek uszczelki górną powierzchnię kadłuba i dolną powierzchnię głowicy. Do czysz- czenia nie wolno używać skrobaków ani mate- riału ściernego ze względu na niebezpieczeń- stwo porysowania powierzchni. • Upewnić się, że na oczyszczonych powierzch- niach nie ma rys ani śladów zadrapań. • Obrócić wał rozrządu do położenia ustawcze- go, kierując znak na jego kole zębatym w kie- runku „godziny 3quot;. t Odpowiednim gwintownikiem przegwintować otwory śrub głowicy w kadłubie. Otwory te odtłuścić i wysuszyć. • Upewnić się, że w kadłubie znajdują się kołki ustawcze do środkowania głowicy. • Upewnić się, że wał korbowy znajduje się w położeniu ustawczym: wpust koła zębatego powinien wskazywać „godzinę 12quot;. • Za pomocą liniału warsztatowego i szczelino- mierza sprawdzić płaskość dolnej płaszczyzny głowicy. Rys. 2.32. Kolejność dokręcania śrub głowicy • Założyć nową uszczelkę głowicy o takiej sa- mej grubości jak poprzednio używana, jeśli wy- mienia się uszczelkę. • W razie wymiany zespołu tłoka z korbowo- średnich wartości wystawania tłoków czterech dem (lub jednego z jego elementów) albo kadłu- cylindrów i na tej podstawie dobrać grubość ba silnika należy zmierzyć komparatorem wysta- uszczelki. wanie tłoków w położeniu GMP ponad górną • Na górnej płaszczyźnie kadłuba położyć płaszczyznę kadłuba i na tej podstawie dobrać uszczelkę głowicy stroną z napisem „TOPquot; skie- grubość nowej uszczelki głowicy (patrz odpo- rowaną do góry. Oznaczenia grubości uszczelki wiednia tablica w podrozdz. 2.1). (wycięcia na jej krawędzi) powinny być skiero- Uwaga. Należy obliczyć wartość średnią wysta- wane w stronę filtru oleju (rys. 2.31). wania dla czterech punktów każdego tłoka (rys. • Ustawić głowicę na kadłubie. 2.30), a następnie obliczyć wartość średnią ze • Założyć podkładki śrub mocowania głowicy stroną rowkowaną do góry, powlec olejem silni- kowym gwint i spodnią płaszczyznę łbów śrub •30. •30, mocowania głowicy oraz wkręcić ręką śruby w otwory głowicy. Rys. 2.30. • Dokręcić śruby mocowania głowicy w kolej- ^ wquot; N Rozmieszczenie ności podanej na rysunku 2.32 w pięciu etapach 1 quot; punktów pomiaru właściwym momentem (patrz wartości w pod- wystawania tłoka ponad rozdz. 2.1). górną płaszczyznę kadłuba silnika (wymiary • Założyć nowe uszczelki i przystawić do głowi- w mm) cy kolektory dolotowy oraz wylotowy, a następ- 141
  • 140. Silnik wysokoprężny 3 2 Rys. 2.33. Połączenia przewodów podciśnienia w silniku CD20E 1 — pompa podciśnienia, 2 — zawór przepustnicy, 3 — elektrozawór przepustnicy, 4 — zawór recyrkulacji spalin, 5 — drugi elektrozawór recyrkulacji spalin, 6 — pierwszy elektrozawór recyrkulacji spalin nie dokręcić śruby ich mocowania właściwym momentem. • Pod samochodem założyć nową uszczelkę i zamontować przednią rurę wylotową spalin. • Zamontować ekran termiczny kolektora wylo- towego. • Zamontować na głowicy elementy mocowa- nia wewnętrznej osłony paska zębatego napędu pompy wtryskowej. • Na wał rozrządu od strony pompy wtryskowej założyć koło zębate, następnie unieruchomić wał rozrządu i dokręcić śrubę mocowania tego koła zębatego. • Zamontować rolkę napinacza paska zębate- go napędu pompy wtryskowej. • Podłączyć elastyczne przewody układu chło- dzenia do złącza na wyjściu cieczy chłodniczej z głowicy. • Zamontować i naciągnąć pasek zębaty na- pędu rozrządu i pasek zębaty napędu pompy wtryskowej (patrz odpowiednie opisy tych ope- racji). • Sprawdzić ustawienie pompy wtryskowej (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.1). • Założyć nową uszczelkę i zamontować pokry- wę głowicy. • Połączyć złącze czujnika temperatury cieczy chłodzącej (na wyjściu z głowicy), a w silniku CD20E także złącze czujnika wzniosu iglicy Rys. 2.34. Zespół głowicy wtryskiwacza cylindra nr 1. 1 — korek wlewu oleju, 2 — pokrywa głowicy, • Podłączyć zasilanie elektryczne do świec ża- 3 — uszczelka pokrywy głowicy, 4 — pokrywy łożysk rowych. wału rozrządu, 5 — głowica, 6 — uszczelka głowicy, 7 — wirowa komora spalania, 8 — gniazda zaworów • Podłączyć do wtryskiwaczy przewody wtry- skowe oraz podłączyć przewód powrotu nad- miaru paliwa do wtryskiwacza cylindra nr 4. • We wnęce prawego przedniego koła zamon- • W silniku CD20 sprawdzić ustawienie i para- tować dolną osłonę silnika, osłonę przeciwbłot- metry regulacji pompy wtryskowej; w razie ko- ną oraz założyć prawe przednie koło. nieczności wyregulować je (patrz odpowiednie • Opuścić samochód na ziemię. opisy w p. 2.2.1). • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- nej samochodu. Rozkładanie głowicy • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil- Uwaga Podczas rozkładania głowicy części nika (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). współpracujące należy oznaczać w sposób 142
  • 141. Głowica leca się jej wykonanie w wyspecjalizowanej sta- cji obsługi (warsztacie naprawczym). Planowanie dolnej płaszczyzny głowicy Jeśli niepłaskość dolnej płaszczyzny głowicy przekracza 0,1 mm, a wał rozrządu obraca się swobodnie w łożyskach ślizgowych, wówczas jest możliwe planowanie tej płaszczyzny pod warunkiem zachowania wymiarów podanych Rys. 2.35. Sposób pomiaru wystawania prowadnicy w rozdziale 2.1. Maksymalne planowanie może zaworu wynosić 0,1 mm łącznie dla dolnej płaszczyzny głowicy i górnej płaszczyzny kadłuba. Jeśli nie można spełnić tego warunku, należy wymienić głowicę. umożliwiający ich ponowne zamontowanie Prowadnice zaworów w tych samych skojarzeniach. Prowadnice zaworów są wciskane w głowicę. • Wymontować głowicę silnika (patrz odpo- Podczas naprawy głowicy można wstawić pro- wiedni opis). wadnice naprawcze o zwiększonej średnicy ze- • Za pomocą odpowiedniego przyrządu unie- wnętrznej. Wymaga to rozwiercenia otworów ruchomić koło zębate napędu rozrządu na wa- gniazd prowadnic w głowicy na wymiar dostoso- le rozrządu, następnie odkręcić śrubę mocują- wany do naprawczych prowadnic zaworów (patrz cą to koło oraz śruby mocujące jego tarczę dane w podrozdz. 2.1). oporową. Prowadnice wymontowuje się z głowicy pod • Zdjąć z wału rozrządu tarczę oporową i koło prasą po uprzednim nagrzaniu głowicy w kąpieli zębate napędu rozrządu. olejowej do temperatury 150 do 160°C. • Wymontować wewnętrzną osłonę napędu roz- Podczas wciskania pod prasą naprawczych pro- rządu. wadnic należy tak oprzyrządować prasę, aby t Wymontować rolkę napinacza paska zębate- prowadnice wystawały z głowicy na wymaganą go napędu rozrządu. odległość (patrz dane w podrozdz. 2.1 i rys. • Odkręcać stopniowo (etapami) w kolejności 2.35). Po wciśnięciu prowadnic zaworów należy odwrotnej do zalecanej podczas dokręcania sprawdzić ich średnicę wewnętrzną. W razie (patrz rys. 2.39) śruby mocujące i zdjąć pokrywy zmniejszenia średnicy wewnętrznej prowadnicy łożysk wału rozrządu. zaworu po wciśnięciu jej w głowicę należy • Zdjąć pierścienie uszczelniające z końców rozwiercić otwór prowadnicy odpowiednim roz- wału rozrządu. wiertakiem, a następnie przeszlifować gniazda • Wyjąć wał rozrządu. zaworów. • Wyjąć popychacze hydrauliczne i ustawić je w kolejności, którą zajmowały w silniku, denka- Zawory mi na dół (w położeniu odwrotnym do zajmowa- Podczas naprawy głowicy zaleca się sprawdze- nego w głowicy). nie luzu trzonków zaworów w prowadnicach. • Za pomocą przyrządu do ściskania sprężyn W razie stwierdzenia zbyt dużej wartości luzu zaworów wymontować kolejno zespoły wszyst- jest konieczna wymiana obu tych elementów, kich zaworów i ustawić je kompletami w kolejno- gdyż nie produkuje się zaworów o wymiarach ści, którą zajmowały w głowicy (półstożki zamka naprawczych. zaworu, górna podkładka oporowa sprężyn, Przylgnie zaworów (rys. 2.36) mogą być szlifo- sprężyny zewnętrzna i wewnętrzna, dolna pod- wane, a następnie docierane do gniazd, pod kładka oporowa sprężyn, zawór). warunkiem spełnienia ograniczeń wymiarowych • Za pomocą odpowiednich szczypiec zdjąć podanych w podrozdziale 2.1. uszczelki trzonków zaworów. Po szlifowaniu i docieraniu zaworów należy bar- • Wymontować z głowicy wtryskiwacze i ich dzo starannie oczyścić głowicę z resztek mate- podkładki izolacji cieplnej. riału ściernego. • Wykręcić z głowicy świece żarowe. • Oczyścić wszystkie części rozpuszczalnikiem Gniazda zaworów chemicznym. Do czyszczenia nie stosować Gniazda zaworów (rys. 2.37) są wciskane w gło- ostrych narzędzi ani materiału ściernego. wicę. Podczas naprawy głowicy można je wy- mienić i po wciśnięciu przeszlifować pod wa- Naprawa głowicy runkiem spełnienia ograniczeń wymiarowych po- Uwaga. Naprawa głowicy wymaga użycia prasy danych w podrozdziale 2.1. Przed wymianą oraz specjalnego oprzyrządowania. Dlatego za- gniazd zaworów należy sprawdzić stan prowad- 143
  • 142. Silnik wysokoprężny Po szlifowaniu i docieraniu gniazd zaworów należy starannie oczyścić głowicę z resztek materiału ściernego i sprawdzić szczelność ze- społu zaworu i jego gniazda. Uszczelniacze trzonków zaworów Na trzonkach zaworów dolotowych i wylotowych są umieszczone uszczelniacze z gumy synte- tycznej. Podczas zakładania uszczelniaczy trzon- ków zaworów zaleca się stosowanie specjalnych d n tulejek ułatwiających montaż i chroniących V uszczelniacze przed uszkodzeniem. Wymianę uszczelniaczy trzonków zaworów zale- ca się zawsze wtedy, gdy jest zdejmowana - L dolna podkładka oporowa sprężyn zaworów. Rys. 2.36. Charakterystyczne wymiary zaworu D — średnica grzybka, d — średnica trzonka, E — grubość talerzyka, L — długość, a — kąt przylgni Sprężyny zaworów Zawory zamykają dwie współśrodkowe spręży- ny śrubowe, jednakowe dla zaworów doloto- wych i wylotowych. Weryfikując stan sprężyn zaworów należy spraw- dzać prostopadłość osi sprężyn względem ich płaszczyzn oporowych. Jeśli lakier pokrywający drut sprężyny jest popękany, zaleca się jej wy- mianę, gdyż jest to oznaka zmęczenia materiału i sprężyna taka może w krótkim czasie pęknąć. Nie należy myć sprężyn w benzynie lub trójchlo- roetylenie, gdyż ciecze te mogą rozpuszczać lakier pokrywający drut sprężyny. Popychacze hydrauliczne Sprawdzić stan powierzchni zewnętrznych po- pychaczy oraz ich luz w prowadnicach w głowi- i y / 1 cy. W razie stwierdzenia nadmiernego luzu jest A konieczna wymiana głowicy i popychaczy. Wał rozrządu i koła zębate Sprawdzić stah powierzchni czopów łożysk wału i rozrządu, krzywek oraz powierzchni łożysk śli- D zgowych wału rozrządu w głowicy i pokrywach. 4 Sprawdzić wysokość krzywek wału rozrządu Rys. 2.37. Charakterystyczne wymiary gniazd zaworów oraz bicie wału. Jeśli choć jedno z wymagań A — gniazdo zaworu dolotowego, B — gniazdo zaworu podanych w podrozdziale 2.1 nie jest spełnione, wylotowego D — średnica zewnętrzna przylgni gniazda zaworu, L — szerokość przylgni gniazda zaworu, należy wymienić wał rozrządu lub głowicę. R — zagłębienie gniazda zaworu względem dolnej Sprawdzić luz promieniowy i osiowy wału roz- płaszczyzny głowicy, a — kąt przylgni gniazda zaworu, rządu. Jeśli choć jeden z nich jest nadmierny, P — kąt podcięcia górnego należy wymienić wał rozrządu lub głowicę. Sprawdzić stan powierzchni zębów pasowych kół zębatych wału rozrządu. W razie stwierdze- nia śladów uszkodzeń lub nadmiernego zużycia nic zaworów i zaworów. W razie wymiany gniazd koła zębate należy wymienić. zaworów otwory w głowicy przeznaczone na gniazda zaworów należy rozwiercić na wymiar Wirowe komory spalania naprawczy (patrz dane w podrozdz. 2.1). Wirowe komory spalania są wciskane w głowicę. Przed wciśnięciem gniazd zaworów głowicę na- Ustawienie komory względem głowicy zapewnia leży podgrzać w kąpieli olejowej do temperatury kołek ustawczy umieszczony u podstawy jej 150 do 160°C. kołnierza. Wymiana gniazda zaworu powoduje koniecz- Wymianę komory spalania zaleca się tylko w ność wymiany także zaworu współpracującego przypadku jej uszkodzenia. W tym celu należy z tym gniazdem. wykonać następujące czynności. 144
  • 143. Głowica • Nagrzać głowicę w kąpieli olejowej o tempe- (7) (3) 2 ® ® ® raturze 150 do 160°C. • Wypchnąć komorę z głowicy pobijakiem wsu- niętym przez otwór przeznaczony dla wtryskiwa- cza, zwracając uwagę, aby nie uszkodzić jego gwintu. • Obrócić głowicę otworami dla komór spalania ku górze. • Włożyć komorę spalania w przeznaczony dla niej otwór w głowicy ustawiając ją tak, aby kołek ustawczy komory trafił w odpowiednie wycięcie w ścianie głowicy. • Wbić komorę spalania w otwór głowicy ude- rzeniami młotka z tworzywa sztucznego (lub brązu) aż do oporu. Składanie głowicy Uwaga. Podczas składania głowicy należy po- Rys. 2.39. Oznaczenia, identyfikacja i kolejność wlec olejem silnikowym (zalecanym dla danego dokręcania śrub pokryw łożysk wału rozrządu silnika) wszystkie współpracujące części. 1 — strzałka, która powinna być skierowana w stronę paska zębatego, 2 — oznaczenie grupy selekcyjnej • Oczyścić głowicę i wszystkie części, które średnicy łożyska, 3 — numer pokrywy łożyska, będą do niej montowane. 4 — obszar nakładania pasty uszczelniającej • Przedmuchać sprężonym powietrzem wszyst- Uwaga: w kółkach podano kolejność dokręcania śrub kie kanały w głowicy, a w szczególności kanały pokryw łożysk wału rozrządu doprowadzenia oleju do łożysk wału rozrządu. n°1 — pokrywa łożyska nr 1, n°5 — pokrywa łożyska nr 5 • Jeśli do głowicy montuje się używane zawory, to muszą one trafić do tych prowadnic, w któ- rych uprzednio pracowały. Trzonki zaworów na- sprężyn zaworów wylotowych są wyposażone leży powlec olejem silnikowym i założyć nowe w mechanizm wymuszający obrót zaworu. uszczelniacze trzonków zaworów. • Oprzeć głowicę krawędzią o stół warsztatowy • Złożyć zespoły wszystkich zaworów za pomo- i uderzać lekko młotkiem z tworzywa sztuczne- cą przyrządu do ściskania sprężyn zaworów. go w końce trzonków zaworów, aby półstożki Należy kolejno zakładać: zawór, dolną podkład- zamka zaworu mogły prawidłowo ułożyć się kę oporową sprężyn, uszczelniacz trzonka za- w podcięciach trzonków zaworów i we wgłębie- woru, sprężyny zaworu, górną podkładkę opo- niach górnych podkładek oporowych sprężyn rową sprężyn i półstożki zamka zaworu. Spręży- zaworów. ny zaworów należy montować stroną oznaczoną • Umieścić popychacze hydrauliczne w otwo- znakiem barwnym lub stroną o zmniejszonym rach prowadnic w głowicy zwracając uwagę, skoku zwojów od strony głowicy. aby poszczególne popychacze trafiły do odpo- Uwaga. Górne podkładki oporowe sprężyn za- wiednich prowadnic, w których poprzednio pra- worów różnią się dla zaworów dolotowych i wy- cowały, gładką powierzchnią w kierunku krzywki lotowych (rys. 2.38). Górne podkładki oporowe wału rozrządu. • Powlec olejem silnikowym czopy łożysk i krzywki wału rozrządu oraz umieścić wał roz- rządu w łożyskach głowicy, stroną z czopem stożkowym w kierunku paska zębatego napędu rozrządu. • Założyć pokrywy łożysk wału rozrządu zwra- cając uwagę, aby poszczególne pokrywy trafiły do odpowiednich łożysk i dokręcić śruby moco- wania łożysk w zalecanej kolejności (rys. 2.39) właściwym momentem. Na uszczelniane po- wierzchnie skrajnych pokryw łożysk wału rozrzą- du nałożyć pastę uszczelniającą (patrz rys. 2.39). • Za pomocą tulei o odpowiedniej średnicy po obu stronach wału rozrządu zamontować nowe Rys. 2.38. Przekrój górnych podkładek oporowych pierścienie uszczelniające. Przestrzeń między sprężyn zaworów wargami pierścieni uszczelniających wypełnić A — górna podkładka oporowa sprężyn zaworu dolotowego, B — górna podkładka oporowa sprężyn smarem stałym. Przestrzegać zgodności strza- zaworu wylotowego łek wskazujących kierunek obrotu wału rozrzą- 145
  • 144. Silnik wysokoprężny • Zamontować wtryskiwacze z nowymi pod- kładkami izolacji cieplnej przestrzegając prawi- dłowego kierunku ich montażu (rys. 2.40). Do- kręcić wtryskiwacze właściwym momentem. W silniku CD20E w cylindrze nr 1 wkręcić wtry- skiwacz wyposażony w czujnik wzniosu iglicy rozpylacza. • Zamontować świece żarowe. • Zamontować głowicę silnika (patrz odpowied- ni opis). 2.2.3. Wymontowanie i zamontowanie zespołu napędowego WYMONTOWANIE ZESPOŁU NAPĘDOWEGO • Ustawić samochód na podnośniku warsztato- Rys. 2.40. Sposób montażu dwóch rodzajów wym, najlepiej dwukolumnowym. podkładek izolacji cieplnej wtryskiwaczy • Zdjąć przednie koła oraz wymontować osłony przeciwbłotne we wnękach kół przednich. • Zdjąć dolne osłony przedziału silnika. du (w kierunku ruchu wskazówek zegara pa- • Jeżeli samochód jest wyposażony w kodowa- trząc od strony paska zębatego napędu rozrzą- ny odbiornik radiowy, zanotować kod radiood- du, w kierunku przeciwnym — patrząc od stro- biornika, a następnie odłączyć akumulator od ny napędu pompy wtryskowej) z kierunkiem instalacji elektrycznej i wyjąć go z przedziału montażu pierścieni uszczelniających. silnika. • Zamontować wewnętrzną osłonę napędu wału • Opróżnić układ chłodzenia (patrz odpowiedni rozrządu. opis w p. 2.2.6). • Zamontować na wał rozrządu koło zębate • Spuścić olej z silnika i skrzynki przekładnio- napędu rozrządu oraz jego tarczę oporową, wej. unieruchomić to koło zębate i dokręcić śruby • Wymontować zbiornik wyrównawczy układu mocujące. chłodzenia. • Zamontować rolkę napinacza paska zębate- • Wymontować paski klinowe napędu osprzętu go napędu rozrządu. (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). Rys. 2.41. Wsporniki zawieszenia zespołu napędowego 1 — element metalowo-gumowy, 2 — wspornik prawy, 3 — wspornik tylny, 4 — wspornik reakcyjny zespołu napędowego, 5 — belka zawieszenia zespołu napędowego, 6 — masa wyrównoważająca zespołu napędowego, 7 — wspornik lewy, 8 — wspornik przedni, 9 — ściąg 146
  • 145. Wymontowanie zespołu napędowego • Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych Z każdej strony samochodu i wymontować alternator. • Wymontować zacisk hamulca przedniego bez • Wymontować bez odłączania przewodów odłączania od niego przewodu hamulcowego hydraulicznych pompę wspomagania układu i podwiesić zacisk we wnęce koła za pomocą kierowniczego wraz z jej wspornikiem. Odsu- miękkiego drutu. nąć pompę wspomagania na bok i podwiesić • Odkręcić nakrętkę mocującą dolny przegub ją w przedziale silnika za pomocą miękkiego kulowy zwrotnicy koła i rozłączyć połączenie drutu. zwrotnicy z wahaczem zawieszenia wypychając • W wersjach z klimatyzacją wymontować bez go na dół za pomocą uniwersalnego ściągacza odłączania przewodów czynnika chłodniczego do przegubów kulowych. sprężarkę klimatyzacji. Odsunąć sprężarkę kli- • Odkręcić nakrętkę mocującą do zwrotnicy matyzacji na bok i podwiesić ją w przedziale przegub kulowy drążka kierowniczego i wymon- silnika za pomocą miękkiego drutu. tować go ze zwrotnicy za pomocą uniwersalne- • W wersjach wyposażonych w silnik CD20E go ściągacza do przegubów kulowych. odłączyć złącze elektryczne od elektrozaworu • Za pomocą odpowiedniej dźwigni wyciągnąć przepustnicy oraz odłączyć elastyczny przewód półoś ze skrzynki przekładniowej. podciśnienia od obudowy filtru powietrza. • Przechylić zespół: zwrotnicy koła z półosią • Wymontować obudowę filtru powietrza wraz i kolumną zawieszenia, a następnie podwiesić z jej przewodem powietrza i rezonatorem. półoś we wnęce koła za pomocą miękkiego • W wersjach z recyrkulacją spalin odłączyć drutu. elastyczne przewody podciśnienia od elektroza- • Odpowiednim korkiem zaślepić otwór po wy- woru recyrkulacji spalin i pompy podciśnienia. jętej półosi w obudowie skrzynki przekładniowej, • W zależności od wersji silnika rozłączyć złą- aby uniknąć przedostania się zanieczyszczeń cza elektryczne czujnika wzniosu iglicy wtryski- do jej wnętrza. wacza cylindra nr 1, elektrozaworów recyrkulacji spalin, czujników temperatury i wyłącznika ci- Pozostałe czynności wymontowania śnieniowego, rozrusznika oraz czujnika prędko- • Nad przedziałem silnika ustawić żuraw warsz- ści obrotowej silnika. Odsunąć na bok wiązkę tatowy i podwiesić zespół napędowy zaczepia- przewodów elektrycznych silnika. jąc linę o przewidziane do tego celu uchwyty • Odłączyć zasilanie elektryczne od świec żaro- (ewentualnie podeprzeć zespół napędowy od wych. spodu kilkoma podnośnikami z zestawem be- • Rozłączyć wszystkie złącza przewodów elek- lek). trycznych dochodzących do pompy wtryskowej, • Odkręcić śruby mocowania wsporników za- a także przewody doprowadzenia i powrotu wieszenia zespołu napędowego. paliwa. • Opuszczać powoli zespół napędowy pod sa- • Odłączyć od pompy wtryskowej linkę pedału mochód sprawdzając, czy wszystkie złącza prze- przyspieszenia. wodów elektrycznych zostały rozłączone oraz • Odłączyć przewód hydrauliczny od siłownika zwracając uwagę, aby zespół napędowy nie wyłączania sprzęgła. Przewidzieć wypływ zawar- uszkodził żadnego elementu wnętrza przedzia- tej w nim cieczy; zaślepić odsłonięte otwory, aby łu silnika. uniknąć zanieczyszczenia układu hydrauliczne- • Wyjąć zespół napędowy od spodu samo- go i wycieku cieczy ze zbiornika. chodu. • Odłączyć od wyjścia cieczy chłodzącej z gło- wicy i od obudowy termostatu elastyczne prze- ZAMONTOWANIE ZESPOŁU wody prowadzące od chłodnicy i nagrzewnicy NAPĘDOWEGO wnętrza samochodu. W celu zamontowania zespołu napędowego należy wykonać czynności w kolejności odwrot- Pod samochodem nej do podanej podczas jego wymontowania. • Wymontować przednią rurę wylotową spalin. Należy zwrócić uwagę na następujące zalece- • Wymontować belkę zawieszenia zespołu na- nia. pędowego. • Wymienić wszystkie nakrętki zabezpieczane • Od skrzynki przekładniowej odłączyć drążki przed odkręceniem. zewnętrznego mechanizmu zmiany biegów. • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- • Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych cania śrub i nakrętek. dochodzących do skrzynki przekładniowej (czuj- • Podczas dokręcania śrub mocowania ele- nika położenia dźwigni zmiany biegów i włączni- mentu metalowo-gumowego przedniego wspor- ka świateł cofania). nika zawieszenia zespołu napędowego należy • Wymontować oba wentylatory elektryczne oraz zachować odległość między nimi wynoszącą chłodnicę. W wersjach z klimatyzacją nie de- 55 mm (patrz rys. 1.37 i 2.41). Pozostałe wspor- montować skraplacza. niki zawieszenia zespołu napędowego można 147
