...

Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów

by andrzej-fedorowicz

on

Report

Category:

Education

Download: 5

Comment: 0

32,119

views

Comments

Description

szkolenie pokazujące zasady budowania tekstu dziennikarskiego oraz cztery rodzaje leadów
Download Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów

Transcript

  • 1. Struktura tekstu dziennikarskiego. Od czego zacząć? Rodzaje leadów
  • 2. Dla kogo piszemy?
    • Co nowego
    • wydarzyło się?
    Czy temat jest przetwarzalny na obraz?
    • Ilu Czytelników
    • dotyczy ten
    • temat?
    • Czy temat
    • budzi emocje?
    • 5 pytań, które musimy sobie zadać przed przystąpieniem do pisania:
    • Czy temat jest
    • „ rozwojowy”?
  • 3. Zacznij od tytułu
    • Tytuł to hak, na którym wieszamy nasz tekst. Jeśli jest mocny, utrzyma nawet duży i ciężki materiał
    • Kiedy mamy tytuł, łatwiej trzymać się tematu i nie zbaczać z wybranego kierunku
    • Tytuł nie powinien mieć więcej niż 7 słów (lub 2 linie)
    • Tytuł może być informacją, cytatem lub pytaniem – pod warunkiem, że znamy na nie odpowiedź
    • Zaczynając pisanie od wymyślenia tytułu, porządkujemy zebrane informacje
  • 4. 80% informacji w pierwszych 20% tekstu Odwrócona piramida i najważniejsze pytania dziennikarza
    • Co się stało?
    • Kto brał w tym udział?
    • Gdzie to się stało?
    • Kiedy to się stało?
    • Jak to się stało?
    • Dlaczego to się stało?
  • 5. Czym jest lead? Dobry lead jest jak pistolet… … przystawiony do głowy Czytelnika… … nie pozwala mu oderwać się od lektury
    • To najważniejsza część historii
    • Lead decyduje, czy odbiorca zacznie czytać tekst
    • Lead odpowiada na pytania: kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego i jak
    • Lead najpierw powinien odpowiedzieć na pytanie CO się dzieje i KTO w tym bierze udział
    • Wiele leadów zaczyna się od odpowiedzi na pytanie KIEDY. To pójście na łatwiznę. Taką informację powinno się przeredagować.
  • 6. Ekspozycja leadów
  • 7. Ekspozycja leadów
  • 8. Rodzaje leadów
    • Lead informacyjny
    • W dłuższych tekstach możemy zastosować też:
    • 2. Lead cytat
    • 3. Lead pytanie
    • 4. Lead historię
  • 9. Lead informacyjny
    • Mówi, o czym będzie historia
    • Jest jej efektownym streszczeniem
    • Zawiera słowa kluczowe dla zrozumienia informacji
    • Może występować jako lead „twardy”, streszczający, typowy dla informacji typu „breaking news”…
    • Przykład: Ludzie znów polecą na księżyc. NASA poinformowała o tym dziś występując o 10 miliardów dolarów na realizację projektu
    • … może też występować jako lead „miękki”, wymagający większej koncentracji i uwagi, zawierający więcej informacji wyjaśniających zdarzenie:
    • Przykład: NASA proponuje kolejny projekt kosmiczny. Jej potrzeby budżetowe – ujawnione dziś – zawierają plan wysłania na Księżyc kolejnych ludzi. Agencja ma nadzieję na realizację długoterminowego projektu, w którym Księżyc zostanie wykorzystany jako „skocznia” do dalekich podróży kosmicznych. Zdaniem NASA potrzeba na to 10 miliardów dolarów.
  • 10. Lead cytat
    • Pozwala na efektowne otwarcie tekstu poprzez użycie kontrowersyjnych i zdecydowanych opinii
    • Przykład: „Łatwiej uwierzyć w pogańskiego boga Jariłę niż dane Centralnej Komisji Wyborczej w Rosji – komentuje wyniki wyborów Aleksander Podrabinek, znany obrońca praw człowieka, więzień polityczny”
    • (Duży Format, Jak fałszowano wybory w Rosji, 17.03.2008)
    • Umożliwia pokazanie konfliktu poprzez cytowanie oponentów (ring)
    • Przykład: „Czym kierowali się autorzy artykułu i osoby, które dostarczyły im materiałów? – pisze w liście na Niedzielę Palmową arcybiskup Kamiński. Czym kieruje się arcybiskup, powtarzając o mnie nieprawdę? – pyta dominikanin, który ujawnił ukryty grzech Kościoła”.
    • (GW, Arcybiskup broni dobrego imienia księdza Andrzeja, 17.03.2008)