  • 146. Silnik wysokoprężny dokręcać dopiero po prawidłowym zamontowa- • Odłączyć silnik od skrzynki przekładniowej. niu przedniego wspornika. • Ustawić silnik na specjalnym stojaku monta- • Wymienić sprężyste pierścienie osadcze na żowym. końcach obu półosi. • Spuścić olej z silnika (jeśli nie wykonano tego • Wymienić pierścienie uszczelniające półosi przed wymontowaniem zespołu napędowego znajdujące się w gniazdach obudowy skrzynki z samochodu). przekładniowej wypełniając uprzednio smarem • Wymontować pasek zębaty napędu pompy przestrzeń między wargami nowych pierścieni wtryskowej i pasek zębaty napędu rozrządu uszczelniających. (patrz odpowiednie opisy w p. 2.2.1 i 2.2.2). • Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied- • Wymontować pompę cieczy chłodzącej (patrz nią ilością właściwego rodzaju oleju (patrz dane odpowiedni opis w p. 2.2.6). w podrozdz. 4.1). • Wymontować pompę wtryskową (patrz odpo- • Jeżeli nie wykonano tego wcześniej, wymie- wiedni opis w p. 2.2.1). nić filtr oleju i napełnić silnik odpowiednią ilością • Wymontować głowicę silnika (patrz odpo- właściwego rodzaju oleju (patrz dane w pod- wiedni opis w p. 2.2.2). rozdz. 2.1). • W miejscu mocowania rozrusznika zamonto- • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia wać przyrząd do unieruchomienia koła zama- (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). chowego (KV10105630 lub KV101105610) — • Odpowietrzyć układ hydraulicznego wyłącza- patrz rysunek 2.26. nia sprzęgła i uzupełnić płyn w jego zbiorniku • Oznaczyć położenie zespołu dociskowego (patrz odpowiedni opis w podrozdz. 3.2). sprzęgła względem koła zamachowego i odkrę- • Sprawdzić poziom i w razie potrzeby uzupe- cić śruby mocujące zespół dociskowy. łnić ilość oleju w zbiorniku wyrównawczym ob- • Zdjąć zespół dociskowy oraz tarczę sprzę- wodu wspomagania układu kierowniczego. gła. • Odpowietrzyć układ zasilania paliwem. • Odblokować śruby mocujące koło zamacho- • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować we do wału korbowego. ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis • Oznaczyć położenie i odłączyć wszystkie ela- w podrozdz. 8.2). styczne przewody układu chłodzenia silnika. • Sprawdzić ustawienie i w razie potrzeby wyre- • Wymontować wspornik pompy wtryskowej. gulować pompę wtryskową (patrz odpowiedni • Odkręcić filtr oleju. opis w p. 2.2.1). • Wymontować obudowę termostatu, wspornik • W celu zapewnienia prawidłowej pracy układu filtru oleju wraz z chłodnicą oleju. smarowania silnika przed jego pierwszym uru- • Obrócić silnik o 180° i wymontować miskę chomieniem po montażu należy rozłączyć złą- olejową. cze elektrozaworu zatrzymania silnika, a następ- • Odkręcić śruby korbowodów, zdjąć pokrywy nie włączyć rozrusznik na około 30 sekund. korbowodów wraz z dolnymi panewkami korbo- W tym czasie pompa zassie olej i wtłoczy go do wymi oraz wyjąć z cylindrów zespoły tłoków kanałów w kadłubie i głowicy silnika. wraz z korbowodami i górnymi panewkami kor- • Podłączyć złącze elektryczne do elektrozawo- bowymi (gładkimi). Ustawić zespoły tłoków z kor- ru zatrzymania silnika i uruchomić silnik. Spraw- bowodami, pokrywami korbowodów i panewka- dzić prawidłowość pracy silnika i szczelność mi korbowymi według kolejności cylindrów, układów zasilania paliwem, smarowania i chło- w których pracowały. dzenia. • Wymontować pompę oleju (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.5). • Odkręcić stopniowo i w kolejności odwrotnej niż zalecana przy dokręcaniu (patrz rys. 2.49) 2.2.4. Naprawa silnika śruby pokryw łożysk głównych wału korbowego. Zdjąć pokrywy łożysk głównych i ustawić je ROZKŁADANIE SILNIKA w kolejności łożysk wraz z wyjętymi z pokryw dolnymi panewkami głównymi. Rozkładanie silnika przeprowadza się po wy- • Zdjąć przyrząd użyty do unieruchomienia koła montowaniu zespołu napędowego z samocho- zamachowego, odkręcić śruby mocujące i zdjąć du i oddzieleniu silnika od skrzynki przekła- koło zamachowe oraz jego blaszaną osłonę. dniowej. • Wymontować tylną pokrywę kadłuba wraz Uwaga. Podczas rozkładania silnika należy ozna- z tylnym pierścieniem uszczelniającym wał kor- czać współpracujące części w taki sposób, aby bowy. przy ewentualnym ponownym ich wykorzystaniu • Wyjąć z kadłuba wał korbowy. można było zamontować je w poprzednich miej- • Wyjąć z gniazd łożysk głównych kadłuba scach. górne panewki główne i ustawić je przy pokry- • Wymontować rozrusznik i alternator. wach odpowiednich łożysk głównych. 148
  • 147. Rozkładanie silnika Rozkładanie zespołów tłoka z korbowodem Uwaga. Rozkładanie i składanie zespołu tłoka z korbowodem wymaga użycia specjalnego oprzyrządowania, gdyż łączący je sworzeń tłoka jest wciśnięty w główkę korbowodu oraz paso- wany obrotowo w piastach tłoka. Wyjęcie sworz- nia tłoka i rozłożenie zespołu wymaga nagrzania go w kąpieli olejowej do temperatury 60 do 70°C, a następnie użycia prasy. • Wyjąć dwa pierścienie osadcze z rowków Rys. 2.42. Pomiar średnicy znamionowej tłoka w piastach tłoka. w odległości d = 62 mm od denka • Wyjąć z rowków i zdjąć pierścienie z tłoka. • Umieścić górną cześć tłoka w specjalnym przyrządzie w kształcie litery „Vquot; i ustawić współ- osiowo sworzeń względem osi otworu przyrzą- • W przypadku przekroczenia dopuszczalnych du, przez który sworzeń będzie usuwany. Uży- odchyłek należy wymienić korbowód. wając trzpienia o średnicy nieco mniejszej niż średnica sworznia tłoka wypchnąć pod prasą Sprawdzanie pierścieni tłoków sworzeń z piast tłoka i główki korbowodu. • Ustawić komplety części rozłożonych zespo- • Sprawdzić luz pierścieni w rowkach tłoka. łów (tłok, pierścienie tłoka, sworzeń, korbowód W przypadku nadmiernego luzu należy zmie- wraz z pokrywą i panewkami) w kolejności rzyć wysokość pierścieni; jeśli mieści się ona cylindrów silnika. w granicach tolerancji, wymienić tłok wraz z pier- ścieniami. • Starannie oczyścić wszystkie wymontowane części silnika i powierzchnie przylegania uszcze- • Sprawdzić luzy w zamkach pierścieni po lek oraz przedmuchać sprężonym powietrzem włożeniu ich do odpowiedniego cylindra. Jeśli kanały oleju. Ocenić ich stan techniczny i sto- są zbyt duże, należy — nawet w przypadku pień zużycia oraz zakwalifikować je do ponow- nowych pierścieni — wymienić tłoki na na- nego użycia lub do wymiany. prawcze (nadwymiarowe) i przeszlifować cylin- dry na odpowiedni wymiar naprawczy lub wymienić kadłub silnika i tłoki wraz z pierście- SPRAWDZANIE CZĘŚCI niami. Po oczyszczeniu wszystkich części należy oce- Sprawdzanie tłoków i sworzni tłoków nić ich zużycie, stan techniczny oraz zweryfi- kować ich dalszą przydatność. Niezbędne wy- • Sprawdzić stan powierzchni bocznej (płasz- miary i dane techniczne podano w podroz- cza) tłoków. Tłoki, których powierzchnia bocz- dziale 2.1. na jest zarysowana lub ma ślady zatarcia, należy wymienić (wraz ze sworzniami i pier- Sprawdzanie zespołów tłoków ścieniami). z korbowodami • Zmierzyć średnicę zewnętrzną sworznia tłoka Przed sprawdzaniem tych zespołów należy usu- oraz otworu w piastach tłoka i obliczyć luz tego nąć osad węglowy (nagaru) z denek tłoków, połączenia. Jeśli przekracza dopuszczalną war- rowków pierścieni i pierścieni tłoków. tość, wymienić tłok wraz ze sworzniem i pier- ścieniami osadczymi. Sprawdzanie korbowodów • Zmierzyć nominalną średnicę tłoka w sposób • Upewnić się, że śruby korbowodów są w do- podany w rozdziale 2.1 (rys. 2.42) oraz średnicę skonałym stanie technicznym. wewnętrzną cylindra i określić luz tego skojarze- • Sprawdzić, czy na powierzchni korbowodu nia. Jeśli luz ten przekracza wartość dopuszczal- i jego pokrywy nie ma śladów przegrzania. ną, należy wymienić tłok na naprawczy (nadwy- • Sprawdzić, czy w otworze główki korbowodu miarowy) i przeszlifować cylinder na wymiar oraz w gnieździe panewki korbowej (w korbowo- naprawczy. dzie i pokrywie) nie ma rys i śladów zdzierania • Sprawdzić wcisk sworznia w tulejce główki powierzchni. korbowodu. W przypadku uzyskania niewłaści- • Zmierzyć średnicę wewnętrzną tulejki główki wej wartości wymienić sworzeń tłoka, tulejkę korbowodu. główki korbowodu lub cały korbowód. W razie • Sprawdzić prostopadłość osi symetrii trzona wymiany tulejki główki korbowodu zwrócić uwa- korbowodu do osi jego otworów (główki i łba) gę na to, aby po zamontowaniu otwór smarowy oraz równoległość osi otworów w główce i łbie w tulejce pokrywał się z otworem w główce korbowodu. korbowodu. 149
  • 148. Silnik wysokoprężny • Oczyścić starannie i przedmuchać kanaty oe- ju kadłuba oraz przestrzeń cieczy chłodzącej w kadłubie. Sprawdzanie wału korbowego • Sprawdzić stan powierzchni czopów głów- nych i korbowych wału, a następnie zmierzyć ich owalizację i stożkowość. Rys. 2.43. Sposób • Zmierzyć bicie wału korbowego. pomiaru wysokości • Oczyścić i przedmuchać sprężonym powie- kadłuba trzem kanały oleju w wale korbowym. Określenie grupy selekcyjnej panewek Sprawdzanie kadłuba głównych wału korbowego Po umyciu kadłuba należy sprawdzić zużycie • Grupę selekcyjną panewek głównych wału cylindrów. korbowego określa się na podstawie oznaczeń • Zmierzyć średnicę każdego cylindra. grup selekcyjnych czopów korbowych i pokryw • Określić stożkowość cylindrów jako różnicę łożysk głównych. Stosowany jest kod 3-cyfrowy średnic w płaszczyźnie prostopadłej do osi wału (0 do 2) dla grup selekcyjnych czopów korbo- korbowego w odległości 20 mm i 120 mm od wych i pokryw łożysk głównych oraz 5-cyfrowy górnej krawędzi cylindra. Różnica tych wymia- (0 do 4) dla panewek łożysk głównych. rów nie powinna przekraczać wartości maksy- Oznaczenia grupy selekcyjnej łożysk głównych malnej podanej w charakterystyce technicznej są wybite na dolnej płaszczyźnie kadłuba obok (patrz dane w podrozdz. 2.1). W przeciwnym gniazd każdego z łożysk (rys. 2.44). razie należy przeszlifować wszystkie cylindry Oznaczenia grupy selekcyjnej czopów głównych w kadłubie na wymiar naprawczy lub wymienić wału korbowego są wybite na skrajnym przeciw- kadłub silnika. ciężarze od strony napędu rozrządu (rys. 2.45). • Określić owalizację cylindrów jako różnicę Cyfra z lewej strony odnosi się do łożyska nr 1 średnic zmierzonych w odległości 70 mm od (od strony napędu rozrządu); kolejne cyfry doty- górnej krawędzi cylindra w dwóch płaszczy- czą kolejnych łożysk głównych. znach: równoległej i prostopadłej do osi wału Grupa selekcyjna grubości panewek głównych korbowego. Różnica ta nie powinna przekraczać jest oznaczana barwnym znakiem na ich krawę- wartości maksymalnej podanej w charakterysty- dzi. Grupę selekcyjną panewek dobiera się na ce technicznej (patrz podrozdz. 2.1). W przeciw- podstawie grup selekcyjnych czopa głównego nym razie należy przeszlifować wszystkie cylin- i łożyska głównego. dry w kadłubie na wymiar naprawczy lub wymie- nić kadłub silnika. Grupy selekcyjne panewek głównych wału • Sprawdzić niepłaskość górnej płaszczyzny korbowego kadłuba. Jeśli niepłaskość przekracza 0,1 mm, Grupa Grupa selekcyjna pokrywy to należy przeszlifować tę płaszczyznę pamięta- selekcyjna łożyska głównego jąc, że łączny ubytek grubości materiału górnej średnicy czopa głównego 0 1 2 płaszczyzny kadłuba i dolnej płaszczyzny głowi- cy (jeśli też wymagała szlifowania) nie może 0 0 (żółty) 1 (zielony) 2 (brązowy) przekraczać 0,1 mm. Jeśli warunek ten nie 1 1 (zielony) 2 (brązowy) 3 (czarny) może być spełniony, należy wymienić kadłub. 2 2 (brązowy) 3 (czarny) 4 (niebieski) • Jeśli jeden z cylindrów wymaga przeszlifowa- nia, należy przeszlifować także pozostałe trzy cylindry na wymiar naprawczy. Średnicę napraw- czą cylindra określa się w następujący sposób. Średnica po szlifowaniu powinna być równa su- mie średnicy nominalnej tłoka i wymaganego luzu tłoka w cylindrze powiększonej o 0,02 mm (zapas na dotarcie tłoka do cylindra). Uwaga. Przed szlifowaniem cylindrów należy założyć pokrywy łożysk głównych i dokręcić ich śruby właściwym momentem, aby zwiększyć sztywność kadłuba. Szlifowanie cylindrów na wymiar naprawczy odbywa się w kilku etapach. Maksymalne zwiększenie średnicy w każdym Rys. 2.44. Oznaczenia grup selekcyjnych gniazd etapie nie może przekraczać 0,05 mm. panewek łożysk głównych w kadłubie silnika 150
  • 149. Sprawdzanie części Sprawdzanie luzu promieniowego czopów głównych wału korbowego Luz promieniowy czopa wału korbowego w łoży- sku głównym lub korbowym można określić dwiema metodami: stosując plastykowe pręciki pomiarowe Plastigage lub mierząc średnicę ze- wnętrzną czopa i średnicę wewnętrzną panewki po jej zamontowaniu w łożysku. W niniejszym punkcie opisano pierwszą z tych metod (łatwiej- szą do wykonania). • Oczyścić wał korbowy i pokrywy łożysk głów- nych. • Umieścić w gniazdach łożysk głównych ka- dłuba panewki z rowkami na powierzchni ślizgo- Rys. 2.45. Rozmieszczenie oznaczeń grup selekcyjnych wału korbowego wej oraz otworem smarowym i ułożyć na nich 1 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic czopów korbowych, wał korbowy (czysty i suchy). 2 — oznaczenia grup selekcyjnych średnic czopów głównych, • Uciąć pięć pręcików Plastigage o długości 3 — oznaczenie grupy selekcyjnej średnicy czopa korbowego równej szerokości panewek głównych i ułożyć je pierwszego cylindra, 4 — oznaczenie grupy selekcyjnej wzdłuż czopów głównych. średnicy czopa głównego pierwszego cylindra i. 2.46. Zespół kadłuba i układ tłokowo-korbowy - kadłub, 2 — wspornik kadłuba, 3 — półpanewki łożysk głównych wału korbowego, 4 — półpanewki środkowego łożyska igo wału korbowego, 5 — wał korbowy, 6 — pokrywy łożysk głównych, 7 — tulejka prowadząca, 8 — uszczelka, -tylna pokrywa kadłuba, 10 — tylny pierścień uszczelniający wał korbowy, 11 — osłona blaszana koła zamachowego, i—koło zamachowe, 13 — górny pierścień tłoka (1. uszczelniający), 14 — środkowy pierścień tłoka (2. uszczelniający), I—dolny pierścień tłoka (zgarniający), 16 — tłok, 17 — sworzeń tłoka, 18 — pierścienie osadcze sworznia, 19 — korbowód, |-panewki korbowe, 21 — pokrywa korbowodu, 22 — korek otworu spustu cieczy chłodzącej z kadłuba 151
  • 150. Silnik wysokoprężny Uwaga. Nie obracać wału korbowego podczas tej operacji. • Odkręcić śruby mocujące i ostrożnie zdjąć pokrywy łożysk głównych. • Korzystając z przymiaru na opakowaniu pręci- ków Plastigage odczytać wartość luzu promie- niowego w łożysku odpowiadającą największej szerokości odkształconego pręcika. • Zanotować odczytaną wartość luzu i porów- nać ją z wartością właściwą (patrz podrozdz. 2.1). • Jeśli zmierzony luz wykracza poza granice tolerancji, należy wymienić panewki uwzględnia- jąc oznaczenie barwne ich grupy selekcyjnej lub przeszlifować czopy główne wału korbowego na wymiar naprawczy i zastosować odpowiednie panewki naprawcze. W przypadku panewek środ- kowego łożyska głównego należy brać także pod uwagę wartość luzu osiowego wału (patrz Rys. 2.47. Sposób montażu pierścieni na tłoku dalszy opis). A — kierunek montażu, B — rozstawienie zamków pierścieni Sprawdzanie luzu osiowego wału 1 — wnęka w denku skierowana w stronę napędu rozrządu, 2 — zamek sprężyny rozpierającej pierścień korbowego zgarniający, 3 — zamek górnego pierścienia • Umieścić w kadłubie górną panewkę środko- (1. uszczelniającego), 4 — zamek środkowego wego łożyska głównego (z kołnierzami po obu pierścienia (2. uszczelniającego) stronach i otworem smarowym). • Ułożyć górne półpanewki pozostałych łożysk głównych (z otworami do przepływu oleju) i u- mieścić na półpanewkach wał korbowy o czo- pach głównych uprzednio powleczonych olejem silnikowym. • Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z dol- nymi półpanewkami głównymi (gładkimi — bez rowków i otworów smarowych). Dolna półpa- newka środkowego łożyska głównego wyróżnia się obustronnymi kołnierzami. Strzałki na pokry- wach łożysk powinny być skierowane w stronę napędu rozrządu. • Dokręcić śruby mocowania pokryw łożysk głównych właściwym momentem w zalecanej kolejności (patrz rys. 2.49). • Oprzeć końcówkę pomiarową komparatora o powierzchnię czołową wału korbowego. Rys. 2.48. Sposób składania zespołu tłoka • Za pomocą odpowiedniej dźwigni przesuwać z korbowodem wał korbowy wzdłuż jego osi do przodu i do tyłu 1 — znak grupy selekcyjnej średnicy tłoka, który oraz odczytać na wskaźniku komparatora luz powinien być skierowany w stronę filtru oleju), 2 — znaki osiowy wału. kompletacji korbowodu i jego pokrywy oznaczające • Jeśli wartość luzu osiowego wału korbowego numer cylindra, z którym współpracują (tu cylinder nr 1), które powinny być skierowane w stronę filtru oleju, wykracza poza granice tolerancji, należy wymie- 3 — półpanewka korbowodu z otworem do przepływu nić panewki środkowego łożyska głównego oleju (górna panewka korbowa), 4 — półpanewka gładka (uwzględniając ich grupę selekcyjną ze względu pokrywy korbowodu (dolna panewka korbowa), na luz promieniowy). 5 — otwór smarowy korbowodu SKŁADANIE SILNIKA • Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z gład- Składanie zespołów tłoków z korbowodami kimi (bez rowków smarowych) panewkami • W rowku otworu jednej z piast tłoka zamonto- głównymi. Dokręcić śruby mocowania pokryw wać nowy pierścień osadczy. łożysk głównych właściwym momentem w zale- • W kąpieli olejowej o temperaturze 60 do 70°C canej kolejności (patrz rys. 2.49). nagrzać tłok, korbowód i sworzeń tłoka. 152
  • 151. Składanie silnika 9 5 1 3 7 bez otworu do odprowadzania zgarnianego ole- ju do wnętrza tłoka. Dalsze czynności składania silnika • Zamontować powleczone olejem silnikowym górne panewki główne (z rowkami i otworami smarowymi) do gniazd kadłuba silnika. Górną panewkę główną z obustronnym kołnierzem umieścić w gnieździe środkowego łożyska głów- nego. y p^ g bowe wału korbowego oraz ułożyć wał korbowy na panewkach w kadłubie. • Założyć pokrywy łożysk głównych wraz z dol- nymi panewkami głównymi (gładkimi — bez rowków i otworów) powleczonymi olejem silni- kowym (łożysko nr 1 od strony paska zębatego napędu rozrządu). W pokrywie środkowego ło- żyska głównego należy umieścić dolną panew- kę główną z obustronnym kołnierzem. • Powlec olejem silnikowym gwint śrub pokryw łożysk głównych, wkręcić je ręką i dokręcić Rys. 2.49. Rozmieszczenie oznaczeń pokryw łożysk właściwym momentem w kolejności wskazanej głównych i kolejność dokręcania śrub ich mocowania na rysunku 2.49. • Upewnić się, że wał korbowy obraca się w łożyskach bez wyczuwalnego oporu. • Umieścić górną cześć tłoka w specjalnym Określenie grupy selekcyjnej panewek przyrządzie w kształcie litery „Vquot; i ustawić korbowych współosiowo otwór sworznia oraz otwór przy- • Grupę selekcyjną panewek korbowych dobie- rządu, przez który będzie wprowadzany swo- ra się w zależności od grup selekcyjnych czo- rzeń tłoka. pów korbowych. Istnieją 3 grupy selekcyjne • Umieścić w przyrządzie korbowód tak, aby czopów korbowych. Oznaczenia grup selekcyj- oś otworu w tulejce główki znalazła się na nych czopów korbowych znajdują się na pierw- przedłużeniu osi otworów piast tłoka. Zwrócić szym przeciwciężarze wału korbowego po stro- uwagę na prawidłowy sposób montażu korbo- nie koła zamachowego (patrz rys. 2.45). Pierw- wodu względem tłoka (patrz rys. 2.48). Za po- sza cyfra po lewej stronie dotyczy czopa mocą trzpienia o średnicy nieznacznie mniej- korbowego 1. cylindra; następne — czopów szej od średnicy sworznia wcisnąć za pomocą korbowych kolejnych cylindrów. prasy sworzeń do otworu piasty tłoka (bez pier- • Grupa selekcyjna panewek korbowych jest ścienia osadczego), następnie do otworu tulejki oznaczona znakiem barwnym na ich krawędzi. główki korbowodu i do otworu w drugiej pia- Sposób doboru panewek podano w tablicy. ście tłoka, aż do oparcia o pierścień osadczy. • W otworze drugiej piasty tłoka założyć nowy Grupy selekcyjne panewek korbowych pierścień osadczy. Grupa selekcyjna czopa Grupa selekcyjna panewki • Sprawdzić prawidłowość złożenia tłoka z kor- korbowego korbowej bowodem. 0 0 (czarny) • Za pomocą specjalnego przyrządu do monta- 1 1 (żółty) żu pierścieni tłoków umieścić kolejno w odpo- 2 2 (niebieski) wiednich rowkach tłoka: pierścień zgarniający (dolny), drugi pierścień uszczelniający (środko- wy) i pierwszy pierścień uszczelniający (górny). • Powlec boczną powierzchnię tłoka oraz gładź Litera „Rquot; na płaskich powierzchniach pierścieni cylindra olejem silnikowym. powinna być skierowana w stronę denka tłoka • Obrócić wał korbowy tak, aby czopy korbowe (rys. 2.47). cylindrów 1. i 4. znalazły się w położeniu GMR • Rozstawić zamki pierścieni na obwodzie tłoka • Za pomocą przyrządu do ściskania pierścieni tak, aby znajdowały się jak najdalej od siebie tłoków wsunąć do cylindrów kadłuba zespoły i nie leżały w płaszczyźnie osi sworznia tłoka tłoków z korbowodami, przestrzegając ich kolej- (lub w jej pobliżu) oraz aby zamek pierścienia ności i zwracając uwagę na położenie tłoków zgarniającego nie wypadał na odcinku rowka względem kadłuba silnika (rys. 2.50). Cyfry wy- 153
  • 152. Silnik wysokoprężny przeszlifować czopy korbowe wału na wymiar naprawczy i zamontować odpowiednie panewki naprawcze. • Powlec olejem silnikowym gwint śrub korbo- wodów i ich nakrętek; założyć pokrywy korbo- wodów wraz z dolnymi panewkami korbowymi; dokręcić nakrętki właściwym momentem. • Obrócić wał korbowy o 180°, aby czopy korbowe cylindrów nr 2 i 3 znalazły się w poło- żeniu GMP i powtórzyć dla nich czynności opisane dla czopów nr 1 i 4. • Sprawdzić luz osiowy korbowodów na czo- pach korbowych. W przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości należy wymienić od- powiedni korbowód lub wał korbowy. Końcowe czynności składania silnika • Założyć nową uszczelkę i zamontować tylną pokrywę kadłuba. • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy zamontować nowy tylny pierścień uszczelniają- cy wał korbowy po uprzednim wypełnieniu sma- Rys. 2.50. Sposób montażu zespołów tłoków rem stałym przestrzeni między jego wargami. z korbowodami w kadłubie • Oczyścić powierzchnię przylegania do kadłu- 1 — znak grupy selekcyjnej średnicy tłoka, 2 — znak grupy selekcyjnej średnicy cylindra ba w obudowie pompy oleju, powlec ją pastą uszczelniającą i zamontować pompę oleju z przodu kadłuba silnika. • Zamontować miskę olejową. bite na łbie korbowodu i jego pokrywie muszą • Zamontować wspornik filtru oleju wraz z chłod- być identyczne i znajdować się po tej samej nicą oleju do kadłuba zakładając przy tym nowe stronie co cyfra na denku tłoka (oznaczająca uszczelki. jego grupę selekcyjną). Przy wkładaniu zespołu • Oczyścić powierzchnię przylegania obudowy tłoka z korbowodem do cylindra cyfry te muszą termostatu do kadłuba, powlec ją pastą uszczel- znajdować się po stronie pompy wtryskowej. niającą i zamontować obudowę termostatu. • Umieścić górną panewkę korbową (z otwo- • Zamontować nowy filtr oleju. rem smarowym) w łbie korbowodu i ustawić • Zamontować wspornik pompy wtryskowej. współosiowo otwory w panewce korbowej i kor- • Założyć i podłączyć do silnika wszystkie ela- bowodzie. styczne przewody układu chłodzenia. • Zamontować dolną osłonę blaszaną koła za- Sprawdzanie luzu promieniowego machowego oraz unieruchomić wał korbowy za w łożyskach korbowych pomocą odpowiedniego przyrządu. Powlec ole- • Ułożyć wzdłuż czystych i suchych czopów jem silnikowym gwint śrub mocowania koła korbowych nr 1 i 4 pręciki pomiarowe Plastigage. zamachowego, założyć koło zamachowe na wat • Założyć pokrywy korbowodów wraz z suchy- korbowy i dokręcić śruby jego mocowania wła- mi półpanewkami dolnymi na korbowody nr 1 ściwym momentem. i 4 oraz dokręcić śruby korbowodów właściwym • Zamontować tarczę i zespół dociskowy sprzę- momentem. gła. Jeśli części te były wcześniej używane, Uwaga. Przy tej operacji nie wolno obrócić wału należy sprawdzić ich stan techniczny, stopień korbowego. zużycia i zamontować zgodnie ze znakami wy- • Wymontować pokrywy korbowodów wraz konanymi przed ich wymontowaniem. Śruby z dolnymi panewkami korbowymi. mocowania zespołu dociskowego dokręcić w za- • Korzystając z przymiaru na opakowaniu pręci- lecanej kolejności właściwym momentem (patrz ków Plastigage odczytać wartość luzu promie- odpowiedni opis w podrozdz. 3.2 i rys. 3.4). niowego w łożysku odpowiadającą największej • Zamontować głowicę silnika (patrz odpowied- szerokości odkształconego pręcika. ni opis w p. 2.2.2). • Zanotować odczytaną wartość luzu i porównać • Pokryć powierzchnię przylegania uszczelki ją z wartością właściwą (patrz podrozdz. 2.1). oraz gwint śrub mocujących pastą uszczelniają- • Jeśli zmierzony luz wykracza poza granice cą i zamontować pompę cieczy chłodzącej. tolerancji, należy wymienić panewkę uwzględ- • Zamontować pompę wtryskową (patrz odpo- niając jej grupę selekcyjną (znak barwny) lub wiedni opis w p. 2.2.1). 154
  • 153. Układ smarowania • Założyć i wyregulować naciąg paska zębate- • Podnieść i podeprzeć przód samochodu, zdjąć go napędu pompy wtryskowej i paska zębatego prawe koło przednie, osłonę przeciwbłotną pra- napędu rozrządu (patrz odpowiednie opisy w p. wej wnęki koła i dolną osłonę przedziału silnika 2.2.1 i 2.2.2). z prawej strony. • Wyjąć przyrząd użyty do unieruchomienia • Opróżnić układ chłodzenia silnika (patrz od- koła zamachowego. powiedni opis w p. 2.2.6). • Połączyć silnik ze skrzynką przekładniową. • Wymontować pasek zębaty napędu rozrządu • Zamontować rozrusznik i alternator oraz podłą- (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.2). czyć ich przewody elektryczne. • Zdjąć z wału korbowego koło zębate i wyjąć • Napełnić silnik odpowiednią ilością właściwe- wpust czółenkowy. go rodzaju oleju. • W silniku CD20E rozłączyć złącze przewodów • Ustawić pompę wtryskową (patrz odpowiedni elektrycznych czujnika prędkości obrotowej sil- opis w p. 2.2.1). nika. • Zamontować zespół napędowy do samocho- du (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.3). Pod samochodem • Wymontować przednią rurę wylotową spalin. • Wymontować belkę zawieszenia zespołu na- pędowego. 2.2.5. Układ smarowania • Wymontować ściąg łączący silnik ze skrzynką przekładniową. WYMONTOWANIE, SPRAWDZANIE • Wymontować miskę olejową. I ZAMONTOWANIE POMPY OLEJU • Wymontować pompę oleju wraz z jej ssakiem oraz prowadnicą wskaźnika poziomu oleju. Wymontowanie i rozkładanie pompy oleju • Odwrócić obudowę pompy oleju i zdjąć jej • W wersjach wyposażonych w kodowany od- pokrywę. biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika • Wyjąć koła zębate z obudowy pompy oleju. przed odłączeniem akumulatora od instalacji • Wykręcić gwintowany korek zaworu przele- elektrycznej samochodu. wowego i wyjąć części zaworu przelewowego 16 8 Rys. 2.57. Układ smarowania 1 — czujnik ciśnienia oleju, 2 — czujnik prędkości obrotowej silnika (tylko silnik CD20E), 3 — pompa oleju, 4 — uszczelka, 5 — suwak zaworu przelewowego, 6 — sprężyna zaworu przelewowego, 7 — podkładka regulacji ciśnienia otwarcia zaworu przelewowego, 8 — korek gwintowany, 9 — pierścień uszczelniający, 10 — kadłub pompy oleju, 11 — pokrywa pompy oleju, 12 — koło zębate wewnętrzne, 13 — koło zębate zewnętrzne, 14 — ssak pompy oleju, 15 — korek spustu oleju, 16 — prowadnica wskaźnika poziomu oleju, 17 — prętowy wskaźnik poziomu oleju, 18 — miska olejowa, 19 — króciec, 20 — wymiennik ciepła typu olej-ciecz chłodząca, 21 — wspornik filtru oleju i wymiennika ciepła, 22 — filtr oleju 155
  • 154. Silnik wysokoprężny Rys. 2.53. Usytuowanie czujnika ciśnienia oleju pod B filtrem oleju dzone, należy wymienić koła zębate albo o u b- dowę pompy oleju. Składanie i zamontowanie pompy oleju W celu złożenia i zamontowania pompy oleju wykonać czynności w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej wymontowania i rozkłada- nia. Należy zwrócić uwagę na następujące zale- cenia. • Przed składaniem wszystkie części powlec olejem silnikowym. • Wymienić pierścień uszczelniający o przekro- ju okrągłym gwintowanego korka zaworu przele- wowego. L • Założyć nowe uszczelki miski olejowej umiesz- I czone pod oboma końcami wału korbowego. • Wymienić przedni pierścień uszczelniający wal Rys. 2.52. Sprawdzanie luzów w pompie oleju korbowy umieszczony w obudowie pompy oleju, A — sprawdzanie luzu promieniowego zewnętrznego koła • Pokryć pastą uszczelniającą oczyszczone zębatego w obudowie pompy, B — sprawdzanie luzu wcześniej powierzchnie przylegania do kadłuba międzyzębnego kół pompy, C — sprawdzanie luzu osiowego między kołami zębatymi i płaszczyzną miski olejowej i obudowy pompy oleju. przylegania pokrywy pompy • Napełnić silnik odpowiednią ilością właściwe- go rodzaju oleju i sprawdzić poziom oleju. • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia sil- nika (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.6). (sprężynę, podkładki regulacji ciśnienia otwarcia • Przed pierwszym uruchomieniem silnika roz- i suwak zaworu). łączyć złącze przewodów elektrycznych elektro- zaworu zatrzymania silnika; następnie włączyć Sprawdzanie pompy oleju na około 30 sekund rozrusznik, aby pompa • Oczyścić i sprawdzić stan wszystkich części mogła zassać olej i napełnić nim kanały w ka- pompy oleju. dłubie i głowicy silnika. • Sprawdzić, czy na kołach zębatych i we- • Po podłączeniu złącza elektrozaworu zatrzy- wnętrznych powierzchniach obudowy nie ma mania silnika uruchomić silnik i sprawdzić jego uszkodzeń, zadrapań ani śladów nadmiernego szczelność oraz prawidłowość pracy. zużycia. • Umieścić koła zębate pompy w jej obudowie. SPRAWDZANIE CIŚNIENIA OLEJU • Zmierzyć szczelinomierzem luz promieniowy • Wykręcić czujnik ciśnienia oleju (rys. 2.53) i na między kołami zębatymi pompy oraz między jego miejsce wkręcić końcówkę przewodu mano- kołami i obudową pompy. Następnie zmierzyć metru o odpowiednim zakresie pomiarowym. luz osiowy między powierzchnią kół zębatych i • Uruchomić i nagrzać silnik do temperatury płaszczyzną przylegania pokrywy pompy oleju normalnej pracy. Odczytać na manometrze ciśnie- (patrz rys. 2.52). nie oleju na biegu jałowym i przy 2000 obr/min • Jeśli choć jeden ze zmierzonych luzów wykra- silnika. Porównać zmierzone wartości z war- cza poza granice tolerancji lub części pompy tościami właściwymi podanymi w podrozdzia- oleju wykazują nadmierne zużycie albo są uszko- le 2.1. 156
  • 155. Układ chłodzenia 2.2.6. Układ chłodzenia WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE PASKA NAPĘDU POMPY CIECZY CHŁODZĄCEJ Wymontowanie • W wersjach wyposażonych w kodowany od- biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika przed odłączeniem akumulatora od instalacji elektrycznej samochodu. • Podnieść i podeprzeć przód samochodu. Zdjąć Rys. 2.55. Paski klinowe napędu osprzętu prawe koło przednie oraz wymontować osłonę 1 — koło pasowe wału korbowego, 2 — koło pasowe przeciwbłotną z wnęki tego koła. pompy wspomagania układu kierowniczego, 3 — koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 4 — koło pasowe • Wymontować prawą dolną osłonę przedziału alternatora, 5 — koło pasowe sprężarki klimatyzacji, silnika. 6 — rolka napinacza • Poluzować śrubę górnego mocowania pompy Strzałkami wskazano miejsca sprawdzania naciągu paska wspomagania układu kierowniczego, a następ- nie poluzować śrubę regulacji naciągu (rys. 2.56) w celu poluzowania paska klinowego na- pędu pompy cieczy chłodzącej i pompy wspo- magania układu kierowniczego. • Zdjąć pasek klinowy napędu pompy cieczy układu kierowniczego (patrz rys. 2.55) oraz chłodzącej i pompy wspomagania układu kie- sprawdzić, czy zajmuje właściwe położenie rowniczego. w rowkach kół pasowych (szczególnie koła pa- sowego wału korbowego). Zamontowanie • Naciągnąć pasek klinowy napędu pompy • Oczyścić i sprawdzić stan kół pasowych. cieczy chłodzącej i pompy wspomagania ukła- » Założyć na koła pasek klinowy napędu pom- du kierowniczego obracając śrubę regulacji na- py cieczy chłodzącej i pompy wspomagania ciągu paska tak, aby ugięcie odcinka paska ys. 2.54. Układ chłodzenia 1 - koło pasowe pompy cieczy chłodzącej, 2 — pompa cieczy chłodzącej, 3 — uszczelka, 4 — czujnik wskaźnika temperatury cieczy chłodzącej, 5 — króciec wyjścia cieczy chłodzącej z głowicy silnika, 6 — czujnik temperatury cieczy chłodzącej sterowania silnika, 7 — obudowa termostatu, 8 — termostat, 9 — pokrywa termostatu (króciec wejścia cieczy chłodzącej), 10 — pompa wtryskowa z układem rozruchowym zimnego silnika (tylko silnik CD20E), 11 — pokrywa, I 12-króciec mocowania, 13 — wymiennik ciepła typu olej-ciecz chłodząca silnik, 14 — wspornik filtru oleju, 15 — filtr oleju, 16 — nagrzewnica wnętrza samochodu, 17 — silniki elektryczne wentylatorów chłodnicy, 18 — wsporniki wentylatorów chłodnicy, 19 — wentylatory chłodnicy, 20 — chłodnica, 21 — zbiornik wyrównawczy cieczy chłodzącej 157
  • 156. Silnik wysokoprężny Rys. 2.56. Usytuowanie śruby regulacji naciągu paska klinowego napędu pompy cieczy chłodzącej między kołami pasowymi pompy wspomagania układu kierowniczego i pompy cieczy chłodzą- Rys. 2.57. Rozmieszczenie korków spustu cieczy cej odpowiadało wartości określonej podroz- chłodzącej dziale 2.1. A — w kadłubie silnika, B — w chłodnicy • Dokręcić śrubę górnego mocowania pompy wspomagania układu kierowniczego. • Zamontować prawą dolną osłonę przedziału silnika. Zamontowanie • We wnęce prawego koła przedniego zamon- • Oczyścić starannie rozpuszczalnikiem c e h- tować osłonę przeciwbłotną oraz prawe koło micznym powierzchnię przylegania obudowy przednie. pompy cieczy chłodzącej do kadłuba silnika. • Opuścić przód samochodu. • Sprawdzić stan części oraz luz promieniowy • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- wałka pompy cieczy chłodzącej. W razie stwier- nej samochodu. dzenia znacznego zużycia, widocznych zaryso- wań lub wyraźnie wyczuwalnego luzu promie- WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE niowego wałka pompy należy wymienić pompę POMPY CIECZY CHŁODZĄCEJ cieczy chłodzącej. • W zależności od wersji silnika nałożyć pastę Wymontowanie uszczelniającą na powierzchnię przylegania obu- • W wersjach wyposażonych w kodowany od- dowy pompy cieczy chłodzącej do kadłuba biornik radiowy zanotować kod radioodbiornika silnika lub wymienić uszczelkę obudowy pompy przed odłączeniem akumulatora od instalacji cieczy chłodzącej. elektrycznej samochodu. • Założyć na kadłub pompę cieczy chłodzącej. • Podnieść i podeprzeć przód samochodu. Zdjąć • Powlec pastą uszczelniającą gwint śrub mo- prawe koło przednie oraz wymontować osłonę cujących pompę cieczy chłodzącej i dokręcić je przeciwbłotną z wnęki tego koła. właściwym momentem. • Wymontować prawą dolną osłonę przedziału • Zamontować rolkę napinacza paska napędu silnika. rozrządu. • Opróżnić układ chłodzenia silnika (patrz od- • Zamontować pasek zębaty napędu rozrządu powiedni opis). (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.2). • Odkręcić śruby mocujące koło pasowe pom- • Założyć koło pasowe pompy cieczy chłodzą- py cieczy chłodzącej. cej i dokręcić śruby jego mocowania. • Wymontować pasek zębaty napędu rozrządu • Zamontować prawą dolną osłonę przedziałi (patrz odpowiedni opis w p. 2.2.2). silnika. • Wymontować rolkę napinacza paska zębate- • We wnęce prawego koła przedniego zamon- go napędu rozrządu. tować osłonę przeciwbłotną i założyć prawe • Wymontować koło pasowe pompy cieczy chło- koło przednie. dzącej. • Opuścić przód samochodu. • Odkręcić śruby mocujące i zdjąć pompę cie- • Podłączyć akumulator do instalacji elektrycz- czy chłodzącej. nej samochodu. 158
  • 157. Układy chłodzenia i wylotowy • Po całkowitym opróżnieniu układu chłodzenia przepłukać go obficie czystą wodą przez wlew chłodnicy. Korki spustowe należy najpierw wkrę- cić (aby napełnić układ czysta wodą), a następ- nie wykręcić i obficie przepłukać układ chłodze- nia. Należy także przepłukać zbiornik wyrów- nawczy. • Pokryć gwint korka spustu cieczy chłodzącej w kadłubie silnika pastą uszczelniającą. Wkręcić korki spustu cieczy chłodzącej w kadłub silnika i chłodnicę. Rys. 2.58. Usytuowanie odpowietrznika układu • Zamontować zbiornik wyrównawczy w prze- chłodzenia dziale silnika. Napełnianie i odpowietrzanie • Napełnić i odpowietrzyć układ chłodzenia • Napełniać powoli układ chłodzenia zaleca- (patrz odpowiedni opis). nym rodzajem cieczy przez wlew chłodnicy, aż zacznie się ona wypływać przez odkręcony OPRÓŻNIANIE, NAPEŁNIANIE odpowietrznik układu chłodzenia. I ODPOWIETRZANIE UKŁADU CHŁODZENIA • Dokręcić odpowietrzanik układu chłodzenia, gdy wypływająca ciecz nie będzie zawierała Opróżnianie pęcherzyków powietrza. • Ustawić pokrętło regulacji temperatury w po- • Napełnić maksymalnie chłodnicę i zakręcić łożeniu maksymalnego ogrzewania wnętrza nad- korek jej wlewu. wozia. • Napełnić zbiornik wyrównawczy do poziomu • Umieścić pod samochodem naczynie do ze- maksymalnego zaznaczonego na zbiorniku. brania cieczy chłodzącej. • Uruchomić silnik i nagrzać go do temperatu- • Odkręcić korek chłodnicy, aby obniżyć ciśnie- ry normalnej pracy. nie w układzie chłodzenia. • Unieruchomić silnik i odczekać aż ostygnie. • Wykręcić korek spustu cieczy chłodzącej • Sprawdzić poziom cieczy w chłodnicy i w w chłodnicy (rys. 2.57A) i skierować strumień razie potrzeby uzupełnić jej ilość do poziomu wypływającej cieczy do podstawionego na- maksymalnego. czynia. • Sprawdzić poziom cieczy chłodzącej w zbior- t Wymontować zbiornik wyrównawczy układu niku wyrównawczym i w razie potrzeby uzupeł- chłodzenia i opróżnić go z cieczy chłodzącej. nić ilość cieczy w zbiorniku do poziomu mak- • Odkręcić odpowietrznik układu chłodzenia symalnego. znajdujący się w króćcu odprowadzającym ciecz • Uruchomić silnik i powtarzać dwie ostat- chłodzącą z głowicy (rys. 2.58). nie czynności aż do ustabilizowania się pozio- • Wykręcić korek spustu cieczy chłodzącej mu cieczy w chłodnicy i zbiorniku wyrównaw- w kadłubie silnika (rys. 2.57A). czym. R s 2.59. Układ wylotowy y. A — silnik CD20, B — silnik 020E — kolektor wylotowy, — uszczelka kolektora lylotowego, 3 — osłona jrmiczna, 4 — przednia rura łylotowa, 5 — środkowa rura lylotowa z tłumikiem pośrednim, 6 — tłumik tylny 159
  • 158. 3 SPRZĘGŁO Zespół dociskowy sprzęgła ma centralną sprę- 3.1. CHARAKTERYSTYKA żynę tarczową. Tarcza sprzęgła zawiera piastę TECHNICZNA z tłumikiem drgań skrętnych. Łożysko wycisko- we jest kulkowe i stale styka się z mechanizmem wyłączania sprzęgła. DANE OGÓLNE Zastosowano jednotarczowe sprzęgło suche ste- MOMENTY DOKRĘCANIA rowane mechaniczne za pomocą linki w wer- Zespół dociskowy do koła zamachowego: sjach z silnikiem benzynowym lub hydraulicznie — 1. etap: 10 do 20 N • m; w wersjach z silnikiem wysokoprężnym. — 2. etap: 22 do 30 N • m. Podstawowe parametry sprzęgła Benzynowy Benzynowy Wysokoprężny Rodzaj silnika 1,4 1,6 2,0 Model sprzęgła 180 200 200 Średnica zewn. / wewn. tarczy (mm) 180/125 190/132 200/130 Grubość nominalna okładzin ciernych (mm) 3,5 3,5 3,5 Grubość minimalna okładzin ciernych* (mm) 0,3 0,3 0,3 Maks. bicie tarczy / promień pomiaru (mm) 1 /85 1/90 1/95 Luz maks. tarczy w rowkach wielowypustu** (mm) 0,7 0,8 0.8 Siła docisku sprężyny tarczowej (daN) 323,6 382,5 441,3 Dopuszczalne przesunięcie między płytkami sprężyny tarczowej (mm) 1,0 1,0 0,7 Wysokość pedału (mm) 159 do 169 159 do 169 156 do 166 Skok jałowy pedału (mm) 11 do 15 11 do 15 9 do 16 Skok jałowy dźwigni sprzęgła (mm) 2,5 do 3,5 2,5 do 3,5 Sterowana hydraulicznie Średnica cylindra pompy / siłownika (mm) Nie dotyczy Nie dotyczy 15,87/17,46 Średnica amortyzatora hydrauliczn. (mm) Nie dotyczy Nie dotyczy 19,05 * Mierzona do łbów nitów. ** Pomiar na zewnętrznej średnicy tarczy ciernej. 160
  • 159. Charakterystyka techniczna 11 Rys. flys 3.7. Sprzęgło sterowane mechanicznie I — pedał sprzęgła, 2 — sprężyna pedału, 3 — wspornik pedału, 4 — linka sprzęgła, 5 — dźwignia wyłączania sprzęgła, 6— widełki sprzęgła, 7 — kołek, 8 — łożysko wyciskowe, 9 — zapinki łożyska wyciskowego, 10 — zespół dociskowy, II —tarcza cierna Oś i wspornik pedału sprzęgła: 16 do 22 N • m. • Po każdym otwarciu hydraulicznego obwodu Pompa sprzęgła: 8 do 11 N • m. sterowania sprzęgła jest konieczne jego odpo- Siłownik sprzęgła: 30 N • m. wietrzenie i sprawdzenie działania oraz, w razie Wspornik siłownika sprzęgła: 16 do 28 N • m. potrzeby, regulacja wysokości pedału sprzęgła. Przewody hydrauliczne sterowania sprzęgła: 15 do 18 N • m. WYMIANA TARCZY SPRZĘGŁA Odpowietrznik hydraulicznego sterowania sprzę- I ZESPOŁU DOCISKOWEGO gła: 6 do 10 N • m. • W wersjach z silnikami benzynowymi odłą- czyć linkę sterowania sprzęgła od dźwigni wyłą- czania sprzęgła. • W wersjach z silnikiem wysokoprężnym wy- 3.2. OBSŁUGA I NAPRAWA montować siłownik sprzęgła bez odłączania od niego przewodu hydraulicznego i podwiesić si- łownik w przedziale silnika za pomocą miękkie- UWAGI WSTĘPNE go drutu. • Wymontować skrzynkę przekładniową (patrz • Wymiana sprzęgła wymaga uprzedniego wy- odpowiedni opis w podrozdz. 4.2). montowania skrzynki przekładniowej z samo- • Odkręcić stopniowo (etapami) w kolejności chodu. odwrotnej do zalecanej podczas dokręcania • Wysokość pedału sprzęgła oraz skok jałowy dźwigni wyłączania sprzęgła można regulować. Rys. 3.2. Sposób pomiaru wysokości pedału sprzęgła 1 — śruba zderzakowa, Rys. 3.3. Sposób regulacji luzu dźwigni wyłączania 2 — przeciwnakrętka, sprzęgła X — wysokość pedału sprzęgła 1 — nakrętka regulacyjna, 2 — przeciwnakrętka, (mierzona po zdjęciu dywanika) X — skok jałowy dźwigni sprzęgła (2,5 do 3,5 mm) 161
  • 160. Sprzęgło • Wyśrodkować tarczę sprzęgła za pomocą przyrządu specjalnego Nissan KN/30101600, uniwersalnego przyrządu do środkowania tar- czy sprzęgła lub trzpienia o odpowiedniej śred- nicy. Rys. 3.4. Kolejność • Umieścić na kole zamachowym zespół doci- dokręcania śrub skowy sprzęgła i wkręcić ręką śruby jego moco- mocowania zespołu wania. dociskowego sprzęgła • Dokręcić śruby mocowania zespołu docisko- wego sprzęgła w zalecanej kolejności (rys. 3.4) (patrz rys. 3.4) śruby mocowania zespołu właściwym momentem. dociskowego sprzęgła do koła zamachowego • Wyjąć przyrząd użyty do środkowania tarczy aż do całkowitego zwolnienia sprężyny tar- sprzęgła. czowej. • Powlec wielowypusty wałka sprzęgłowego • Wykręcić całkowicie śruby mocujące i zdjąć skrzynki przekładniowej oraz łożysko wyciskowe zespół dociskowy oraz tarczę sprzęgła. niewielką ilością smaru stałego. • Oczyścić wszystkie wymontowane części • Zamontować skrzynkę przekładniową (patrz i sprawdzić ich stan techniczny. odpowiedni opis w podrozdz. 4.2). • Wymienić uszkodzone i nadmiernie zużyte • W wersjach z silnikami benzynowymi podłą- części. czyć linkę sterowania sprzęgła od dźwigni wyłą- • Odtłuścić powierzchnię cierną koła zamacho- czania sprzęgła. wego odpowiednim rozpuszczalnikiem, np. trój- • W wersjach z silnikami wysokoprężnymi za- chloroetylenem. montować siłownik sprzęgła. 28 Rys. 3.5. Sprzęgło sterowane hydraulicznie 1 — pedał sprzęgła, 2 — sprężyna pedału, 3 — wspornik pedału, 4 — osłona gumowa, 5 — pierścień osadczy, 6 — podkładka oporowa, 7 — tłok pompy sprzęgła, 8 — sprężyna tłoka, 9 — cylinder pompy sprzęgła, 10 — zbiornik wyrównawczy, 11 — uszczelka, 12 — płytka, 13 — tłok amortyzatora hydraulicznego, 14 — sprężyna amortyzatora, 15 — amortyzator układu hydraulicznego, 16 — siłownik sprzęgła, 17 — osłona gumowa, 18 — tłoczysko siłownika, 19 — tłok siłownika, 20 — uszczelka gumowa tłoka, 21 — sprężyna siłownika, 22 — cylinder siłownika, 23 — dźwignia wyłączania sprzęgła, 24 — widełki sprzęgła, 25 — łożysko wyciskowe, 26 — kołek, 27 — zapinka łożyska wyciskowego, 28 — zespół dociskowy, 29 — tarcza cierna, 30 — odpowietrznik siłownika hydraulicznego 162
  • 161. Obsługa i naprawa NAPEŁNIANIE I ODPOWIETRZANIE HYDRAULICZNEGO OBWODU STEROWANIA SPRZĘGŁA • Napełnić zbiornik hydraulicznego obwodu ste- rowania sprzęgła zalecanym rodzajem płynu i podczas odpowietrzania układu utrzymywać maksymalny jego poziom w zbiorniku wyrów- nawczym. «Zdjąć osłonę gumową i nałożyć na odpo- wietrznik amortyzatora hydraulicznego sterowa- nia sprzęgła (rys. 3.6) przewód z przezroczy- stego tworzywa sztucznego. Drugi koniec prze- wodu umieścić w naczyniu zawierającym czysty płyn. Rys. 3.7. Widok siłownika sprzęgła (1) i jego » Nacisnąć pedał sprzęgła, aby wytworzyć ci- odpowietrzanika (2) śnienie w obwodzie hydraulicznym. • Jeśli pedał sprzęgła nie stawia oporu, należy „pompowaćquot; pedałem tak długo, aż będzie • Trzymając wciśnięty pedał sprzęgła odkręcić stawiał chociaż niewielki opór. odpowietrznik amortyzatora hydraulicznego i ob- serwować płyn wypływający z przezroczystego przewodu. • Gdy płyn przestanie wypływać, wówczas dokręcić odpowietrznik i zwolnić pedał sprzę- gła. • Ponownie wcisnąć pedał sprzęgła i powtó- rzyć dwie ostatnie czynności. • Powtarzać trzy ostatnie czynności tak długo, aż wypływający płyn nie będzie zawierał pęche- rzyków powietrza. • Powtórzyć całą operację dla odpowietrzania siłownika sprzęgła (2, rys. 3.7). Uwaga. W celu skutecznego odpowietrzenia całego obwodu sterowania sprzęgła może oka- zać się konieczne kilkakrotne powtarzanie od- powietrzania na przemian amortyzatora hydrau- licznego oraz siłownika sprzęgła. tys. 3.6. Widok amortyzatora hydraulicznego ferowania sprzęgła • Sprawdzić wysokość pedału sprzęgła (patrz — odpowietrznik amortyzatora hydraulicznego, rys. 3.2) oraz prawidłowość włączania poszcze- — śruby mocujące gólnych biegów.