    • Zawsze jednak trzeba wyjaśnić Czytelnikowi kontekst wypowiedzi
    • Ważne! Czy wszystkie wybrane przez Ciebie cytaty są mocne i użyteczne? Czy nie powtarzają informacji zawartych w tekście?
  • 11. Lead pytanie
    • Nazywany także leadem-receptą, ponieważ stawia pytanie i od razu na nie odpowiada
    • Wciąga w lekturę poprzez postawienie pytania często zadawanego sobie przez Czytelników
    • Przykład: Dlaczego świat jest taki zakłamany? Odpowiedź jest prosta: bo my sami go tworzymy. A kłamstwo jest wpisane w naszą naturę. Z badań psychologicznych wynika, że posługujemy się nim średnio od 2 do 200 razy dziennie
    • (Newsweek, Cała prawda o kłamstwie, 30.09.2007)
    • Dobrze nadaje się do prezentowania danych statystycznych, wyników sond, ankiet i sondaży
    • Przykład: Czy ludzie żyją dziś tak, jakby nie mieli umrzeć? TAK odpowiedziało na to pytanie 71 procent badanych, a NIE – tylko 26 procent.
    • (Sondaż IQS Quant dla GW 12-13.03.2008)
    • Ważne! W leadzie-recepcie nie stawiamy pytań retorycznych. Musimy znać konkretną odpowiedź na pytanie, które zadajemy.
  • 12. Lead historia
    • Znany też jako lead-anegdota lub lead opisowy
    • Zaczyna się od opowiedzenia krótkiej historii, która wprowadza Czytelnika w okoliczności zdarzenia, nastrój itp.
    • Przykład: W podparyskiej la Cité samochody podpala się zwykle między trzecią a czwartą rano. Więc o czternastej młodych ludzi raczej nie widuje się tu na ulicach. Odsypiają.
    • Wymaga zebrania wielu dodatkowych informacji
    • Często stosowany w reportażu
    • Przykład: Halina ma 40 lat i urodzi dziecko dla Joanny. Zanim usiądzie, głaszcze się po brzuchu. To siódmy miesiąc.
    • (Duży Format, Adopcja ze wskazaniem, 25.02.2008)
    • Jest skuteczny, ponieważ budzi emocje Czytelnika
    • Jest skuteczny, ponieważ od razu wprowadza Czytelnika w akcję
    • Ważne! Historia opowiedziana w leadzie nie jest samodzielną anegdotą - jej zadaniem jest wprowadzenie Czytelnika w tematykę artykułu. Lead jest haczykiem, na którym zawieszamy cały tekst.
  • 13. Jak napisać dobry lead?
    • Dobry lead jest jak atak, przed którym Czytelnik nie może się obronić
    • Dobry atak to informacja, cytat, scena, pytanie, porównanie, anegdota... Jeden warunek - musi być zaskakujący.
    • Często pomysł na d obry atak przychodzi dopier o, gdy si ę rozpiszemy. Wtedy pierwsze zdania id ą do kosza
    • Ważne! Napisanie leadu to najbardziej pracochłonna część pracy nad tekstem. Można ją wykonać na początku lub na końcu tworzenia materiału - trzeba jednak cały czas szukać jak najbardziej efektownego wejścia w temat. Od tych 25 słów zależy los całego artykułu
    • Pytanie: Czy twój lead zachęca Cię do lektury tekstu? Jeżeli nie, wyrzuć go i zacznij pisać od nowa.
  • 14. Po co są akapity?
    • Tekst dziennikarski zbudowany jest z akapitów
    • Dzięki takiej konstrukcji możemy go łatwo skrócić i przebudować
    • Pierwszym, najważniejszym akapitem jest lead
    • Każdy akapit to osobna scena, cytat, wątek
    • Akapit powinien zawierać maksymalnie 5-6 zdań
    • Optymalna długość akapitu to 5-12 linijek tekstu (w szpalcie)
    • Pisanie akapitami to dziennikarski odruch
  • 15. Rola śródtytułów
    • Przeciętny Czytelnik traci zainteresowanie lekturą po drugim akapicie
    • Potrzebny jest wtedy „haczyk”, który rozbudzi na nowo jego zainteresowanie
    • Śródtytuł jest wewnętrznym tytułem, który zapowiada, co będzie w następnych kilku akapitach tekstu
    • Tekst do 1800 znaków (kartka A4) nie potrzebuje śródtytułów, w dłuższych tekstach warto je wstawiać co 5-8 akapitów