  • 162. 4 MECHANICZNA SKRZYNKA PRZEKŁADNIOWA Skrzynka RS5F31A silnika benzynowego 1,6 4.1. CHARAKTERYSTYKA Przeło- Prędkość TECHNICZNA Przełożenie żenie Przełożenie jazdy* w km/h Bieg prze- przy biegu całkowite 1000 obr/min kładni DANE OGÓLNE głównej silnika 1. 3,062(49/16) 12,759 8,36 Mechaniczna skrzynka przekładniowa ma pięć 2. 1,826 (42/23) 7,609 14,03 synchronizowanych biegów do jazdy do przo- 3. 1,286 (36/28) 4,167 5,359 19,92 du oraz niesynchronizowany bieg wsteczny. 4. 0,975 (39/40) (75/18) 4,063 26,28 Wraz z silnikiem i sprzęgłem tworzy zespół 5. 0,810(34/42) 3,375 31,65 Wsteczny 3,417(41/12) 14,204 7,49 napędowy umieszczony poprzecznie z przodu samochodu, napędzający koła przednie. * Z ogumieniem 175/65 R14 o obwodzie tocznym 1780 mm. Skrzynka RS5F31A silnika wysokoprężnego Typ skrzynki przekładniowej 2,0 Samochód napędzany silnikiem: — benzynowym 1,4: RS5F30A; Przeło- Prędkość żenie jazdy* w km/h — benzynowym 1,6 oraz wysokoprężnym 2,0: Bieg Przełożenie prze- Przełożenie przy RS5F31A. biegu całkowite kładni 1000 obr/min głównej silnika 1. 3,333(50/15) 12,166 8,96 Przełożenia 2. 1,955 (43/22) 7,136 15,29 3. 1,286 (36/28) 3,650 4,694 23,25 Skrzynka RS5F30A 4. 0,902(37/41) (73/20) 3,292 33,14 5. 0,756 (34/45) 2,759 39,58 Wsteczny 3,417(41/12) 12,472 8,74 Przeło- Prędkość żenie jazdy* w km/h Przełożenie Przełożenie * Z ogumieniem 185/65 R14 o obwodzie tocznym 1820 mm. Bieg prze- przy biegu całkowite kładni 1000 obr/min głównej silnika Dane regulacyjne 1. 3,333 (50/15) 13,889 7,58 Luz pierścieni synchronizatorów: 2. 1,955 (43/22) 8,146 12,92 — nominalny: 1,00 do 1,35 mm; 3. 1,286 (36/28) 4,167 5,359 19,64 — minimalny: 0,7 mm. 4. 0,902 (37/41) (75/18) 3,759 27,26 Luz osiowy kół zębatych: 5. 0,733 (33/45) 3,054 34,45 Wsteczny 3,417 (41/12) 14,204 7,39 — koła 1. i 5. biegu: 0,18 do 0,31 mm; — koła 2., 3. i 4. biegu: 0,20 do 0,30 mm. * Z ogumieniem 175/70 R13 o obwodzie tocznym 1755 mm. Luz piast synchronizatorów: 0,1 mm. 164
  • 163. Charakterystyka techniczna Luz łożyska tocznego wałka sprzęgłowego (mię- — w trudnych warunkach eksploatacji: spraw- dzy pierścieniem osadczym i podkładką): dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok, 0,1 mm. wymiana oleju co 60 000 km lub co 2 lata. Luz wałka głównego (między półpierścieniami ustalającymi i podkładką): 0,1 mm. MOMENTY DOKRĘCANIA Luz mechanizmu różnicowego (między kołem Skrzynka przekładniowa do silnika benzynowe- koronowym półosi i obudową mechanizmu): go: 0,1 do 0,2 mm. — śruby o długości (bez łba) 70, 85 i 30 mm: Moment obrotowy blokowania biegu wsteczne- 31 do 41 N-m; go: 4,9 do 7,4 N • m. — śruby o długości (bez łba) 25 mm: 16 do Moment oporów obrotu mechanizmu różnico- 21 N-m. wego (nowe łożyska stożkowe): Skrzynka przekładniowa do silnika wysokopręż- — skrzynka przekładniowa RS5F30A: 3,9 do nego: 12,3 N • m; — śruby o długości (bez łba) 120 i 85 mm: 31 — skrzynka przekładniowa RS5F31A: 3,9 do do 41 N • m; 13,7 N-m. — śruby o długości (bez łba) 75, 30 i 25 mm: 16 do 21 N-m. Dobór grubości podkładek regulacyjnych Korek spustu oleju: 25 do 35 N • m. łożyska wałka głównego Obudowa zespołu kół zębatych do obudowy sprzęgła: 27 do 31 N • m. Grubość Grubość Włącznik świateł cofania: 20 do 30 N • m. Wynik podkładek Wynik podkładek Wspornik łożyska tocznego: 16 do 21 N-m. pomiaru regulacyjnych pomiaru regulacyjnych (mm) (mm) Koło zębate napędzane przekładni głównej: 75 (mm) (mm) do 90 N • m. 1^2,35 do 2,40 0,10 2,85 do 2,90 0,60 Korek gwintowany tulei zatrzasku: 12 do 16 N • m. • 4 0 do 2,45 0,15 2,90 do 2,95 0,65 Nakrętka drążka reakcyjnego mechanizmu zmia- • 4 5 do 2,50 0,20 2,95 do 3,00 0,70 ny biegów: 36 do 48 N • m. • , 5 0 do 2,55 0,25 3,00 do 3,05 0,75 • 5 5 do 2,60 0,30 3,05 do 3,10 0,80 Nakrętka krzyżaka drążka zmiany biegów: 14 do • 6 0 do 2,65 0,35 3,10 do 3,15 0,85 18 N-m. • , 6 5 do 2,70 0,40 3,15 do 3,20 0,90 Połączenie drążka zmiany biegów z dźwignią • , 7 0 do 2,75 0,45 3,20 do 3,25 0,95 • , 7 5 do 2,80 0,50 3,25 do 3,30 1,00 zmiany biegów: 18 do 24 N • m. • , 8 0 do 2,85 0,55 Wspornik tylny zawieszenia zespołu napędowe- go: 16 do 21 N-m. Wspornik przedni zawieszenia zespołu napędo- Olej do skrzynki przekładniowej RS5F30A wego: 31 do 41 N • m. 3Ść: 2,8 do 3,0 dm 3 . ziom (poniżej krawędzi otworu kontrolnego): do 66 mm. quot;Rodzaj: olej przekładniowy o jakości wg API GL4 4.2. OBSŁUGA I NAPRAWA i lepkości wg SAE 80W90. Częstość obsługi: UWAGI WSTĘPNE - w normalnych warunkach eksploatacji: spraw- • Skrzynkę przekładniową można wymontować dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok (nie od spodu samochodu bez konieczności wymon- wymaga się okresowej wymiany oleju); towania zespołu napędowego. -w trudnych warunkach eksploatacji: spraw- J dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok, • Zewnętrzny mechanizm zmiany biegów nie | wymiana oleju co 60 000 km lub co 2 lata. ma elementów regulacyjnych i nie wymaga re- gulacji. Olej do skrzynki przekładniowej RS5F31A WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE Ilość: 2,9 do 3,2 dm 3 . SKRZYNKI PRZEKŁADNIOWEJ P zo (poniżej krawędzi otworu kontrolnego): oi m i-silnik benzynowy 1,6: 57 do 66 mm; Wymontowanie 1-silnik wysokoprężny 2,0: 54 do 61 mm; • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- 1 Rodzaj: olej przekładniowy o jakości wg API GL4 nej samochodu i wyjąć akumulator z przedziału lepkości wg SAE 80W90. silnika. Częstość obsługi: • Wymontować i odsunąć na bok bez odłącza- w normalnych warunkach eksploatacji: spraw- nia przewodów skrzynkę bezpieczników w prze- da i poziomu co 30 000 km lub co 1 rok (nie zne dziale silnika wraz z wiązką przewodów elek- i wm g się okresowej wymiany oleju); y aa trycznych. 165
  • 164. Mechaniczna skrzynka przekładniowa 11 17 19 Rys. 4.1. Zespół obudowy mechanicznej skrzynki przekładniowej 1 — obudowa sprzęgła, 2 — obudowa zespołu kół zębatych, 3 — pokrywa tylna, 4 — uszczelka pokrywy, 5 — włącznik świateł cofania, 6 — pierścienie uszczelniające, 7 — zębnik napędu prędkościomierza, 8 — zaślepka z otworem wypływu oleju, 9 — rynienka wypływu oleju, 10 — wspornik łożyska tocznego (skrzynka RS5F30A), 11 — wspornik łożyska tocznego (skrzynka RS5F31A), 12 — zbierak oleju (skrzynka RS5F30A), 13 — zbierak oleju (skrzynka RS5F31A), 14 — stycznik położenia neutralnego dźwigni zmiany biegów, 15 — pierścień uszczelniający wałka wybieraka, 16 — gumowa osłona ochronna, 17 — korek otworu wlewu i kontroli poziomu oleju, 18 — korek spustu oleju, 19 — odpowietrznik • Wymontować przewód doprowadzenia po- • Wymontować półosie napędowe (patrz odpo- wietrza łączący obudowę filtru powietrza z kolek- wiedni opis w podrozdz. 6.2). torem dolotowym. • Odłączyć przewody elektryczne od rozruszni- • W wersjach z silnikiem wysokoprężnym odłą- ka i wymontować rozrusznik (patrz odpowiedni czyć sztywny przewód cieczy chłodzącej prze- opis w p. 11.2.2). chodzący nad skrzynką przekładniową i odsu- • Podtrzymać zespół napędowy i podłożyć klo- nąć go na bok. cek drewniany między belkę zawieszenia zespo- • W wersjach z silnikami benzynowymi odłą- łu napędowego i silnik. czyć linkę sterowania sprzęgła od dźwigni wyłą- czania sprzęgła. • W wersjach z silnikiem wysokoprężnym wy- montować siłownik sprzęgła bez odłączania od niego przewodu hydraulicznego i podwiesić si- łownik w przedziale silnika za pomocą miękkie- go drutu. • Podnieść samochód na wysokość umożliwia- jącą wyjęcie skrzynki przekładniowej od spodu samochodu i podeprzeć go tak, aby koła przed- nie zwisały swobodnie. • Opróżnić skrzynkę przekładniową z oleju (patrz rys. 4.2). • Odłączyć od skrzynki przekładniowej drążek reakcyjny i drążek zmiany biegów. • Zdjąć lewe koło przednie i wymontować osłonę przeciwbłotną z wnęki lewego koła przedniego. • Odłączyć przewody od włącznika świateł co- Rys. 4.2. Rozmieszczenie korków skrzynki fania, czujnika położenia dźwigni zmiany biegów przekładniowej i czujnika prędkości pojazdu oraz przewód łą- 1 — korek spustu oleju, 2 — korek wlewu i kontroli czący obudowę skrzynki przekładniowej z masą. poziomu oleju 166
  • 165. Obsługa i naprawa • Ustawić podnośnik hydrauliczny i podeprzeć • Sprawdzić występowanie kołków ustawczych nim skrzynkę przekładniową. w kadłubie silnika. • Wymontować tylny wspornik zawieszenia ze- • Nanieść niewielką ilość smaru stałego na społu napędowego, a następnie lewy wspornik wielowypust tulei prowadzenia sprzęgła i końce zawieszenia zespołu napędowego (patrz rys. widełek wyłączania sprzęgła. 1.36 lub 2.41). • Upewnić się, że łożysko wyciskowe sprzęgła • Wykręcić śruby mocowania skrzynki przekła- zajmuje prawidłowe położenie. dniowej do silnika, oddzielić ją od silnika i • Przystawić skrzynkę przekładniową do kadłu- ostrożnie wyjąć ją od spodu samochodu. ba silnika oraz wkręcić i dokręcić właściwym momentem śruby mocowania skrzynki przekła- Zamontowanie dniowej do silnika. Uwaga. Podczas zamontowania należy wymie- • Zamontować wsporniki zawieszenia zespołu nić wszystkie: nakrętki zabezpieczane przed napędowego tylny i lewy. odkręceniem, podkładki sprężyste oraz pierście- • Wyjąć klocek wsunięty między belkę zawie- nie uszczelniające. szenia zespołu napędowego i silnik. • Za pomocą trzpieni o odpowiedniej średnicy • Zamontować półosie napędowe (patrz odpo- zamontować nowe pierścienie uszczelniające wiedni opis w podrozdz. 6.2). półosie napędowe w otworach obudowy skrzyn- • Zamontować i podłączyć rozrusznik (patrz ki przekładniowej. Wargi pierścieni przed za- odpowiedni opis w p. 11.2.2). montowaniem powlec niewielką ilością smaru • Podłączyć drążek reakcyjny i drążek zmiany stałego. biegów do skrzynki przekładniowej. 13 10 11 Rys. 4.3. Zespół kół zębatych i wałków skrzynki przekładniowej 1 — pierścienie osadcze, 2 — podkładki, 3 — łożysko kulkowe, 4 — wałek sprzęgłowy, 5 — zaślepka, 6 — łożysko igiełkowe, 7 — koło zębate napędzające 5. biegu, 8 — tuleja przesuwna synchronizatora 5. biegu, 9 — pierścień synchronizatora 5. biegu, 10 — podkładka oporowa, 11 — łożyska walcowe, 12 — podkładka regulacji luzu osiowego, 13 — pierścienie zewnętrzne łożysk stożkowych, 14 — łożyska stożkowe, 15 — pierścienie wewnętrzne łożysk stożkowych, 16 — pierścień osadczy, 17 — tulejka odległościowa, 18 — koło zębate napędzane 5. biegu, 19 — tuleja kół zębatych 4. i 5. biegu, 20 — koło zębate napędzane 4. biegu, 21 — pierścień synchronizatora 4. biegu, 22 — piasta synchronizatora, 23 — pierścień synchronizatora 3. biegu, 24 — tuleja przesuwna synchronizatora biegów 3—4, 25 — koło zębate napędzane 3. biegu, 26 — tuleja kół zębatych 2. i 3. biegu, 27 — koło zębate napędzane 2. biegu, 28 — pierścień synchronizatora 2. biegu, 29 — pierścień synchronizatora 1. biegu, 30 — tuleja przesuwna synchronizatora biegów 1—2 z kołem zębatym biegu wstecznego, 31 — koło zębate napędzane 1. biegu, 32 — wałek główny z zębnikiem przekładni głównej, 33 — koło zębate przekładni głównej, 34 — obudowa mechanizmu różnicowego, 35 — koło zębate napędu prędkościomierza, 36 — podkładka, 37 — łożyska stożkowe obudowy mechanizmu różnicowego, 38 — podkładka regulacji naciągu wstępnego łożysk stożkowych obudowy mechanizmu różnicowego, 40 — oś satelitów, 41 — satelity, 42 — podkładki oporowe kół koronowych, 43 — podkładki oporowe satelitów, 44 — kołek osi satelitów, 45 — koło zębate pośrednie biegu wstecznego W czarnych kółkach podano numery biegów poszczególnych zazębień (AR — bieg wsteczny) 167
  • 166. Mechaniczna skrzynka przekładniowa 18 26 Rys. 4.4. Mechanizm zmiany biegów I — widełki 5. biegu, 2 — widełki biegów 3—4, 3 — widełki biegów 1—2, 4 — wspornik, 5 — oś widełek, 6 — rygle widełek, 7 — sprężyna zatrzasku, 8 — kulka zatrzasku, 9 — tuleja zatrzasku, 10 — popychacz widełek przesuwki, II — sprężyna, 12 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym, 13 — tuleja zatrzasku, 14 — kołek, 15 — kulki zatrzasku, 16 — sprężyna zatrzasku, 17 — korek gwintowany, 18 — dźwignia blokady jednoczesnego włączenia dwóch biegów, 19 — wałek wybieraka, 20 — dźwignia pośrednia, 21 — przegub drążka zmiany biegów, 22 — drążek reakcyjny (nieruchomy), 23 — drążek zmiany biegów, 24 — masa wyrównoważająca, 25 — pokrywa zewnętrznego mechanizmu zmiany biegów, 26 — wspornik drążka zmiany biegów, 27 — ramka, 28 — tuleja dźwigni zmiany biegów, 29 — dźwignia zmiany biegów, 30 — gniazdo sworznia kulowego dźwigni zmiany biegów, 31 — gumowa osłona ochronna, 32 — gałka dźwigni zmiany biegów • Podłączyć przewody do: włącznika świateł co- ki przekładniowej oraz podłączyć sztywny prze- fania, czujnika położenia dźwigni zmiany biegów wód cieczy chłodzącej przechodzący nad skrzyn- i czujnika prędkości pojazdu oraz przewód łączą- ką przekładniową. cy obudowę skrzynki przekładniowej z masą. • Zamontować skrzynkę bezpieczników w prze- • Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnęce dziale silnika na właściwym miejscu i zamoco- lewego koła przedniego i lewe koło przednie. wać jej wiązkę przewodów elektrycznych. • Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied- • Zamontować akumulator w przedziale silnika nią ilością właściwego rodzaju oleju przekładnio- i podłączyć go do instalacji elektrycznej samo- wego i sprawdzić jego poziom. chodu. • W wersjach z silnikami benzynowymi podłą- • Zamontować przewód doprowadzenia powie- czyć linkę sterowania sprzęgła do dźwigni wyłą- trza łączący obudowę filtru powietrza z kolekto- czania sprzęgła. rem dolotowym. • W wersjach z silnikiem wysokoprężnym za- • Opuścić samochód. montować siłownik sprzęgła do obudowy skrzyn-
  • 167. 5 AUTOMATYCZNA SKRZYNKA PRZEKŁADNIOWA gólne elementy mogą być blokowane przez dwa 5.1. CHARAKTERYSTYKA hamulce taśmowe i łączone (lub rozłączane) TECHNICZNA przez 5 wielotarczowych sprzęgieł ciernych. Hamulce taśmowe i sprzęgła cierne, uruchamia- ne siłownikami hydraulicznymi, są sterowane DANE OGÓLNE przez hydrauliczny zespół sterowania. Bieg 4 (nadbieg) jest sterowany elektrozaworem włą- Automatyczna skrzynka przekładniowa ma czte- czanym przyciskiem na dźwigni. ry biegi do jazdy do przodu i bieg wsteczny oraz Rezystancja elektrozaworu nadbiegu: ok. 25 W. jest sterowana hydraulicznie. Typ automatycznej skrzynki przekładniowej: Dźwignia wyboru biegów, umieszczona w podło- RL4F03A wersja 34 x 68. dze, może zajmować sześć położeń: — P: postój (parking); Olej do przekładni automatycznej — R: bieg wsteczny; — N: położenie neutralne; Ilość (razem z przekładnią hydrokinetyczną): — D: automatyczna zmiana wszystkich trzech 7,0 dm 3 . biegów do jazdy do przodu; Rodzaj: olej do przekładni automatycznych ATF. — 2: automatyczna zmiana tylko dwóch pierw- Częstość obsługi: szych biegów do jazdy przodu; — w normalnych warunkach eksploatacji: spraw- — 1: włączony na stałe pierwszy bieg do jazdy dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok (nie do przodu. wymaga się okresowej wymiany oleju); Włączenie 4. biegu (nadbiegu) następuje przez — w trudnych warunkach eksploatacji: spraw- naciśnięcie na dźwigni wyboru biegów wyłączni- dzanie poziomu co 30 000 km lub co 1 rok, ka uruchamiającego elektrozawór sterujący. wymiana oleju co 60 000 km lub co 2 lata. Wyjęcie kluczyka z wyłącznika zapłonu jest Przełożenia możliwe wyłącznie wtedy, gdy dźwignia wyboru biegów znajduje się w położeniu „Pquot;. Dźwignia Przeło- Prędkość zostaje następnie zablokowana w tym położe- żenie jazdy* w km/h niu. Odblokowanie wymaga włożenia kluczyka Przełożenie Przełożenie biegu całkowite przy do wyłącznika zapłonu. kładni 1000 obr/min głównej silnika W położeniach „Dquot; oraz „2quot; automatyczna zmia- na biegu na niższy (tzw. redukcja biegu) nastę- 1. 2,861 11,653 9,16 puje po naciśnięciu pedału przyspieszenia do 2. 1,562 6,362 16,77 oporu. Zmianą steruje linka kick-down połączo- 3. 1,000 4,073 4,073 26,21 4. 0,698 2,843 37,56 na z dźwignią przepustnicy. Wsteczny 2,231 9,087 11,34 Automatyczna skrzynka przekładniowa ma dwa zestawy przekładni planetarnej, których poszcze- * Z ogumieniem 175/65 R14 o obwodzie tocznym 1780 mm. 169
  • 168. Automatyczna skrzynka przekładniowa MOMENTY DOKRĘCANIA Skrzynka przekładniowa do silnika: — śruby o długości (bez łba) 50 i 30 mm: 31 do 41 N • m; — śruby o długości (bez łba) 25 mm: 16 do 21 Nm. Linka sterowania do skrzynki przekładniowej: 12 do 15 N m . Śruba drążona przewodu chłodzenia oleju: 30 do 50 N • m. Pokrywa boczna: 27 do 31 N • m. Przeciwnakrętka zębnika przekładni głównej: 250 N • m. Rys. 5.2. Regulacja linki Korek spustu oleju: 30 do 40 N • m. mechanizmu kick-down Wspornik tylny zawieszenia zespołu napędowe- 1 — trzpień regulacyjny, 2 — uchwyt trzpienia go: 16 do 21 N • m. regulacyjnego, X — skok linki Wspornik przedni zawieszenia zespołu napędo- A — pedał wciśnięty, B — bieg wego: 31 do 41 N • m. jałowy Rys. 5.1. Zespół obudowy automatycznej skrzynki przekładniowej 1 — obudowa zespołu kół zębatych, 2 — obudowa przekładni hydrokinetycznej, 3 — pokrywa boczna, 4 — miska olejowa, 5 — przekładnia hydrokinetyczna, 6 — ściąg, 7 — prowadnica wskaźnika poziomu oleju, 8 — prętowy wskaźnik poziomu oleju, 9 — regulator, 10 — korek spustu oleju, 11 — uszczelka X — do chłodnicy oleju 170
  • 169. Regulacja 5.2. OBSŁUGA I NAPRAWA UWAGI WSTĘPNE • Automatyczną skrzynkę przekładniową wy- montowuje się od spodu samochodu. • Poziom oleju w automatycznej skrzynce prze- kładniowej sprawdza się przy pracującym silni- ku i dźwigni wyboru biegów ustawionej w położeniu „Pquot; lub „Nquot; oraz przy temperaturze oleju 30 do 50°C (na zimno) lub 50 do 80°C (na gorąco) uwzględniając odpowiedni znak na wskaźniku poziomu oleju. • Z automatycznej skrzynki przekładniowej spuszcza się gorący olej przy nie pracującym silniku. • Automatyczną skrzynkę przekładniową nape- Rys. 5.3. Sposób regulacji linki sterowania łnia się olejem przez otwór prowadnicy wskaź- 1 — nakrętka linki, 2 — dźwignia sterowania, 3 — linka nika poziomu oleju do osiągnięcia właściwego sterowania poziomu na wskaźniku. REGULACJA LINKI MECHANIZMU KICK-DOWN • Nacisnąć na uchwyt trzpienia regulacyjnego (2, rys. 5.2). • Jednocześnie przesuwać w górę (lub na dół) względem uchwytu trzpień regulacyjny (1). • Nacisnąć pedał przyspieszenia do oporu (do całkowitego otwarcia przepustnicy) i sprawdzić, czy skok linki mechanizmu kick-down (X) wyno- si 40 do 42 mm. • W razie potrzeby powtarzać poprzednie czyn- ności aż do uzyskania właściwego skoku linki mechanizmu kick-down. Rys. 5.4. Sposób regulacji stycznika wielofunkcyjnego 1 — stycznik wielofunkcyjny, 2 — dźwignia sterowania, 3 — otwór trzpienia ustawczego REGULACJA LINKI STEROWANIA • Ustawić dźwignię wyboru biegów skrzynki automatycznej w położeniu „Pquot;. • Odkręcić nakrętkę (1, rys. 5.3) mocowania linki sterowania (3) do dźwigni sterowania (2). • Odsuwać stycznik wielofunkcyjny, aż możli- • Do końca linki sterowania przyłożyć siłę 6,9 N we będzie wsunięcie pręta o średnicy 4 mm (0,7 kG). w otwór trzpienia ustawczego (3) dźwigni ste- • Poluzować linkę sterowania o około 1 mm rowania (2) oraz stycznika wielofunkcyjnego (1). i dokręcić nakrętkę mocowania linki sterowania • Dokręcić nakrętki mocujące stycznik wielo- w tym położeniu. funkcyjny i wyjąć pręt o średnicy 4 mm. • Sprawdzić prawidłowość przesuwania się • Podłączyć linkę sterowania do dźwigni stero- dźwigni wyboru biegów skrzynki automatycznej wania skrzynki automatycznej i wyregulować jej w poszczególnych położeniach. skok (patrz poprzedni opis). REGULACJA STYCZNIKA WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE WIELOFUNKCYJNEGO AUTOMATYCZNEJ SKRZYNKI • Odłączyć linkę sterowania od dźwigni stero- PRZEKŁADNIOWEJ wania skrzynki automatycznej. • Ustawić dźwignię wyboru biegów w położe- Wymontowanie niu „Nquot;. • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- • Poluzować nakrętki mocowania stycznika wie- nej samochodu i wyjąć akumulator z przedziału lofunkcyjnego (1, rys. 5.4). silnika. 171
  • 170. Automatyczna skrzynka przekładniowa • Wymontować półosie napędowe ze skrzynki przekładniowej (patrz odpowiedni opis w pod- rozdz. 6.2). • Odłączyć przewody elektryczne od rozrusz- nika i wymontować rozrusznik (patrz odpowied- ni opis w p. 11.2.2). • Wymontować blaszaną osłonę przekładni hy- drokinetycznej oraz boczną pokrywę obudowy skrzynki przekładniowej. • Odłączyć od skrzynki przekładniowej elastycz- ne przewody oleju. Rys. 5.5. Usytuowanie korka spustu oleju • Wymontować przednią rurę wylotową spalin. automatycznej skrzynce przekładniowej • Wykręcić śruby mocujące przekładnię hydro- kinetyczną do tarczy napędowej (rys. 5.6), w ra- zie potrzeby obracając wał korbowy silnika. • Podeprzeć zespół napędowy i umieścić klo- cek drewniany między belką zawieszenia ze- społu napędowego i silnikiem. • Wymontować i odsunąć na bok bez odłącza- • Ustawić podnośnik hydrauliczny i podeprzeć nia przewodów skrzynkę bezpieczników w prze- automatyczną skrzynką przekładniową. dziale silnika wraz z wiązką przewodów elek- • Wymontować kolejno wsporniki zawieszenia trycznych. zespołu napędowego: tylny i lewy. • Wymontować przewód doprowadzenia powie- • Wykręcić śruby mocujące automatyczną trza łączący obudowę filtru powietrza z kolekto- skrzynkę przekładniową do silnika, odsunąć ją rem dolotowym. od silnika i wyjąć automatyczną skrzynkę prze- • Podnieść samochód na wysokość umożliwia- kładniową od spodu samochodu. jącą wymontowanie automatycznej skrzynki przekładniowej od spodu samochodu i pode- Zamontowanie przeć go tak, aby koła przednie swobodnie Uwaga. Podczas zamontowania należy wymie- zwisały. nić wszystkie nakrętki zabezpieczane przed od- • Spuścić olej z automatycznej skrzynki prze- kręceniem oraz podkładki sprężyste i pierście- kładniowej (rys. 5.5). nie uszczelniające. • Zdjąć lewe koło przednie. Z wnęki lewego • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy koła przedniego wymontować osłonę przeciw- zamontować nowe pierścienie uszczelniające pó- błotną. łosi w otworach obudowy skrzynki przekładniowej. • Rozłączyć złącza przewodów elektrycznych: Przed zamontowaniem powlec wargi pierścieni włącznika świateł cofania, prędkościomierza, uszczelniających cienką warstwą smaru stałego. stycznika wielofunkcyjnego oraz odłączyć od • Sprawdzić zagłębienie (X, rys. 5.7) przekład- skrzynki przekładniowej przewód masy i linkę ni hydrokinetycznej względem powierzchni czo- mechanizmu kick-down. łowej jej obudowy. Rys. 5.7. Sprawdzanie zagłębienia (X) przekładni Rys. 5.6. Odkręcanie śrub mocujących przekładnię hydrokinetycznej względem powierzchni czołowej hydrokinetyczną do tarczy napędowej obudowy 172
  • 171. Wymontowanie 12 27 14 Rys. 5.8. Elementy automatycznej skrzynki przekładniowej 1 — pierścienie uszczelniające o przekroju okrągłym, 2 — pierścień uszczelniający, 3 — obudowa pompy oleju, 4 — koła zębate pompy oleju, 5 — pokrywa pompy oleju, 6 — podkładka oporowa, 7 — łożyska igiełkowe, 8 — osłona tarcz sprzęgła biegu wstecznego, 9 — pierścienie uszczelniające, 10 — tłok, 11 — wspornik sprężyny powrotnej, 12 — pierścień osadczy, 13 — tarcza sprzęgła o wielowypuście zewnętrznym, 14 — tarcze sprzęgła gładkie, 15 — sprzęgło biegu wstecznego, 16 — tłok, 17 — wspornik sprężyny powrotnej, 18 — tarcza sprzęgła o wielowypuście wewnętrznym, 19 — tarcza wklęsła sprzęgła, 20 — wspornik sprężyny sprzęgła jazdy do przodu, 21 — sprężyna powrotna, 22 — tłok sprzęgła, 23 — sprzęgło jazdy do przodu, 24 — obudowa sprzęgła jazdy do przodu, 26 — tłok biegu 1. i wstecznego, 27 — koło blokowania skrzynki w położeniu parkowania, 28 — koło koronowe, 29 — kosz satelitów, 30 — przekładnia planetarna, 31 — koło zębate napędzane przekładni głównej, 32 — piasta sprzęgła, 33 — wałek wyjściowy, 34 — łożysko toczne wałka wyjściowego, 35 — podkładka regulacji luzu wałka wyjściowego, 36 — łożysko stożkowe, 37 — koło zębate napędzające, 38 — koło zębate napędzane wałka zębnika przekładni głównej, 39 — nakrętka wałka zębnika, 40 — łożysko wałka zębnika przekładni głównej, 41 — wałek zębnika przekładni głównej, 42 — taśma hamulca, 43 — sworzeń hamulca taśmowego, 44 — wspornik tłoka, 45 — tłok siłownika hamulca taśmowego, 46 — trzpień sterowania hamulca taśmowego, 47 — sprężyna powrotna 173
  • 172. Automatyczna skrzynka przekładniowa Rys. 5.9. Przekładnia główna z mechanizmem różnicowym I — obudowa mechanizmu różnicowego, 2 — koło zębate przekładni głównej, 3 — koła koronowe, 4 — satelity, 5 — oś satelitów, 6 — podkładki oporowe, 7 — łożyska toczne, 8 — podkładka regulacji naciągu wstępnego łożysk obudowy mechanizmu różnicowego, 9 — koło zębate napędu prędkościomierza, 10 — wałek z zębnikiem przekładni głównej, II — łożyska stożkowe wałka zębnika przekładni głównej, 12 — podkładka regulacji naciągu wstępnego łożysk wałka zębnika przekładni głównej, 13 — koło napędzane wałka zębnika przekładni głównej, 14 — nakrętka wałka zębnika przekładni głównej, 15 — zębnik napędu prędkościomierza, 16 — pierścień uszczelniający, 17 — obudowa przekładni hydrokinetycznej, 18 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym Rys. 5.10. Mechanizm wyboru biegów 1 — gałka dźwigni wyboru biegów, 2 — osłona dźwigni wyboru biegów z oznaczeniami jej położeń, 3 — wspornik dźwigni wyboru biegów, 4 — uszczelka, 5 — lampka oświetlenia położeń dźwigni wyboru biegów, 6 — przycisk odblokowywania dźwigni wyboru biegów, 7 — sprężyna, 8 — linka sterowania, 9 — stycznik blokady rozruchu silnika, 10 — wałek sterowania, 11 — palec wybieraka, 12 — dźwignia mechanizmu kick- down, 13 — płaska sprężyna zaworu hydraulicznego, 14 — linka mechanizmu kick-down, 15 — trzpień blokowania skrzynki 15 w położeniu parkowania X — do pedału przyspieszenia 174
  • 173. Zamontowanie • Przystawić obudowę automatycznej skrzynki • Podłączyć złącza elektryczne stycznika wie- przekładniowej do silnika, wkręcić i dokręcić lofunkcyjnego, włącznika świateł cofania, pręd- śruby mocujące właściwym momentem. kościomierza oraz podłączyć przewód masy • Podeprzeć od spodu skrzynkę przekładnio- i linkę kick-down do skrzynki automatycznej. wą i zamontować wsporniki zawieszenia zespo- • Zamontować osłonę przeciwbłotną we wnę- łu napędowego: lewy i tylny. ce lewego koła przedniego oraz założyć lewe • Wyjąć klocek drewniany umieszczony wcze- koło przednie. śniej między belką zawieszenia zespołu napę- • Zamontować skrzynkę bezpieczników w prze- dowego i silnikiem. dziale silnika na właściwym miejscu i zamoco- • Wkręcić i dokręcić śruby mocujące przekład- wać jej wiązkę przewodów elektrycznych. nię hydrokinetyczną do tarczy napędowej obra- • Zamontować akumulator w przedziale silnika cając przy tym w miarę potrzeby wał korbowy i podłączyć go do instalacji elektrycznej samo- silnika. chodu. t Zamontować boczną pokrywę obudowy • Zamontować przewód doprowadzenia powie- skrzynki przekładniowej oraz blaszaną osłonę trza łączący obudowę filtru powietrza z kolekto- przekładni hydrokinetycznej. rem dolotowym. • Zamontować przednią rurę wylotową spalin. • Napełnić automatyczną skrzynkę przekładnio- • Zamontować elastyczne przewody oleju au- wą właściwym rodzajem oleju do maksymalne- tomatycznej skrzynki przekładniowej. go poziomu (zaleca się uzupełnienie ilości oleju • Zamontować rozrusznik i podłączyć do nie- do poziomu „na gorącoquot;, przy pracującym sil- go przewody elektryczne. niku i dźwigni wyboru biegów w położeniu „Pquot; • Zamontować półosie (patrz odpowiedni opis lub „IMquot;). w podrozdz. 6.2). • Opuścić samochód.
  • 174. 6 PÓŁOSIE NAPĘDOWE MOMENTY DOKRĘCANIA 6.1. CHARAKTERYSTYKA Nakrętka piasty: 200 do 280 N • m. TECHNICZNA Dolne śruby mocowania elementów zawiesze- nia przedniego: 116 do 136 N • m. DANE OGÓLNE Nakrętki mocowania kół: 100 do 120 N • m. Napęd na koła przednie jest przenoszony przez dwie półosie o zróżnicowanej długości. Każda półoś ma dwa przeguby równobieżne: kulowy od strony koła przedniego oraz trójramienny od 6.2. OBSŁUGA I NAPRAWA strony skrzynki przekładniowej. Wszystkie wersje samochodów mają na prawej UWAGI WSTĘPNE półosi masę wyrównoważającą. W samocho- dach wyposażonych w silnik benzynowy 1,6 dm 3 • Podczas każdego wymontowania półosi zale- masa wyrównoważającą znajduje się także na ca się wymianę jej pierścienia uszczelniającego lewej półosi. w otworze obudowy skrzynki przekładniowej. Parametry półosi Benzynowy Benzynowy Wysokoprężny Rodzaj silnika 1,4 1,6 2,0 Typ przegubu: - zewnętrznego (od strony koła przedniego) ZF80 ZF90 ZF90 - wewnętrznego (od strony skrzynki przekładniowej) TS70C TS79C TS79C Długość osłony przegubu (mm): - zewnętrznego (od strony koła przedniego) 90,5 do 92,5 96 do 98 96 do 98 - wewnętrznego (od strony skrzynki przekładniowej) 95,5 do 97,5 101,5 do 103,5 101,5 do 103,5 Ilość smaru stałego (g) w przegubie: - zewnętrznym (od strony koła przedniego) 95 115 do 125 115 do 125 - wewnętrznym (od strony skrzynki przekładniowej) 110 do 120 155 do 165 155 do 165 Położenie masy wyrownoważającej* (mm): - półoś prawa 432 do 442 432 do 442 372,5 do 377,5 - półoś lewa - 175,3 do 185,3 - Grubość masy wyrownoważającej (mm): - półoś prawa 66 66 37 - półoś lewa - 58 - * Odległość masy wyrownoważającej od płaszczyzny styku półosi ze zwrotnicą koła. 176
  • 175. Wymontowanie i zamontowanie Rys. 6.1. Wyjmowanie wewnętrznego przegubu napędowego z obudowy skrzynki przekładniowej » Przeguby trójramienne są zamocowane w ko- łach koronowych półosi sprężystymi pierścienia- Rys. 6.2. Wyjmowanie prawej półosi z automatycznej mi osadczymi. Wyjęcie przegubu trójramienne- skrzynki przekładniowej 1 — oś satelitów, 2 — koło koronowe półosi, 3 — półoś, go ze skrzynki przekładniowej wymaga użycia 4 — wkrętak znacznej siły wzdłuż półosi i wymiany jego sprężystego pierścienia osadczego przed za- montowaniem półosi. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE PÓŁOSI Uwaga. W samochodach wyposażonych w au- 10.4), wyjąć kompletny zacisk hamulca bez tomatyczną skrzynkę przekładniową wymonto- odłączania od niego przewodu hamulcowego wanie prawej półosi wymaga uprzedniego wy- i podwiesić zacisk hamulca we wnęce koła za montowania lewej półosi. pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby nie uszkodzić elastycznego przewodu hamul- Wymontowanie cowego. • Podnieść samochód i zdjąć przednie koło • Za pomocą odpowiedniego narzędzia unieru- z odpowiedniej strony samochodu. chomić piastę koła, wyjąć zawleczkę, odbloko- • Spuścić olej ze skrzynki przekładniowej. wać i odkręcić nakrętkę piasty koła. • Odczepić elastyczny przewód hamulcowy od • Odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy kolumny zawieszenia przedniego. drążka kierowniczego i za pomocą odpowied- • Wykręcić dwie śruby mocowania wspornika niego ściągacza wyjąć ten przegub kulowy ze zacisku hamulca przedniego (2, patrz rys. zwrotnicy koła. Rys. 6.3. Zespół półosi A — wersje z silnikiem benzynowym, B — wersje z silnikiem wysokoprężnym 1 — przegub kulowy (od strony koła jezdnego), 2 — opaski zaciskowe osłon ochronnych, 3 — gumowe osłony ochronne przegubów, 4 — pierścienie osadcze, 5 — wałek półosi, 6 — masa wyrównoważająca, 7 — opaski zaciskowe masy wyrównoważającej, 8 — pierścień osadczy, 9 — obudowa przegubu trójramiennego (od strony skrzynki przekładniowej), 10 — element trójramienny przegubu X — w stronę koła jezdnego, Y — w stronę skrzynki przekładniowej 6 7 177
  • 176. Półosie napędowe wprowadzić wkrętak we wgłębienie w półosi (rys. 6.2) i wypchnąć przegub trójramienny z me- chanizmu różnicowego przez otwór w obudowie dla lewej półosi. • Wyjąć półoś sprawdzając obecność spręży- stego pierścienia osadczego w rowku wielo- wypustu przegubu od strony skrzynki przekła- dniowej. Zamontowanie • Oczyścić i powlec niewielką ilością smaru Rys. 6.4. Przekrój przegubu kulowego ZF80 oraz ZF90 stałego wielowypusty piasty i półosi. • Za pomocą trzpienia o odpowiedniej średnicy zamontować nowy pierścień uszczelniający i wy- pełnić smarem stałym przestrzeń między jego wargami. • Wymienić sprężysty pierścień osadczy na wewnętrznym końcu półosi. • Zamontować półoś w skrzynce przekładnio- wej zwracając uwagę, aby nie uszkodzić pier- ścienia uszczelniającego i na prawidłowe połą- czenie przegubu wewnętrznego z kołem koro- Rys. 6.5. Przekrój przegubu trójramiennego TS70C nowym półosi. oraz TS79C • Wsunąć półoś w piastę koła i lekko przykręcić nakrętkę piasty koła. • Połączyć zwrotnicę koła z kolumną zawiesze- • Wykręcić dwie śruby dolnego mocowania nia przedniego. kolumny zawieszenia przedniego i odłączyć • Połączyć przegub kulowy drążka kierownicze- zwrotnicę koła od kolumny zawieszenia. go ze zwrotnicą koła. • Uważając, aby nie obciążać dolnego przegubu • Unieruchomić piastę koła, dokręcić właści- kulowego, obracać w obie strony zwrotnicę w celu wym momentem nakrętkę piasty koła i założyć wyjęcia zewnętrznego końca półosi z piasty koła. jej zawleczkę. • Za pomocą odpowiedniej dźwigni wyciągnąć • Napełnić skrzynkę przekładniową odpowied- przegub trójramienny ze skrzynki przekładnio- nią ilością właściwego oleju. wej (rys. 6.1). Przy wyjmowaniu prawej półosi • Założyć koło przednie z odpowiedniej strony z automatycznej skrzynki przekładniowej należy samochodu i opuścić samochód.
  • 177. 7 UKŁAD KIEROWNICZY w wersjach z silnikiem wysokoprężnym, napę- 7.1. CHARAKTERYSTYKA dzający także pompę cieczy chłodzącej. TECHNICZNA Naciąg (mierzony ugięciem paska pod naci- skiem 98 N): — wersje z silnikiem benzynowym: 3 do 5 mm DANE OGÓLNE (pasek nowy) lub 4 do 6 mm (pasek używany); W układzie kierowniczym zastosowano zębatko- — wersje z silnikiem wysokoprężnym: 4 do wą przekładnię kierowniczą z wbudowanym si- 6 mm (pasek nowy) lub 5 do 7 mm (pasek łownikiem hydraulicznym sterowanym zaworeo używany). obrotowym, umieszczoną za przednią osią, dzie- lony wał kierownicy połączony przegubem krzy- Olej w obwodzie wspomagania układu żakowym i regulowaną wysokość położenia koła kierowniczego kierownicy we wszystkich wersjach samochodu. Ilość: 0,9 dm 3 . Przełożenie przekładni kierowniczej: 17. Rodzaj: olej do przekładni automatycznych Skok zębatki: 65 mm. Dexron TM. Średnica zawracania: Częstość obsługi: sprawdzanie poziomu co — wersje z silnikiem benzynowym: 9,6 m; 30 000 km lub co 1 rok (nie wymaga się wymia- — wersje z silnikiem wysokoprężnym: 10,4 m. ny oleju). Liczba obrotów koła kierownicy (od oporu do oporu): MOMENTY DOKRĘCANIA — wersje z silnikiem benzynowym: 3,17; Śruby przegubu krzyżakowego: 24 do 30 N • m. — wersje z silnikiem wysokoprężnym: 2,95. Nakrętka mocowania osłony wału kierownicy: Dłwgość wału kierownicy: 533 do 555 mm. 15 do 19 N • m. Długość wstępna drążka kierowniczego (regulo- Nakrętka koła kierownicy: 30 do 40 N • m. wana): 187 mm. Nakrętka wału kierownicy: 25 do 35 N • m. Moment kontrolny na kole kierownicy: 39 N • m. Obudowa przekładni kierowniczej do ramy szczątkowej zawieszenia: 74 do 99 N • m. Pompa wspomagania Nakrętka przegubu kulowego końcówki drążka Zastosowano łopatkową pompę hydrauliczną kierowniczego do zwrotnicy: 30 do 40 N • m. napędzaną paskiem klinowym od wału korbo- Przeciwnakrętka przegubu kulowego końcówki wego silnika. drążka kierowniczego: Ciśnienie tłoczenia: 7,65 do 8,24 MPa. — wersje z silnikiem benzynowym: 38 do 47 N • m; Pasek napędu pompy wspomagania — wersje z silnikiem wysokoprężnym: 80 N • m. Zastosowano pasek wieloklinowy w wersjach Drążek kierowniczy do obudowy przekładni: z silnikiem benzynowym albo pasek klinowy 80 do 100 N-m. 179
  • 178. Układ kierowniczy Złącza przewodów hydraulicznych obwodu wspo- magania: 20 do 27 N • m. Wspornik pompy wspomagania do silnika: 16 do 21 N-m. Śruba dolnego mocowania pompy wspomaga- nia: 32 do 43 N • m. Przewód wysokiego ciśnienia do pompy wspo- magania: 50 do 70 N • m. Koło pasowe pompy wspomagania: 55 do 69 N m. Pokrywa tylna pompy wspomagania: — wersje z silnikiem benzynowym 1,6 z ukła- dem przeciwblokującym ABS: 14 do 18 N • m; Rys. 7.1. Rozmieszczenie śrub mocowania przekładni kierowniczej do ramy szczątkowej — pozostałe wersje: 32 do 43 N • m. Przeciwnakrętka popychacza zębatki: 40 do 60 N • m. 137 mm 7.2. OBSŁUGA I NAPRAWA UWAGI WSTĘPNE Rys. 7.2. Sposób wstępnej regulacji długości drążka kierowniczego • Przed wszelkimi czynnościami dotyczącymi X = 137 mm zespołu poduszek powietrznych zaleca się odłą- czenie akumulatora od instalacji elektrycznej samochodu i odczekanie około 10 minut. • Zaleca się każdorazową wymianę zawleczek nakrętek koronowych oraz sprawdzanie stanu tych nakrętek i w razie potrzeby ich wymianę. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE Rys. 7.3. Skok zębatki przekładni kierowniczej PRZEKŁADNI KIEROWNICZEJ X = 65 mm Wymontowanie • Ze zbiornika wyrównawczego obwodu wspo- magania układu kierowniczego odessać strzy- • W wersjach z mechaniczną skrzynką przekła- kawką jak największą ilość oleju. dniową od skrzynki przekładniowej odłączyć • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- drążek zmiany biegów. nej samochodu i ustawić przednie koła w poło- • Od obudowy przekładni kierowniczej odłą- żeniu do jazdy prosto. czyć przewody doprowadzenia i odprowadzenia • Zdjąć pokrywę otworu umożliwiającego do- oleju. Przewidzieć wypływ oleju, który należy stęp do połączenia wału kierownicy z przekład- zebrać do podstawionego wcześniej naczynia nią kierowniczą. • Odkręcić śruby mocujące przekładnię kierow- • Oznaczyć pisakiem położenie wału kierowni- niczą do ramy szczątkowej (rys. 7.1). cy względem wałka zębnika przekładni kierowni- • Wyjąć przekładnię kierowniczą przez wnękę czej. lewego koła przedniego. • Wykręcić śrubę mocowania przegubu krzyża- kowego łączącego wał kierownicy z wałkiem Zamontowanie zębnika przekładni kierowniczej. W celu zamontowania przekładni kierowniczej • Zdjąć lewe przednie koło i wymontować osło- należy wykonać czynności w kolejności odwrot- nę przeciwbłotną z wnęki lewego koła przednie- nej do podanej podczas jej wymontowania, go. przestrzegając następujących zaleceń. • Z obu stron samochodu wyjąć zawleczkę • Uwzględnić oznaczenia wzajemnego poło- i odkręcić nakrętkę mocowania przegubu kulo- żenia wykonane przed rozłączeniem wałka wego końcówki drążka kierowniczego oraz odłą- zębnika przekładni kierowniczej od wału kie- czyć ten przegub od zwrotnicy koła za pomocą rownicy. uniwersalnego ściągacza do przegubów kulo- • Przestrzegać odpowiedniej kolejności (patrz wych. rys. 7.5) i właściwych momentów dokręcania • Wymontować przednią rurę wylotową spalin. śrub mocowania przekładni kierowniczej. 180
  • 179. Wymontowanie i zamontowanie przekładni kierowniczej • Wymienić wszystkie uszczelki o przekroju • Wymontować górną i dolną osłonę wału kie- okrągłym w złączach przewodów hydraulicz- rownicy. nych. • Wymontować zespół poduszki powietrznej • Napełnić obwód hydrauliczny wspomagania (patrz odpowiedni opis w podrozdziale 11.2). układu kierowniczego odpowiednią ilością zale- • Odkręcić nakrętkę mocującą koło kierownicy canego rodzaju oleju oraz odpowietrzyć ten i zdjąć koło kierownicy z wału korzystając w ra- obwód (patrz dopowiedni opis). zie potrzeby z odpowiedniego ściągacza. • Sprawdzić i w razie potrzeby wyregulować • Wymontować złącze obrotowe (6, patrz rys. 7.4). ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis • Wymontować dolną osłonę tablicy rozdziel- w p. 8.2.2). czej. • Wymontować przełącznik zespolony (7). WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE WAŁU • Rozłączyć złącze elektryczne przewodów od KIEROWNICY wyłącznika zapłonu z blokadą kierownicy. • Odkręcić nakrętki mocujące i zsunąć gumową Wymontowanie osłonę ochronną górnej części wału kierownicy. • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- • Oznaczyć pisakiem położenie wału kierowni- nej samochodu i ustawić koła przednie w poło- cy względem wałka zębnika przekładni kierow- żeniu do jazdy prosto. niczej. 10 Rys. 7.4. Układ kierowniczy 1 — koło kierownicy, 2 — nakrętka koła kierownicy, 3 — zespół poduszki powietrznej, 4 — śruba mocowania zespołu poduszki powietrznej, 5 — osłona kolumny kierownicy, 6 — złącze obrotowe, 7 — przełącznik zespolony, 8 — przeciwnakrętka wału kierownicy, 9 — rurowa osłona wału kierownicy, 10 — wspornik regulacji wysokości koła kierownicy, 11 — gumowa osłona ochronna, 12 — pokrywa przegubu wału kierownicy, 13 — wspornik, 14 — korek, 15 — zawór obrotowy hydraulicznego wspomagania układu kierowniczego, 16 — zębnik przekładni kierowniczej, 17 — pierścienie uszczelniające o przekroju okrągłym, 18 — podkładka regulacyjna, 19 — uszczelka, 20 — obudowa przekładni kierowniczej, 21 — popychacz zębatki, 22 — przewody hydrauliczne, 23 — tuleje gumowe przekładni kierowniczej, 24 — obejmy mocowania przekładni kierowniczej, 25 — zębatka, 26 — opaski zaciskowe, 27 — gumowe osłony ochronne, 28 — podkładki odległościowe (oprócz samochodów z silnikami wysokoprężnymi), 29 — płytki blokujące, 30 — drążki kierownicze, 31 — końcówki drążków kierowniczych, 32 — przegub krzyżakowy połączenia wału kierownicy z zębnikiem przekładni kierowniczej, 33 — wał kierownicy 181
  • 180. Układ kierowniczy Rys. 7.7. Regulacja Rys. 7.5. Kolejność popychacza zębatki dokręcania śrub obejm przekładni kierowniczej mocowania przekładni 1 — śruba regulacyjna, kierowniczej 2 — przeciwnakrętka, 3 — popychacz zębatki • Przestrzegać znaków wzajemnego położe- nia naniesionych przed rozłączeniem wału kie- rownicy i wałka zębnika przekładni kierowni- czej. Rys. 7.6. Długość kontrolna wału kierownicy • Dopilnować, aby podczas podłączania aku- X = 533 do 535 mm mulatora do instalacji elektrycznej samochodu nikt nie znajdował się wewnątrz nadwozia sa- mochodu (niebezpieczeństwo zadziałania po- duszki powietrznej). • Odkręcić śrubę zaciskową połączenia wału • Sprawdzić podczas jazdy próbnej, czy koło kierownicy z wałkiem zębnika przekładni kierow- kierownicy jest prawidłowo ustawione wzglę- niczej. dem wału kierownicy w położeniu do jazdy • Odkręcić nakrętki mocowania rurowej osłony prosto. wału kierownicy. • Wymontować zespół wału kierownicy wraz REGULACJA POPYCHACZA ZĘBATKI z rurową osłoną. PRZEKŁADNI KIEROWNICZEJ • Wymontować przekładnię kierowniczą (patrz Zamontowanie odpowiedni opis). W celu zamontowania wału kierownicy należy • Zamocować obudowę przekładni kierowni- wykonać czynności w kolejności odwrotnej do czej w imadle, poluzować przeciwnakrętkę (2, podanej podczas jego wymontowania, prze- rys. 7.7) śruby regulacyjnej (1) popychacza (3) strzegając następujących zaleceń. zębatki, wykręcić śrubę regulacyjną, powlec jej • Ustalić właściwe położenie złącza obrotowe- gwint pastą uszczelniającą i wkręcić ponownie go (patrz odpowiedni opis w podrozdziale 11.2 w otwór obudowy. i rys. 11.39). • Lekko dokręcić przeciwnakrętkę. Rys. 7.8. Obwód hydrauliczny wspomagania A — wersje bez układu przeciw/blokującego ABS, B — wersje z układem przeciwblokującym ABS, C — wersje z silnikiem benzynowym, D — wersje z silnikiem wysokoprężnym, E — wersje bez chłodnicy oleju, F — wersje z chłodnicą oleju 1 — zbiornik wyrównawczy, 2 — pompa wspomagania układu kierowniczego, 3 — przewody elastyczne, 4 — przewody sztywne, 5 — chłodnica oleju X — do skrzynki przekładniowej, Y — ze skrzynki przekładniowej 182
  • 181. Wymontowanie i zamontowanie wału kierownicy oraz pompy wspomagania • Dokręcić śrubę regulacyjną momentem 5 do 6 N • m, odkręcić i ponownie dokręcić momen- tem 0,2 N • m. • Przesunąć wielokrotnie zębatkę przekładni między jej skrajnymi położeniami. • Zmierzyć moment oporów podczas obrotu zębnika przekładni kierowniczej (rys. 7.9) uży- wając precyzyjnego klucza dynamometryczne- Rys. 7.9. Pomiar momentu oporów zębnika przekładni go (Nissan ST3127S000) oraz specjalnej nasad- kierowniczej ki (Nissan KV48100700). 1 — przyrząd Nissan KV48100700, 2 — przyrząd Nissan • Ustawić zębnik przekładni kierowniczej w po- ST3127S000 łożeniu, w którym zmierzono największy mo- ment oporów. • Odkręcić śrubę regulacyjną popychacza zę- batki, dokręcić ją momentem 5 N • m i odkręcić o 70° do 110°. • Dokręcić przeciwnakrętkę śruby regulacyjnej • Zdjąć pasek napędu z koła pasowego pompy popychacza właściwym momentem. wspomagania. • Wymontować wsporniki pompy wspomagania. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE • Wykręcić dolną śrubę mocującą i wyjąć pom- POMPY WSPOMAGANIA UKŁADU pę wspomagania układu kierowniczego. KIEROWNICZEGO Zamontowanie Wymontowanie W celu zamontowania pompy wspomagania • Ze zbiornika wyrównawczego obwodu wspo- układu kierowniczego należy wykonać czynno- magania układu kierowniczego odessać strzy- ści w kolejności odwrotnej do podanej podczas kawką jak największą ilość oleju. jej wymontowania, przestrzegając następujących • Wymontować wspornik wiązki przewodów zaleceń. elektrycznych. • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- • W wersjach z silnikiem benzynowym wymon- cania śrub i nakrętek. tować wspornik skrzynki przekaźników przy gór- • Napełnić obwód hydrauliczny odpowiednią nym mocowaniu kolumny zawieszenia prawego ilością zalecanego rodzaju oleju i odpowietrzyć koła przedniego. ten obwód (patrz odpowiedni opis). • W wersjach z klimatyzacją odsunąć przewody • Sprawdzić, czy przewody elektryczne i prze- obwodu czynnika chłodniczego klimatyzacji oraz wody hydrauliczne zostały prawidłowo podłą- wiązki przewodów elektrycznych (ewentualnie czone. rozłączyć ich złącza). t Poluzować dolną śrubę mocującą oraz śrubę napinacza paska klinowego napędu pompy wspomagania układu kierowniczego. Rys. 7.10. Pompa wspomagania układu kierowniczego A — wersje z silnikiem benzynowym, B — wersje z silnikiem wysokoprężnym 1 — obudowa pompy wspomagania, 2 — wałek napędu pompy, 3 — koło pasowe, 4 — zawór regulacji ciśnienia, 5 — rozdzielacz, 6 — łopatki wirnika pompy, 7 — wirnik pompy, 8 — stojan pompy, 9 — kołek, 10 — pokrywa pompy, 11 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym, 12 — pierścień uszczelniający, 13 — sprężysty pierścień osadczy, 14 — wspornik pompy, 15 — jarzmo regulacji naciągu paska klinowego, X — do obudowy przekładni kierowniczej 183
  • 182. Układ kierowniczy NAPEŁNIANIE I ODPOWIETRZANIE • Podnieść przód samochodu tak, aby koła HYDRAULICZNEGO zwisały swobodnie i wielokrotnie obracać powoli OBWODU WSPOMAGANIA koło kierownicy od jednego skrajnego położenia do drugiego aż do ustabilizowania się poziomu • Sprawdzić, czy wszystkie złącza przewodów oleju w zbiorniku wyrównawczym. hydraulicznych są prawidłowo połączone. • Uruchomić silnik i powtórzyć poprzednią czyn- • Napełnić zalecanym rodzajem oleju do ukła- ność do ponownego ustabilizowania się pozio- dów hydraulicznych zbiornik wyrównawczy do mu oleju w zbiorniku wyrównawczym. poziomu maksymalnego na zimno (oznaczenie • W razie potrzeby uzupełnić ilość oleju w zbior- „MAXquot; na zbiorniku). niku wyrównawczym do poziomu oznaczonego „MAXquot;.