  • 16. Długość zdania – ile zniesie Czytelnik? "Wielu ludzi uważa, że najdłuższe zdanie w historii literatury napisał Wiktor Hugo. Rekord przypisywany jest zdaniu z powieści „Nędznicy”, zawierającemu 823 słowa (...). Ta opinia jest błędna. Najdłuższe zdanie literatury angielskiej przypisuje się też Joyce'owi, który osiągnął 4391 słów („Ulisses”). Ale i on został pobity. Jonathan Coe w powieści „The Rotters Club” doszedł do 13955 słów w jednym zdaniu. To jednak nie koniec. Jest pewna polska książka, „Bramy Raju”, która zawiera zdanie złożone z 40000 słów (...). Powieść ta została napisana przez Jerzego Andrzejewskiego. Określana jest jako nowela, ale nowele zazwyczaj mają mniej niż 40000 słów. I wreszcie, na koniec, jest czeska powieść, która składa się z jednego długiego zdania – „Lekcje tańca dla starszych i zaawansowanych” Bohumila Hrabala (...). Składa się ze 128 stron.". Jednak…
  • 17. Długość zdania – ile zniesie Czytelnik?
    • Przeciętne zdanie w tekście dziennikarskim liczy ok. 8-10 słów (3-4 linijki tekstu)
    • Dłuższe zdania (ok. 20 słów) to tylko te, w których wyliczane są miejsca, instytucje, osoby itp. lub zamieszczane długie nazwy własne
    • Krótkie zdania to także krótkie słowa (do 5 sylab)
    • Zasada tekstu dziennikarskiego: jedno zdanie, jedna myśl, jedna liczba, jeden cytat
  • 18. Długość zdania – ile zniesie Czytelnik?
    • Im krótsze zdanie, tym więcej informacji Czytelnik z niego zapamięta
    • Pierwsza część zdania jest zawsze lepiej zapamiętywana, niż druga
    • Najlepsze wyniki zapamiętywania: zdania o długości do 12 słów
    Ilość słów w zdaniu Ilu Czytelników zapamięta całe zdanie Ilu Czytelników zapamięta pierwszą część zdania Ilu Czytelników zapamięta drugą część zdania 12 100 % 100 % 100 % 13 90 % 95 % 85 % 17 70 % 90 % 50 % 24 50 % 70 % 30 % 40 30 % 50 % 10 %
  • 19. Język tekstu dziennikarskiego
    • „ W dążeniu do powagi wyklucza się z komunikacji zwykłych ludzi” Peter Glotz i Wolfgang Langenbucher („Wzgardzony czytelnik”)
    • Piszemy po to, by poinformować, wytłumaczyć, zainteresować tematem, wzbudzić emocje
    • Dziennikarze są przede wszystkim „tłumaczami”
    • Ich zadaniem jest przetłumaczenie języka fachowego lub żargonu na język powszechnie zrozumiały
    • Należy więc:
    • Unikać wszelkiego rodzaju przymiotników-ozdobników i powtórzeń (wzajemna współpraca, potencjalne możliwości, akwen wodny itp.)
    • Skreślać wypełniacze (właściwie, w ogóle, niekiedy)
    • Nie używać słów z języka biurokracji i języka prawniczego
    • Unikać skrótów nazw, szczególnie w tytułach
    • Unikać form bezosobowych (zrobiono, kupiono)
    • Dane liczbowe i procentowe stosować w umiarkowanych dawkach
    • Liczby wielocyfrowe (setki milionów, miliardy) opisywać obrazowo (to tyle, ile…)
  • 20. Konstrukcja tekstu dziennikarskiego: podsumowanie
    • TYTUŁ ustawia kierunek, w którym pójdzie przekaz tekstu. Dobrze go mieć, zanim przystąpimy do pisania. Jeśli przyjdzie nam do głowy lepszy pomysł na tytuł, zawsze możemy go zmienić
    • LEAD powinien zawierać najciekawsze i najważniejsze informacje, ale powinien też mieć to „coś”, co spowoduje, ze Czytelnik nie zakończy na nim lektury tekstu. Do wyboru mamy 4 formy leadu: informacyjny, cytat, receptę i historię
    • TEKST zawsze dzielimy na akapity nie dłuższe niż 5-6 zdań
    • ŚRÓDTYTUŁ wstawiamy w dłuższych tekstach co 5-8 akapitów. Jego zadaniem jest podtrzymać zainteresowanie Czytelnika lekturą
    • KRÓTKIE ZDANIA : Czytelnik najlepiej zapamięta te informacje, które liczą nie więcej niż 12 słów
    • KRÓTKIE SŁOWA – Czytelnicy to lubią. Szukajmy synonimów dla długich słów
  • 21. Kiedy warto podzielić tekst?
    • Teksty uzupełniające (ramki) powinniśmy zastosować, gdy:
    • Prezentujemy dużo danych liczbowych
    • Cytujemy opinie wielu osób
    • Przypominamy poprzednie wydarzenia związane z tematem (background)
    • Cytujemy przepisy prawne istotne dla tematu
    • Publikujemy biografię bohatera tekstu
    • Podajemy adresy, telefony, nazwy stron www. itp.
    • Publikujemy harmonogram wydarzenia lub listę osób/firm biorących w nim udział
    • Publikujemy komentarz do tekstu głównego
Fly UP