  • 183. 8 ZAWIESZENIE PRZEDNIE Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy (nieregulo- 8.1. CHARAKTERYSTYKA wany): 14°45'±45'. TECHNICZNA Zbieżność kół (regulowana): 2±2 mm (0°11' ±11'). Kąty skrętu kół (wersje z silnikiem BUDOWA ZAWIESZENIA PRZEDNIEGO benzynowym) Koło zewnętrzne: 34°. Zastosowano niezależne zawieszenie przednie Koło wewnętrzne: 41° (+17-3°). typu pseudo Mac Pherson, zawierające wahacz zamocowany do ramy szczątkowej, kolumnę Kąty skrętu kół (wersje z silnikiem zawieszenia (amortyzator współśrodkowy ze wysokoprężnym) sprężyną śrubową) oraz stabilizator poprzeczny Koło zewnętrzne: 31°. prętowy. Koło wewnętrzne: 37° (+17-3°). Sprężyny zawieszenia Zastosowano sprężyny śrubowe współśrodkowe PIASTY KÓŁ PRZEDNICH z amortyzatorami hydraulicznymi, tworzące ko- Każda piasta koła przedniego jest ułożyskowana lumny zawieszenia. na dwurzędowym łożysku kulkowym skośnym zakrytym. Łożyska są montowane z wciskiem Amortyzatory w zwrotnicy koła i na osi piasty. Zastosowano hydrauliczne amortyzatory telesko- Dopuszczalny luz osiowy: 0,05 mm. powe dwustronnego działania. Stabilizator MOMENTY DOKRĘCANIA Zastosowano stabilizator poprzeczny prętowy Górne mocowanie kolumny zawieszenia: 25 do zamocowany elastycznie do ramy szczątkowej 3 0 N • m. z tyłu osi przedniej i połączony z wahaczami Dolne mocowanie kolumny zawieszenia: 116 do zawieszenia za pośrednictwem łączników prze- 136 N • m. gubowych. Nakrętka tłoczyska amortyzatora: 60 do 75 N • m. Mocowanie ramy szczątkowej do nadwozia: 100 do 120 N-m. USTAWIENIE KÓŁ PRZEDNICH Przeguby elastyczne drążka stabilizatora: 32 do Uwaga. Podane wartości parametrów ustawie- 43 N • m. nia kół przednich dotyczą samochodu nie obcią- Łącznik stabilizatora do drążka stabilizatora: 47 żonego w stanie gotowym do jazdy. do 53 N • m. Kąt pochylenia koła (nieregulowany): -0°35' ±45'. Łącznik stabilizatora do wahacza: 16 do 22 N • m. Kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy (nieregu- Przednie mocowanie wahacza: 100 do 125 N • m. lowany): 1°25'±45'. Tylne mocowanie wahacza: 80 do 100 N • m. 185
  • 184. Zawieszenie przednie Przegub kulowy wahacza do zwrotnicy koła: 70 N • m. Nakrętka piasty koła: 200 do 280 N • m. Nakrętki mocowania kół: 100 do 120 N • m. 8.2. OBSŁUGA I NAPRAWA UWAGI WSTĘPNE • Przed wymontowaniem zaleca się zablokowa- nie sprężyn zawieszenia w stanie obciążony (samochód oparty na kołach). • Spośród parametrów ustawienia kół przed- nich tylko zbieżność kół jest regulowana. Rys. 8.2. Elementy górnego mocowania kolumny zawieszenia 8.2.1. Elementy zawieszenia 1 — nakrętka tłoczyska amortyzatora, 2 — nakrętki górnego mocowania kolumny zawieszenia przedniego WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE KOLUMNY ZAWIESZENIA • Odkręcić trzy nakrętki (2) górnego mocowa- nia kolumny zawieszenia do nadwozia. Wymontowanie • Odczepić elastyczny przewód hamulcowy od • Podnieść samochód i zdjąć koło przednie dolnej części kolumny zawieszenia. z odpowiedniej strony. • Odkręcić dwie śruby dolnego mocowania ko- Uwaga. Jeśli kolumnę zawieszenia wymontowu- lumny zawieszenia do zwrotnicy koła (rys. 8.3). je się w celu wymiany sprężyny zawieszenia lub • Wykorzystując odpowiednio długi sztywny pręt amortyzatora, przed kolejnymi czynnościami w charakterze dźwigni oprzeć go o wahacz i odłą- należy poluzować (bez odkręcania) nakrętkę (1, czyć kolumnę zawieszenia od zwrotnicy koła. rys. 8.2) tłoczyska amortyzatora. • Wyjąć kolumnę zawieszenia z wnęki koła. Rys. 8.1. Widok zawieszenia przedniego 186
  • 185. Obsługa i naprawa elementów Rys. 8.5. Odkręcanie nakrętki tłoczyska amortyzatora Rys. 8.3. Śruby dolnego mocowania kolumny zawieszenia do zwrotnicy koła Rys. 8.4. Ustawienie kolumny zawieszenia względem nadwozia Strzałką wskazano zewnętrzną stronę samochodu Zamontowanie W celu zamontowania kolumny zawieszenia na- leży wykonać czynności w kolejności odwrotnej Rys. 8.6. Widok lewej części zawieszenia przedniego do podanej podczas jej wymontowania, prze- od spodu samochodu 1 — śruby tylnego mocowania wahacza, 2 — śruby strzegają następujących zaleceń. przedniego mocowania wahacza, 3 — nakrętka • Sprawdzić, czy znak na górnej tarczy oporo- mocowania do wahacza łącznika drążka stabilizatora, wej sprężyny jest skierowany na zewnątrz samo- 4 — śruby mocowania obejmy przegubu elastycznego chodu (patrz rys. 8.4). drążka stabilizatora, 5 — elementy mocowania przedniego wspornika wahacza do ramy szczątkowej • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- cania śrub i nakrętek. • Po zamontowaniu i opuszczeniu samochodu tarczę oporową amortyzatora (13), górną ela- sprawdzić ustawienie kół przednich. styczną podkładkę oporową sprężyny (12) oraz gumową osłonę ochronną (11). ROZKŁADANIE I SKŁADANIE • Jeśli nie przewiduje się natychmiastowego KOLUMNY ZAWIESZENIA zamontowania sprężyny, ze względów bezpie- Uwaga. Należy zawsze wymieniać amortyzatory czeństwa należy powoli ją odprężyć. i sprężyny parami dla obu kół przednich. Składanie Rozkładanie • Ścisnąć sprężynę zawieszenia, jeśli została • Wymontować kolumnę zawieszenia (patrz odprężona po rozłożeniu kolumny zawieszenia. odpowiedni opis). • Założyć poszczególne elementy kolumny za- • Ścisnąć sprężynę zawieszenia za pomocą wieszenia w kolejności odwrotnej do ich rozkła- przeznaczonego specjalnie do tego celu przy- dania. rządu, w takim stopniu, aby końce sprężyny • Wkręcić lekko nakrętkę tłoczyska amortyzato- przestały naciskać na tarcze oporowe. ra (dokręcić ją właściwym momentem dopiero • Odkręcić nakrętkę tłoczyska amortyzatora. po postawieniu samochodu na kołach). • Wyjąć kolejno: płytkę dociskową (16, rys. • Odprężyć powoli sprężynę, zwracając uwagę 8.7), elementy wspornika górnego mocowania na prawidłowe oparcie jej końców o podkładki kolumny zawieszenia (15), łożysko oporowe (14), oporowe. 187
  • 186. Zawieszenie przednie Rys. 8.7. Zawieszenie przednie 1 — rama szczątkowa, 2 — wahacz, 3 — drążek stabilizatora, 4 — łącznik drążka stabilizatora, 5 — przegub elastyczny drążka stabilizatora z obejmą mocowania, 6 — wspornik tylnego mocowania wahacza, 7 — zwrotnica koła, 8 — amortyzator, 9 — dolna elastyczna podkładka oporowa sprężyny, 10 — sprężyna zawieszenia, 11 — gumowa osłona ochronna, 12 — górna elastyczna podkładka oporowa sprężyny, 13 — tarcza oporowa amortyzatora, 14 — łożysko oporowe, 15 — elementy wspornika górnego mocowania kolumny zawieszenia, 16 — płytka dociskowa, 17 — nakrętka tłoczyska amortyzatora, 18 — nakrętka górnego mocowania kolumny zawieszenia, 19 — półoś, 20 — pierścień uszczelniający, 21 — łożysko toczne piasty koła, 22 — sprężysty pierścień osadczy, 23 — śruba mocowania koła, 24 — piasta koła, 25 — podkładka, 26 — nakrętka półosi, 27 — nakładka koronowa, 28 — zawleczka • Zamontować kolumnę zawieszenia do samo- śruby tylnego mocowania wahacza i wyjąć wa- chodu (patrz odpowiedni opis). hacz zawieszenia przedniego. • W wersjach z silnikami benzynowymi wymon- WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE tować osłony termiczne przedniej rury wyloto- RAMY SZCZĄTKOWEJ wej. • Wymontować przednią rurę wylotową spa- Wymontowanie lin. • Podnieść samochód i zdjąć koła przednie. • Wymontować drążek reakcyjny i drążek zmia- • Z obu stron samochodu odłączyć półosie od ny biegów. piast kół przednich w następujący sposób: • Podtrzymać zespół napędowy i odłączyć — za pomocą odpowiedniego narzędzia unieru- przedni i tylny wspornik zawieszenia zespołu chomić piastę koła, wyjąć zawleczkę, odbloko- napędowego od belki zawieszenia zespołu na- wać i odkręcić nakrętkę piasty koła; pędowego. — odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy • Wymontować belkę zawieszenia zespołu na- końcówki drążka kierowniczego do zwrotnicy pędowego. koła i za pomocą uniwersalnego ściągacza do • Wykręcić śruby mocowania przekładni kie- przegubów kulowych odłączyć sworzeń kulowy rowniczej do ramy szczątkowej. końcówki drążka kierowniczego od zwrotnicy • Za pomocą jednego lub większej liczby koła; podnośników przewoźnych podeprzeć ramę — odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy szczątkową oraz odkręcić dwie śruby i cztery wahacza do zwrotnicy koła i za pomocą uniwer- nakrętki mocujące ramę szczątkową do nad- salnego ściągacza do przegubów kulowych odłą- wozia. czyć przegub kulowy wahacza od zwrotnicy • Opuścić powoli ramę szczątkową zwracając koła; uwagę, aby nie zaczepiła o żaden element — poruszając zespołem kolumny zawieszenia samochodu. ze zwrotnicą koła wysunąć półoś z piasty koła przedniego. Zamontowanie • Wymontować stabilizator (patrz odpowiedni W celu zamontowania ramy szczątkowej należy opis). wykonać czynności w kolejności odwrotnej do • Z obu stron samochodu odkręcić śrubę przed- podanej podczas jej wymontowania uwzględnia- niego mocowania wahacza, a następnie dwie jąc następujące zalecenia. 188
  • 187. Ustawienie kół przednich • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- cania połączeń gwintowych. • Sprawdzić szczelność połączeń rury wyloto- wej spalin. • W razie potrzeby sprawdzić ustawienie kół przednich (patrz odpowiedni opis w p. 8.2.2). WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE STABILIZATORA Wymontowanie • Podnieść samochód i zdjąć koła przednie. Rys. 8.8. Regulacja zbieżności kół przednich 1 — przeciw/nakrętka drążka kierowniczego, 2 — drążek • Odkręcić śruby mocujące przeguby elastycz- kierowniczy, 3 — nakrętka przegubu kulowego ne drążka stabilizatora do ramy szczątkowej. • Z obu stron samochodu odłączyć łącznik drążka stabilizatora od wahacza zawieszenia. • Wyjąć stabilizator z boku samochodu razem z jego łącznikami. Zamontowanie • Umieścić drążek stabilizatora wraz z jego łącznikami w miejscu mocowania do ramy szcząt- O kowej. • Przykręcić do ramy szczątkowej obejmy prze- gubów elastycznych drążka stabilizatora wypo- B sażone w nowe przeguby elastyczne. Zwrócić uwagę, aby znaki barwne na drążku były skiero- wane do wnętrza samochodu. • Z obu stron samochodu zamocować łączniki drążka stabilizatora do wahacza zawieszenia. • Przykręcić koła przednie i opuścić samochód. 8.2.2. Ustawienie kół przednich Ustawienie kół przednich należy sprawdzać na specjalnym stanowisku do kontroli i regulacji Rys. 8.9. Wymiary trzpieni niezbędnych do wymiany ustawienia kół. Spośród czterech parametrów łożyska piasty koła charakteryzujących ustawienie kół przednich A — trzpień rurowy do wymontowania piasty koła, w samochodzie można wyregulować tylko zbież- B — trzpień do wymontowania i zamontowania łożyska ność kół. Jeśli pozostałe parametry ustawienia piasty koła, C — trzpień do zamontowania pierścienia kół przednich wykraczają poza granice toleran- uszczelniającego cji, należy sprawdzić stan techniczny i wymienić odpowiednie elementy zawieszenia przedniego. REGULACJA ZBIEŻNOŚCI KÓŁ PRZEDNICH Zbieżność kół przednich sprawdza się w samo- 8.2.3. Piasty kół przednich chodzie nie obciążonym w stanie gotowym do jazdy przy prawidłowym ciśnieniu powietrza w o- WYMIANA ŁOŻYSKA PIASTY KOŁA gumieniu. Uwaga. Opisany sposób wymiany łożyska pia- W razie stwierdzenia nieprawidłowej wartości sty koła wymaga wymontowania i zamontowa- zbieżności kół przednich można ją wyregulować nia zwrotnicy koła. obracając w odpowiednią stronę o ten sam kąt, lecz w przeciwnych kierunkach, drążki kierowni- Wymontowanie cze po poluzowaniu przeciwnakrętek drążków • Podnieść samochód i zdjąć koło przednie kierowniczych z obu stron przekładni kierowni- z odpowiedniej strony. czej (rys. 8.8). Po wyregulowaniu zbieżności • Wykręcić dwie śruby mocowania wspornika należy dokręcić przeciwnakrętki drążków kie- zacisku hamulca przedniego (2, patrz rys. 10.4), rowniczych. zdjąć kompletny zacisk z tarczy hamulca bez 189
  • 188. Zawieszenie przednie koła i wymontować przegub kulowy drążka kie- rowniczego ze zwrotnicy koła za pomocą uni- wersalnego ściągacza do przegubów kulowych. Rys. 8.10. Sposób • Odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy zamontowania łożyska wahacza zawieszenia do zwrotnicy koła i wy- piasty kota montować przegub kulowy wahacza ze zwrotni- 1 — trzpień, 2 — dwurzędowe łożysko cy koła za pomocą uniwersalnego ściągacza do kulkowe piasty koła, przegubów kulowych. 3 — zwrotnica, • Wymontować tarczę hamulca. 4 — wspornik • Odkręcić dwie śruby dolnego mocowania ko- lumny zawieszenia do zwrotnicy koła i wyjąć zwrotnicę koła. • Wycisnąć piastę koła ze zwrotnicy za pomocą prasy i odpowiedniego trzpienia (rys. 8.9A). • Za pomocą ściągacza o uchwytach zewnętrz- nych wymontować wewnętrzny pierścień łoży- ska pozostały na piaście koła. • Za pomocą wkrętaka wyjąć pierścienie uszczel- niające łożysko piasty koła. • Zdjąć sprężysty pierścień osadczy i ściągnąć łożysko piasty ze zwrotnicy koła za pomocą prasy i trzpienia o odpowiednich wymiarach (rys 8.9B). Zamontowanie • Upewnić się, że gniazdo łożyska piasty w zw- rotnicy koła nie ma śladów zużycia ani zaryso- wań i nasmarować je. Rys. 8.11. Sposób zamontowania piasty do zwrotnicy • Zamontować do zwrotnicy za pomocą prasy koła i trzpienia o odpowiedniej średnicy (rys. 8.9C) 1 — trzpień, 2 — dwurzędowe łożysko kulkowe piasty nowe łożysko toczne piasty koła przedniego koła, 3 — zwrotnica, 4 — wspornik, 5 — piasta koła, 6 — zewnętrzny pierścień uszczelniający, (rys. 8.10). 7 — wewnętrzny pierścień uszczelniający • Założyć nowy sprężysty pierścień osadcz łożyska. • Za pomocą prasy zamontować (ostrożnie re gulując siłę nacisku) kolejno zewnętrzny i we wnętrzny pierścień uszczelniający łożyska tocz odłączania od zacisku elastycznego przewodu nego oraz powlec krawędzie uszczelniające pier hamulcowego i podwiesić zacisk hamulca we ścieni smarem stałym. wnęce koła przedniego za pomocą miękkiego • Za pomocą prasy i odpowiedniego trzpienie drutu tak, aby nie uszkodzić elastycznego prze- zamontować piastę koła do zwrotnicy (rys. 8.11) wodu hamulcowego. • Wykonać dalsze czynności zamontowania • W wersjach wyposażonych w układ przeciw- w kolejności odwrotnej do podanej podczas blokujący ABS odłączyć złącze elektryczne od wymontowania łożyska piasty koła. Należy zwró- czujnika prędkości koła przedniego i wymonto- cić uwagę na: wać ten czujnik. — zachowanie właściwych momentów dokręca- • Za pomocą odpowiedniego narzędzia unieru- nia połączeń gwintowych; chomić piastę koła, wyjąć zawleczkę z nakrętki — obowiązkową wymianę zawleczki nakrętki pia- piasty koła oraz odblokować i wykręcić nakrętkę sty koła przedniego; piasty koła. — sprawdzenie ustawienia kół przednich • Odkręcić nakrętkę mocującą przegub kulowy razie potrzeby wyregulowanie ich zbieżności końcówki drążka kierowniczego do zwrotnicy (patrz odpowiedni opis).
  • 189. 9 ZAWIESZENIE TYLNE MOMENTY DOKRĘCANIA 9.1. CHARAKTERYSTYKA Górne mocowanie kolumny resorującej: 19 do TECHNICZNA 22 N • m. Dolne mocowanie kolumny resorującej: 100 do BUDOWA ZAWIESZENIA TYLNEGO 120 N m. Elementy mocowania wahacza poprzecznego: Zastosowano zawieszenie półniezależne (tzw. układ 100 do120 N-m. Scotta-Russela), o belce osi tylnej opartej na skośnych Elementy mocowania wahaczy podłużnych do kolumnach resorujących, które stanowią sprężyny nadwozia: 100 do 120 N • m. śrubowe i współosiowe z nimi amortyzatory telesko- Mocowanie drążka reakcyjnego wahacza po- powe, prowadzonej na pojedynczych podłużnych przecznego do belki osi tylnej: 100 do 120 N • m. wahaczach wleczonych oraz połączonej przegubo- Mocowanie drążka reakcyjnego do wahacza wo z wahaczem poprzecznym o złożonym ruchu, za- poprzecznego: 60 do 80 N • m. pewniającym dokładnie pionowe przemieszczanie się Nakrętka tłoczyska amortyzatora: 18 do 24 N • m. tylnych kół podczas pracy zawieszenia. Nakrętka piasty koła: 190 do 260 N • m. Nakrętki mocowania kół: 100 do 120 N • m. Sprężyny zawieszenia Zastosowano sprężyny śrubowe współśrodkowe z amortyzatorami hydraulicznymi, tworzące ko- lumny resorujące. Amortyzatory 9.2. OBSŁUGA I NAPRAWA Zastosowano hydrauliczne amortyzatory telesko- powe dwustronnego działania. UWAGI WSTĘPNE USTAWIENIE KÓŁ TYLNYCH • Połączenia gwintowe elementów zawieszenia zaleca się dokręcać właściwymi momentami, Uwaga. Podane wartości parametrów ustawie- gdy są one obciążone (samochód oparty na nia kół przednich dotyczą samochodu nie obcią- kołach). żonego w stanie gotowym do jazdy. • Żaden z parametrów ustawienia kół tylnych Kąt pochylenia koła (nieregulowany): 1°±45'. nie może być regulowany. Zbieżność kół tylnych (nieregulowana): 1 ±4 mm. • Piasta koła tylnego tworzy z łożyskiem tocz- nym nierozbieralny zespół. PIASTY KÓŁ TYLNYCH Piasta koła tylnego tworzy z łożyskiem tocznym nierozbieralny zespół. Dopuszczalny luz osiowy: 0,05 mm. 191
  • 190. Zawieszenie tylne 9.2.1. Elementy zawieszenia tylnego WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE KOLUMNY RESORUJĄCEJ Wymontowanie • Podnieść samochód i zdjąć koło tylne z od- powiedniej strony. L P • Wewnątrz bagażnika odsunąć wykładzinę Rys. 9.3. Położenie montażowe dolnego pierścienia podłogi, zdjąć kołpak ochronny i odkręcić dwie i jego wspornika 1 — położenie końca dolnego zwoju sprężyny, 2 — osie nakrętki (1, rys. 9.1) górnego mocowania kolum- prostopadłe do pierścienia uszczelniającego ny resorującej. L — lewa kolumna resorująca, P — prawa kolumna Uwaga. Jeśli kolumnę resorującą wymontowuje resorująca się w celu wymiany sprężyny zawieszenia lub Strzałką wskazano kierunek przodu samochodu amortyzatora, przed kolejnymi czynnościami należy poluzować (bez odkręcania) nakrętkę (2) tłoczyska amortyzatora. do podanej podczas jej wymontowania, prze- • Pod samochodem wykręcić śrubę dolnego strzegając właściwych momentów dokręcania mocowania kolumny resorującej (rys. 9.2) i wy- połączeń gwintowych. jąć kolumnę resorującą z wnęki koła tylnego. ROZKŁADANIE I SKŁADANIE Zamontowanie KOLUMNY RESORUJĄCEJ W celu zamontowania kolumny resorującej nale- Uwaga. Należy zawsze wymieniać amortyzatory ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej i sprężyny parami dla obu kół tylnych. Rozkładanie • Wymontować kolumnę resorującą z samo- chodu (patrz odpowiedni opis). • Za pomocą specjalnego przyrządu ścisnąć sprę- żynę zawieszenia tak, aby jej górny koniec nie na- ciskał na jej górną gumową podkładkę oporową. • Wykręcić nakrętkę tłoczyska amortyzatora (11, rys. 9.5). • Zdjąć kolejno: podkładkę nakrętki tłoczyska amortyzatora, pierścień nakrętki tłoczyska amor- tyzatora (17), płytkę dociskową (10), wspornik górnego mocowania kolumny (9), górną gumo- Rys. 9.7. Elementy górnego mocowania kolumny wą podkładkę oporową sprężyny (8), pierścienie resorującej gumowe (7) i gumową osłonę ochronną (6). 1 — śruby górnego mocowania kolumny resorującej, • Ze względów bezpieczeństwa powoli rozprę- 2 — nakrętka tłoczyska amortyzatora żyć sprężynę zawieszenia, jeśli nie przewiduje się jej natychmiastowego montażu. Składanie • Ścisnąć sprężynę zawieszenia, jeśli została odprężona po rozłożeniu kolumny resorującej. Rys. 9.4. Usytuowanie sprężyny zawieszenia względem podkładek oporowych 1 — dolna podkładka oporowa (element amortyzatora), 2 — górna podkładka oporowa Rys. 9.2. Usytuowanie śruby dolnego zamocowania (odejmowalna), 3 — górny kolumny resorującej płaski zwój sprężyny 192
  • 191. Obsługa i naprawa elementów • Założyć poszczególne elementy kolumny re- • W wersjach wyposażonych w układ przeciw- sorującej w kolejności odwrotnej do ich rozkła- blokujący ABS odłączyć złącza elektryczne od dania, zwracając uwagę na właściwe położenie czujników prędkości kół tylnych. montażowe dolnego pierścienia gumowego sprę- • Odłączyć od hamulców tylnych elastyczne prze- żyny i jego wspornika (rys. 9.3). wody hamulcowe. Zebrać wyciekający płyn ha- • Wkręcić lekko nakrętkę tłoczyska amortyzato- ra (dokręcić ją właściwym momentem dopiero po postawieniu samochodu na kołach). • Odprężyć powoli sprężynę, zwracając uwagę na prawidłowe oparcie jej końców o podkładki oporowe (rys. 9.4). • Zamontować kolumnę resorującą do samo- chodu (patrz odpowiedni opis). WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE BELKI OSI TYLNEJ Wymontowanie Rys. 9.6. Widok dwuramiennego wahacza • Ze zbiornika wyrównawczego układu hamul- poprzecznego od spodu samochodu 1 — śruba mocowania przegubu wahacza poprzecznego cowego odessać strzykawką jak największą ilość do nadwozia, 2 — śruba mocowania przegubu wahacza płynu hamulcowego. poprzecznego do belki osi tylnej, 3 — śruby mocowania • Podnieść samochód i zdjąć koła tylne. poprzecznego drążka reakcyjnego Rys. 9.5. Zawieszenie tylne A — wersja z hamulcami bębnowymi, B — wersja z hamulcami tarczowymi 1 — belka osi tylnej, 2 — wahacz poprzeczny dwuramienny, 3 — poprzeczny drążek reakcyjny, 4 — amortyzator, 5 — sprężyna zawieszenia, 6 — gumowa osłona ochronna, 7 — pierścienie gumowe, 8 — górna gumowa podkładka oporowa sprężyny, 9 — wspornik górnego mocowania kolumny, 10 — płytka dociskowa, 11 — nakrętka tłoczyska amortyzatora, 12 — tarcza nośna hamulca bębnowego (A) lub osłona hamulca tarczowego (B), 13 — piasta koła, 14 — podkładka, 15 — nakrętka piasty, 16 — zawleczka, 17 — pierścień nakrętki tłoczyska amortyzatora 193
  • 192. Zawieszenie tylne • Z obu stron samochodu odkręcić śrubę mo- cowania wahacza podłużny do nadwozia. • Opuścić powoli belkę osi tylnej uważając, aby nie zaczepić nią o żaden element podwozia. Zamontowanie W celu zamontowania belki osi tylnej należy wykonać czynności w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej wymontowania, uwzględ- niając następujące zalecenia. • Wymienić wszystkie nakrętki zabezpieczane przed odkręceniem. • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- Rys. 9.7. Wymiary wahacza poprzecznego oraz cania połączeń gwintowych. poprzecznego drążka reakcyjnego • Po zamontowaniu belki osi tylnej odpowie- A — wahacz poprzeczny, B — poprzeczny drążek reakcyjny trzyć układ hydrauliczny hamulców oraz wyre- 1 — krótsze ramię (207 do 208 mm), 2 — dłuższe ramię gulować hamulec awaryjny (patrz odpowiednie (394 do 395 mm), 3 — rozstaw ramion wahacza (601 do opisy w podrozdz. 10.2). 603 mm); 4 — rozstaw otworów drążka reakcyjnego (106 • Sprawdzić kąty ustawienia kół tylnych. do 108 mm). Sposób montażu drążka reakcyjnego: otwór o większej średnicy — mocowanie do belki osi tylnej; otwór o mniejszej średnicy — mocowanie do wahacza poprzecznego. 9.2.2. Piasty kół tylnych Uwaga. Piasta koła tylnego wraz z łożyskiem tocznym tworzy nierozbieralny zespół. W razie nadmiernego zużycia lub uszkodzenia łożyska należy wymienić całą piastę. Zasadą jest przy tym równoczesna wymiana piast obu kół tylnych. WYMONTOWANIE • Podnieść samochód i zdjąć koło tylne z od- powiedniej strony. • W zależności od wersji wymontować bęben hamulca lub kompletny zacisk i tarczę hamulca (patrz odpowiednie opisy w podrozdz. 10.2). • Odkręcić kołpak ochronny piasty, wyjąć za- wleczkę i odkręcić nakrętkę piasty koła tylnego. • Zdjąć piastę koła tylnego. ZAMONTOWANIE Rys. 9.8. Zabezpieczenie nakrętki piasty koła 1 — nakrętka piasty, 2 — zawleczka Uwaga. Każdorazowo należy wymieniać zawlecz- kę nakrętki piasty koła oraz kołpak ochronny piasty. • Oczyścić i sprawdzić stan powierzchni czopa piasty, a następnie powlec go (łącznie z gwin- mulcowy do podstawionego wcześniej naczynia tem) cienką warstwą smaru. i zaślepić odpowiednimi korkami koniec przewo- • Zamontować piastę koła tylnego na czop. du hamulcowego oraz otwór w hamulcu tylnym. • Nasmarować smarem stałym podkładkę opo- • Odłączyć od mechanizmów obu hamulców rową i nakrętkę piasty koła oraz dokręcić nakręt- tylnych końce linek hamulca awaryjnego oraz kę piasty koła tylnego właściwym momentem. odczepić linki hamulca awaryjnego od belki osi • Założyć zawleczkę, wypełnić całkowicie wnętrze tylnej. nowego kołpaka ochronnego piasty smarem do • Za pomocą jednego lub większej liczby pod- łożysk tocznych i zamontować go na piastę koła. nośników przewoźnych podeprzeć belkę osi • Za pomocą komparatora sprawdzić luz osio- tylnej. wy piasty koła. • Odkręcić śrubę (1, rys. 9.6) mocowania waha- • W zależności od wersji zamontować bęben cza poprzecznego do nadwozia. hamulca lub tarczę i zacisk hamulca (patrz • Z obu stron belki osi tylnej odkręcić śrubę odpowiednie opisy w podrozdz. 10.2). dolnego mocowania kolumny resorującej do belki. • Założyć tylne koło i opuścić samochód. 194
  • 193. 10 UKŁAD HAMULCOWY Hamulec awaryjny jest uruchamiany mechanicznie 10.1. CHARAKTERYSTYKA (linką) i działa na machanizmy hamulców tylnych. TECHNICZNA HAMULCE PRZEDNIE OPIS KONSTRUKCJI Hamulce przednie są tarczowe. Zastosowano w nich tarcze wentylowane oraz zaciski pływają- Hamulec roboczy jest uruchamiany hydraulicz- ce jednotłokowe. nie. W układzie zastosowano wspomaganie za pomocą podciśnieniowego urządzenia wspoma- HAMULCE TYLNE BĘBNOWE gającego. Układ hamulcowy jest dwuobwodowy Hamulce tylne bębnowe wyposażono w mecha- (podział „po przekątnejquot;) i zawiera stałe ogra- nizm samoczynnej regulacji luzu szczęk oraz niczniki ciśnienia kół tylnych zintegrowane mechanizm hamulca awaryjnego. z pompą hamulcową (wersje bez układu ABS) Typ: LT18C. albo jeden korektor siły hamowania (wersje Średnica cylinderków: 15,87 mm. z układem ABS). Średnica robocza bębna: Wyposażeniem dodatkowym jest układ prze- — nominalna: 180 mm; ciwblokujący ABS, który wymaga zastosowania — maksymalna po naprawie: 181 mm. tylnych hamulców tarczowych zamiast bębno- Dopuszczalna owalizacja bębna: 0,03 mm. wych stosowanych jako wyposażenie standar- Długość okładzin ciernych: 172,8 mm. dowe. Szerokość okładzin ciernych: 30 mm. Parametry hamulców przednich Benzynowy Benzynowy Wysokoprężny Rodzaj silnika 1,4 1,6 2,0 Typ CL22VD CL22VE CL22VE Średnica tłoka (mm) 54 54 54 Średnica zewnętrzna tarczy (mm) 232 247 247 Grubość tarczy (mm): - nominalna 18 18 18 - minimalna dopuszczalna 16 16 16 Bicie tarczy (mm) maks. 0,07 maks. 0,07 maks. 0,07 Dopuszczalna różnica grubości tarczy (mm) maks. 0,02 maks. 0,02 maks. 0,02 Wymiary wkładek ciernych (mm): - długość 106 106 106 - szerokość 39,5 39,5 39,5 Grubość wkładek ciernych (mm): - nominalna 11 11 11 - minimalna dopuszczalna 2 2 2 Rodzaj materiału ciernego Akebono AP5H FF Akebono AP5H FF Akebono AP5H FF 195
  • 194. Układ hamulcowy Grubość okładziny ciernej: Ograniczniki ciśnienia (korektor siły — nominalna: 4 mm; hamowania) — minimalna dopuszczalna: 1,5 mm. W wersjach bez układu przeciwblokującego ABS Typ okładzin: Akebono A90TEE. zastosowano dwa stałe ograniczniki ciśnienia hamulców tylnych zintegrowane z pompą ha- HAMULCE TYLNE TARCZOWE mulcową, natomiast w wersjach z układem prze- W hamulcach tylnych tarczowych zastosowano ciwblokującym ABS zastosowano jeden podwój- tarcze pełne oraz zaciski pływające jednotłoko- ny korektor siły hamowania umieszczony na osi we i wyposażono je w mechanizm hamulca tylnej. awaryjnego. Przełożenie: 0,4. Typ: CL7HB. Ciśnienie kontrolne: Średnica tłoka zacisku: 30,23 mm. — wersje z układem przeciwblokującym ABS: Średnica zewnętrzna tarczy: 234 mm. obwód przedni 7,36 MPa — obwód tylny 5,1 do Grubość tarczy: 5,49 MPa; — nominalna: 7 mm; — wersje bez układu przeciwblokującego ABS: — minimalna dopuszczalna: 6 mm. obwód przedni 6,37 MPa — obwód tylny 3,43 Długość wkładek ciernych: 94 mm. do 3,82 MPa. Szerokość wkładek ciernych: 29 mm. Grubość okładzin ciernych: HAMULEC AWARYJNY — nominalna: 10 mm; Hamulec awaryjny jest uruchamiany mechanicz- — minimalna dopuszczalna: 1,5 mm. nie za pomocą linki i działa na koła tylne. Typ okładzin: Akebono AP52FF. Skok dźwigni hamulca awaryjnego pod działa- niem siły 196 N: UKŁAD URUCHAMIANIA HAMULCÓW — wersja z hamulcami tylnymi bębnowymi: 7 do 8 zębów zapadki; Urządzenie wspomagające — wersja z hamulcami tylnymi tarczowymi: 8 do Zastosowano podciśnieniowe urządzenie wspo- 9 zębów zapadki. magające typu tandem. Typ: M195T. PŁYN HAMULCOWY Średnica przepony: Rodzaj: płyn syntetyczna do układów hamulco- — pierwszej: 205 mm; wych DOT 3 lub DOT4. — drugiej: 180 mm. Częstość obsługi: sprawdzanie poziomu co Długość trzpienia sterowania: 125 mm. 20 000 km, wymiana co 60 000 km lub co 2 lata. Długość trzpienia popychacza: 10,275 do 10,525 mm. UKŁAD PRZECIWBLOKUJĄCY ABS Wysokość pedału pod naciskiem 490 N: Jako wyposażenie dodatkowe wszystkich wersji — wersje z mechaniczną skrzynką przekła- zastosowano sterowany elektronicznie układ dniową: zapobiegający blokowaniu kół podczas hamo- — nominalna: 148 do 158 mm; wania. — minimalna: 75 mm; Marka: Nippodenso. — wersje z automatyczną skrzynką przekła- Układ zawiera: hydrauliczny zespół sterowania dniową: o 8 elektrozaworach i pompie hydraulicznej — nominalna: 157 do 167 mm; zasilanej elektrycznie, elektroniczne urządze- — minimalna: 85 mm. nie sterujące układu ABS umieszczone z przo- du po prawej stronie podłogi wewnątrz nad- Pompa hamulcowa wozia, 4 czujniki prędkości obrotowej kół sa- Pompa hamulcowa jest dwuobwodowa typu tan- mochodu, włącznik świateł hamowania oraz dem. przekaźnik pompy hydraulicznej i elektroza- Średnica tłoków: worów zapewniający zasilanie elektryczne ca- — wersje bez układu ABS: 20,64 mm; łego układu. Zaświecenie lampki kontrolnej w — wersje z układem ABS: 22,22 mm. zestawie wskaźników sygnalizuje niesprawność układu. Pompa podciśnienia Pompa podciśnienia występuje tylko w wersjach Elektrozawory wyposażonych w silnik wysokoprężny. Jest to Zespół hydrauliczny zawiera 8 nierozbieralnych pompa łopatkowa: elektrozaworów (po dwa sterujące ciśnieniem — w silniku CD20 zamocowana z tyłu alternato- hamulca każdego koła). ra i napędzana od jego wałka; Rezystancja: — w silniku CD20E (od kwietnia 1996) zamoco- — elektrozawór wylotowy: 4,4 do 6 Q; wana na głowicy i napędzana od wału rozrządu. — elektrozawór wlotowy: 8,5 do 11,0 Q. 196
  • 195. Hamulce przednie Czujniki prędkości kół Zastosowano czujniki indukcyjne umieszczone na zwrotnicach kół przednich i wspornikach piast kół tylnych, naprzeciw zębatego nadajnika impulsów. 14 Rezystancja: 800 do 1200 Q. Odstęp czujnika od koła nadajnika impulsów (nieregulowany): 0,1 do 1,1 mm. Elektroniczne urządzenie sterujące Mikroprocesorowe elektroniczne urządzenie ste- rujące układu ABS ma złącze 83-stykowe i jest umieszczone z przodu po prawej stronie podło- gi wewnątrz nadwozia. Za pośrednictwem elek- trozaworów reguluje ono ciśnienie w zaciskach poszczególnych hamulców tak, aby przeciw- działać zablokowaniu kół samochodu. Sygnały o blokowaniu kół przekazują czujniki ich prędko- ści obrotowej. Elektroniczne urządzenie sterują- ce wykorzystuje także informację o naciśnięciu Rys. 10.1. Hamulec przedni 1 — tarcza hamulca, 2 — wkładki cierne, 3 — zacisk pedału hamulca z obwodu świateł hamowania. hamulca, 4 — wspornik zacisku, 5 — osłony ochronne prowadników, 6 — prowadniki zacisku, 7 — śruby MOMENTY DOKRĘCANIA prowadników zacisku, 8 — odpowietrznik, 9 — tłok Śruba prowadnika zacisku hamulca przedniego: zacisku, 10 — osłona przeciwpyłowa, 11 — uszczelka 22 do 32 N • m. tłoka, 12 — zaczepy mocowania wkładek ciernych, 13 — sprężyny zaczepów, 14 — płytki zapobiegające Wspornik zacisku hamulca przedniego do zwrot- drganiom wkładek ciernych nicy: 55 do 65 N • m. Tarcza nośna hamulca tylnego bębnowego: 43 do 56 N • m. Cylinderek tylnego hamulca bębnowego: 6 do je się po odłączeniu elektronicznego urządze- 11 N-m. nia sterującego tego układu. Zaczep linki hamulca awaryjnego (tylny hamulec • W wersji z układem przeciwblokującym ABS tarczowy): 27 do 37 N • m. odstępu czujników prędkości obrotowej kół nie Wspornik dźwigni hamulca awaryjnego: 16 do można regulować. 20 N • m. • Diagnostyka układu przeciwblokującego ABS Włącznik świateł hamowania: 12 do 15 N-m. wymaga użycia przyrządu kontrolnego Nissan Podciśnieniowe urządzenie wspomagające: 13 Consult. do 16 N • m. Pompa hamulcowa: 12 do 15 N • m. Ogranicznik ciśnienia (korektor siły hamowania): 15 do 18 N m . 10.2.1. Hamulce przednie Przewody hydrauliczne: 17 do 20 N • m. Odpowietrznik: 7 do 9 N • m. WYMIANA WKŁADEK CIERNYCH Czujniki prędkości kół przednich: 18 do 24 N-m. Uwaga. Zawsze należy wymieniać komplet wkła- Czujniki prędkości kół tylnych: 25 do 34 N • m. dek ciernych obu hamulców przednich oraz Hydrauliczny zespół sterowania układu ABS: 11 stosować wkładki renomowanych firm o uznanej do 15 N-m. jakości. Wymontowanie • Podnieść przód samochodu i zdjąć koła przed- 10.2. OBSŁUGA I NAPRAWA nie. • W razie wysokiego poziomu płynu hamulco- wego za pomocą strzykawki odessać ze zbiorni- UWAGI WSTĘPNE ka pewną ilość płynu po odkręceniu korka • Regulacji hamulca awaryjnego dokonuje się wlewu, aby podczas wymiany wkładek po cof- wewnątrz nadwozia przy ręcznej dźwigni ha- nięciu tłoka zacisku uniknąć wylania się płynu mulca. przez wlew zbiornika. • Odpowietrzania układu hamulcowego w wer- • Przytrzymać dolny prowadnik zacisku i odkrę- sji z układem przeciwblokującym ABS dokonu- cić śrubę jego mocowania (rys. 10.2). 197
  • 196. Układ hamulcowy Rys. 10.2. Odkręcanie dolnej śruby prowadnika zacisku hamulca przedniego Rys. 10.4. Rozmieszczenie śrub (1) prowadników zacisku i śrub (2) mocowania wspornika zacisku hamulca przedniego ilość płynu hamulcowego w zbiorniku wyrów- nawczym. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE ZACISKU HAMULCA Wymontowanie • Podnieść przód samochodu i zdjąć koła przed- nie. • Za pomocą strzykawki odessać jak najwięk- szą ilość płynu hamulcowego ze zbiornika wy- równawczego po odkręceniu korka wlewu. • Odkręcić od zacisku elastyczny przewód ha- mulcowy. Przewidzieć wyciek niewielkiej ilości Rys. 10.3. Wyjmowanie wkładek ciernych po obróceniu płynu hamulcowego i jak najszybciej zaślepić zacisku hamulca przedniego koniec przewodu hamulcowego odpowiednim korkiem. • Wykręcić dwie śruby (2, rys. 10.4) mocowania • Obrócić zacisk do góry i wyjąć wkładki cierne wspornika zacisku. (rys. 10.3). • Wyjąć kompletny zacisk (zespół wspornika z zaciskiem) i wymontować z zacisku wkładki • Sprawdzić szczelność tłoka, stan osłony cierne. ochronnej, stopień zużycia tarczy hamulca oraz swobodę przemieszczania się zacisku w jego • Oczyścić i sprawdzić stan wszystkich części. prowadnikach. Zamontowanie Zamontowanie • W celu zamontowania zacisku należy wyko- nać czynności w kolejności odwrotnej do poda- • Za pomocą odpowiedniego narzędzia we- nej podczas jego wymontowania zwracając uwa- pchnąć do oporu tłok do wnętrza cylindra zaci- gę, aby wszystkie części ponownie montowane sku. znalazły się w tych samych miejscach, z których • Wykonać pozostałe czynności zamontowania je wymontowano, oraz przestrzegając właści- wkładek w kolejności odwrotnej do podanej wych momentów dokręcania połączeń gwinto- podczas ich wymontowania, wymieniając śrubę wych. mocowania dolnego prowadnika zacisku i prze- strzegając właściwych momentów dokręcania • Odpowietrzyć układ hamulcowy (patrz odpo- połączeń gwintowych. wiedni opis w p. 10.2.4). • Po zamontowaniu wkładek kilkakrotnie naci- snąć silnie na pedał hamulca, aby doprowadzić WYMIANA TARCZY HAMULCA do styku wkładek ciernych z tarczą hamulca Uwaga. Zawsze należy wymieniać obie tarcze oraz sprawdzić i w razie potrzeby uzupełnić hamulców przednich; jednocześnie należy wy- 198
  • 197. Hamulce tylne bębnowe mienić wszystkie wkładki cierne (bez względu na stopień ich zużycia). Nowe tarcze hamulców często są pokryte warstwą chroniącą je przed korozją podczas magazynowania. Przed zamon- towaniem tarczy należy usunąć z niej warstwę ochronną odpowiednim rozpuszczalnikiem (np. trójchloroetylenem). Wymontowanie • Podnieść przód samochodu i zdjąć koła przed- nie. • Wymontować zacisk hamulca bez odłączania przewodu hamulcowego (patrz odpowiedni opis) i podwiesić zacisk we wnęce koła za pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby nie uszko- dzić tego przewodu. • Wkręcić dwie śruby (M8x1,25) w gwintowane otwory tarczy do oporu. Wkręcając je dalej 16 15 odpowiednim kluczem na przemian, równomier- Rys. 70.5. Hamulec tylny bębnowy nie, ściągnąć tarczę hamulca z piasty koła. I — bęben hamulca, 2 — tarcza nośna hamulca, 3 — cylinderek hamulca, 4 — sprężyna tłoczka, Zamontowanie 5 — gumowa uszczelka tłoczka, 6 — tłoczek cylinderka hamulca, 7 — osłona przeciwpyłowa, 8 — odpowietrznik, W celu zamontowania tarczy hamulca należy 9 — szczęka współbieżna, 10 — szczęka przeciwbieżna, wykonać czynności w kolejności odwrotnej do I1 — mechanizm samoczynnej regulacji luzu szczęk, podanej podczas jej wymontowania, przestrze- 12 — górna sprężyna powrotna, 13 — dolna sprężyna gając następujących zaleceń. powrotna, 14, 15, 16 — elementy prowadnika szczęki, 17 — sprężyna mechanizmu samoczynnej regulacji luzu • Przed założeniem tarczy dokładnie oczyścić szczęk, 18 — linka hamulca awaryjnego powierzchnie styku piasty koła i tarczy hamulca. • Po zakończeniu zamontowania wielokrotnie nacisnąć silnie na pedał hamulca, aby dopro- wadzić do styku wkładek ciernych z tarczą hamulca. 10.2.2. Hamulce tylne bębnowe WYMIANA CYLINDERKA I SZCZĘK HAMULCOWYCH Uwaga. Zaleca się wymianę cylinderków w ha- mulcach bębnowych obu kół tylnych i jednocze- śnie także wymianę w nich szczęk hamulco- wych. • Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. Rys. 70.6. Zdejmowanie bębna hamulca • Sprawdzić, czy dźwignia ręczna hamulca awa- z wykorzystaniem dwóch śrub M8x1,25 w roli ryjnego jest całkowicie zwolniona. ściągacza • Wprowadzić wkrętak do otworu w tarczy no- śnej hamulca i wyłączyć mechanizm samoczyn- nej regulacji luzu szczęk obracając radełkowane • Zdjąć górną (12) i dolną (13) sprężynę po- pokrętło tego mechanizmu. wrotną szczęk. • Wkręcić dwie śruby (M8x1,25) w gwintowane • Wymontować elementy prowadników (14 do otwory bębna do oporu. Wkręcając je dalej 16) obu szczęk. kluczem na przemian (rys. 10.6), równomiernie, • Odłączyć koniec linki hamulca awaryjnego ściągnąć bęben hamulca z piasty koła. (18) i wyjąć szczękę współbieżną (9), a następ- • Wykręcić gwintowy korek z piasty koła tylne- nie szczękę przeciwbieżną (10). go, wyjąć zawleczkę i odkręcić nakrętkę piasty • Wyjąć mechanizm (11 i 17) samoczynnej koła. regulacji luzu szczęk. • Zjąć piastę koła tylnego. • Na wystające z cylinderka hydraulicznego • Zdjąć sprężynę (17, patrz rys. 10.5) mechani- końce tłoczków założyć sprężystą zapinkę unie- zmu samoczynnej regulacji luzu szczęk. możliwiającą ich wysunięcie. 199
  • 198. Układ hamulcowy 8 7 6 4 • Zmierzyć zużycie oraz bicie powierzchni cier- nej bębna. Jeśli któryś z parametrów wykracza poza zakres dopuszczalny, należy wymienić bę- ben hamulca. • Odłączyć przewód hydrauliczny od cylinderka hamulcowego; podstawić naczynie na wypływa- jący płyn hamulcowy. Zaślepić odpowiednimi korkami odsłonięte otwory, aby uniknąć ich za- nieczyszczenia. • Odkręcić dwie śruby mocujące cylinderek hamulca i odłączyć go od tarczy nośnej hamul- ca. • Starannie oczyścić wszystkie wymontowane 1 części i ocenić ich dalszą przydatność. • Zamontować cylinderek i szczęki hamulcowe Rys. 70.7. Widok hamulca bębnowego po zdjęciu wykonując czynności w kolejności odwrotnej do bębna 1 — linka hamulca awaryjnego, 2 — dolna sprężyna podanej poprzednio. powrotna szczęk, 3 — górna sprężyna powrotna szczęk, • Odpowietrzyć hydrauliczny układ uruchamia- 4 — prowadnik szczęki, 5 — szczęka przeciwbieżna, nia hamulców (patrz odpowiedni opis w p. 6 — szczęka współbieżna, 7 — mechanizm samoczynnej 10.2.4) i wyregulować hamulec awaryjny za regulacji luzu szczęk pomocą nakrętki regulacyjnej (5, patrz rys. 10.16) według wytycznych podanych w podroz- dziale 10.1. 10.2.3. Hamulce tylne tarczowe WYMIANA WKŁADEK CIERNYCH Uwaga. Zawsze należy wymieniać komplet wkła- 11 dek ciernych obu hamulców tylnych oraz sto- sować wkładki renomowanych firm o uznanej jakości. • Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. • W razie wysokiego poziomu płynu hamulco- wego za pomocą strzykawki odessać ze zbiorni- ka pewną ilość płynu po odkręceniu korka wlewu, aby podczas wymiany wkładek po cof- nięciu tłoka zacisku uniknąć wylania się płynu przez wlew zbiornika. • Przytrzymując oba prowadniki zacisku odkrę- cić śruby ich mocowania (rys. 10.9). • Zdjąć zacisk hamulca tylnego ze wspornika (rys. 10.10) i podwiesić go we wnęce koła za pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby nie 3 2 9 Rys. 10.8. Hamulec tylny tarczowy 1 — tarcza hamulca, 2 — wkładki cierne, 3 — zaczepy mocujące wkładki cierne, 4 — sprężyna zaczepów, 5 — zacisk hamulca, 6 — prowadniki zacisku, 7 — śruby prowadników, 8 — osłony ochronne prowadników, 9 — płytki zapobiegające drganiom wkładek ciernych, 10 — dźwignia hamulca awaryjnego, 11 — osłona przeciwpyłowa, 12 — tłok zacisku, 13 — oś tłoka, 14 — łożysko, 15 — podkładki odległościowe, 16 — podkładka falista, 17 — sprężysty pierścień osadczy, 18 — uszczelka tłoka, 19 — sprężyna powrotna, 20 — podkładka oporowa sprężyny, 21 — trzpień, Rys. 70.9. Odkręcanie śrub prowadników zacisku 22 — pierścień uszczelniający o przekroju okrągłym hamulca tylnego 200
  • 199. Hamulce tylne tarczowe Rys. 10.10. Zdejmowanie zacisku w celu wyjęcia wkładek ciernych hamulca tylnego Rys. 10.11. Rozmieszczenie śrub (1) prowadników zacisku i śrub (2) mocowania wspornika zacisku hamulca tylnego uszkodzić elastycznego przewodu hamulcowe- go i linki hamulca awaryjnego. • Wyjąć wkładki cierne. • Sprawdzić szczelność tłoka, stan osłony ochronnej, zużycie tarczy hamulca tylnego oraz swobodę przesuwania się zacisku w prowadni- cach. Zamontowanie • Za pomocą odpowiedniego narzędzia we- pchnąć do oporu tłok do wnętrza cylindra zaci- sku, obracając go podczas wpychania w kierun- ku zgodnym z ruchem wskazówek zegara (patrz Rys. 10.12. Obracanie tłoka zacisku hamulca tylnego rys. 10.12). w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara • Wykonać pozostałe czynności zamontowania w celu wsunięcia tłoka w głąb zacisku wkładek w kolejności odwrotnej do podanej podczas ich wymontowania, wymieniając śruby mocowania obu prowadników zacisku i prze- strzegając właściwych momentów dokręcania • Wyjąć zespół wspornika z zaciskiem hamulca połączeń gwintowych. tylnego i wymontować z niego wkładki cierne. • Po zamontowaniu wkładek kilkakrotnie naci- • Oczyścić wszystkie wymontowane części snąć silnie na pedał hamulca, aby doprowadzić i sprawdzić ich stan. do styku wkładek ciernych z tarczą hamulca oraz sprawdzić i w razie potrzeby uzupełnić Zamontowanie ilość płynu hamulcowego w zbiorniku wyrów- • W celu zamontowania zacisku należy wyko- nawczym. nać czynności w kolejności odwrotnej do poda- nej podczas jego wymontowania zwracając uwa- gę, aby wszystkie części ponownie montowane WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE znalazły się w tych samych miejscach, z których ZACISKU je wymontowano, oraz przestrzegając właści- wych momentów dokręcania połączeń gwinto- Wymontowanie wych. • Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. • Odpowietrzyć układ hamulcowy (patrz odpo- • Za pomocą strzykawki odessać ze zbiornika wiedni opis w p. 10.2.4) i sprawdzić prawidło- wyrównawczego jak największą ilość płynu ha- wość działania hamulca awaryjnego. mulcowego po odkręceniu korka wlewu. • Odłączyć przewód hamulcowy od zacisku; WYMIANA TARCZY HAMULCA podstawić naczynie na wypływający płyn hamul- Uwaga. Zawsze należy wymieniać obie tarcze cowy i zaślepić odsłonięte otwory odpowiednimi hamulców tylnych; jednocześnie należy wymie- korkami, aby uniknąć przedostania się zanie- nić wszystkie wkładki cierne (bez względu na czyszczeń do układu hamulcowego. stopień ich zużycia). Nowe tarcze hamulców • Odłączyć linkę hamulca awaryjnego. często są pokryte warstwą chroniącą je przed • Odkręcić dwie śruby (2, rys. 10.11) mocowa- korozją podczas magazynowania. Przed zamon- nia wspornika zacisku. towaniem tarczy należy usunąć z niej warstwę 201
  • 200. Układ hamulcowy ochronną odpowiednim rozpuszczalnikiem (np. podanej podczas jej wymontowania, przestrze- trójchloroetylenem). gając następujących zaleceń. • Przed założeniem tarczy dokładnie oczyścić Wymontowanie powierzchnie styku piasty koła i tarczy hamulca. • Podnieść tył samochodu i zdjąć koła tylne. • Po zakończeniu zamontowania wielokrotnie • Wymontować zacisk hamulca bez odłączania nacisnąć silnie na pedał hamulca, aby dopro- od niego przewodu hamulcowego (patrz odpo- wadzić do styku wkładek ciernych z tarczą wiedni opis) i podwiesić go we wnęce koła za hamulca. pomocą miękkiego drutu w taki sposób, aby nie uszkodzić tego przewodu. • Wkręcić dwie śruby (M8x1,25) w gwintowane otwory tarczy hamulca do oporu. Wkręcając je 10.2.4. Układ uruchamiania dalej kluczem na przemian, równomiernie, ścią- hamulców gnąć tarczę hamulca tylnego z piasty koła. WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE Zamontowanie POMPY HAMULCOWEJ W celu zamontowania tarczy hamulca należy wykonać czynności w kolejności odwrotnej do Wymontowanie • Za pomocą strzykawki odessać ze zbiornika wyrównawczego jak największą ilość płynu ha- mulcowego po odkręceniu korka wlewu. • W wersjach wyposażonych w silniki benzyno- we wymontować przewód doprowadzenia po- wietrza do silnika. • Wymontować zbiornik płynu hamulcowego (9, rys. 10.13) i wyjąć jego uszczelki (8). • Odłączyć od pompy hamulcowej przewody hydrauliczne po uprzednim oznaczeniu ich poło- żenia; podstawić naczynie na wypływający płyn hamulcowy. Zaślepić odsłonięte otwory, aby uniknąć przedostania się do układu hydraulicz- nego zanieczyszczeń. • Odkręcić nakrętki mocujące pompę hamulco- wą do podciśnieniowego urządzenia wspoma- gającego i wyjąć pompę hamulcową z przedzia- łu silnika, zwracając uwagę na znajdujący się obok filtr paliwa. Zamontowanie W celu zamontowania pompy hamulcowej nale- ży wykonać czynności w kolejności odwrotnej do podanej podczas jej wymontowania, stosując się do następujących zaleceń. • Przestrzegać właściwych momentów dokrę- cania połączeń gwintowych. • Po zamontowaniu odpowietrzyć układ hamul- 6 cowy (patrz odpowiedni opis). Rys. 70.13. Układ uruchamiania hamulców A — wersja bez układu przeciwblokującego ABS, B — wersja WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE z układem przeciwblokującym ABS PODCIŚNIENIOWEGO URZĄDZENIA I — wspornik pedału, 2 — włącznik świateł hamowania, WSPOMAGAJĄCEGO 3 — oś pedału hamulca, 4 — zawleczka, 5 — uszczelka, 6 — podciśnieniowe urządzenie wspomagające, Wymontowanie 7 — pompa hamulcowa, 8 — uszczelki zbiornika wyrównawczego, 9 — zbiornik wyrównawczy płynu • Wymontować pompę hamulcową (patrz od- hamulcowego, 10 — korek zbiornika wyrównawczego, powiedni opis). II — uszczelka pompy hamulcowej, 12 — tłok pierwszego • W wersjach wyposażonych w silnik wysoko- obwodu, 13 — tłok drugiego obwodu, prężny wymontować wspornik filtru paliwa (bez 14 — ograniczniki ciśnienia odłączania go). X — do obudowy przepustnicy (wersje z silnikiem benzynowym) lub do pompy podciśnienia (wersje • Odłączyć przewód podciśnienia od urządze- z silnikiem wysokoprężnym) nia wspomagającego. 202
  • 201. Układ uruchamiania hamulców AIB • We wnętrzu nadwozia wymontować dolną osłonę tablicy rozdzielczej. • Wymontować wykładzinę głuszącą wokół wspornika pedałów. • Wyjąć zapinkę sprężystą, następnie oś wide- łek trzpienia sterowania urządzenia wspomaga- jącego łączącą go z pedałem hamulca. • Odłączyć od pedału hamulca trzpień sterowa- nia urządzenia wspomagającego. • Odkręcić cztery nakrętki mocujące urządze- nie wspomagające do wspornika pedałów oraz Rys. 70.74. Wymiary kontrolne podciśnieniowego wyjąć uszczelkę i urządzenie wspomagające urządzenia wspomagającego z przedziału silnika. A — tłoczysko siłownika, B — trzpień sterowania siłownika Zamontowanie X— 10,275 do 10,525 mm; Y — ok. 125 mm • Sprawdzić długość kontrolną tłoczyska si- łownika (X, rys. 10.14A), która powinna wyno- sić 10,275 do 10,525 mm przy podciśnieniu 500 mm Hg (66,7 kPa). • Zmierzyć długość kontrolną trzpienia stero- wania (Y), która powinna wynosić około 125 mm. Rys. 70.75. Obwód podciśnienia A — silnikCD20, B — silnik CD20E I — pompa podciśnienia, 2 — pokrywa, 3 — przewód doprowadzenia oleju, 4 — przewód odpływu oleju, 5 — akumulator podciśnienia, 6 — przewody podciśnienia, 7 — czujnik ciśnienia, 9 — alternator, 10 — obudowa pompy podciśnienia, II — wirnik pompy podciśnienia, 12 — łopatka wirnika pompy podciśnienia, 13 — pierścienie uszczelniające o przekroju okrągłym I X — do pompy podciśnienia, Y — do podciśnieniowego urządzenia wspomagającego 203
  • 202. Układ hamulcowy B Rys. 10.16. Hamulec awaryjny A — wersja z tylnymi hamulcami bębnowymi, B — wersja z tylnymi hamulcami tarczowymi 1 — dźwignia hamulca awaryjnego, 2 — linka przednia, 3 — linki tylne, 4 — dźwignia dwuramienna, 5 — nakrętka regulacyjna W razie potrzeby wyregulować tę odległość 10.2.5. Układ przeciwblokujacy obracając odpowiednio nakrętkę (1) po poluzo- waniu przeciwnakrętki (2) trzpienia sterowania. ABS • Wykonać czynności zamontowania podciśnie- niowego urządzenia wspomagającego w kolej- WYMONTOWANIE I ZAMONTOWANIE ności odwrotnej do opisanej podczas jego wy- ZESPOŁU HYDRAULICZNEGO montowania, przestrzegając właściwych momen- tów dokręcania połączeń gwintowych. Wymontowanie • Po zakończeniu montażu odpowietrzyć hy- • Odłączyć akumulator od instalacji elektrycz- drauliczny układ uruchamiania hamulców (patrz nej samochodu. odpowiedni opis). • Za pomocą strzykawki odessać jak najwięk- • Sprawdzić wysokość pedału hamulca. W ra- szą ilość płynu hamulcowego ze zbiornika wy- zie potrzeby wyregulować ją. równawczego. • Odłączyć złącza przewodów elektrycznych ODPOWIETRZANIE UKŁADU od hydraulicznego zespołu sterowania układu HAMULCOWEGO ABS. • W wersjach z klimatyzacją opróżnić obwód Odpowietrzanie układu hamulcowego należy czynnika chłodniczego klimatyzacji, a następnie wykonać po wszelkich naprawach, podczas któ- odłączyć jego przewody od przegrody czołowej rych rozłączano przewody hydraulicznego ukła- (patrz odpowiedni opis). du uruchamiania hamulców oraz w razie stwier- • Wymontować skrzynkę przekaźników w prze- dzenia zapowietrzenia układu w wyniku zbyt dziale silnika (2, patrz rys. 10.18), umieszczoną niskiego poziomu płynu hamulcowego lub nie- na zespole hydraulicznym. szczelności. Objawem zapowietrzenia układu • Odłączyć i odsunąć od zespołu hydrauliczne- hamulcowego jest konieczność kilkakrotnego go przewody hydrauliczne (rys. 10.17). Zaślepić naciskania na pedał hamulca (tzw. pompowa- odpowiednimi korkami odsłonięte otwory. nia) w celu uzyskania właściwej skuteczności • Odkręcić dwie nakrętki mocowania zespołu hamowania oraz brak oporu pedału hamulca hydraulicznego. podczas jego naciskania na części lub na całym jego skoku, gdy pedał sprawia wrażenie ela- stycznego („sprężynujequot;). Dwuobwodowy układ hamulcowy jest dzielony po przekątnej. Jego odpowietrzanie należy prze- prowadzać w następującej kolejności: hamulec tylny prawy, hamulec przedni lewy, hamulec tylny lewy, hamulec przedni prawy. Do odpowietrzania układu hamulcowego zaleca się wykorzystać specjalne urządzenie do odpo- wietrzania pod ciśnieniem i postępować według zaleceń producenta tego urządzenia. Odpowie- trzanie bez specjalnego urządzenia można wy- konywać tylko w niezbędnych przypadkach i na- leży traktować je jako naprawę doraźną, po której jak najszybciej należy odpowietrzyć układ Rys. 10.17. Rozmieszczenie złączy przewodów hamulcowy za pomocą specjalnego urządzenia. hydraulicznego zespołu sterowania układu przeciwblokufącego ABS 204
  • 203. Układ przeciw/blokujący ABS AVGł • ARD Rys. 10.18. Usytuowanie hydraulicznego zespołu sterowania układu przeciwbiokującego ABS 1 — hydrauliczny zespół sterowania, 2 — skrzynka przekaźników, 3 — przekaźnik elektrozaworów, 4 — przekaźnik silnika elektrycznego pompy hydraulicznej A G — złącze przewodu hamulca V przedniego lewego, ARD — złącze przewodu hamulca tylnego prawego, A D — złącze przewodu hamulca V przedniego prawego, ARG — złącze przewodu hamulca tylnego lewego • Odłączyć hydrauliczny zespół sterowania ukła- du przeciwbiokującego ABS od wspornika i wy- jąć ten zespół z przedziału silnika. Zamontowanie W celu zamontowania zespołu hydraulicznego należy wykonać czynności w kolejności odwrot- nej do podanej podczas jego wymontowania, przestrzegając właściwych momentów dokręca- nia połączeń gwintowych. Po zakończeniu mon- Rys. 10.19. Sprawdzanie odstępu czujnika prędkości tażu odpowietrzyć hydrauliczny układ urucha- koła tylnego od koła zębatego nadajnika impulsów miania hamulców. SPRAWDZANIE I WYMIANA CZUJNIKA PRĘDKOŚCI KOŁA Uwaga. Sprawdzanie odstępu czujnika pręd- kości obrotowej od koła nadajnika impulsów wymaga uprzedniego wymontowania bębna lub tarczy hamulca (patrz odpowiednie opisy). Wymiana czujnika prędkości koła nie przed- stawia istotnych trudności. Podczas zamonto- wania czujnika należy sprawdzić prawidło- wość ułożenia wiązki przewodów elektrycz- nych czujnika, zaś po jego zamontowaniu — zachowanie właściwego odstępu czujnika od koła nadajnika impulsów (patrz wartości w pod- rozdz. 10.1). WYMIANA NADAJNIKA IMPULSÓW CZUJNIKA PRĘDKOŚCI Uwaga. Nadajniki impulsów czujników prędko- Rys. 10.20. Usytuowanie śruby mocowania czujnika ści mają wygląd koła zębatego i są wciskane prędkości koła przedniego 1 — miejsce pomiaru odstępu czoła czujnika od koła na element (półoś lub piastę) związany z ko- zębatego nadajnika impulsów 205
  • 204. Układ hamulcowy Rys. 10.21. Ściąganie koła zębatego nadajnika impulsów czujnika prędkości koła przedniego Rys. 10.23. Usytuowanie śrub mocowania czujnika prędkości koła tylnego oraz jego przewodów Nadajnik impulsów czujnika prędkości koła tylnego Wymiana nadajnika impulsów czujnika prędko- ści koła tylnego, który również ma wygląd koła zębatego, wymaga użycia takiego oprzyrządo- wania, jak w przypadku nadajnika impulsów czujnika prędkości koła przedniego (i prasy do zamontowania) oraz wymontowania elementu, Rys. 10.22. Zakładanie za pomocą prasy koła zębatego na którym ma być osadzony; w tym przypadku nadajnika impulsów czujnika prędkości koła tylnego — piasty koła tylnego. 4,5 mm a 5,5 mm — 4,5 do 5,5 mm Po starannym oczyszczeniu powierzchni piasty, na której ma być osadzony, należy wcisnąć nadajnik impulsów czujnika prędkości koła tyl- nego za pomocą prasy oraz odpowiedniego łem samochodu. Można je zdjąć za pomocą pierścienia przekazującego siłę nacisku i umoż- ściągacza. liwiającego osadzenie koła nadajnika impulsów w odległości 4,5 do 5,5 mm od krawędzi piasty Nadajnik impulsów czujnika prędkości koła (rys. 10.22). przedniego • Wymontować półoś napędową z odpowied- SPRAWDZANIE UKŁADU niej strony samochodu (patrz odpowiedni opis PRZECIWBLOKUJĄCEGO ABS w podrozdz. 6.2). Opisana dalej procedura diagnostyczna odnosi • Zamocować półoś w imadle warsztatowym się wyłącznie do samochodów wyposażonych i zdjąć z półosi nadajnik impulsów czujnika w układ przeciwblokujący Nipodenso, których prędkości za pomocą uniwersalnego ściągacza ukompletowanie jest zgodne z fabryczną specy- o uchwytach zewnętrznych, wyposażonego fikacją. w nastawną obejmę (rys. 10.21). Uwaga. Żadnego z elementów układu prze- • Przed zamontowaniem nowego koła nadajni- ciwbiokującego ABS nie można regulować. ka impulsów dokładnie oczyścić powierzchnię Niesprawny element tego układu należy wy- czopa, na którym ma on być osadzony. Koło mienić. zębate nadajnika impulsów wciska się uderze- Obwody elektryczne układu przeciwbiokującego niami młotka za pośrednictwem drewnianego ABS można sprawdzić (częściowo) podłączając klocka (aby nie uszkodzić zębów na jego obwo- multimetr do styków złącza wielostykowego odłą- dzie). czonego od elektronicznego urządzenia sterują- Rys. 10.24. Identyfikacja styków złącza wielostykowego elektronicznego urządzenia sterującego układu przeciwbiokującego ABS 206
  • 205. Układ przeciw/blokujący ABS Rys. 10.25. Schemat połączeń elektrycznych układu przeciwbiokującego ABS 1 — elektroniczne urządzenie sterujące, 2 — skrzynka przekaźników, 3 — przekaźnik silnika pompy hydraulicznej, 4 — przekaźnik elektrozaworów, 5 — czujnik prędkości koła przedniego prawego, 6 — czujnik prędkości koła przedniego lewego, 7 — czujnik prędkości koła tylnego prawego, 8 — czujnik prędkości koła tylnego lewego, 9 — włącznik świateł hamowania, 10 — złącze diagnostyczne, 11 — lampka kontrolna układu przeciwbiokującego, 12 — elektrozawór wylotowy hamulca przedniego lewego, 13 — elektrozawór wlotowy hamulca przedniego lewego, 14 — elektrozawór wylotowy hamulca przedniego prawego, 15 — elektrozawór wlotowy hamulca przedniego prawego, 16 — elektrozawór wylotowy hamulca tylnego lewego, 17 — elektrozawór wlotowy hamulca tylnego lewego, 18 — elektrozawór wylotowy hamulca tylnego prawego, 19 — elektrozawór wlotowy hamulca tylnego prawego + APC — (+) zasilania po włączeniu zapłonu, BATTERIE + PERMANENT — (+) zasilania stałego, FUSIBLE — bezpiecznik cego układu ABS. W tym przypadku zaleca się Zalecenia zsunięcie ze złącza wielostykowego osłony z two- • Nie wolno odłączać akumulatora od instalacji rzywa sztucznego i podłączenie multimetru do elektrycznej samochodu podczas pracy silnika. odsłoniętych końców przewodów albo wykorzy- • Nie wolno odłączać lub podłączać złączy stanie specjalnej listwy zaciskowej (należy wów- układu przeciwbiokującego przy włączonym za- czas oznaczyć styki listwy zaciskowej odpowied- płonie. nio do styków złącza). • Podczas wszelkich czynności dotyczących Przed wymianą hydraulicznego zespołu stero- wielostykowego złącza przewodów należy za- wania, elektronicznego urządzenia sterującego wsze sprawdzać stan jego styków, działanie układu ABS lub innych kosztownych elementów zatrzasku tego złącza oraz obecność i stan jego tego układu zaleca się dokonanie szczegółowej uszczelki gumowej. kontroli całego układu przeciwbiokującego za • Po zakończeniu wszelkich czynności dotyczą- pomocą specjalnego przyrządu kontrolnego Nis- cych układu hamulcowego należy sprawdzić, san Consult. czy przewody hamulcowe są prawidłowo połą- 207
  • 206. Układ hamulcowy czone oraz czy hydrauliczny układ uruchamiania — elementy układu hamulcowego są w dobrym hamulców został prawidłowo odpowietrzony. stanie technicznym. Czynności wstępne Sprawdzanie zasilania elektrycznego • Sprawdzić, czy: Sprawdzenia te polegają na ocenie prawidło- — podciśnieniowy układ wspomagania hamul- wości zasilania elektrycznego i połączenia z m - a ców jest szczelny, a jego zawór zwrotny działa są elementów układu przeciwbiokującego A S B prawidłowo; oraz działania włącznika świateł hamowania. — przewody hamulcowe są szczelne i nie są Czynności przeprowadza się przy podłączo- zagniecione; nych wszystkich złączach z wyjątkiem złącza — w zbiorniku wyrównawczym jest odpowied- elektronicznego urządzenia sterującego układu nia ilość płynu hamulcowego; ABS. Nr Połączenie Warunki Wartość Prawdopodobne przyczyny testu między stykami sprawdzenia właściwa niesprawności 1/1 „13quot; skrzynki przekaźni- Zapłon wyłączony Napięcie Bezpiecznik D (30 A) lub wiązka przewodów ków i masa akumulatora 1/2 „4quot; skrzynki przekaźni- Bezpiecznik C (30 A) lub wiązka przewodów ków i masa 1/3 „ 1 quot; włącznika świateł Bezpiecznik nr 14 (30 A) lub wiązka przewo- hamowania i masa dów 1/4 „ 1 quot; i masa Zapłon włączony Bezpiecznik nr 12 (30 A) lub wiązka przewo- dów 1/5 „30quot; i masa Bezpiecznik nr 8 (30 A) lub wiązka przewo- dów 1/6 „7quot; złącza diagnostycz- Bezpiecznik nr 7 (30 A) lub wiązka przewo- nego i masa dów 1/7 „19quot; zespołu hydraulicz- Przekaźnik zasilania elektrozaworów nego i masa 1/8 „48quot; i masa Zapłon wyłączony, pedał hamulca Napięcie Włącznik świateł hamowania swobodny 0V Zapłon wyłączony, pedał hamulca Napięcie wciśnięty akumulatora 1/9 „28quot;, „29quot; i „39quot; oraz Zapłon wyłączony, akumulator od- Rezystancja Wiązka przewodów lub punkt masy masa łączony, urządzenie sterujące ukła- mniejsza niż du ABS połączone z masą 0,5 a Sprawdzanie czujników Nr Połączenie Sprawdzany czujnik Warunki Wartość Prawdopodobna przyczyna testu między stykami prędkości obrotowej koła sprawdzenia właściwa niesprawności 2/1 „15quot; i „14quot; Przedniego prawego Zapłon 800 do Złącze, wiązka przewodów lub wyłączony 1200 £2 czujnik 2/2 „9quot; i „10quot; Przedniego lewego prędkości koła 2/3 „11quot; i „38quot; Tylnego prawego 2/4 „13quot; i „12quot; Tylnego lewego
  • 207. 11 WYPOSAŻENIE ELEKTRYCZNE ALTERNATOR 11.1. CHARAKTERYSTYKA Zastosowano alternator z wbudowanym regula- TECHNICZNA torem elektronicznym napędzany paskiem klino- wym od wału korbowego. W wersjach z silni- AKUMULATOR kiem wysokoprężnym typu CD20, produkowa- nych do marca 1996, wałek alternatora napędzał Zastosowano akumulator umieszczony w po- także pompę podciśnienia. jemniku po lewej stronie przedziału silnika. Parametry akumulatorów Pasek napędu alternatora Silnik Rodzaj silnika Silniki benzynowe wysokoprężny W samochodach napędzanych silnikiem ben- Typ 55DL23L 65D26L zynowym 1,6 dm 3 zastosowano pasek wielokli- 95D31L Napięcie znamionowe (V) 12 12 12 nowy napędzający alternator oraz (w wersjach Prąd rozruchu (A) 150 195 240 wyposażonych w klimatyzację) sprężarkę klima- Pojemność (A • h) 60 65 80 tyzacji (patrz rys. 1.52B i C). Parametry alternatorów Rodzaj silnika Silniki benzynowe Silnik wysokoprężny Marka Mitsubishi Hitachi Hitachi Hitachi Typ A5T06891 LR170-746E LR170-504B LR180-749 Prąd maksymalny (A) 70 80 80 80 Prąd (A) pod napięciem 13,5 V przy prędkości > 21 /1300 > 22/1300 >27/1300 > 3 1 /1300 obrotowej (obr/min) > 50 / 2500 > 50 / 2500 >56/2500 > 67 / 2500 > 67 / 5000 >66 / 5000 > 76 / 5000 Napięcie regulowane (V) 14,1 do 14,7 14,1 do 14,7 14,1 do 14,7 14,1 do 14,7 Prędkość obrotowa(obr/min) bez obciążenia pod < 1300 < 1000 napięciem 13,5 V Długość minimalna szczotek (mm) 5 6 6 6 Siła nacisku szczotek (N) 4,6 do 5,8 1,0 do 3,4 0,9 do 3,3 1,0 do 3,4 Średnica minimalna pierścieni ślizgowych (mm) 22,1 26 31,6 26 Rezystancja uzwojenia wirnika (ii) 2,5 do 2,9 2,6 4,8 b.d. Uwaga: b.d. - brak danych. 209
  • 208. Wyposażenie elektryczne W samochodach napędzanych silnikiem ben- ŻARÓWKI zynowym 1,4 dm 3 (patrz rys. 1.52A) oraz silni- Reflektory: H4 55/60 W. kami wysokoprężnymi (patrz rys. 2.55) zasto- Światła przeciwmgłowe przednie: H3 55 W. sowano odrębny pasek klinowy napędzający al- Światła pozycyjne przednie: R 5 W. ternator. Kierunkowskazy przednie: PY 21 W. Kierunkowskazy boczne: W 5 W. Ugięcie (mm) paska napędu alternatora Światła hamowania/pozycyjne tylne: P 21/5 W. pod naciskiem 100 N Światła pozycyjne tylne: 5 W. Światła przeciwmgłowe tylne: P 21 W. Rodzaj Benzy- Benzynowy 1,6 Wysoko- Światła cofania: P 21 W. nowy (bez klimatyzacji / prężny silnika / z klimatyzacją) 2,0 Dodatkowe światło hamowania: 1,4 — wersja z nadwoziem 4-drzwiowym: 5 W; Pasek nowy 6 do 8 6 do 8 / 5,5 do 6,5 9 do 11 — wersje z nadwoziem 3- i 5-drzwiowym: 21 W. Pasek używany 7 do 9 7 do 9 / 6 do 7 11 do 13 Kierunkowskazy tylne: P 21 W. Dopuszczalne 11 11 /10 14 Oświetlenie tablicy rejestracyjnej: C 5 W. ROZRUSZNIK Parametry rozruszników w wersjach z silnikami benzynowymi Rodzaj skrzynki przekładniowej Automatyczna Mechaniczna Rodzaj rozrusznika Z reduktorem Bez reduktora Marka rozrusznika Hitachi Mitsubishi Typ rozrusznika S114-776A M1T72087A M1T77281 S114-769A S114-630 M3T37783 M0T80285 Prąd (A) bez obciążenia pod napię- < 85 50 do 75 < 85 <60 < 90 ciem 11 V Prędkość obrotowa (obr/min) > 2950 3000 do 4000 >2950 > 7000 >6500 > 2750 Średnica min. kolektora (mm) 28 28,8 28 39 31,4 28,8 Długość min. szczotek (mm) 10,5 12 10,5 11 11,5 7 Siła nacisku szczotek (N) 16,2 13,7 do 25,5 14,7do17,7 17,7do21,6 13,7do25,5 11,8 do 23,5 Luz w łożyskach (mm) < 0,2 b.d. < 0,2 b.d. < 0,2 b.d. < 0,2 Luz osiowy zębnika (mm) 0,3 do 2,5 0,5 do 2,0 b.d. 0,3 do 2,5 b.d. 0,5 do 2,0 Uwaga: b.d. - brak danych. Parametry rozruszników w wersjach z silnikami wysokoprężnymi Rodzaj rozrusznika Z reduktorem Marka rozrusznika Mitsubishi Hitachi Mitsubishi Typ rozrusznika M2T62071A S13-305/S13-331 M2T61871A Prąd (A) bez obciążenia pod napięciem 11 V < 105 < 140 < 110 Prędkość obrotowa (obr/min) >4030 >3900 > 4100 Średnica minimalna kolektora (mm) 31,4 35,5 31,4 Długość minimalna szczotek (mm) 11,5 11 11,5 Siła nacisku szczotek (N) 13,7 do 25,5 28,4 do 34,3 13,7 do 25,5 Luz osiowy zębnika (mm) b.d. 0,3 do 2,0 / 0,3 do 0,8 b.d. Uwaga: b.d. - brak danych. 210
  • 209. Charakterystyka techniczna BEZPIECZNIKI I PRZEKAŹNIKI Bezpieczniki Zastosowano bezpieczniki wtykowe miniaturowe zgrupowane w skrzynkach znajdujących się: — wewnątrz nadwozia po lewej stronie tablicy rozdzielczej (rys. 11.1); — w przedziale silnika obok akumulatora oraz przed akumulatorem (patrz rys. 11.3). Identyfikacja bezpieczników Prąd Nr Zabezpieczane obwody (A) Skrzynka bezpieczników wewnątrz nadwozia 1 15 Ogrzewanie, przewietrzanie, klimatyzacja Rys. 11.1. Identyfikacja bezpieczników w skrzynce 2 Ogrzewanie, przewietrzanie, klimatyzacja wewnątrz nadwozia 15 3 20 Ogrzewanie szyby tylnej 4 15 Reflektory przeciwmgłowe 5 - Nie wykorzystany 6 7,5 Sterowanie klimatyzacji 7 7,5 Sygnał pozostawienia włączonych świateł, immobili- zer, obwód sterowania przekaźnika elektrycznego ste- rowania szyb i dachu otwieranego, złącze diagno- styczne 8 10 Obwód sterowania przekaźnika świec żarowych, skrzynka automatyczna, światło cofania, immobilizer, zestaw wskaźników 9 10 Sterowanie przekaźnika wycieraczki i spryskiwacza szyby tylnej Rys. 11.2. Rozmieszczenie przekaźników w skrzynce 10 15 Radioodbiornik wewnątrz nadwozia 1 — przekaźnik elektrycznego sterowania dachu lub 11 7,5 Kierunkowskazy elektrycznego sterowania szyb, 2 — przekaźnik pierwotny zasilania elementów wyposażenia elektrycznego, 12 7,5 Układ przeciwblokujący ABS 3 — przekaźnik wtórny zasilania elementów wyposażenia elektrycznego, 4 — przekaźnik zasilania układu 13 15 Zapalniczka przewietrzania wnętrza, 5 — przekaźnik kierunkowskazów i świateł awaryjnych 14 10 Układ przeciwblokujący ABS, światła hamowania 15 10 Światła awaryjne 16 10 Ogrzewanie sondy lambda Prąd Nr Zabezpieczane obwody (A) 17 15 Pompa paliwa 26 7,5 Sterowanie elektrozaworu wyprzedzenia wtrysku (sil- 18 10 Sterowanie ogrzewania siedzeń przednich nik wysokoprężny) 19 20 Wycieraczka szyby przedniej 27 - Nie wykorzystany 20 7,5 Lampa oświetlenia wnętrza, oświetlenie bagażnika 28 - Nie wykorzystany 21 3 Poduszka powietrzna kierowcy 29 15 Spryskiwacz reflektorów 22 10 Dwie poduszki powietrzne (kierowcy i pasażera) Skrzynki bezpieczników w przedziale silnika 23 10 Regulacja zewnętrznych lusterek wstecznych 30 7,5 Sprężarka klimatyzacji, regulator zwiększonej pręd- kości obrotowej biegu jałowego 24 7,5 Radioodbiornik, immobilizer, korektor ustawienia świa- teł reflektorów 31 7,5 Zasilanie regulatora alternatora 25 10 Silnik wentylatora chłodnicy (wersje z klimatyzacją), 36 10 Światła pozycyjne przednie i tylne elektrozawór recyrkulacji spa